هنرهای زیبا
سال:1383 | دوره:- | شماره:18 |تعداد مقالات:10

تجربه زیبا شناختی تجربه ای غنی و لذت بخش است. این بخش که چه عواملی در این تجربه دخیل می باشند، اساس مباحثات میان دو نحله فکری در زیبایی شناسی معاصر را تشکیل می دهد. تلفیق گرایان بر آنند که دانش و پیش زمینه های اطلاعاتی در کنار درک کیفیات حسی تجربه زیبا شناختی را می سازند و مخالفین آنها تنها برخوردی حسی و غریزی را برای درک لذت زیبایی کافی می دانند.ریشه این مباحث را می توان در تمایز میان فرو و محتوا در نظریه فرمالیسم دید. در این نوشته سعی شده با کمک مثال هایی، تجربه زیبا شناختی و تفاوت آن با تجربه شناختی مطرح شود و در نهایت وجود یا نبود مرزی قاطع و آشکار میان فرو و محتوا به چالش گذارده شود.

گذربندی و تحمیل بی مطالعه آن بر کالبد شهر از ایرادات اصلی وارد بر طرح های شهری است که سال ها بدون آن که مشخصات و ملاحظات لازم را در بر داشته باشند، نام "طرح تفصیلی" را یدک کشیده اند. مداخله ای که صرفا برای ایجاد دسترسی در بافت های قدیمی صورت گرفته، یک اقدام شهر سازانه نبوده و بیشتر از ویژگی پروژه های راهسازی که مناسبتی با این بافت ها ندارند، پیروی می کند. وخامت حرکت هایی از این دست در بافت های ارگانیک مسکونی صدمات بیشتری را به همراه داشته است. مطالعه انجام شده روی یک بافت ارگانیک مسکونی ( محله امامزاده قاسم در شمال تهران)، ناکارآمدی طرح تفصیلی سنتی را در چنین بافتی نشان می دهد.در مطالعه حاضر سعی شده تا برای بافت ارگانیک یک محله قدیمی، از طریق به کارگیری آموزه های شهر گرایی نوین و معاصر سازی شهری، یک طرح پیشنهادی مطرح گردد. در این طرح، محدود کردن دسترسی های سواره، ایجاد یک محیط پیاده، مکانیابی مراکز جدید محله ای، تاکید بر حمل و نقل عمومی و ... به عنوان راهکارهایی جایگزین در مواجهه با این گونه بافت ها مد نظر بوده است.

این مقاله محصول تجربه ای یک ساله در آموزش دروس پایه معماری است. نظریه پشتیبان این تجربه، آموزش معماری را در سه عرصه "تزکیه"،" تعلیم و "حکمت قابل حصول می داند.این نظریه بر آنست که مراتب اولیه آموزش معماری باید به پالایش و پرورش ذهن و استعداد شاگردان بپردازد تا راه آنان را برای طی مراتب بعدی (کسب دانش ها و درک بینش های معماری) هموار سازد. با این رویکرد، مقاله پس از بیان مبانی نظری خود به تشریح روش های اتخاذ شده برای تدریس و پرورش استعداد دانشجویان می پردازد. روش هایی که حکایت از تعامل دایم بین استاد، شاگرد، و برنامه درسی داشته و هر لحظه در حال بازبینی، نقد و تکمیل خویش می باشد.نگاهی کوتاه به چند تمرین و آنگاه بازنگری و نقد این فرآیند یک ساله از دیگاه دانشجویان پایان بخش این گزارش خواهد بود. این نگاه نقادانه می تواند محلی دریافتن میزان تقرب به اهداف و مفقیت در روش های اتخاذ شده.

