به منظور بررسی اثر تنش آبی و مصرف مواد جاذب رطوبت کود دامی، زئولیت و بنتونیت آزمایشی در مزرعه آموزشی-تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی اراک در سال زراعی 90-1389 اجرا شده است. آزمایش به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل آبیاری در سه سطح 70%، 85% و 100% نیاز آبی گیاه در تیمار اصلی، مصرف مواد جاذب رطوبت در شش سطح شاهد، کود دامی 30 تن در هکتار، کود دامی 15 تن در هکتار+مصرف 4 تن زئولیت در هکتار، کود دامی 15 تن در هکتار+مصرف 2 تن بنتونیت در هکتار، مصرف 4 تن زئولیت در هکتار+مصرف 2 تن بنتونیت در هکتار و کود دامی 15 تن در هکتار+مصرف 4 تن زئولیت در هکتار+مصرف 2 تن بنتونیت در هکتار در کرت های فرعی روی گندم رقم الوند، انجام شد. نتایج نشان داد که اثر تنش آبی بر صفاتی مانند سرعت از دست دادن آب، آب نهایی برگ، محتوای آب اولیه، عملکرد بیوماس خوشه و عملکرد دانه در خوشه در سطح یک درصد و کمبود آب اشباع در سطح پنج درصد معنی دار شدند. همچنین نتایج تیمارهای مواد جاذب رطوبت نشان داد که صفات سرعت از دست دادن آب، محتوای آب اولیه و کمبود آب اشباع در سطح یک درصد معنی دار شدند. استفاده از 4 تن زئولیت و 15 تن کود دامی در هکتار نشان داد که می تواند باعث افزایش محتوای آب اولیه، عملکرد بیوماس خوشه، عملکرد دانه خوشه و طول خوشه شود.

تغییرات هیدرات های کربن غیرساختمانی با استفاده از طرح کاملا تصادفی به صورت فاکتوریل شامل تیمار تنش کمبود آب از طریق آبیاری بر اساس کسری از درصد رطوبت ظرفیت مزرعه در سه سطح (50، 75 و 100 ظرفیت مزرعه) طی دوره های رویشی و زایشی در گونه های O. viciifolia و O. radiate در شرایط گلخانه بررسی و مقایسه شد. حداکثر دمای گلخانه 38 درجه سانتیگراد و دمای حداقل 14 درجه سانتیگراد بود. تیمارهای تنش 40 روز پس از کاشت اعمال شد.بر اساس نتایج گونه O. viciifolia قادر به تحمل سطح تن FC 50% نبود، در حالی که گونه O. radiate به راحتی این سطح از تنش را تحمل کرد. بررسیهای بیوشیمیایی نشان داد که میزان قندهای محلول در ریشه و اندام هوایی در هر دو گونه با افزایش شدت تنش، نسبت به شاهد افزایش داشت، در حالی که میزان نشاسته با افزایش شدت نسبت به شاهد کاهش نشان داد. مقایسه دو گونه O. viciifolia و O. radiate نشان داد که گونه O. radiate به هنگام تنش میزان قند محلول بیشتری داشت و از این نظر با گونه O. viciifolia تفاوت معنی داری را نشان داد، بنابراین، نتایج این بررسی را می توان در مطالعات اصلاحی و گزینش در جهت افزایش مقاومت به خشکی در گیاهان بکار گرفت.

در این تحقیق، فرضیه اثر انزیم های ضد اکسنده بر میزان کاهش آسیب پذیری گیاه در دوره زایشی ناشی از افزایش رادیکال های آزاد اکسیژن مورد بررسی قرار گرفته است. لذا اثر تنش آب در تغییر فعالیت آنزیم های اسکوربیت پراکسیداز (APX)، کاتالاز (CAT)، پراکسیداز (POX) و سوپراکساید دسموتاز (SOD) در دوره زایشی گیاه جو (5 مرحله) با اعمال 3 تیمار آبی، دیم و خشکی در شرایط مزرعه با استفاده از روش های سنجش اسپکتروفتومتری و سنجش ژل مطالعه شد. آزمایش در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار اجرا و به صورت فاکتوریل (3 نوع تنش×5 مرحله رشد×5 ژنوتیپ) تجزیه گردید. در نتیجه تجزیه واریانس، تمام اثرات ساده و متقابل عوامل مورد مطالعه معنی دار شد. بر اساس نتایج بدست آمده، میزان پروتئین و کلروفیل کل گیاه در مراحل آخر رشد گیاه کاهش معنی داری داشت. فعالیت همه آنزیم ها در مراحل اولیه دوره زایشی ابتدا افزایش یافته و سپس در مراحل آخر، فعالیت آنها قدری کاهش نشان داد. اگر چه این کاهش معنی دار بود ولی اختلاف شدیدی با مراحل اول نداشت. در مقایسه با تغییرات شدید کاهش پروتئین کل سلولی، در مجموع آنزیم های ضد اکسنده مورد مطالعه از افزایش بیان برخوردار بودند. در بین این آنزیم ها دو آنزیم اسکوربیت پراکسیداز و کاتالاز بویژه در دو تیمار دیم و خشکی فعالیت بیشتری در حفاظت سلول ها از خود نشان دادند. مطالعه فعالیت آیزوزایم این آنزیم ها، نتایج بدست آمده را تائید کرد. از نتایج بدست آمده می توان نتیجه گیری کرد که آنزیم های مورد بررسی در حفاظت سلول در مقابل عوامل رادیکال های آزاد تولید شده بر اثر تنش خشکی در دیم زارها نقش اساسی دارند.

