انجام حفّاری نیازمند داشتن اطلاعات دقیق از وضعیت تأسیسات است؛ زیرا حفاری­ های اشتباه خسارت های فراوانی را به همراه دارد. با استفاده از فناوری واقعیت افزوده در نسل جدیدی از سیستم اطلاعات مکانی به نام سیستم اطلاعات مکانی فراگستر، می­ توان این زیرساخت­ ها را در تلفن های همراه هوشمند بصری­ سازی نمود. حسگرهای موجود در تلفن همراه، دقت موردنیاز برای نمایش تأسیسات را فراهم نمی­ کنند. روش­ های مبتنی بر دید، روش­ های محبوبی برای جمع­ آوری داده های مرتبط با وضعیت دوربین هستند. برخی از سیستم­ های دید، اشیا را از طریق پردازش تصویر محیط­ های طبیعی ردیابی می­ کنند که در یک محیط ناآشنا بسیار دشوار خواهد بود. امروزه بیشتر سیستم­ های دید با هدف شناسایی تارگت­ ها طراحی شده­ اند. هدف این مقاله مقایسه انواع تارگت­ های مختلفی است که می­ توانند در برنامه­ های مبتنی بر واقعیت افزوده استفاده شوند. بدین منظور در محوطه دانشکده نقشه­ برداری دانشگاه خواجه­ نصیرالدین طوسی از تارگت­ های هر دو نرم­ افزار ای­ جی­ سافت و استرالیس در 6 زاویه مختلف عکس برداری و نتایج بازشناسی آن­ ها تحلیل گردید. مقایسه­ ها نشان می­ دهد، کیوآرکد به دلیل محدودیت فاصله جهت قرائت، مناسب نیست، زیرا در کاربردهای واقعیت افزوده، تارگت­ ها باید در میدان دید وسیعی باشند. هم­ چنین تارگت­ های مربعی به دلیل آن­ که بازشناسی آن­ ها سخت­ تر است، خیلی مناسب نیستند. بنابراین بهتر است از فیدوشال مارک­ ها استفاده نشود. تارگت­ های دایره­ ای بهترین نوع تارگت برای برنامه­ های واقعیت افزوده، در کاربرد بصری­ سازی زیرساخت­ ها است. از بین تا­ رگت­ های دایره­ ای نیز تارگت­ های کددار، هرچند در تصاویر با زاویه فرود خیلی کم به راحتی قابل تشخیص نیستند؛ اما در عوض، درصد تشخیص اشتباه عوارض دیگر به عنوان تارگت به جای آن­ ها، وجود ندارد. قابل ذکر است که تارگت دایره­ ای از نوع ساده و بدون کد، درصد تشخیص اشتباه بسیار زیادی دارد. همچنین نتایج مقایسه دقت تعیین وضعیت دوربین در بصری­ سازی تأسیسات با هر دو روش مبتنی بر دید و مبتنی بر حسگر نشان می­ دهد، روش مبتنی بر دید، دقت را در مؤلّفه­ های مختصاتی به طور متوسط به اندازه 10260/8 متر و در مؤلّفه­ های زاویه­ ای به اندازه 36/10 درجه بهبود می­ بخشد.

