پژوهش حاضر به بررسی رفتار پاسخ گویی و ادراک آزمون دهندگان، هنگام پاسخ گویی به سؤال های یک آزمون، از دیدگاه نظریه بار شناختی پرداخت. داده های تجربی از 60 دانش آموخته و دانشجوی کارشناسی ارشد زبان انگلیسی با سطح بالایی از مهارت زبان گردآوری شدند. شرکت کنندگان می بایست به 60 سؤال زبان چندگزینه ای (یعنی سؤال های دستور زبان و واژگان)، که از آزمون های سرنوشت ساز ورودی دانشگاه ایران برای گرایش های کارشناسی ارشد زبان انگلیسی گرفته شده بودند، به سریع ترین و دقیق ترین شکل ممکن پاسخ می دادند. پس از تکمیل هر سؤال، آن ها درک خود را از نظر دشواری سؤال های آزمون (برتفیش و همکاران، 1972) و میزان تلاش ذهنی (پاس، 1992) ارزیابی کردند. زمان پاسخ گویی آن ها به هر سؤال زبان و گزینه های انتخابی آن ها نیز توسط نرم افزار سایکوپای ذخیره شد (پیرس و همکاران، 2019). یافته ها، با استفاده از همبستگی های پیرسون و اسپیرمن رو، نشان دادند که زمان پاسخ گویی با میزان تلاش ذهنی همبستگی مثبت قوی دارد، بدین معنا که هر دو مقیاس عینی و ذهنی بار شناختی از نظر حساسیت به تغییرات بار شناختی در سؤال های آزمون زبان منطبق هستند. افزون بر این، مقیاس های تلاش ذهنی ادراک شده و سطح دشواری ادراک شده نشان دادند که این دو شاخص های درست ارزیابی تغییرات بار شناختی هستند. همان گونه که پیش بینی شده بود، زمان پاسخ گویی نیز نشان داد که سؤال های دشوار تر آزمون زبان، بار بیشتری را بر آزمون دهندگان تحمیل می کنند.