این پژوهش به منظور بررسی اثرات کود زیستی نیتروکسین و سوپر جاذب رطوبتی بر صفات رشد و اجزای عملکرد بلال ذرت در تحت شرایط تنش کمبود آب به اجرا درآمد. در این آزمایش فاکتور آبیاری با سه سطح شامل آبیاری نرمال (آبیاری در پتانسیل آب خاک 3-بار)، تنش متوسط (آبیاری در پتانسیل آب خاک 7-بار) و تنش شدید (آبیاری در پتانسیل آب خاک 11-بار) بعنوان عامل اصلی و کود زیستی نیتروکسین و پلیمر سوپر جاذب و ترکیب آن ها به همراه تیمار شاهد (عدم مصرف نیتروکسین و سوپرجاذب) در چهار سطح بعنوان عامل فرعی به صورت آزمایش اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار مورد بررسی قرار گرفت. صفات مورد اندازه گیری شامل ارتفاع بوته، شاخص سطح برگ، طول بلال، محیط بلال، تعداد ردیف دانه در بلال، تعداد دانه در ردیف، وزن 100 دانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت بود. نتایج نشان داد که اغلب صفات رشد و نیز عملکرد به صورت معناداری تحت تأثیر کاربرد سوپرجاذب و نیتروکسین قرار گرفتند. این اثربخشی در شرایط تنش ملایم کمتر و با تنش شدید بیشتر بود. کاربرد توأم سوپرجاذب و نیتروکسین در هر دو شرایط تنش ملایم و خفیف وضعیت بهتری در صفات رشد و اجزای عملکرد ایجاد کرد. عملکرد دانه در شرایط تنش شدید با استفاده از نیتروکسین و سوپر جاذب و ترکیب آن ها در مقایسه با عدم استفاده از آ ن ها به ترتیب 35، 60 و 68 درصد افزایش یافت. کمترین عملکرد دانه (65/4 تن در هکتار) با تنش شدید آبی و عدم استفاده از کود زیستی نیتروکسین و سوپرجاذب حاصل شد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

خشکی یکی از مهمترین عوامل ایجادکننده ی تنش غیرزیستی در گیاه محسوب می شود. گندم به عنوان یک گیاه زراعی مهم، اغلب در مناطقی کشت می شود که حداقل در دوره ای از سال با کم آبی مواجه است. یکی از راهکارهای شناسایی پروتئین های درگیر در تحمل گیاه به تنش کمبود آب رهیافت پروتئومیک است. به منظور بررسی اثر تنش کمبود آب بر الگوی پروتئوم ریشه گندم رقم متحمل کویر، آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی با هفت تکرار انجام شد. استخراج پروتئین های ریشه به روش TCA/ استون انجام و الگوی بیان پروتئینی با استفاده از الکتروفورز دوبعدی بررسی گردید. پروتئین های احتمالی درگیر در تنش کمبود آب با مقایسه ی الگوی بیان تحت تنش کمبود آب با الگوی بیان در شرایط کنترل شناسایی شد. نتایج نشان داد که اختلاف بین تیمارها برای صفات وزن تر ریشه و طول ریشه در سطح احتمال 5 درصد معنی دار ولی برای صفات وزن خشک ریشه، وزن خشک اندام هوایی و وزن تر اندام هوایی از نظر آماری معنی دار نبود. بررسی الگوی بیان پروتئوم ریشه ، 98 نقطه ی پروتئینی تکرارپذیر را نشان داد که از میان آنها تعداد 10 نقطه از لحاظ آماری دارای اختلاف بیان معنی دار بین شرایط کنترل و تنش بودند. از این تعداد هشت نقطه افزایش بیان و یک نقطه کاهش بیان را نشان دادند. این نقطه های پروتئینی بر اساس وزن مولکولی (Mw) و نقطه ایزوالکتریک (pI) با جستجو در بانک های اطلاعاتی شناسایی شدند. پروتئین های پاسخ دهنده به تنش در گروه های عملکردی مختلف قرار دارند. این گروه ها شامل سنتز و تجمع پروتئین، تنش اکسایشی، پاسخ و دفاع در برابر تنش و مسیرهای متابولیکی بودند.

