مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

مقاله مقاله نشریه

مشخصات مقاله

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

نسخه انگلیسی
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

video

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

sound

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

نسخه انگلیسی

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

بازدید:

4
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

دانلود:

0
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

استناد:

اطلاعات مقاله نشریه

عنوان

مدل سازی مکانی احتمال جنگل زدایی با استفاده از مدل های خطی و جمعی تعمیم یافته

صفحات

 صفحه شروع 74 | صفحه پایان 90

چکیده

 1چکیده مبسوط مقدمه و هدف: جنگل زدایی تهدیدی جدی برای محیط‎زیست است که تنوع زیستی را کاهش داده, چرخه آب را مختل کرده, و تغییرات اقلیمی را تشدید می کند. این پدیده نه تنها منابع طبیعی را از بین می برد, بلکه اقتصاد جوامع محلی و گردشگری را نیز تحت تأثیر قرار می دهد. جنگل های هیرکانی یکی از ارزشمندترین زیست بوم های معتدله محسوب می شوند که گونه های گیاهی و جانوری منحصر به فردی را در خود جای داده اند. با این حال, تغییرات انسانی از جمله توسعه شهری, کشاورزی بی رویه و بهره برداری غیرمسئولانه, موجب تخریب شدید این جنگل ها شده‎اند. این مطالعه با هدف شناسایی عوامل اصلی مؤثر بر جنگل زدایی و تولید نقشه های پهنه بندی خطر به منظور پشتیبانی از برنامه ریزی های حفاظتی انجام شده‎ است. مواد و روش ها: در همین راستا, این مطالعه در جنگل های منطقه پیمت شهرستان نور در استان مازندران, به عنوان یکی از عرصه های متاثر از روند فزاینده جنگل زدایی, انجام شده ‎است. به منظور شناسایی عوامل موثر و پهنه بندی جنگل زدایی در این منطقه, 107 عرصه که با جنگل زدایی مواجه بود شناسایی و ثبت شد. بر این اساس, مناطق دارای جنگل زدایی با مقدار "یک" و مناطق فاقد جنگل زدایی با مقدار "صفر" مشخص شدند. در این پژوهش, جنگل زدایی به‎عنوان تبدیل دائمی یا بلندمدت مناطق جنگلی به زمین های غیرجنگلی بر اثر فعالیت های انسانی یا اختلالات طبیعی تعریف شده‎ است, به‎طوری که پوشش جنگلی در بازه زمانی معقولی قادر به بازگشت به حالت اولیه خود نیست. همچنین, 14 متغیر پیشگوی موثر بر این پدیده شامل جهت شیب, شیب, ارتفاع از سطح دریا, شکل زمین, انحنای دامنه, طول شیب, اثر باد, کمینه دما, میانگین دما, بیشینه دما, بارش, فاصله از جاده, فاصله از مناطق مسکونی و نزدیکی به اراضی کشاورزی از منابع مختلف استخراج و در قالب دو روش مدل خطی تعمیم یافته (GLM) و مدل جمعی تعمیم یافته (GAM) جهت مدل سازی استفاده شدند. مدل لجستیک و مدل GAM به ترتیب به عنوان نسخه های پیشرفته تر رگرسیون کلاسیک و GLM, به دلیل توانایی در تحلیل روابط غیرخطی, در مطالعات زیست محیطی کاربرد گسترده ای دارند. در این پژوهش, مدل سازی با انتخاب متغیرها بر اساس دانش اکولوژیکی آغاز شد و با حذف عوامل غیرمعنی دار و تنظیم مناسب توابع هموارساز, مدلی دقیق و کم خطا به دست آمد. محاسبه ضرایب هموارسازی و ارزیابی معناداری هر تابع هموار از مراحل بعدی کار بود که در نهایت منجر به ایجاد مدلی با قدرت پیش بینی بالا شد. اعتبارسنجی دو مدل نیز با دو شاخص آکائیک و سطح زیر منحنی عملکرد انجام و نقشه های پهنه بندی جنگل زدایی برای هر مدل به صورت جداگانه انجام و نقشه های نهایی با رویکرد شکستگی های طبیعی در چهار طبقه احتمال پایین, متوسط, زیاد و خیلی زیاد تهیه شدند. قابل ذکر است که مدل سازی داده ها در محیط نرم افزار R نسخه 4/3/1 و تهیه نقشه های پهنه بندی در نرم افزارArcGIS  نسخه 10/8 انجام