پیشینه و اهداف: فتوگرامتری بردکوتاه به ارائه مدل­ دقیق هندسی سه­بعدی اشیاء با استفاده از تصاویری که از جسم اخذ شده می­پردازد. امروزه، ایجاد مدل­های سه ­بعدی واقع بینانه و تجسم آن ها متداول­ شده و روز­به­روز محبوب­تر می­شود از طرفی، انتخاب درست نرم افزار مدل­سازی در بردکوتاه همواره چالش برانگیز و مورد بحث متخصصان و محققان بوده و هست. ازاین رو، بررسی و ارزیابی مدل­های تولیدشده در نرم­افزار­های مختلف، حائز اهمیت است. به علت فراگیر بودن نرم افزار Agisoft در میان مهندسان و محققان این حوزه، سعی شد تا در این تحقیق، پردازش تصاویر و مدل سازی در دو نسخه این نرم افزار با نام­های Photoscan و Metashape اجرا شوند. در تحقیقات صورت گرفته تا به امروز معیار بهینه­سازی شبکه عکس برداری، برمبنای افزایش دقت مدل سازی بوده است، به همین جهت، برای بررسی و ارزیابی مدل های سه بعدی تولیدی در دو نسخه این نرم افزار، سناریوهای متفاوتی برای طراحی شبکه عکس برداری تعریف شده و مدل سه بعدی تولیدی هر سناریو با یک مدل ریاضی به عنوان مدل مرجع مقایسه شدند. علاوه براین، در این پژوهش علاوه بر ارزیابی دقت مدل سه بعدی تولیدی، مدل­سازی کامل در نرم افزار به صورت اجرایی در حالت­های مختلف با دو بافت متفاوت مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به این که بافت تصویر تأثیر مستقیم بر کیفیت ابرنقطه دارد، برای بررسی کیفیت ابرنقطه تولیدشده به ­روش فتوگرامتری لازم است تا نقش بافت تصویر به همراه هندسه شبکه تصویربرداری به طور دقیق مورد بررسی قرار گیرند. ازاین رو، علاوه بر بررسی وضعیت هندسی شبکه عکس برداری، بافت تصاویر به عنوان یک شاخص رادیومتریکی مورد ارزیابی قرارگرفته و تأثیر این دو عامل بر کیفیت ابرنقطه تولید شده بررسی شده است. درنتیجه تعداد بهینه تصویر با بافت مناسب برای ساخت یک مدل سه­بعدی دقیق و باکیفیت تعیین شده است.روش ها : برای مدل­سازی یک شیء در روش فتوگرامتری بردکوتاه، تعدادی تصویر طبق شبکه از پیش طراحی شده از شیء مورد نظر اخذ شده و سپس، به کمک روش ساختار ناشی از حرکت (SfM)، ابرنقاط و مدل سه­بعدی ایجاد می­شود. اساس روش ساختار ناشی از حرکت، از نحوه ادراک اجسام توسط چشم انسان الگوبرداری شده است. روش ساختار ناشی از حرکت، امکان دستیابی سریع، خودکار و کم­هزینه به داده­های سه­بعدی را فراهم می­سازد. این روش به­گونه­ای است که با استفاده از تصاویر متوالی پوشش­دار مربوط­ به یک شیء و پردازش تصویر، مدل سه­بعدی دارای مختصات ایجاد می­کند. پس از ساخت مدل های سه بعدی بر مبنای سناریوهای تعریف شده در دو نسخه نرم افزار، در نرم افزار پردازش ابرنقطه Cloud Compare با ابرنقطه ریاضی (مرجع) مورد قیاس قرار گرفتند.یافته ها: یافته های استفاده از تصاویر با بافت ساده حاکی از آن است که در نرم­افزار Photoscan با افزایش تعداد تصاویر علاوه بر نویزی شدن ابرنقطه، میزان شباهت مدل ساخته شده به مکعب نیز، کاهش می­یابد. بر اساس نتایج، بهترین مدل سه­بعدی که شباهت زیادی با مکعب دارد مربوط به حالت چهارم (45 تصویر) با مقدار خطای 01/0 میلی متر است. در مورد نرم­افزار Metashape بهترین مدل مربوط به حالت سوم (90 تصویر) با مقدار خطای 05/0 میلی متر است. از طرفی در حالات استفاده از تصاویر با بافت پیچیده، بهترین ابرنقطه مربوط به حالت چهارم (45 تصویر) با مقدار خطای 02/0میلی متر در نرم­افزار Photoscan و حالت سوم (90 تصویر) با مقدار خطای 04/0 میلی متر در نرم­افزار Metashape است. به طور کلی استفاده از شیء با بافت پیچیده موجب تناظریابی بهتر عوارض می شود. تصاویر با بافت پیچیده گرادیان های پیچیده و به دنبال آن جهت های گرادیان غیرهم سو تولید می کنند و در مقابل آن، تصاویر با بافت ساده گرادیان های یکسان تولید می کنند. در نتیجه، وجود گرادیان های پیچیده و غیرهمسو موجب به تناظریابی بهتر و پایدارتر و در نتیجه آن تولید نقاط گرهی و تراکم ابرنقطه متراکم بیشتر می شود.نتیجه گیری: نتایج، نشان داد که تعداد بهینه تصاویر و وجود بافت پیچیده تصویر تأثیر بسزایی در بهبود کیفیت ابرنقطه سه­بعدی شیء دارند و با وجود عکس­های زیاد کیفیت مدل سه­بعدی علی رغم صرف زمان پردازش زیاد افزایش نیافته و تنها موجب تراکم ابرنقطه شده که این افزایش تراکم به دلیل افزایش نویز در ابرنقطه است.