به منظور بررسی اثرات تنش کمبود آب بر رشد و توسعه خورجین ها، درصد روغن و عملکرد دانه در کلزای بهاره، پژوهشی در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی طی سال 1386 به اجرا در آمد. آزمایش به صورت فاکتوریل با طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در 3 تکرار پیاده گردید. فاکتور رقم شامل دو ژنوتیپ هیبرید کلزای بهاره به نام های Hayola 401 و  RGS 300و فاکتور آبیاری در 4 سطح، شامل آبیاری کامل و قطع آبیاری در مراحل ساقه روی، گل دهی و پرشدن خورجین بودند. نتایج به دست آمده نشان دادند که بروز کمبود آب در مراحل ساقه روی، گل دهی و پرشدن خورجین بر میزان رشد خورجین، طول و مساحت خورجین، درصد روغن و عملکرد دانه اثر معنی داری داشت. خشکی با کاهش میزان رشد و مساحت خورجین، باعث افت توان محصول دهی گیاه گردید. بیشترین اثر تنش بر افت عملکرد دانه مربوط به قطع آبیاری در مرحله گل دهی و پرشدن خورجین ها بود. بین ژنوتیپ ها از نظر میزان رشد خورجین، درصد روغن و عملکرد دانه تفاوت معنی داری دیده شد. ژنوتیپHayola 401  با میانگین 1622 کیلوگرم در هکتار نسبت به RGS 300 با میانگین 1388 کیلوگرم در هکتار از عملکرد دانه بالاتری برخوردار بود.

به منظور بررسی واکنش 14 هیبرید ذرت به سطوح مختلف تنش کمبود آب از نظر شاخص های تحمل به تنش، در سال زراعی 1389 آزمایشی به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در ایستگاه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز اجرا شد. کرت های اصلی شامل سطوح مختلف آبیاری (شاهد، تنش ملایم و تنش شدید) و کرت های فرعی دربرگیرنده هیبریدهای مورد ارزیابی بود. پنج شاخص تحمل به تنش برای صفت عملکرد دانه محاسبه شدند. در شرایط تنش ملایم کمبود آب از نظر شاخص های تحمل (TOL) و حساسیت به تنش کمبود آب (SSI)، هیبریدهای SC702، SC500 و K3647´K18 و در شرایط تنش شدید از نظر همین شاخص ها، هیبرید SC500 به عنوان متحمل ترین هیبریدها شناخته شدند. از نظر شاخص های تحمل به تنش (STI)، میانگین هندسی عملکرد (GMP) و میانگین حسابی عملکرد (MP) در هر دو شرایط تنش ملایم و شدید کمبود آب، هیبریدهای K166´K18، SC500، K3647´K18 و SC400 بیشترین تحمل را به تنش کمبود آب نشان دادند. شاخص های GMP و STI که دارای بیشترین همبستگی مثبت با عملکرد در شرایط تنش و با یکدیگر بودند به عنوان شاخص های مناسب تری برای انتخاب هیبریدها معرفی شدند. تجزیه کلاستر بر اساس شاخص های مورد مطالعه هیبریدها را در شرایط تنش ملایم در دو گروه و در شرایط تنش شدید کمبود آب در سه گروه قرار داد. پس از رسم نمودار بای پلات در تجزیه به مولفه های اصلی بر اساس دو مولفه اصلی حاصله، هیبرید SC500 به عنوان ژنوتیپ متحمل به تنش کمبود آب و همچنین عملکرد بالا در شرایط نرمال شناسایی شد و هیبریدهای SC700 و SC704 که در منطقه D واقع شدند به علت پایین بودن عملکرد در هر دو محیط واجد تنش و فاقد تنش است، به عنوان ارقام حساس به کمبود آب شناسایی شدند.

به منظور بررسی تاثیر تنش کمبود آب بر خصوصیات اگروفیزیولوژیک هیبرید های مختلف ذرت آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک به صورت اسپلیت پلات در قالب بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سال 1388 انجام شد. تیمارها شامل تامین آب آبیاری پس از اعمال سه سطح بر اساس مقادیر %100 (شاهد)، %75 و %50 نیاز آبی گیاه (تنش کمبود آب) به عنوان عامل اصلی و ارقام شامل SC704, SC524, SC700, SC500 و DC370 به عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد تنش کمبود آب محتوی نسبی آب، پایداری غشا سیتوپلاسمی و عملکرد دانه را کاهش داد. در بین ارقام بیشترین عملکرد دانه از رقم های زودرس و متوسط رس حاصل شد. همچنین بیشترین محتوی نسبی آب برگ و پایداری غشا سیتوپلاسمی مربوط به رقم های متوسط رس بود. اثر متقابل تیمار ها نشان داد در شرایط مطلوب رطوبتی (100درصد نیاز آبی گیاه) و تنش کمبود آب (%75 و %50 نیاز آبی گیاه)، رقم های 524 و 500 از عملکرد بالاتری نسبت به سایر ارقام برخوردار بودند. حداکثر عملکرد دانه از رقم 524 به میزان 8624.22 کیلوگرم در هکتار در شرایط آبیاری معادل 100 درصد نیاز آبی گیاه و حداقل آن از رقم 700 به میزان 4072.32 کیلوگرم در هکتار در شرایط آبیاری معادل %50 نیاز آبی گیاه به دست آمد.