لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

البرز مرکزی خاستگاه زلزله های بزرگ تاریخی و جدید است. با توجه به گسترش پهنه شهرهای مختلف و افزایش بیش از پیش جمعیت و فعالیتهای اقتصادی-اجتماعی در آنها نیاز فراوانی به مطالعات لرزه خیزی بروشهای گوناگون در آن دیده میشود. البرز رشته کوهی باریک و طولانی با ارتفاعات بلند است که بخشی از همگرایی قاره ایی میان صفحه عربی- اوراسیایی در آن شکل می گیرد. گسلهای فعال و توانمند مختلفی که بیشتر از نوع جدا کننده کوه و دشت و بموازات امتداد رشته کوه می باشند در این گستره شناسایی شده اند. این گسلها معمولا فشاری و یا دارای مولفه بزرگ فشاری هستند که با دوره بازگشت طولانیتر قادر به ایجاد زلزله های مخربتری می باشند. در این مقاله با ارایه تصویری کوتاه و گویا از موقعیت زمین شناختی البرز مرکزی و حوالی آن بخشی از ویژگیهای لرزه خیری مانند پراکندگی زمانی-مکانی، تغییرات مقدار -b و بعد فرکتالی مطالعه شده است. نتیجه های بدست آمده بیانگر کاهش مقدار -b با عمق و نوسان آن پیش از برخی زلزله های بزرگ است. بعد فرکتالی این گستره نزدیک به 2 و نشانگر پراکندگی چشمه های لرزه ایی بشکل برگه ایی است.

گسل البرز در منطقه شمال قم، راستای شمال باختری-جنوب خاوری دارد. مطالعه ساختاری، دو نوع سازوکار را برای گسل البرز نشان می دهد. تحلیل نوع جا به جایی بر اساس خش خط های موجود دارای ریک میانگین (45o-53o) بر روی صفحه گسلی جوان در پهنه گسلی البرز، نشان می دهد که گسل البرز با هندسه N135/75SW سازوکار جوان معکوس با مولفه برشی چپ بر دارد در صورتی که این جا به جایی با سازوکار پیشین آن متفاوت است. با توجه به ساختارهای ایجاد شده در اثر فعالیت پیش تر این گسل مانند تاقدیس البرز، گسل خوردگی های همسو و ناهمسو و درزه ها مشخص می شود که گسل البرز دارای حرکت معکوس با مولفه راست بر بوده است، جا به جایی جوان چپ بر در گسل های راستالغز و مایل لغز با راستای مشابه گسل البرز در البرز مرکزی – باختری (مانند گسل های مشا و طالقان) و در گسل های با راستای مشابه در جنوب البرز (مانند گسل ایپک و کوشک نصرت) گزارش شده است. در سال های اخیر، علت وارون شدگی سازوکار در گسل های راستالغز و مایل لغز البرز مورد توجه محققان بوده و آن را نتیجه تاثیر تنش پوسته اقیانوسی خزر جنوبی بر البرز معرفی کرده اند. تغییر سازوکار گسل البرز، از سازوکار معکوس با مولفه راست بر به سازوکار معکوس با مولفه چپ بر، نشان می دهد که در اثر تاثیر تنش پوسته اقیانوسی خزر جنوبی وارون شدگی در گسل های راستالغز و مایل لغز البرز مرکزی-باختری و گسل های هم راستای موجود در فاصله البرز تا قم به گسل البرز در شمال قم رسیده است.

مقدمه: تغییرات ساختاری البرز غربی از جنوب به شمال و همچنین مطالعات صحرایی و مطالعات تکتونیکی رسوبی، سبب گردیده است که بتوانیم محدوده البرز غربی را به واحدهای تکتونیکی-رسوبی کوچکتری تقسیم بندی نماییم.هدف: رشته کوه البرز دارای پیچیدگی خاصی است. تفسیر و شناسایی تکامل ژئودینامیکی البرز و حرکات آن امری ضروری است که با شناسایی زون های زمین شناسی آن مقدور می باشد.روش بررسی: مطالعه نحوه دگرشکلی، مطالعه گسلها و تاثیر آنها با رسوبگذاری در گذشته، تغییرات واحدهای سنگی، مقایسه دگرشیبی ها در زون های مختلف در ادوار زمین شناسی یکسان، به خصوص دز دوره ژوراسیک به بعده بیانگر متفاوت بودن شرایط زمین شناسی است و به عنوان مبنای اصلی تقسیمات تکتونیکی - رسوبی البرز غربی، مورد استفاده قرار گرفته است.نتایج: مجموعه ولکانیک زون ماگمائی جنوب البرز، مربوط به یک کمان آتشفشانی می باشد و در اثر فرورانش یک بستر اقیانوسی به زیر صفحه قاره ای، فوران نموده است. زون زمین شناسی البرز جنوبی و البرز میانی توسط سنگ های آتشفشانی ائوسن به طور دگرشیب پوشیده شده است، ولی سنگ های مذکور در البرز شمالی و خزر جنوبی فوران ننموده اند. اثرات فازهای کوهزایی کیمرین پسین و اتریشین در البرز میانی و جنوبی به صورت ناپیوستگی رسوبی قابل مشاهده است. ولی در البرز شمالی که در شمال گسل دیلمان قرار دارد، اثری از ناپیوستگی های رسوبی مذکور دیده نمی شود. بر اساس مطالعات زمین شناسی، در البرز شمالی، یک فروافتادگی از زمان ژوراسیک فوقانی آغاز شده و این فروافتادگی تا کرتاسه پایانی و همگام با فوران های آتشفشانی ادامه داشته است. زون البرز شمالی عموما شامل مجموعه ای از رسوبات پالئوزوئیک و مزوزوئیک می باشد و شدت چین خوردگی آن کمتر از البرز میانی و جنوبی است. دشت خزر یا دشت گرگان - رشت، شامل یک پی سنگ دگرگون شده است که توسط رسوبات جوان تر پوشیده شده است. و ضخامت رسوبات کواترنر در آن قابل توجه است.نتیجه گیری: مقایسه تغییرات چینه شناسی، فرمهای ساختاری، داده های پتروتکتونیکی البرز غربی، سبب گردیده است که البرز غربی را از نظر تکتونیکی - رسوبی، به پنج زون زمین شناسی تقسیم بندی شود که شامل: زون ماگمائی جنوب البرز، زون زمین شناسی البرز جنوبی، زون زمین شناسی البرز میانی (دره منجیل - شاهرود و رستم آباد- آسیابر- علم کوه)، البرز شمالی و زون زمین شناسی دشت گرگان - رشت می باشند. زون های زمین شناسی مذکور توسط گسل های بزرگ و عمیق از یکدیگر قابل تفکیک می باشند.

