اسطوخودوس گیاهی زینتی و دارویی است. یکی از روش های کارامد در ریز ازدیادی آن اندام زایی از کالوس می باشد. در این پژوهش تاثیر سیتوکینین های مختلف بر کالوس زایی و اندامزایی گیاه اسطوخودوس مطالعه شد. جداکشت های گره، در محیط کشت MS دارای غلظتهای مختلف هورمونهای BAP (بنزیل آمینو پورین)،Kin  (کینتین) و  -2) 2iPیزوپنتیل آدنین) با غلظت های 1 تا 2 میلی گرم بر لیتر، به تنهایی و یا در ترکیب با یکدیگر کشت شدند. نتایج نشان داد ده روز پس از کشت نمونه ها، کالوس زایی آغاز می شود. در هفته سوم روی برخی از کالوس های سبز رنگ گرانول هایی ایجاد شده که با گذشت زمان به جوانه و برگ یا ریشه تبدیل شدند. جوانه زنی از کالوس ها در محیط های کشت دارای BAP یا 2ip مشاهده شد. بیشترین جوانه زنی در محیط دارای BAP (2 میلی گرم بر لیتر) به دست آمد. در تیمارهای BAP (1 تا 2 میلی گرم بر لیتر) و 2ip (1 میلی گرم بر لیتر) همزمان با جوانه زنی، ریشه زایی نیز صورت پذیرفت، به طوریکه حداکثر تعداد ریشه در محیط کشت دارای BAP (1 میلی گرم بر لیتر) مشاهده شد. در مرحله بعد، کالوس های 45 روزه در همان محیط کشت اولیه واکشت شدند. نتایج این مرحله نشان داد نمونه ها علاوه بر محیط های واکشت دارای BAP یا 2iP، در محیط کشت دارای دو هورمون Kin و BAP (1 میلی گرم بر لیتر) نیز ساقه و برگ تولید می نمایند. اما در هیچکدام از محیط های واکشت ریشه زایی دیده نشد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

علیرغم اهمیت اقتصادی ویژه زعفران، پژوهش­های چشمگیری در زمینه بیولوژی مولکولی و ژنتیک این گیاه انجام نشده است. تریپلویید و نرعقیمی، فقدان تنوع ژنتیکی، دشواری کشت بافت و انتقال ژن از جمله دلایل پیشرفت­های اندک در پژوهش­های مولکولی زعفران است. کشت سوسپانسیون سلولی زعفران کمک بسزایی در بهبود پیشرفت این امر خواهد کرد، با این حال تولید سوسپانسیون سلولی پویا در زعفران همواره با مشکلاتی مواجه بوده است. بدین منظور، با استفاده از غلظت­های مختلف تنظیم کننده­های رشد، محیط بهینه القا کالوس در بنه زعفران را به دست آورده و به بهینه کردن کشت سوسپانسیون سلولی در زعفران اقدام شد. این آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو تکرار که هر کدام حاوی 10 ریز نمونه بودند، انجام گرفت. بیشترین درصد کالوس زایی و وزن تازه کالوس­ها در تیمار حاوی دو میلی­گرم بر لیتر 2, 4-D و یک میلی­گرم بر لیتر BAP به دست آمد. در مرحله بعد از کالوس­های حاصل از این تیمار جهت کشت سوسپانسیون سلولی استفاده گردید. محیط SM3 حاوی 2/0 میلی­گرم بر لیتر BAP، 2/0 میلی­گرم بر لیتر زآتین و 2 میلی گرم بر لیتر NAA دارای بهترین سرعت رشد در کشت سوسپانسیون سلولی بود ولی سلول­ها در این تیمار هورمونی دارای شکل و فرم مناسب نبودند. محیط SM2 حاوی دو میلی­گرم بر لیتر 2, 4-D و یک میلی­گرم بر لیتر BAP دارای سرعت رشد مناسب و سلول­هایی با اندازه کوچک و دارای رنگیزه بودند که از نظر کیفیت بهترین عملکرد را در بین تیمار­های کشت مایع دارا بود. جهت افزایش کیفیت از مواد کنترل کننده تولید فنول استفاده شد. افزودن PVP سبب افزایش سرعت رشد سوسپانسیون سلولی در محیط SM2 گردید. محیط SM2 به عنوان محیط کشت مناسب برای ایجاد کشت سوسپانسیون سلولی پویا در زعفران، جهت استفاده در مطالعات فیزیولوژیکی و مولکولی، معرفی می­شود.

