مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

نسخه انگلیسی
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

video

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

sound

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

نسخه انگلیسی

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

بازدید:

47
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

دانلود:

0
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

استناد:

اطلاعات مقاله نشریه

عنوان

بررسی تأثیر چرای دام بر شاخص‎ های تنوع گونه ‎ای و کارکردی پوشش گیاهی در دو حوضه با اقلیم متفاوت

صفحات

 صفحه شروع 154 | صفحه پایان 168

چکیده

 1چکیده مبسوط مقدمه و هدف: ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ایﻨﮑﻪ ﺗﻨﻮع زیﺴﺘﯽ در ﻫﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ زﻧﺪه ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪه ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺧﺎص آن ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﺖ و از ﻃﺮف دیﮕﺮ ﭘﺎیﺪاری ﺑﻪﻋﻨﻮان ﺗﻮاﻧﺎیﯽ اﮐﻮﺳﯿﺴﺘﻢ در ﺣﻔﻆ و ﻧﮕﻬﺪاری ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺧﻮد ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد, بنابراین ﮐﺎﻫﺶ یﺎ اﻓﺰایﺶ ﺗﻨﻮع ﺑﺮ ﭘﺎیﺪاری آن ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻣﯽﮔﺬارد. در چند دهه اخیر, همزمان با افزایش تهدیدات جهانی از قبیل تغییرات اقلیمی و افزایش شدت بهره برداری, کارکردهای اکوسیستم مورد توجه بسیاری از محققین قرار گرفته است. در این بین به دلیل تأثیر و اهمیت تنوع زیستی در حفاظت از کارکردهای مختلف اکوسیستم, بسیاری از تحقیقات به مطالعه شاخص های تنوع زیستی و کارکردهای اکوسیستم در شرایط مختلف محیطی پرداخته اند. در مطالعه حاضر از شاخص‎های تنوع گونه‎ای (غنا, شانون-وینر, سیمپسون و یکنواختی) و کارکردی (غنای کارکردی, یکنواختی کارکردی, واگرایی کارکردی) و شاخص‎های میانگین وزنی جامعه (CWM) برای بررسی ارتباط آن‎ها با مدیریت‎های مختلف چرا (سبک و سنگین) و دو اقلیم متفاوت در حوزه های آبخیز استان مازندران استفاده شد. هدف از این تحقیق تعیین نقش متغیرهای تأثیرگذار بر تنوع گیاهی و کارکرد اکوسیستم مرتع و کمک به مدیریت بهتر مراتع ییلاقی است که نقش حفاظتی برای مناطق پایین‎دست را در حوزه های آبخیز ایفا می کنند. مواد و روش‎ها: به منظور بررسی اثرات چرای دام بر تنوع پوشش گیاهی و شاخص های کارکردی مناطق ییلاقی دو حوزه آبخیز زارم رود و چشمه کیله با اقلیم نیمه‎خشک و بسیار مرطوب در شرق و غرب استان مازندران انتخاب شدند. پس از تعیین تیپ های گیاهی در هریک از مناطق, سایت چرایی سبک و سنگین بر اساس میزان دسترسی و فاصله از منابعی مانند آغل, آبشخور و راه مشخص شدند. جهت نمونه برداری در مناطق مورد مطالعه, دامنه شمالی و با شیب یکسان (صفر تا 20 درصد) به منظور رعایت همگن بودن انتخاب شدند. نمونه برداری با استفاده از 5 پلات اصلی (10*10) متر که درون هر پلات 3 پلات 1*1 مترمربعی بود, انجام شد که در مجموع 15 پلات در هر سایت چرایی (سبک و سنگین) و در کل 30 پلات در قالب طرح تصادفی-سیستماتیک استفاده شد. برای اندازه‎گیری شاخص‎های تنوع کارکرد, علاوه بر داده‎های فراوانی گونه‎ای, ویژگی‎های کارکردی گیاهان که دارای سهولت در اندازه‎گیری باشند و ارتباطی با میزان کارکرد اکوسیستم داشته باشند انتخاب و اندازه‎گیری شد. در این مطالعه براساس نظر کارشناسان و همچنین مرور منابع موجود 5 صفت شامل سطح برگ, محتوای ماده خشک