شد. یافته ها: یافته های مدل خطی حاکی از آن بود که در مدل نهایی متغیرهای ارتفاع از سطح دریا, اثر باد, فاصله از جاده, فاصله از مناطق مسکونی و میانگین دما تأثیرات معناداری بر احتمال وقوع جنگل زدایی داشتند. شاخص های برازش مدل شامل کاهش قابل توجه انحراف از مقدار اولیه 207/94 به 81/68 و مقدار آکائیک برابر با 93/68 نشان دهنده برازش مطلوب مدل و توانایی بالای آن در پیش بینی الگوهای جنگل زدایی در مدل خطی بودند. براساس نتایج مدل جمعی, متغیرهای ارتفاع از سطح دریا, اثر باد, فاصله از جاده, فاصله از مناطق مسکونی و نزدیکی به اراضی کشاورزی از مهم ترین عوامل مؤثر بر الگوی جنگل زدایی در منطقه مورد مطالعه بودند که در این میان سه متغیر مرتبط با عوامل انسانی از درصد تاثیرگذاری بالاتری برخوردار بودند. بر این اساس, با افزایش فاصله نسبت به سکونتگاه های انسانی (25/6 درصد), اراضی کشاورزی (22/1 درصد) و جاده ها (18/3 درصد), احتمال جنگل زدایی کاهش یافته است. ارزیابی مدل ها حاکی از دقت بالاتر مدل GAM با معیار آکائیک برابر 21/07 و سطح زیر منحنی عملکرد برابر 0/974 نسبت به مدل GLM بود. خروجی نقشه های نهایی در هر دو مدل نیز نشان داد که بیشتر سطح منطقه در طبقه با احتمال جنگل زدایی خیلی بالا قرار گرفته است که شرایط بحرانی این منطقه را در سال های پیش رو نشان می‎دهد. نتیجه گیری: نتایج این مطالعه که براساس مدل سازی پهنه بندی جنگل زدایی با استفاده از مدل های خطی و جمعی تعمیم یافته به‎ دست آمده‎ اند, تأثیرات چشم‎گیری بر کاهش جنگل زدایی و مدیریت پایدار منابع جنگلی دارند. این یافته ها را می‎ توان به عنوان ابزاری کاربردی برای تصمیم گیری های مدیریتی و برنامه ریزی منطقه ای به‎ کار برد. با شناسایی مناطق حساس و مستعد جنگل زدایی, امکان اختصاص منابع و اتخاذ سیاست های حفاظتی به صورت هدفمند فراهم می شود. همچنین, استفاده از مدل های پیشرفته, مانند GAM, به ‎دلیل توانایی آن ها در نمایش روابط غیرخطی و پیچیده, امکان ارائه تخمین های دقیق تر از عوامل مؤثر بر جنگل زدایی را فراهم می کند. نقشه های حاصل از ارزیابی خطر جنگل زدایی می توانند در تدوین راهبردهای پیشگیرانه مدیریت جنگل ها, از جمله وضع مقررات حفاظتی در مناطق بحرانی, آموزش و مشارکت جوامع محلی, و ترویج بهره برداری پایدار از منابع طبیعی نقش مؤثری ایفا کنند. علاوه ‎بر این, نتایج نشان می دهند که ترکیب داده های محلی با مدل های پیشرفته جهانی می تواند به بهبود پیش بینی ها و افزایش اثربخشی اقدامات مدیریتی منجر شود. در نهایت, این تحقیق با ارائه بینش های کاربردی و علمی, نه تنها مدیریت جنگل زدایی را تقویت می کند, بلکه می تواند به‎ عنوان الگویی برای سایر مناطق مشابه مورد استفاده قرار گیرد. برای کاهش موثر جنگل زدایی, توصیه می شود که استقرار سیاست های حفاظتی مبتنی‎بر اولویت بندی مناطق پرخطر, تقویت مشارکت فعال جوامع محلی در مدیریت منابع طبیعی, و بهره گیری از سامانه های پایش و ارزیابی مستمر مبتنی‎بر فناوری های نوین سنجش از دور و مدل سازی پیشرفته, به عنوان راهبردهای کلیدی پیشگیرانه و احیایی به طور هم افزا به کار گرفته شوند.

چندرسانه ای

  • ثبت نشده است.

    • استنادها

  • ثبت نشده است.

    • ارجاعات

  • ثبت نشده است.

    • استناددهی

    مقالات مرتبط نشریه ای

  • ثبت نشده است.

    • مقالات مرتبط همایشی

  • ثبت نشده است.

    • طرح های مرتبط

  • ثبت نشده است.

    • کارگاه های پیشنهادی






    بازگشت به بالا
    telegram sharing button
    whatsapp sharing button
    linkedin sharing button
    twitter sharing button
    email sharing button
    email sharing button
    email sharing button
    sharethis sharing button