کلپوره (Teucrium polium L.) گیاه دارویی از خانواده نعناع (Lamiaceae) است. روش کشت بافت این گیاه به سبب کوتاه بودن دوره رشد و خطر انقراض آن کارآمد به نظر می رسد. این گیاه با خاصیت آنتی اکسیدانی بالا، خواص درمانی بسیاری دارد. در پژوهش حاضر، اثر محیط کشت، غلظت های مختلف هورمون 4-D و 2 و نوع ریزنمونه بر نرخ کال زایی گیاه کلپوره بررسی و مشخص شد که تیمار موثر برای افزایش وزن تر کالوس، ریزنمونه برگ در محیط کشت B5 دارنده غلظت 0.5 و 1 میلی گرم در لیتر هورمون 4-D و 2 است. در تیمارهای بدون هورمون، درصد القای کالوس نسبت به بقیه کمتر بود. بیشترین درصد کال زایی نیز در محیط کشت های محتوی مقادیر بیشتری از این هورمون القا شد. بررسی ویژگی های زیست شیمیایی (محتوای فنل کل و ظرفیت آنتی اکسیدانی بر مبنای دو آزمون DPPH و PPM) نشان داد که میزان فنل کل در کالوس حاصل از ریزنمونه جوانه انتهایی در محیط کشت B5 بدون هورمون (82.66 میلی گرم GAE در 100گرم FW) بیشتر از بقیه است. با آزمون DPPH، بیشترین فعالیت روبشگری رادیکال های آزاد، در برگ گیاه جمع آوری شده از رویشگاه و کالوس حاصل از ریزنمونه جوانه انتهایی در محیط کشت B5 با غلظت 0.5 میلی گرم در لیتر 4-D و 2، مشاهده شد. با بررسی ظرفیت آنتی اکسیدانی کل نیز مشخص شد که کالوس جوانه انتهایی محیط کشت MS با غلظت 2 میلی گرم در لیتر 4-D و 2 و برگ و ساقه گیاه جمع آوری شده از رویشگاه، فعالیت بیشتری داشتند. این شرایط می تواند پیشنهاد استفاده از محیط های کشت یادشده را برای افزایش تولید ترکیبات ثانویه با خاصیت آنتی اکسیدانی بالا ارائه دهد.

شابیزک (Atropa belladonna) گیاهی از خانواده سولاناسه، یکساله و دارای یکی از آلکالوئیدهای تروپانی مهم به نام هیوسیامین می باشد. با توجه به اهمیت دارویی و اقتصادی کشت شابیزک، پیشرفت در روش های کشت بافت و باززایی این گیاه در شرایطin vitro به منظور آسان نمودن روش های انتقال ژن به این گیاه دارویی مهم می باشد. ازاین رو در این تحقیق بهینه سازی شرایط کشت به منظور تولید کالوس و باززایی گیاه Atropa belladonna بررسی گردید. برای تولید کالوس ابتدا بذرهای استریل شابیزک در محیط کشت MS کشت شدند. پس از جوانه زنی بذر و رشد گیاهچه ها به مدت دو ماه، ریزنمونه های ساقه و برگ در محیط کشت MS حاوی ترکیبی از غلظت های هورمونی مختلف 2, 4-D (0، 5/0 و 1 میلی گرم در لیتر) و Kin (0، 1 و 2 میلی گرم در لیتر) قرار گرفتند. برای بررسی درصد باززایی کالوس های حاصل از ریزنمونه ساقه از هورمون Kin در چهار سطح (0، 3، 5 و 8 میلی گرم در لیتر) در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار استفاده شد. نتایج نشان داد که از نظر تیپ ریزنمونه، ریزنمونه های ساقه بیشترین کالوس زایی را داشتند. از نظر غلظت های هورمونی، ترکیب دو هورمون در غلظت های MS+2mg/l Kin +1mg/l 2, 4, D و همچنین MS+1mg/l Kin +1mg/l 2, 4, D بیشترین میزان تولید کالوس را نشان دادند. افزایش غلظت هورمون Kin در محیط MS با افزایش درصد باززایی ارتباط مستقیم داشت و بیشترین میزان باززایی در غلظت 8 میلی گرم در لیتر با 66/36 درصد دیده شد.

Betula pendula Roth. یکی از گونه های مهم خانواده Betulaceae در ایران به علت رویشگاه طبیعی محدود و عدم زادآوری در معرض خطر انقراض می باشد. استفاده از تکنیک کشت بافت گیاهی راه حلی مناسب برای تکثیر غیرجنسی این گونه و همچنین حفاظت و حمایت آن در شرایط کنترل شده است. در این پژوهش کالزایی B. pendula با استفاده از پنج ریزنمونه (برگ، ساقه، تک گره، دمبرگ و پوست) در دو محیط کشت WPM و NT با دو ترکیب هورمونی (A: 1 میلی گرم بر لیتر BAP و 0. 1 میلی گرم بر لیتر 2, 4-D) و (B: 0. 1 میلی گرم بر لیتر BAP، 0. 01 میلی گرم بر لیتر TDZ) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد، ریزنمونه دمبرگ و تک گره حداقل درصد کالزایی را داشتند و تنها در محیط کشت NT با ترکیب هورمونی A کالزایی کردند. کالزایی، وزن تر و خشک ریزنمونه ‍ های پوست، ساقه و برگ در محیط کشت NT و WPM با ترکیب B نسبت به محیط های با ترکیب هورمونی A به صورت معنی داری کاهش یافت. ریزنمونه پوست در محیط کشت WPM و NT با ترکیب هورمونی A بالاترین درصد کالزایی (به ترتیب 81. 14% و 70. 36%) را نسبت به سایر ریزنمونه ها نشان داد. متوسط وزن تر و خشک این ریزنمونه در محیط کشت NT با همین ترکیب هورمونی بالاتر از محیط کشت WPM بوده است.