این پژوهش با هدف مطالعه سیستماتیک و شناخت ویژگی های مختلف 16 غار در استان خراسان شمالی انجام شده است. روش پژوهش بر اساس بررسی میدانی، مشاهده مستقیم، اندازه گیری، و کتابخانه ای بوده است. بررسی ها نشان دادند که 12 غار در خراسان شمالی طبیعی اند که در آن ها نقش تکتونیک گسلی نسبت به عمل انحلال برجسته تر است. غارهای گنج کوه و سیاه خانه دارای آب تجمع یافته بودند که به لحاظ شیمیایی آب موجود در غار گنج کوه سبک و بسیار مناسب شرب و آب موجود در غار سیاه خانه نسبتا سبک و مناسب شرب است. این غارها در سازندهای تیرگان، مزدوران، شوریجه، لار، و کنگلومرای پلیوسن تکوین یافته اند. غارهای هنامه، کافرقلعه، باباقدرت، و گسک از اهمیت باستان شناختی برخوردارند. غارهای بیدک، خزینه راه، آرمادلو، گنج کوه، کفترک درق، کنه گرم، ییجت، استاد، و گسک دارای خفاش اند. غارهای گسک و کنه گرم عمیق ترین و فنی ترین، غار کنه گرم درجه 1 و با دسترسی ممنوع و غارهای بیدک، گمنامان سالوگ، آرمادلو، گنج کوه، کفترک درق، کنه گرم، پوستین دوز، هنامه، استاد، سیاه خانه، باباقدرت، گسک، و نوشیروان با عنایت به اشکال بکر و زیبا، موجودات زنده، فضاها، مکانیزم تکوین و دسترسی مناسب، از ارزش طبیعت گردی برخوردارند که با توجه به مخاطرات حاصل از حضور گردشگران باید نظارت شده و با حضور افراد آموزش دیده، متخصص، و فنی انجام گیرد.

سابقه و هدف: خفاش که دومین گروه بزرگ پستانداران است و نقش مهمی در اقتصاد انسان دارد، می تواند مخزن قارچ کشنده هیستوپلاسما کپسولاتوم باشد. این قارچ در خاک آلوده به مدفوع پرنده و خفاش به ویژه در غارها و مزارع یافت می شود و قابل انتقال به انسان است. در این مطالعه آلودگی خفاش به قارچ هیستوپلاسما کپسولاتوم در غارهای شهرستان جهرم مورد بررسی قرار گرفت.مواد و روش ها: خفاش ها از 7 غار بزرگ با تور نامرئی در مدت 12 ماه (1390-1389) جمع آوری شدند. بر اساس ویژگی های کلیدی معتبر، خفاش ها شناسایی و رده بندی گردیدند. نمونه ها از پوست، دهان و پس از تشریح، از اندام های داخلی آن ها، تهیه و در محیط هایی مانند BHI کشت داده شدند.یافته ها: تعداد 168 خفاش از 11 گونه و از 6 خانواده در منطقه شناسایی گردیدند که در هیچ کدام از آن ها آلودگی به قارچ هیستوپلاسما کپسولاتوم مشاهده نشد.نتیجه گیری: عدم مشاهده آلودگی در منطقه با وجود جمعیت زیاد و متنوع خفاش به عنوان مخزن، وجود مدفوع سرشار از املاح، شرایط اقلیمی و توپوگرافی مناسب در غارهای مورد مطالعه که شرایط مناسبی برای زیست این قارچ ایجاد نموده است، نشان می دهد که عواملی دیگر از جمله عوامل ژنتیک و فیزیولوژیک خفاش یا عوامل اکولوژیک که در کامل شدن چرخه زندگی قارچ اختلال ایجاد می کنند تاثیر گذار بوده است.