برگ, شاخص سطح ویژه برگ, ارتفاع گیاه, و وزن خشک برگ جهت تعیین تنوع کارکردی مورد استفاده قرار گرفت. محاسبه شاخص‎های تنوع گونه‎ای در نرم‎افزار PAST صورت گرفت. در این راستا سه شاخص تنوع گونه‎ای شامل غنای گونه‎ای, تنوع شانون وینر و تنوع سیمپسون محاسبه شد. همچنین, پس از بررسی نرمال بودن داده‎ها, مقایسه میانگین تنوع گونه‎ای, تنوع کارکردی, در دو حوزه آبخیز با چرا و اقلیم متفاوت با استفاده از آزمون T- student test مستقل صورت گرفت. در نهایت به منظور مقایسه آماری داده‎ها از آزمون تجزیه واریانس در قالب مدل عمومی خطی (GLM) و برای تفکیک‎پذیری مناطق چرایی که با استفاده از شاخص‎های تنوع کارکردی قابل تفکیک هستند از تجزیه مؤلفه‎های اصلی (PCA) استفاده شد. یافته‎ها: نتایج نشان داد که متغیرهای وابسته (میانگین وزنی سطح برگ و میانگین وزنی محتوای ماده خشک) به‎صورت معنی‏دار در اقلیم مختلف و چرای دام مختلف, متفاوت هستند. همچنین به‎طور مشابه متغیر مستقل منطقه و چرای دام با متغیرهای غنای گونه‎ای, شانون-وینر و میانگین وزنی سطح برگ دارای اختلاف معنی‎داری هستند. با توجه به نتایج, در مراتع تحت چرای سبک چاشتخوران در حوضه چشمه کیله شاخص های سیمپسون (=0.000P-value),شانون-وینر (=0.000P-value), غنای کارکرد (=0.001P-value), واگرایی کارکرد (=0.08P-value), بیشتر از مراتع تحت چرای سنگین میانبند از حوضه زارم رود بوده است. همچنین میانگین وزنی سطح برگ (=0.001P-value) در منطقه چاشتخوران تحت چرای سبک بیشتر از منطقه میانبند بوده و در چرای سنگین میانبند بیشتر از مرتع چاشتخوران بوده اما میانگین وزنی محتوای ماده خشک (=0.001P-value) عکس میانگین وزنی سطح برگ است. با توجه به نتایج تجزیه مؤلفه‎های اصلی, مؤلفه اول به‎ترتیب مربوط به شاخص های سیمپسون, شانون-وینر, غنای کارکرد و واگرایی کارکرد و مؤلفه دوم مربوط به یکنواختی, یکنواختی کارکرد, میانگین وزنی سطح برگ, میانگین وزنی محتوای ماده خشک و میانگین وزنی ارتفاع می‎باشد. بنابراین این عوامل با توجه به تأثیر بالای خود به عنوان مؤثرترین عوامل در تفکیک مناطق تحت چرای سبک و سنگین شناسایی شدند. مؤلفه اول 3/36 درصد و مؤلفه دوم 19/8 درصد از تغییرات را توجیه می‎کنند. نتیجه‎گیری: تعامل قابل‎توجه بین اقلیم و چرا نشان داد که تفاوت بین نواحی چرای سبک و سنگین دو منطقه آب و هوایی, با دو متغیر میانگین وزنی سطح برگ و میانگین وزنی محتوای ماده خشک مشخص می‎شود. به‎گونه‎ای که سطح برگ مقادیر بیشتری برای کرت‎های چرای سنگین در منطقه خشک نشان داد, و در منطقه مرطوب این فاکتور در چرای سبک بیشتر بوده است. این مطالعه اهمیت حفاظت از چرا را به عنوان یک ابزار مدیریتی مؤثر برای حفظ پوشش‎های گیاهی برجسته می کند. به‎طور کلی به‎نظر می‎رسد ترکیب صفات گیاهی در پوشش گیاهی مناطق کوهستانی ایران بیشتر تحت تأثیر چرای شدید بوده تا تفاوت های آب و هوایی. با توجه به نتایج, اجرای برنامه های مدیریت چرایی در جهت بهبود شاخص های عملکردی مرتع پیشنهاد می شود.

چندرسانه ای

  • ثبت نشده است.

    • استنادها

  • ثبت نشده است.

    • ارجاعات

  • ثبت نشده است.

    • استناددهی

    مقالات مرتبط نشریه ای

  • ثبت نشده است.

    • مقالات مرتبط همایشی

  • ثبت نشده است.

    • طرح های مرتبط

  • ثبت نشده است.

    • کارگاه های پیشنهادی






    بازگشت به بالا
    telegram sharing button
    whatsapp sharing button
    linkedin sharing button
    twitter sharing button
    email sharing button
    email sharing button
    email sharing button
    sharethis sharing button