1تخت جمشید به عنوان یکی از برجسته ترین محوطه های باستان شناختی ایران، نماد عظمت فرهنگی و هنری دوره هخامنشی است. هنر حجاری و آرایه های معماری این دوره با بهره گیری از تجربیات و دانش فرهنگ های گوناگون، شیوه ای نوین و هنرمندانه را خلق کرده است که در نقوش برجسته سنگی تخت جمشید نمود یافته اند. این نقوش به دلیل ظرافت و دقت اجرا، توجه پژوهشگران بسیاری را به خود جلب کرده و پرسش هایی در خصوص ارزش های هنری و روش های اجرایی آن ها مطرح ساخته است. این پژوهش با هدف تحلیل فنون اجرایی نقوش برجسته تخت جمشید، به مستندسازی نمونه هایی از این نقوش در پلکان شرقی کاخ آپادانا و پلکان شمالی کاخ شورا پرداخته است. برای مستندسازی و تهیه مدل های سه بعدی نقوش برجسته، از روش های پیشرفته فتوگرامتری، با تأکید ویژه بر فناوری فتو اسکن، استفاده شد و تصاویر به وسیله نرم افزارهای تخصصی Agisoft، 3D Zephyr و Reality Capture پردازش گردید. نتایج این پژوهش بخشی از فرایند خلق این آثار هنری را آشکار می کند که تاکنون کمتر به آن پرداخته شده است. همچنین، کارایی روش مستندسازی مبتنی بر فتوگرامتری در استخراج داده های دقیق فنی و هنری مورد تأیید قرار گرفت. این روش نه تنها امکان تحلیل دقیق تر جزئیات نقوش برجسته و تناسبات هندسی آن ها را فراهم می سازد، بلکه به درک عمیق تری از ارزش های هنری این آثار و جایگاه آن ها در تاریخ هنر کمک می کند. این رویکرد می تواند الگویی ارزشمند برای پژوهش های آینده در زمینه مستندسازی و استحصال داده های فنی و هنری نقوش برجسته تاریخی باشد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

در نقشه برداری زمینی برای تهیه ی کاداستر مناطق شهری، با دستگاه گیرنده ی متحرک، قطعات املاک طبق قانون جامع حد نگار، تعیین مختصات می شود. سپس، نقشه ی کاداستر تهیه شده و بعد از تثبیت، سند صادر می شود. تهیه ی این نقشه ها به دلیل مشکلاتی مانند اختلاف های ملکی، مسائل قومی و فرهنگی، مناطق صعب العبور و خطرناک که مراجعه ی مستقیم به محل ملک وجود ندارد، مشکلات فراوانی دارد. بنابراین، تحقیق حاضر با هدف مقایسه ی روش فتوگرامتری پهپادی با نقشه برداری زمینی انجام شد. تصویربرداری توسط پهپاد Phantom4 از بافت مسکونی به مساحت 12 هزار مترمربع با ارتفاع پرواز 80 متر با پوشش طولی و عرضی 80 درصد انجام شد، طراحی و تعیین مختصات نقاط کنترل شامل 12نقطه توسط گیرنده ی متحرک GNSS/RTK با استفاده از شبکه ی شمیم صورت گرفت. مثلث بندی و محاسبات فتوگرامتری در محیط نرم افزار Agisoft، عملیات تبدیل و تعیین مختصات گوشه ها در Leica و ویرایش های بعدی در Bentley انجام شد. طول های املاک به روش فتوگرامتری پهپاد با طول های سندی استخراج شده از بانک جامع کاداستر با استفاده از آزمون T بررسی و اختلاف معناداری نداشتند. همچنین از نظر دقت، زمان و هزینه با هم مقایسه شدند. نتایج نشان داد روش پهپاد فتوگرامتری با توجه به میزان خطا برای نقاط کنترل (RMSE: X=3. 51, Y=4. 94, Z=0. 60cm) و نقاط چک (RMSE: X=3. 87, Y=5. 75 Z=2. 38cm) دقت لازم برای تهیه ی نقشه ی 1: 500 را دارد. همچنین، هزینه ی فتوگرامتری پهپاد 25 درصد هزینه ی برداشت زمینی و زمان صرف شده در فتوگرامتری پهپاد 31 درصد زمان برداشت زمینی بود. براساس نتایج روش فتوگرامتری پهپاد در خصوص هزینه و زمان هم نسبت به روش زمینی به صرفه بود.