در این پژوهش موضوع نقش معماری در تداعی معانی و انتقال مفاهیم مورد بررسی تجربی قرار گرفته است. طرح مسئله ضرورت تناسب فرم و عملکرد معماری و همچنین اهمیت مسجد به لحاظ نقش خاص آن در نظام اجتماعی زندگی شهری و اهمیت معانی تداعی شده آن. زمینه ساز بررسی معماری بیرونی مسجد به تفکیک دو تیپ سنتی و نوآورانه در جهت تداعی معنا و انتقال مفهوم شد. 14 مسجد، 7 نمونه سنتی و 7 نمونه نوآورانه انتخاب شده اند. 4 گروه پاسخ دهنده به منظور ساختار ذهنی فردی برای تدوین صفتهای دو قطبی مورد نیاز در این آزمون بهره جسته شده است.نتایج اولیه پژوهش نشان می دهد که دو تیپ معماری سنتی و نوآورانه برای استفاده کنندگان قابل تشخیص بوده و در غالب موارد به استثنای گروه جوانان، تیپ سنتی از مطلوبیت بیشتری برای معماری مسجد برخوردار بوده است. ابعاد معنایی شناسایی و رابطه آن با ترجیحات محیطی و مصداق ها و نمونه های محیطی آنها به دلیل طولانی شدن مطلب در مقاله ای دیگرارائه خواهد شد.

تاثیر گذاری مستقیم فلسفه بر معماری از ویژگی های دوره معاصر می باشد که در پی فروریزی یکپارچگی معماری رخ نموده است. پیوند بخشیدن مستقیم میان این دو دانش جای بسی تعمق دارد و انتقادات بسیاری بر آن وارد است. لیکن این مقاله قصد ارزش گذاری بر این پیوند را نداشته و تنها به بررسی چگونگی تاثیر گذاری یکی از نحله های اخیر فلسفی بر معماری می پردازد و سعی می کند تا نسبت تاملات ژاک دریدا را با معماری دیکانستراکشن روشن نماید. بررسی اندیشه های ساختار گرایان، شرح وضعیت فضای پیدایش جریان دیکانستراکشن در غرب، شناخت مبانی شکل گیری این اندیشه، نظرات دریدا در باره نقد متافیزیک حضور، لوگوس محوری،زبان، نوشتار، متن و نیز راه کارهایی که وی در انجام این مهم از آنها بهره جسته است از موارد مورد مطالعه در این نوشتار می باشند. بخش دیگر مقاله نیز به بررسی آغاز گاه معماری دیکانستراکشن پرداخته و سعی در ارائه اصول این معماری از منظر نمایندگان آن داشته است، و در ادامه به تبیین نسبت میان این معماری با اندیشه های دریدا می پردازد.

وقوع حادثه بزرگ انقلاب در سرزمین مکزیک سبب شکل گیری انقلابی در زمینه دیواری در جهان معاصر گردید. طلایه داران نقاشی مکزیک، اوروزکو، ریورا و سییه روس می باشند که در فرهنگ مکزیک به (گروه سه بزرگ) مشهور می باشند. آنها با نقاشی سه پایه ای مخالفت ورزیده و سرانجام نقاشی دیواری را جایگزین آن نمودند. این هنرمندان با استفاده از عناصر هنر کلاسیک اروپا، هنرنوین قرن بیستم و هنربومی سرزمین خویش موفق به خلق هنری زیبا، شکوهمند و موثر در عرصه نقاشی دیواری فضای باز گردیدند.هنرمندان مکزیکی سعی در انتقال مفاهیم و آرمان های انقلاب در قالب نقاشی نمودند، و در این راه علاوه بر استفاده از سبک های گوناگون هنری از فنون و شیوه های سنتی و تکنولوژی جدید در خلق آثار خویش بهره جستند. اگر چه سه هنرمند بزرگ مکزیکی دارای آرمان های مشترک بودند، اما هر کدام به طور خاص و شخصی به ارایه آن پرداختند. این مقاله علاوه بر بررسی خاستگاه هنر نقاشی دیواری در مکزیک، آثار او روزکو، ریورا، و سیکیه روس را مورد بررسی قرار داده است.

در این دنیای پرهیاهو، وجود انسان هر روز خالی تر و تهی تر از روز پیش شده و از درون احساس بیهودگی، ترس و اضطراب می کند. او از اصلیت خود و از خدای خود و هر آنچه که در اطراف اوست جدا گشته، و ناچار برای پرکردن این خلا معنوی، خود را به ظواهر دنیوی و متعلقات آن وابسته نموده است؛ و "چان" طریقتی است که انسان را به سوی آزادی و رهایی از اسارت های و یگانگی با خود و تمام هستی سوق می دهد و او را به آرامش درونی و حقیقت مطلق رهنمون می کند.چان یک راه معنوی و روحانی است، و افکار و اندیشه های راهبان چان در چین، تاثیر بسزایی بر تمامی هنرهای شرق دور، به خصوص نقاشی، خوشنویسی، نمایش، هنر چای نوشی، هنرهای رزمی و باغ آرایی گذارد، به گونه ای که این هنرها وسیله ای شدند برای تفکر و مراقبه و هدایت آنانی که با آنها روبرو می شدند و آنها را به اشراق رهنمون می کرد.

