سابقه و هدف: رشد روزافزون جمعیت و افزایش مصرف مواد مورد نیاز، منجر به تولید بیش از حد پسماندهای خانگی می شود که می تواند سلامت انسان و محیط زیست را تهدید نماید. بنابراین کاربرد روش های مناسب جهت دفع این گونه پسماند، نقش موثری را در تامین، حفظ و ارتقای سلامت هر جامعه دارا می باشد. مطالعه حاضر به منظور شناسایی قابلیت کرم های خاکی بومی استان مازندران در تولید کود از پسماندهای خانگی انجام شده است.مواد و روشها: در این مطالعه مقطعی ابتدا انواع مختلف کرم های خاکی بر اساس ویژگی های ظاهری تفکیک گردیدند. از گلدان پلاستیکی، ماسه ریز و خاک نرم و کود حیوانی جهت بسترسازی استفاده شد. به میزان 50 گرم سبزی (کاهو) روی بستر ریخته شد. سپس تعداد و وزن مشخصی از هر نوع کرم خاکی در بستری از خاک قرار گرفت. برای حفظ رطوبت بطور متناوب به بسترها آب افزوده شد. سپس 17 روز پس از اولین بارگیری و 35 روز پس از دومین بارگیری، خاک بسترهای مختلف از لحاظ ترکیب شیمیایی (… ,P ,N) و کیفیت میکروبی مورد بررسی قرار گرفت.یافته ها: میزان درصدهای مواد آلی از 16.8 به 40.2 و 45.2، کربن آلی از 1.95 به 3.9 و 5.85، نیتروژن از 1.1 به 3.6 و 3.9، فسفر از 1.8 به 2 و 2.6 و هدایت الکتریکی از 344 به 372 و 1068 میکروزیمنس بر سانتی متر افزایش و درصد خاکستر از 83.2 به 65 و 59.8 و نسبت کربن به نیتروژن از 1.75 به 1.63 و 1.49 و تعداد کلیفرم های کل بر حسبMPN  در 100 میلی لیتر از 106×4.5 به 103×3.3 و 103×1.3 کاهش یافت.نتیجه گیری: نتایج مطالعه نشان داد که کرم های خاکی در یک دوره زمانی 17 روزه قادر به تولید کمپوست از پسماند خانگی می باشند.

ساخت ورمی کمپوست از لجن فاضلاب یکی از روش های مناسب برای تبدیل آن به کودهای آلی می باشد. در این مطالعه، تاثیر نوع لجن و مواد حجم دهنده بر رشد کرم های خاکی ارزیابی شد. آزمایش در قالب طرح اسپلیت فاکتوریل در سه تکرار انجام شد که در آن نوع لجن (لجن خام، لجن تصفیه شده در هاضم، لجن آب گیری شده در لاگن ها و لجن خشک شده) فاکتور اصلی و نوع مواد حجم دهنده (تراشه چوب، برگ درختان و کاه گندم) و درصد آمیختن (صفر، 15، 30 و 45 درصد موادحجم دهنده و لجن فاضلاب) فاکتور های فرعی بودند. بعد از پنج ماه خواباندن گلدان ها در شرایط کنترل شده رطوبتی و حرارتی، فراوانی کرم ها و پیله تخم آن ها و وزن تر کرم ها اندازه گیری شد. فراوانی و وزن کرم ها و هم چنین فراوانی پیله های تخم تولید شده در تیمارهای دارای لجن خشک نهایی به طور معنی داری بیشتر از سایر تیمارها بود. از بین مواد حجم دهنده تراشه چوب مناسب ترین ماده برای کاربرد در تولید ورمی کمپوست از لجن فاضلاب بود. بین برگ درختان و کاه گندم تفاوت معنی داری از این نظر وجود نداشت. مناسب ترین درصد آمیختن لجن با مواد حجم دهنده از نظر رشد کرم ها 30 درصد (حجمی/حجمی) بود. بنابراین، استفاده از لجن خشک نهایی با 30 درصد آمیختن تراشه چوب برای ساخت ورمی کمپوست و استفاده از این تکنیک برای افزایش پایداری لجن فاضلاب تولیدی واحدهای تصفیه فاضلاب در کشور پیشنهاد می شود.