توزیع زمانی و مکانی رطوبت خاک متغیری کلیدی در برنامه ریزی هیدرولوژیکی است. در محدودة تحقیق، افزایش رطوبت خاک باعث سرعت شکل گیری رواناب می شود. هدف این تحقیق بررسی پتانسیل باند L از سنجندة پالسار 2 (PALSAR-2) ماهوارة آلوس (ALOS)، در برآورد رطوبت سطح خاک، به منظور مدیریت منابع آب و کاهش مخاطرات ناشی از سیل است. با استفاده از نمونه برداری تصادفی خوشه ای، نمونه ها دریافت شد. هم زمان با دریافت دادة SAR رطوبت وزنی، زبری سطح و محتوای آب گیاهی، میانگین ضرایب بازپراکنش راداری و زاویة فرود روی تصویر اندازه گیری شد. مراحل پیش پردازش، پردازش و پس پردازش دادة SAR با استفاده از نرم افزار SNAP و شاخص های گیاهی و نمناکی از لندست 8 سنسور OLI در محیط ArcGIS 10/5 استخراج شد. برای دریافت زبری سطح، دو دوربین دارای زاویة مایل به کار رفت و بیست قطعه عکس، با ده نقطة کنترلی (GCP) برای هر خوشه، گرفته شد. سپس با نرم افزار Agisoft PhotoScan ابر نقاط متراکم محاسبه و سپس مش بندی به منظور تولید DTM انجام گرفت. از زبانة Analysts 3D در ArcGIS پروفیل طولی ناهمواری های سطح برای هر خوشه استخراج شد. به منظور انتخاب مدل مناسب در منطقه، سه مدل در برآورد رطوبت سطح خاک، شامل مدل های Dubois-MLR-WCM، مد نظر قرار گرفت. نتایج سه مدل در برآورد رطوبت سطح خاک در پلاریزة HH به ترتیب در مدل Dubois با  و ، مدل MLR با  و  و مدل WCM با  و  به دست آمد. نتایج نشان داد مدل Dubois در اراضی بایر تا تنک برای محدودة تحقیق و شرایط مشابه مناسب تر است.