فضاهای فیزیکی نمایش های یونان باستان جزو شرایط مهمی بودند که توفیق این اجراها را تعیین می کردند. علی رغم تفاوت های ظاهری این فضاهای فیزیکی ، همگی آنها در چند اصل اشتراک داشتند. از مهم ترین این اصول بنا شدن در جوار فضایی مقدس بود. تمام خصوصیات معماری این تماشاخانه ها و بخش های مختلف آنها به نوعی با توجه به نگرش مذهبی یونانیان و نسبت آنه با خدایانشان قابل تفسیر است.با گذشت زمان و هنگامی که نوع نگرش یونانیان نسبت به خدایان و مذهب تغییر کرد نوع معماری تماشاخانه ها نیز با تغییرات چشمگیری روبرو شد. دور شدن تفکر و فلسفه یونانی از سیطره خدایان و اعتقاد به قدرت انسان در برابر خدایان باعث شد وجوهات مذهبی تماشاخانه های یونانی جای خود را به وجوهات هنری صرف داده و معابد که روزی به عنوان نشانه بارز و برجسته این تماشاخانه ها محسوب می شد، جای خود را به فضاهایی دادند که فقط کاربردی هنری و خدماتی داشتند.

در چند دهه گذشته، تغییراتی محسوس و اساسی در نحوه نگرش نسبت به زنان و بازنمایی آنها در سینمای ایران به وجود آمده است. چنین تغییراتی را به وضوح می توان از مشاهده نقش و جایگاه زنان در فیلم های سینمایی پیش و پس از انقلاب یافت. در این مطالعه سعی می شود چگونگی بازنمایی زنان در فیلم های ایرانی دهه چهل تا هفتاد بررسی و تغییرات به وجود آمده در آن تحلیل شود. چارچوب نظری این تحقیق،" نظریه ستمگری جنسیتی" است که سعی می گردد با به کارگیری مفاهیم، ابزارها و رویکردهای تحلیلی ای که این نظریه در دسترس ما قرار می دهد روند تغییر در نگرش نسبت به زنان در سینمای ایران تحلیل شود. روش تحقیق در این مطالعه، تحلیل محتوای کیفی به عنوان روش اصلی و روش اسنادی به عنوان روش مکمل بوده است. این تحقیق به این نتیجه به دست یافته که نگرش نسبت به زنان در فیلم های ایرانی، در خلال چهار دهه گذشته، از یک نگرش پدرسلارانه به نوعی نگرش فمینیستی تغییر یافته است.

رنگ ها در شیوه زندگی و حالات روحی ما تاثیر بسزایی دارند و در آیین ملت ها از جایگاه نمادینی برخوردارند. پاره ای رنگ ها مانند رنگ سرخ، در جوامع مختلف، مفهومی متفاوت دارند و پاره ای دیگر، مانند رنگ سبز، معمولا دارای معنایی کما بیش مشابه اند.در ادبیات نیز رنگ ها احساسات و نشانه های گوناگونی را القا می کنند. در داستان موپسان رنگ سفید ترس و وحشت را تداعی می کند، در داستان استاندال، سرخ و سیاه بر جامه روحانیان و ارتشیان اشاره دارد و در شعر بودلر، رنگ و عطر و صدا با لطافت هر چه تمام تر به هم می آمیزند. رنگ سبز کرگدن ها در نمایشنامه یونسکو یا رنگ "طلای خاکستری " در نمایشنامه ژیرودو، رنگ هایی نمادین اند.همچنین در دنیای نمایش، رنگ در دکور و نورپردازی، در لباس و چهره آرایی، حضوری آشکار دارد، منظوری خاص را بیان می کند و بیننده را تحت تاثیر قرار می دهد. از دیدگاه روانشناسی، انتخاب هر یک از رنگ ها معرف شخصیت افراد است و رنگ سبز، بیانگر ثبات قدم و پایداری است.