اهداف و زمینه ها: غار کتله خور در نزدیکی شهر گرماب (زنجان) و غار سهولان در جنوب شرق مهاباد، سالانه پذیرای تعداد زیادی از گردشگران هستند. تعداد بالای گردشگران و ورود بی رویه آنها به محیط های حساس و شکننده غارها، سبب بالارفتن غلظت دی اکسیدکربن موجود در غار شده و تعادل شیمیایی درون غار به هم خورده و اثرات مخربی بر اشکال و سازندهای کارستی درون غار به جای گذاشته است که به تدریج سبب تحلیل، خوردگی و پوسته شدن اشکال کارستی درون غار می شود. از این رو در این مقاله تلاش شده است تا با شبیه سازی و بازسازی شرایط اقلیمی درون غارها در محیط آزمایشگاهی کنترل شده، مقدار انحلال سالانه اشکال درون غارها محاسبه شد. روش شناسی: دما، رطوبت نسبی و دی اکسیدکربن موجود در درون غارهای موردنظر در دو دوره 15روزه در بهمن ماه به سبب تعداد کم گردشگر و ماه فروردین به دلیل حضور بالای گردشگر در درون غارها با استفاده از دستگاه 3کاره دما، رطوبت و CO2سنج اندازه گیری شد. در مرحله بعد، با شبیه سازی همین شرایط در محیط آزمایشگاهی کنترل شده، مقدار انحلال سالانه اشکال درون غارها به شیوه وزنی محاسبه گردید. یافته ها: مقدار انحلال و پوسته شدن اشکال برای غار کتله خور 9445/0گرم در سال و برای غار سهولان 012/2گرم در سال بود. از این مقدار 7661/0گرم، معادل 12/81% کل انحلال برای غار کتله خور و 6991/1گرم معادل 45/84% برای غار سهولان، سهم گردشگران بود. نتیجه گیری: ورود حداکثری گردشگران به درون غارهای کتله خور و سهولان، ریزاقلیم هایی را به وجود آورد که غلظت دی اکسیدکربن در آنها افزایش یافته، درجه حرارت غار بالا می رود و رطوبت نسبی کاهش می یابد. در اثر این تغییرات، روند شکل گیری اشکال کارستی درون غارهای مورد نظر مختل می شود و تخریب و شکسته شدن اشکال را به دنبال دارد.

شناسایی تاکسون های جانوری یکی از اقدامات اساسی برای حفظ تنوع زیستی است. خفاش موجودی نافع در اکوسیستم است که به دلایل مختلف از جمله تخریب زیستگاه های آن ها به شدت مورد تهدید قرار گرفته است. لذا در این پژوهش، تنوع خفاش در 36 غار در اقلیم های مختلف استان فارس طی 10 ماه بررسی گردید. به این منظور خفاش ها ضمن پرواز در غار یا بعد از صید شدن با تور نامرئی (mist net)، عکس برداری شدند. گونه ها پس از مطابقت با کلیدهای تاکسونومیکی خاص شناسایی و توسط مراجع داخلی و خارجی تأیید شدند. بعضی از خفاش ها پس از شناسایی در محل رها گردیده و بعضی برای تشخیص دقیق تر به آزمایشگاه منتقل شدند. نتایج حاصل از این تحقیق حاکی از حضور 15 گونه خفاش متعلق به 8 جنس از 7 خانواده بود که بیشتر در غارهای مرطوب و بزرگ به لحاظ ارتفاع و عمق به صورت کلنی های پر جمعیت و متشکل از گونه های مختلف مشاهده شدند. خفاش ها شامل یک گونه میوه خوار و 14 گونه حشره خوار بود. خانواده خفاش نعل اسبی (Rhinolophidae) با 5 گونه بیشترین تنوع و جنس Rhinopoma بیشترین تراکم جمعیت و انتشار در منطقه را نشان داد. بیشترین جمعیت و تنوع خفاش نیز به ترتیب در غارهای ناحیه گرم و معتدل استان بود. مطابق با نتایج حاصل، غارهای استان فارس مأمن مناسبی برای خفاش است لذا جهت حفاظت از جمعیت آن ها، حفاظت از این اماکن از طرف سازمان محیط زیست و تعامل آن ها با تیم های غارنوردی استان کاملاً ضروری است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