مستندسازی و حفاظت از میراث فرهنگی و معماری روستایی به عنوان یکی از عوامل مهم معرفی پیشینه و هویت آن، نیازمند ابزار دقیق و توانمندی است که انجام برداشت های دقیق و همچنین گردآوری اطلاعات موردنیاز را برای انجام مستندنگاری ها، ارزیابی ها، تحلیل های آماری، مدیریت و پایش سایت یا بنای تاریخی فراهم نماید. در غیر این صورت، این آثار باارزش به فراموشی سپرده خواهند شد. در این راستا، هدف از پژوهش حاضر، مستندسازی میراث معماری روستایی با بررسی قابلیت های فتوگرامتری بردکوتاه در مدل سازی هندسی این آثار است که می تواند به عنوان یک روش جایگزین یا مکمل روش های سنتی در این زمینه استفاده شود. در این راستا، سردر خانۀ سرخای واقع در روستای اوشتبین (آذربایجان شرقی) به عنوان مطالعۀ موردی، با استفاده از فتوگرامتری بردکوتاه مدل شده است و محصولات متنوعی از آن تهیه گردیده اند. سردر خانۀ سرخای اوشتبین یکی از میراث تاریخی این روستاست که تاکنون مستندنگاری دقیقی در این زمینه صورت نگرفته است و ضرورت این امر را به جهت حفظ و نگهداری آن، برای نسل های آتی بیش از پیش روشن می نماید. پژوهش حاضر ضمن بررسی قابلیت های فتوگرامتری بردکوتاه در مدل سازی هندسی و مستندسازی میراث معماری روستایی، نتایج حاصل از مستندسازی سردر خانۀ سرخای را به طور ویژه بررسی و ارزیابی کرده است. تهیۀ اطلاعات دقیق کیفی و کمی با جزئیات زیاد در حد کتیبه های موجود در سردر خانۀ سرخای روستای اوشتبین از دست آوردهای این پژوهش است. همچنین، اطلاعات دقیق از این اثر تاریخی شامل نقشه های دوبعدی، نقشه ها و مدل های سه بعدی، شبکۀ نامنظم مثلثی، مدل سه بعدی با بافت واقعی و ابر نقاط از جمله اطلاعات مستندنگاری شدۀ این بنا هستند. لازم به ذکر است برای تصویربرداری از این بنا، از دوربین رقومی غیرمتریکCanon PowerShot A2400 IS استفاده شده و مدل سازی هندسی اثر با نرم افزار Agisoft انجام گرفته است.

در این تحقیق بررسی و مقایسه دقت تولیدات مختلف چهار نرم افزار تخصصی فتوگرامتری پهپادمبنا، Inpho UASmaster (UASmas)، Photomodeler UAS (PhUAS)، Agisoft metashape (AgisMesh) و MapperPix4D، برای مدل سازی سه بعدی در مناطق شهری و غیرشهری باحداقل نقاط کنترل زمینی انجام گرفت. برای این منظور، تولیدات مختلف این نرم افزارها بر روی چهار سری داده، دو سری مربوط به ایران و دو سری مربوط به دیگر کشورها، از مناطق بایر، مسکونی، فضای سبز و مناطقی با بافت یکنواخت، به صورت کمی و کیفی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج کیفی بصری نشان داد که نرم افزار AgisMesh در مدل سازی سه بعدی انواع سطوح در همه مناطق تست بهترین نتایج داشت ولی در بازسازی لبه های ساختمان ها در مناطق شهری عملکرد ضعیفی دارد. در مقابل Pix4D در مناطق با بافت یکنواخت نتایج ضعیفی داشته ولی در تشخیص اختلاف ارتفاع و بازسازی لبهء ساختمان ها، قوی تر عمل می کند. در بررسی های کمی، تولیدات این نرم افزارها ابتدا با استفاده از نقاط چک و سپس با انتخاب نقاط تصادفی در سه کلاس مختلف، مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نقاط چک با در نظر گرفتن خطای ریشه مربعی متوسط، به ترتیب 2/82، 2/63، 5/28 و 3/03 سانتی متر در AgisMesh، UASmas، Pix4D و PhUAS حاصل شد. همچنین، نتایج نقاط تصادفی در سه منطقه مسکونی، بایر و فضای سبز نشان داد که UASmas به ترتیب دقت های 1/83، 1/20 و 2/74 سانتی متر، PhUAS دارای دقت های 6/90، 2/96 و 7/24 سانتی متر، Pix4D دارای دقت های 4/72، 3/46 و 3/59 سانتی متر نسبت به AgisMesh داشتند.

