کودتای مارکسیستی هفت ثور 1357ش در افغانستان، منشا تحولات ادبی این کشور طی دهه های اخیر بوده است. این کودتا که با مقاومت شدید مردمی، ورود ارتش سرخ و آغاز جنگ در افغانستان همراه بود، زمینه مهاجرت مردم، نویسندگان و شاعران افغانستان را به سایر نقاط جهان، بویژه کشورهای همجوار فراهم ساخت. در این میان، ایران نیز به دلیل قرابتهای فرهنگی، زبانی و مذهبی، پذیرای گروه کثیری از شاعران مهاجر افغانستان بود که بتدریج جریان شعر مهاجرت را در این کشور بنیان نهادند.شعر مهاجرت افغانستان به لحاظ محتوا و مضمون بشدت تحت تاثیر شعر پس از انقلاب ایران، بخصوص شعر پایداری و دفاع مقدس قرار دارد. از نظر صورت و مسایل زیبا شناسی نیز شعر مهاجرت افغانستان دارای ویژگیهای جالب توجهی است که کوشش شده این خصوصیات به همراه دگرگونیهای صوری و محتوایی شعر مهاجرت افغانستان در ایران تحلیل گردد.

رابطه بین مهاجرت و حجم تجارت خارجی در کشورهای در حال توسعه ای مانند ایران در راستای اتخاذ سیاست های تجاری مهاجرتی مناسب قابل بررسی است، البته چنین سیاست هایی می تواند برای دستیابی به راه حل منطقی و علمی به منظور کاهش فشار بیکاری بر بازار کار و افزایش حجم تجارت باشد. براین اساس، در این پژوهش، رابطه بین حجم تجارت و مهاجرت نیروی کار ایرانی و عوامل دیگر موثر بر مهاجرت به پنج کشور نمونه عضوOECD  (آمریکا، کانادا، انگلستان، هلند و سوئد) را در دوره 1371-1383 مورد بررسی قرار داده ایم. بدین لحاظ، از یک مدل جاذبه مهاجرت مبتنی بر مدل میچل و پین (2003) و مایدا (2005) استفاده کرده و پس از برآورد نتایج، روابط موجود بین حجم تجارت و مهاجرت نیروی کار ایرانی را از طریق داده های تابلویی تجزیه و تحلیل می کنیم. نتایج این پژوهش نشان می دهد که یک رابطه مکملی بین حجم تجارت و مهاجرت نیروی کار ایرانی به کشورهای OECD وجود دارد، به طوری که افزایش حجم تجارت، افزایش جریان مهاجرت نیروی کار ایرانی را به دنبال دارد. همچنین، نتایج نشان می دهند که همگرایی درسطح بهره وری نیروی کار یا به بیان دیگر، کاهش اختلاف در تعداد نیروی کار ماهر موجود در بین کشورها، به کاهش جریان مهاجرت نیروی کار ایرانی به آن کشورها در این دوره منجر شده است.

مهاجرت علاوه بر تأثیرات کمی در رشد جمعیت، اثرات قابل توجهی در کیفیت جمعیت مناطق مبدأ و مقصد دارد؛ زیرا با مهاجرت بر توسعه نیافتگی مناطق مهاجر فرست افزوده می شود و از سویی نیروی فعال و پرتحرک در اختیار مناطق مهاجرپذیر قرار می دهد و بدین ترتیب شکاف بین مناطق توسعه یافته و توسعه نیافته را بیشتر می¬, کند. به همین منظور پژوهش حاضر باهدف آینده پژوهی عوامل مؤثر بر مهاجر فرستی شهر اهواز تدوین شده است. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و ازلحاظ ماهیت و روش انجام، توصیفی&ndash, تحلیلی می¬, باشد. نتایج حاکی از شناسایی 34 عامل مؤثر بر وضعیت مهاجر فرستی شهر اهواز است که در 5 مؤلفه (اجتماعی &ndash, فرهنگی؛ اقتصادی؛ زیست محیطی؛ کالبدی؛ و سیاسی-اداری) طبقه بندی شدند و در پنج دسته عامل (تأثیرگذار، دووجهی، تنظیمی، تأثیرپذیر و مستقل) قابل شناسایی هستند. درنهایت با بررسی تأثیرگذاری 34 عامل ذکرشده بر وضعیت مهاجر فرستی شهر اهواز با روش های مستقیم و غیرمستقیم مشخص گردید که عوامل اجتماعی-فرهنگی و کالبدی بیشترین تأثیر را بر آینده پژوهی مهاجر فرستی شهر اهواز داشته است. درنتیجه تحلیل های ماتریس و ارزیابی پلان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری عوامل کلیدی با روش های مستقیم و غیرمستقیم، از میان 34 عامل مؤثر، تعداد 15 عامل کلیدی (حقوق شهروندی، آزادی فردی، امنیت، احترام و تعهد، عدالت اجتماعی، فرصت و تنوع شغلی، جرم خیزی در رفتارهای غیراجتماعی، اطمینان کسب وکار، رفاه و سودآوری اقتصادی، امید به پیشرفت، کیفیت آب، سیستم فاضلاب شهری، مدیریت صحیح و کارآمد، امکانات بهداشتی، نرخ تورم) در وضعیت آینده پژوهی عوامل مؤثر بر مهاجرفرستی شهر اهواز نقش دارند.