بر اساس پژوهش های قبلی انجام شده، فروچاله های اختیارآباد و چاه دریای رفسنجان در اثر انحلال گچ های زیرزمینی در منطقه کرمان- رفسنجان تشکیل شده اند و حاکی از وجود غارهای پنهان در منطقه هستند که به عنوان یک تهدید بالقوه محسوب می شوند. سازندهای گچی و اشکال انحلالی موجود در سطح آن ها موید وجود کارست های گچی است. از این رو، در این پژوهش با تهیه نقشه های هدایت الکتریکی و نمایه انحلال سنگ های تبخیری و انطباق آن ها با شرایط تغذیه و تحرک آب های زیرزمینی، چهار محدوده به عنوان محل های مشکوک به وجود غار زیرزمینی شناسایی شدند که محدوده اطراف روستای اختیارآباد به احتمال قریب به یقین حاوی غارهای پنهان است. در یک محل واقع در شمال روستای رباط نیز احتمال وجود غار وجود دارد. در دو محل دیگر (جنوب باغین و جنوب و جنوب باختری کبوترخان) نیز به لحاظ معیارهای هیدروژئوشیمیایی به کار گرفته شده ممکن است غار وجود داشته باشد، ولی به دلیل نامساعد بودن شرایط هیدرودینامیکی، این احتمال ضعیف به نظر می رسد.

زمینه و هدف: این پژوهش با هدف بازخوانی انتقادی تحولات مفهومی آموزش عالی از دوران افلاطون تا دوره معاصر، به نقد تکه تکه شدن نظام آموزشی مدرن از منظر فلسفه تأسیس آکادمی افلاطون می پردازد. با استناد به تمثیل غار، استدلال می شود که دانشگاه های معاصر به «غارهای مکانیزه» تقلیل یافته اند؛ فضایی که در آن، آموزش ژنومی (تخصص افراطی) جایگزین چشم انداز کل نگر و بین رشته ای دوران کلاسیک شده است. داده­ها و روش­ها: با اتکا بر روش شناسی مطالعات نظری-فلسفی، این پژوهش از ترکیب چهار رویکرد بهره می برد: 1) تحلیل مفهومی مضامین کلیدی، 2) روش شناسی تاریخی برای ردیابی تحول آکادمی از عصر افلاطون تا دانشگاه های مدرن، 3) مرور انتقادی ادبیات مرتبط، و 4) نظریه پردازی تطبیقی بین آرای افلاطون و نظریه هولونیک. یافته­ها: افلاطون در بنیان گذاری آکادمی، هندسه را نه به مثابه دانشی تجریدی، بلکه به عنوان زبانی برای درک «کلیت هستی» می دانست و بر پیوند دانش با تجربه زیسته تأکید داشت. بااین حال، تقلیل گرایی حاکم بر دانشگاه های مدرن، به فرسایش اِدوکِره (پرورش تفکر خودبنیاد) و سیطره اِدوکَره (انتقال منفعلانه محفوظات) انجامیده است. این گسست، دانشجویان را در «غارهای تخصصی» محبوس کرده که فاقد ارتباط با شبکه پیچیده واقعیت است. نتیجه ­گیری: همسو با نظریه هولونیک که کل نگری افلاطونی را در قالب «هولارشی» (سلسله مراتب کل/جزء) بازتعریف می کند، این پژوهش خواستار بازگشت به الگوی آموزشی یکپارچه ای است که علوم انسانی، علوم و اخلاق را در گفتگویی پویا به هم پیوند می دهد. تنها از این رهگذر می توان از مکانیزه شدن آموزش جلوگیری کرد و دانشگاه را به «مجمع محققین» افلاطونی بازگرداند؛ جایی که پرورش اِدوکِره بر انتقال اِدوکَره ارجحیت دارد.

