در این مقاله وضعیت پیروان اهل البیت (ع) در کشور نیجریه به گونه ای آسیب شناسانه مورد بررسی قرار گرفته است. هدف این مقاله معرفی جامعه شیعی نیجریه و نهضت حرکت اسلامی شمال نیجریه، بررسی دلایل موفقیت نسبی نهضت تشیع در این کشور و ارائه تصویری درخشان از پیروان مذهب اهل البیت در کشور نیجریه است. موضوع اصلی نیز بررسی مشکلات و چالش های شیعیان نیجریه می باشد. سئوال اصلی مقاله عبارت است از: " چه عواملی سبب نابسامانی اوضاع پیروان اهل البیت (ع) در نیجریه شده است. " چارچوب نظری مقاله نیز بر ماتریس SWOT ( آسیب شناسی، نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت ها و تهدیدات ) استوار گردیده است. در این مقاله با بهره گیری از روش تحلیل و توصیف تلاش شده است عوامل اصلی کنشگر بر فرآیند توسعه مذهب اهل البیت (ع) در نیجریه و موانع و مشکلات موجود مورد امعان نظر قرار گیرند. تازه های تحقیق نتیجه در این مقاله، نحوه شکل گیری نهضت تشیع و تأسیس نهضت حرکت اسلامی شمال نیجریه و نقش تأثیرگذار رهبر نهضت بر روند جریان گسترش مذهب اهل بیت بر اساس سؤال اصلی بررسی گردید و به سؤال اصلی مطروحه به طور مستدل و بر اساس مستندات موجود پاسخ داده شد. علاوه بر آن، براساس موضوع اصلی مقاله، تلاش گردید تا حد امکان، داستان فداکاری ها و اخلاص رهبر شیعیان این کشور و نقش تأثیرگذار وی بر فرآیند تحولات نهضت حرکت اسلامی به طور توصیفی-تحلیلی بررسی شود. رهبر بزرگی که علی رغم تمام مشکلات و چالش ها، نهال تشیع را در این کشور مهم و راهبردی به ثمر نشاند و در راه بالندگی و تنومند ساختن آن همه چیز خود اعم از ثروت، سلامتی و فرزندانش را در طبق اخلاص نهاد و هنوز نیز بر مواضع اصولی خود پایداری می کند و حاضر نیست حتی ذره ای از اهداف خود صرف نظر نماید. در واقع آن چه نویسنده به طور مشخص درصدد ترسیم آن بود، سیر تحولات و فراز و نشیب های نهضت تشیع در نیجریه برمبنای مجاهدات و جان فشانی های شیخ ابراهیم زاکزاکی و تعدادی از یاران قدیمی وی بود؛ نهضتی که طی چند دهه گذشته با اقبال عمومی گسترده مسلمانان نیجریه مواجه شده است. به موازات آن، نویسنده از به تصویر کشیده شدن افزایش تعداد شیعیان این کشور تا مرز ده میلیون نفر که بسیاری از آنان را مستبصرین تشکیل می دهند نیز غافل نبوده است به ویژه آن که بسیاری از پیروان مذهب اهل بیت در نیجریه، از جان و مال و دارایی خود در مسیر گسترش هرچه بیش تر تشیع در این کشور نیز دریغ ندارند. در عین حال دل مشغولی اصلی نویسنده در طول مقاله، تأکید بر این نکته بوده است که چگونه نهضت تشیع در نیجریه پای گرفته و رفته رفته و علی رغم مشکلات و محدودیت های موجود، زیر نظر شیخ زاکزاکی به مناطق مختلف شهری و روستایی خصوصاً ایالات مسلمان نشین شمالی راه یافته است. سختی های وارده بر پیروان مذهب اهل بیت در نیجریه و این که آنان علی رغم آن که جامعه ای کاملاً صلح جو و آرام محسوب می شوند به ویژه طی سال های اخیر بی رحمانه و تنها به صرف شیعه بودن، دستخوش شدیدترین حملات قرار گرفته اند و این که نهضت تشیع در این کشور هم چنان پویایی و شادابی خود را حفظ کرده و به روند رو به رشد خود با وجود تمام مخاطرات امنیتی و کشتارها ادامه می دهد. بی شک پیروان اهل بیت در نیجریه، در حال حاضر با مشکلات فراوانی مواجهند و با صبوری هرچه تمام تر، توطئه های دشمنان مستقیم و غیرمستقیم خود را پذیرا می گردند. با این حال، روند رو به رشد گرایش به مذهب تشیع در این کشور نه تنها کاستی نیافته، بلکه با افزایش چشم گیری نیز همراه بوده که حکایت از درک درست اوضاع توسط شیعیان بومی، به کارگیری راهبردهای مناسب برای مقابله با این شیطنت ها، تکیه بر امکانات موجود و از همه مهم تر، بهره گیری از رهنمودها و تعالیم رهبری است که علی رغم محدودیت های موجود و سختی های وارده، هم چنان در حال هدایت انبوه شیعیان است. شیعیان نیجریه هم اکنون با مشکلات فراوانی مواجهند و از نظر اقتصادی، به شدت در تنگنا هستند که علت این امر، عمدتاً ناشی از حساسیت فعلی دولت نسبت به آن ها و تلاش معاندان جریان پویای تشیع برای جلوگیری از ارتباط هر چه بیش تر پیروان مذهب اهل بیت با سایر مسلمانان است. با این حال شیعیان، علی رغم تمام مشکلات موجود و تداوم حبس خانگی و غیرقانونی شیخ زاکزاکی؛ حتی با اوج گرفتن ویروس کشنده کرونا در این کشور نیز سرسختانه تلاش می کنند تا وحدت و انسجام خود را هم چنان حفظ نمایند و با رعایت پروتکل های بهداشتی، پویایی و هم بستگی خویش را در هنگام برگزاری مراسم و مناسبتهای شیعی متجلی سازند؛ در حالی که حتی تداوم محدودیت های وارده بر فعالیت های شیعیان و ادامه حبس رهبر این نهضت نتوانسته است رکودی بر این جامعه مذهبی منسجم پدید آورد. پیروان مذهب اهل بیت که با عشق و علاقه و به صورت هدفمند مسیر درست خود را برگزیده و در این راه مصممانه گام برمی دارند، با امید به آینده، در صدد رفع موانع و مشکلات پیش روی خود هستند و تلاش می کنند با خودآگاهی هرچه بیش تر، بر چالش های موجود فایق آیند و توطئه های آشکار و نهان را به صورت نرم ملغی سازند؛ در حالی که علی رغم صفوف مستحکم شیعیان و انسجام اعضای نهضت حرکت اسلامی شمال افریقا، تلاش های جدی برای ایجاد شکاف در بخش رهبری نهضت به طور بی وقفه در جریان است. به موازات آن، نگرانی از وضعیت جسمانی شیخ زاکزاکی و آینده رهبری این نهضت، از موضوعاتی است که طی چند سال گذشته همواره به صورت دغدغه ای مزمن در محافل اسلامی این کشور در جریان بوده است. در تحلیل نهایی باید گفت: شیعیان نیجریه با تکیه بر رهبر دربند خود و با بهره گیری از روحیه ای مصمم که عمدتا برگرفته از عزم و اراده شیخ زاکزاکی است، بر بحران پیش روی خود فایق آمده، از این وضعیت به عنوان فرصتی برای تحکیم صفوف داخلی خود استفاده شایانی خواهند نمود که در آینده نتایج آن نمایان خواهد شد.