در این مطالعه با استفاده از روش های اقتصاد سنجی به بررسی انگیزه های مهاجرت در دو گروه انگیزه های اقتصادی و غیراقتصادی پرداخته ایم. به این منظور در ابتدا دو شاخص غیراقتصادی کیفیت زندگی با توجه به ادبیات موضوع برای کلیه استان های کشور در سال 1385 و با استفاده از روش تحلیل اجزای اصل و با محاسبه اجزای اختلال یک مدل اقتصاد سنجی محاسبه شده و رتبه بندی استان ها بر اساس دو شاخص کیفیت زندگی ارائه شده است. سپس با استفاده از رویکرد مدل جاذبه به بررسی نحوه تاثیرگذاری متغیرهای نسبت درآمد استان مقصد به مبدا، نسبت نابرابری استان مقصد به مبدا، فاصله دو استان، مجاورت دو استان مقصد و مبدا، جمعیت استان مبدا و مقصد، نسبت شاخص کیفیت زندگی غیراقتصادی جمعیتی در استان مقصد به مبدا و نسبت شاخص کیفیت زندگی غیراقتصادی جغرافیایی در استان مقصد به مبدا بر مهاجرت پرداخته ایم. این مطالعه به روش داده های مقطعی و با استفاده از نرم افزار اقتصاد سنجی Eviews انجام شده است. مدل اقتصاد سنجی برای 870 مشاهده به روش حداقل مربعات وزنی برآورد شده است و نتایج نشان دهنده تاثیر مثبت انگیزه های درآمدی و تاثیر منفی شاخص های غیراقتصادی به عنوان انگیزه های غیراقتصادی می باشد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

مهاجرت یکی از عوامل تاثیرگذار برجمعیت بوده و دارای اثرات منفی و مثبت دراز مدت و کوتاه مدت است، که این اثرات تغییراتی را در ساختار اجتماعی و اقتصادی منطقه مهاجرفرست و مهاجر پذیر وارد می کند. عوامل بسیاری بر مهاجرت تاثیرگذار هستندکه دراین بین نقش نرخ باسوادی حائز اهمیت فراوانی می باشد. سطح سواد و تحصیلات به عنوان یکی از شاخص های میزان توسعه یافتگی، با ایجاد زمینه گسترش آگاهی افراد جامعه باعث افزایش مهارت و تخصص نیروی کار و بهبود شرایط زندگی شده و می تواند انگیزه های مهاجرت را تحت تاثیر قرار دهد. در این مقاله، علاوه بر نرخ باسوادی، تاثیر متغیرهای رشد اقتصادی، نرخ بیکاری و ضریب نفوذ اینترنت نیز بر مهاجرت با استفاده از اطلاعات سال 1390 مورد بررسی قرارگرفته و برای برآورد اثرات متغیرها ازتکنیک داده های مقطعی به شیوه حداقل مربعات معمولی پویا (DOLS) استفاده شده است. نتایج رگرسیونی حاکی از آن است که، نرخ باسوادی و رشد اقتصادی تاثیر منفی بر مهاجرت دارند، ولی نرخ بیکاری و ضریب نفوذ اینترنت تاثیر مثبتی بر مهاجرت دارند.

موج فزاینده مهاجرت ایرانی ها این سیوال را مطرح کرده است که روند مهاجرت به مقاصد اساسا توسعه یافته، چه اثری بر الگوی تجارت خارجی کشور دارد. به نظر می رسد مهاجرت ایرانی ها موجب زیان های جدی برای کشور شده و ظرفیت های فنی و علمی و اقتصادی مورد نیاز کشور را در اختیار کشورهای مهاجر پذیر به ویژه کشورهای توسعه یافته قرار گرفته و در مقابل، خروج ایرانی ها از کشور که عموما صاحبان علم و کار و سرمایه هستند، منجر به افت اقتصادی کشور شده است. از آنجا که تجارت درون صنعت به مولفه های فناوری و رقابت پذیری حساس است، هدف اصلی پژوهش حاضر، آزمون این فرضیه است که جریان خروجی و یکطرفه مهاجرت موجب افت تجارت درون صنعت ایران شده است. برای این منظور، از مدل جاذبه تعمیم یافته با تبدیل لجستیک برای داده های تابلویی ایران با مقاصد اصلی مهاجران ایرانی در فواصل زمانی دوره 2018-2000 استفاده شده است. یافته های تحقیق حاضر موید اثر منفی روند یکطرفه مهاجرت ایرانی ها به مقاصد اصلی بر تجارت درون صنعت متقابل ایران با این کشورها می باشد. بر این اساس، جهت جلوگیری از زیان های جدی، توصیه اکید می شود روند نگران کننده مهاجرت مورد توجه سیاست گذاران قرار گیرد و در این راستا، استراتژی مشخصی در رابطه با مهاجرت بین المللی در راستای منافع ملی پایه ریزی شود.