بیان مساله: چشمه آبگرم ورتون در روستای ورتون واقع در 35 کیلومتری شمال شرق شهرستان اصفهان، به دلیل اهمیت درمانی اش در ادوار مختلف تاریخی حائز اهمیت بوده است که از شواهد آن می توان به ساخت حوضخانه ها در دوره های مختلف تاریخی در مجموعه تاریخی آبگرم ورتون اشاره کرد. علاوه بر این بناها، در حاشیه چشمه آبگرم ورتون، فضاهای دست کندی نیز ایجاد شده است که تا به امروز ناشناخته مانده و مورد مطالعه قرار نگرفته است. انجام این پژوهش در صدد پاسخگویی به دو سوال بنیادی در رابطه با کاربری و قدمت مجموعه دست کندهاست. هدف از این پژوهش، معرفی، گونه شناسی، ارایه گاهنگاری نسبی و تحلیل فضاهای مجموعه دست کند مذکور است. معرفی، تحلیل نسبی کاربری و زمان ایجاد این مجموعه دست کند می تواند زمینه ای برای بررسی های دقیق علمی در سطح منطقه برای شناسایی این گونه معماری باشد که نقش مهمی در دوران قبل از اسلام تا کنون در نظام اجتماعی و شهری حکومت ها و جوامع بشری ایفا کرده است.روش تحقیق: روش این پژوهش در تبیین زمان ایجاد این مجموعه، استفاده از رویکرد تاریخ گذاری مکتب انالز با تاکید بر روش تطبیقی مارک بلوخ است، یعنی پژوهش در رابطه با حوزه یا ناحیه ویژه و مورد نظر خود که از طریق کاوش و جست وجو با حوزه موازی (هم زمان) در ناحیه، کشور یا قاره ای دیگر انجام می شود و یا فقط با همان ناحیه در یک زمان صورت می گیرد که نهایتا منجر به بررسی و تطبیق مجموعه دست کند آبگرم ورتون در بستر تاریخی- فرهنگی اش از دوره ساسانی تا صفوی می شود که شواهد آن در مجموعه وجود دارد و به راحتی می توان سبک، عناصر و مصالح معماری آنها را به روشی تطبیقی مطالعه کنیم. همچنین رویکرد مورد استفاده در تحلیل کاربری این مجموعه، رویکرد باستان شناسی فضایی است که مبتنی بر تحلیل های هندسی و ریاضی است. در این راستا ابتدا مجموعه دست کند آبگرم ورتون معرفی و سپس کاربری و زمان ایجاد آن با توجه به مبانی نظری رویکردهای مورد استفاده، همچنین تکنیک های معمارانه و تحلیل فضاها و مقایسه آن با سایر بناهای مجموعه، تحلیل و بررسی می شود.نتیجه گیری: نتایج حاصل از پژوهش بر اساس بررسی عناصر معمارانه موجود در فضاهای دست کند و تحلیل فضایی، نشانگر کاربری این فضاها به عنوان مجموعه ای برای اسکان موقت مسافرین و بیماران مراجعه کننده به آبگرم است. همچنین با بررسی و تطبیق مصالح به کار رفته در ورودی فضاها، تکنیک معماری و مقایسه آنها با عناصر دیگر بناهای تاریخی موجود در مجموعه، می توان بازه زمانی دوره ساسانی تا قرون میانی اسلامی (قبل از دوره سلجوقی) را برای ایجاد این مجموعه پیشنهاد کرد که در اداوار بعد، مورد استفاده قرار گرفته است. از دوره سلجوقی به بعد، مجموعه اتاق هایی از جنس سنگ چین در مجموعه ورتون جهت اسکان موقت ساخته شده که جایگزین این مجموعه شده است. در دوره صفوی نیز این اتاق ها با آجر مرمت شده و مورد استفاده قرار گرفته است.