در این مطالعه زیست چینه نگاری سازند زیارت براساس نانوپلانکتون های آهکی در برش توچال (جنوب شرق تهران) بررسی شد. سازند زیارت در این برش در بالای کنگلومرای فجن و در زیر سازند کرج واقع شده است. ضخامت سازند در برش توچال با 4 واحد سنگی، 212 متر بوده و عمدتاً متشکل از سنگ آهک و مارن می باشد. در این مطالعه، بررسی 105 نمونه آماده شده و نانوپلانکتون های آهکی منجر به شناسایی 37 گونه متعلق به 16 جنس شد. برمبنای اولین و آخرین حضور گونه های نانوفسیلی شاخص و مجموعه فسیلی همراه نظیر Tribrachiatus contortus، Discoaster lodoensis، Tribrachiatus orthostylus، Discoaster sublodoensis و Nannotetrina fulgens زیست زون های NP9 تا NP15و CNP11 تا CNE9 در سازند زیارت تعیین گردید. زیست زون های نانوفسیلی و جایگاه چینه شناسی آن ها موید سن پالئوسن پسین تا ائوسن میانی (تانتین تا لوتتین) برای سازند زیارت در برش توچال است. در این مطالعه زیست چینه نگاری سازند زیارت براساس نانوپلانکتون های آهکی در برش توچال (جنوب شرق تهران) بررسی شد. سازند زیارت در این برش در بالای کنگلومرای فجن و در زیر سازند کرج واقع شده است. ضخامت سازند در برش توچال با 4 واحد سنگی، 212 متر بوده و عمدتاً متشکل از سنگ آهک و مارن می باشد. در این مطالعه، بررسی 105 نمونه آماده شده و نانوپلانکتون های آهکی منجر به شناسایی 37 گونه متعلق به 16 جنس شد. برمبنای اولین و آخرین حضور گونه های نانوفسیلی شاخص و مجموعه فسیلی همراه نظیر Tribrachiatus contortus، Discoaster lodoensis، Tribrachiatus orthostylus، Discoaster sublodoensis و Nannotetrina fulgens زیست زون های NP9 تا NP15و CNP11 تا CNE9 در سازند زیارت تعیین گردید. زیست زون های نانوفسیلی و جایگاه چینه شناسی آن ها موید سن پالئوسن پسین تا ائوسن میانی (تانتین تا لوتتین) برای سازند زیارت در برش توچال است. زیست زون های نانوفسیلی و جایگاه چینه شناسی آن ها موید سن پالئوسن پسین تا ائوسن میانی (تانتین تا لوتتین) برای سازند زیارت در برش توچال است. سن پالئوسن پسین تا ائوسن میانی

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

سیزده آرایه زنگ از سه جنس Phragmidium، Puccinia و Uromyces از ناحیه البرز مرکزی گزارش می گردند. گونه های Phragmidium asiae-mediae، Ph. tranzschelianum  به ترتیب روی Geum kokanicum و Rosa iberica؛ Puccinia hieracii var. piloselloidarum  روی Hieracium woronowianum؛ Uromyce geranii روی Geranium spp. و Uromyces eurotiae روی Krascheninnikovia ceratoides به عنوان آرایه های جدید برای میکوبیوتای ایران معرفی می شوند. مرحله اوردینیومی Ph. asiae-mediae و اوردینیوسپورهای Ur. bupleuri برای اولین بار در این نوشتار شرح داده می شوند. گونه کمیاب Pu. monopora روی Asperula glomerata پس از گذشت بیش از یکصد سال، برای دومین بار در ایران گزارش می شود. گونه های جدید زنگ برای ناحیه البرز مرکزی و هم چنین میزبانان جدیدی برای زنگ های شناسایی شده معرفی می شوند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

در مقاله حاضر پس از تهیه لیست مشخصات زلزله ها، ضرایب لرزه خیزی  aوb  برای منطقه البرز مرکزی به بیشینه درست نمایی ویچرت محاسبه شده اند. نقشه های خطر لرزه ای به صورت شتاب بیشینه زمین بر حسب g برای احتمال وقوع 10 درصد در 50 سال و 64درصد در 50 سال به ترتیب معادل دوره های بازگشت 475 و 50 سال ارایه شده اند. مقادیر فوق برای محدوده °48.5 و °54.5 طول شرقی و °34.5 تا °37.5 درجه عرض شمالی برآورد شده اند که بیشینه آنها برابر 0.53 g و 0.19 g به ترتیب برای دوره های بازگشت فوق می باشند. به دلیل کمبود داده ها با عدم یقین همراه می باشند. نتایج حاصل از این بررسی لزوم برآورد کمیت آهنگ لغزش را برای گسلها جهت مطالعات دقیق تر در آینده آشکار می سازد.