یکی از مهم ترین آرایه های نما های قاجاری پنجرة سنتوری است که در اروپا با اشکال مختلف ساده، منحنی، و شکسته از دوران رم کلاسیک تا دوران نئوکلاسیک در نماسازی به کار رفته است و در جداره های برون گرای دورة قاجار با تأثیر از معماری غربی رواج یافته است. در پژوهش های اندکی به مطالعة این عنصر وارداتی و ویژگی های متمایز قاجاری آن به نسبت نمونه های غربی پرداخته شده است. در این پژوهش با هدف بازشناسی پنجرة سنتوری با روش تک نگاری، کوشک احمدشاهی کاخ نیاوران با 23 قاب متنوع مزین به سنتوری انتخاب و با ابزار فتوگرامتری برد کوتاه مستندنگاری دقیق شده است. هدف از این پژوهش بررسی این آرایة غربی و تأثیرات بومی معماری دورة قاجار و تغییرات آن در یک مورد منتخب است. بنابر یافته ها سه نوع سنتوری مثلثی ساده، شکستة طوماری، و شکستة مارپیچ در جداره ها به کار رفته است که، با در نظر گرفتن دو خصیصة شکل و بافت پرکنندة سینة سنتوری، در کل به 16 نوع مختلف دارای الگوی قرارگیری ویژه دسته بندی می شود. سنتوری های جفت و سنتوری های طرفین تقسیمات سه تایی یا پنج تایی مشابهند. سنتوری طرفین پلکان ورودی مفصل ترین نمونه و دارای رأس آجر برش خورده به شکل گل و گلدانی است. در این پژوهش نتیجه گرفته شده است که خلاقیت و بداهه سازی در تغییر شکل سنتوری الگوی تزیین سینة سنتوری و بافت پرکنندة آن با استفاده از هنر آجرکاری منقوش و قالبی وجه تمایز اثر معماران دورة قاجار در این بناست. بدین ترتیب با آجر، که مصالح غالب و سرمنشأ آرایه های مختلفی در تاریخ معماری ایران است، این عنصر وارداتی با اشکال متنوع بازتولید شده است.

زمینه و هدف: امروزه توجه به امنیت شهر و شهروندان از اولویت های اساسی مدیران و برنامه ­ ریزان شهری محسوب می شود. برنامه­ ریزی و طراحی محیط­ های شهری و ارزیابی نقش کالبد شهر در کاهش جرائم شهری، زمینه و مسئله مورد مطالعه ی این پژوهش بوده است. بنابراین، هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تأثیر تناسب توده و فضاهای شهری بر کمیت وقوع جرم در شهر بهبهان است. روش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف از نوع پژوهش های کاربردی و از لحاظ روش شناسی، توصیفی-تحلیلی مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و بررسی های میدانی است. جامعه ی آماری مجموعه جرائم سرقت، قتل، کیف قاپی، فحشا و تجاوز به عنف در سال 1394 است. داده ­ های موردنیاز با مراجعه به کلانتری­ های شهر بهبهان و عکس های هوایی حاصله از تصویربرداری هوایی توسط پهپاد اخذ شد. به منظور تهیه و تولید نقشه ی توده و فضای بهبهان از تصاویر مأخوذه، عکس­ های پهپاد با استفاده از نرم افزار Agisoft PhotoScan استانداردسازی و در نهایت در نرم­ افزار ArcGIS تبدیل به نقشه شد. جهت انجام تحلیل داده­ های میزان وقوع جرائم و تحلیل فضایی آن ها، از توابع Kernel و زمین­ آمار از مجموعه ابزارهای موجود در Spatial Analyst Tools استفاده شد. یافته­ ها: نتایج نشان داد که از کل مساحت 23. 488. 034 مترمربع شهر، 7. 542. 299 مترمربع را توده های شهری و 15. 973. 475 مترمربع را فضاهای شهری اشغال کرده اند. لذا، تناسب توده به فضا در شهر رعایت نشده و حجم توده و بافتِ پر شهر نسبت به فضاهای خالی بیشتر بوده و تمرکز آن در بخش مرکزی شهر است؛ به گونه ای که پهنه های اطراف شهر و حواشی شهر را فضاهای خالی تشکیل داده است که این امر ناهمگونی بافت فیزیکی محیط را نمایان می کند. نتیجه­ گیری: تناسب توده و فضا در شهر بهبهان رعایت نشده، به طوری که هر چه به حواشی شهر و فضاهای خالی اطراف شهر پیش رفته می شود، وقوع جرائم شهری کمتر شده و بالاترین میزان جرائم شهری در توده­ های شهری و بافت های متراکم­ تر بخش مرکزی شهر وقوع یافته است که این امر تأثیر بافت محیط بر کمیت وقوع جرم در شهر را گویا می­ سازد.