شاهنامه یکی از ارزشمندترین آثار ملی ایران است که خواننده را با شخصیتهای بسیاری روبرو میکند که هرکدام به نوعی بیانگر حالات و کنش و واکنش انسان جامعه امروزی است که در برابر وقایع و حوادث روزمره از خود نشان می دهد. از اینرو شاهنامه بستر مناسبی برای پژوهشهایی است که درصددند به نقد روانشناسی شخصیتها بپردازند. پژوهشگر نیز بر آنست شخصیت افراسیاب را که نقش طولانی و تاثیرگذاری بر روند بسیاری از داستانهای شاهنامه دارد، مورد نقد روانشناسی قرار دهد تا از این رهگذر گوشه ای از روان و شخصیت انسان امروزی را شناسایی کنند. در این پژوهش ابتدا، مقدمه ای درباره شخصیت و اختلال شخصیت ضد اجتماعی بیان می شود و سپس رفتار و کردار افراسیاب با شخصیتهای ضد اجتماعی سنجیده می شود.حال این پرسش پیش می آید که افراسیاب با کدام ویژگی های شخصیتهای ضد اجتماعی همخوانی دارد؟ مشاهده رفتارهای افراسیاب در شاهنامه بیانگر شخصیت ضد اجتماعی اوست، زیرا از ملاکهایی که نظریه پردازان برای شخصیتهای ضد اجتماعی برشمرده اند، با موارد زیادی چون عدم وفاداری به عهد و میثاقها و افراد، تحریک پذیری، تکانشگری و پرخاشگری، عدم تجربه از اعمال گذشته خود، توانایی دلیل تراشی سریع و فرافکنی کارهای نادرست خود به دیگران، بدگمانی و سنگدلی، حیله گری و فریبکاری، چربزبانی و بهره برداری از دیگران و عدم برنامه ریزی و تامل برای انجام کارها همخوانی دارد.