مساله اساسی این مقاله، اسلام گرایی به عنوان گفتمان سیاسی- اجتماعی است. فرضیه پژوهش این است که گفتمان اسلام گرایی نوعی مقاومت دربرابر سلطه گفتمان مدرنیته غربی است. گفتمان اسلام گرایی با تعریف سیاسی از اسلام، نیروهای به حاشیه رانده گفتمان مدرنیزاسیون را جذب می کند. این گفتمان با صورت بندی جدیدی از اسلام، الگوی بدیلی برای مدیریت جامعه پیشنهاد می کند. گفتمان اسلام گرایی مدرنیزاسیون غربی در کشورهای اسلامی را به چالش می کشد. اسلام گرایان با به دست دادن روایتی سیاسی از اسلام، به گردآوری نیروهای مقاومت در برابر سلطه گفتمان مدرنیته غربی می پردازند.

اسلام سیاسی سلفی در پی استقرار چه نوع حکومتی است و از منظر سنت گرایی چه انتقادهایی بر این نوع حکومت وارد است؟ از نظر این مقاله، جریان سلفی با قرائت انحرافی از اسلام در پی ایجاد مدلی از حکومت تمام عیار مذهبی هستند که کارویژه اش اجرای خودسرانه شریعت و سنت است. سنت گرایان که خود دغدغه حفظ سنن الهی را دارند، قرائت سیاسی-تکفیری در اجرای شریعت را نقض غرض دانسته و کوشش بنیادگرایان سلفی برای تأسیس حکومت دینی به شیوه های خشونت بار را وهن چهره اسلام دانسته و نقدهای بسیاری به آن وارد می کنند. چگونگی کسب قدرت، اجرای شریعت و روش اقامه حدود الهی از جمله نکات اختلافی بین جریان سلفی و سنت گرایی است که تحلیل آن در شرایط بحرانی و پرتلاطم کنونی جهان اسلام از اهمیت زیادی برخوردار است.

تحولات خاورمیانه در قرن بیست ویکم در ابعاد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، معادلات سیاسی خاورمیانه را دستخوش تغییر کرده و مسائلی گوناگون را در چشم انداز پژوهش های منطقه قرارداده است که مسئله جریان های سیاسی اسلام گرا از مهم ترین آنهاست؛ دراین میان، اقلیم کردستان عراق هم با توجه به رشد و پیشینه تاریخی گروه ها و جریان های سیاسی اسلامی در آن به دلیل موقعیت راهبردی (استراتژیکی) و تحولات سیاسی و اجتماعی پیش آمده به محلی برای رقابت احزاب سیاسی اسلام گرا با احزاب سکولار با گرایش های ناسیونالیستی در فرایند انتخابات تبدیل شد اما به رغم موفقیت و پیروزی احزاب اسلام گرا در بسیاری از کشور های عربی خاورمیانه، مانند مصر و تونس پس از بهار عربی، احزاب اسلام گرا در تحولات اجتماعی و سیاسی کردستان عراق و فرایند انتخابات به موفقیت دست نیافتند. فرضیه این پژوهش، مبتنی بر روش تحلیلی و اسنادی آن است که سه متغییر اصلی یعنی «غلبه یافتن اندیشه های ناسیونالیسم قومی، غلبه ی جریان های رقیب حزبی سکولار و حضور نیرو های خارجی ( ایالات متحده آمریکا)» در ناکامی احزاب اسلام گرا در کردستان عراق، تأثیرگدار بوده است.

یکی از مهم ترین راه های دستیابی به توسعه، مشارکت تمام افراد جامعه است و این امر در گرو برقراری روابط و مناسبات اجتماعی مطلوب و عادلانه امکان پذیر است. مشارکت سیاسی زنان یکی از موضوعات مهمی است که شاخص مهم، در فرآیند توسعه پایدار هر جامعه ای محسوب می شود. هر چه جامعه از روابط اجتماعی انسانی تر و عادلانه تر برخوردار باشد، مشارکت و همکاری افراد بیشتر و بهتر می گردد. در واقع مشارکت معلول ساختارها و کارکرد روابط اجتماعی و نحوی توزیع امکانات، منابع، نحوه تقسیم کار و مسولیت ها در جامعه است. تغییر و تحولاتی که در دهه های اخیر در حوزه سیاسی و اجتماعی زنان در ایران بوجود آمده است، افزایش سطح تحصیلات، مشارکت در زمینه های مختلف اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و به طور کلی تلاش آنها برای کسب نقش های مختلف در اجتماع نشان دهنده فعال شدن نقش زنان در عرصه های مختلف است. اما با این حال مشاهده می شود که حضور و مشارکت زنان در رده های بالای مدیریتی دارای مشکلات جدی می باشد. در این بین پرسشی مطرح است این که آیا پیروزی انقلاب اسلامی تاثیری بر کیفیت مشارکت سیاسی زنان داشته است؟ چه موانعی بر سر راه مشارکت سیاسی زنان وجود دارد؟ نتایج پژوهش نشان می دهد با توجه به اینکه آموزه های انقلاب اسلامی بر استقلال طلبی، ظلم ستیزی، عدالت اجتماعی و عدالت جنسیتی تاکید دارد و این مفاهیم در مشارکت تجهیزی زنان نقش اساسی را داشته است و کمتر به مشارکت از نوع مستقل آن توجه شده است. ساختار و بافت سنتی که بر تار و پود فکر و اندیشه ی مردم جامعه تنیده شده است، متاثر از فرهنگ سیاسی جامعه ایران می باشد و به نظر می رسد مانع جدی برای احقاق حقوق و مشارکت زنان محسوب می شود.

با وقوع جنبش های مردمی اخیر در خاورمیانه و شمال آفریقا، بسیاری بر این باورند که این موج ادامه امواج دموکراسی مطرح شده توسط ساموئل هانتینگتون است. وی با تقسیم بندی گذارهای دموکراسی در سه موج از 1820 تا کنون، به توصیف تاثیرپذیری اغلب نقاط جهان از این امواج می پردازد و برخی تلاش دارند تحولات منطقه را در این چارچوب تحلیل نمایند. این درحالی است که بیداری اسلامی چارچوبی متفاوت را برای فهم این تحولات پیشنهاد می نماید. در این پژوهش ضمن تبیین نقش حائز اهمیت گرایش های مذهبی در جهان عرب ذیلِ نظریه امواج اسلام خواهی، به تحلیل انتقادی دیدگاه هانتینگتون پرداخته و وضعیت جهان عرب را تحلیل می نماید. سوال اصلی این است: آیا می توان جنبش های منطقه را موج جدیدی از دموکراسی خواهی دانست؟ یافته های محققان دلالت بر آن دارد که تحولات مزبور به دلیل نقش موثر انقلاب اسلامی ایران، پیشینه اسلام گرایی و گرایش های دینی در منطقه، گسترش مطالبات شهروندی، آگاهی سیاسی و مبارزه با استبداد، بیشتر با نظریه «مردم سالاری دینی» تا امواج دموکراسی قابل درک و تحلیل است؛ موضوعی که نگارندگان از آن به موج جدید اسلام خواهی تعبیر نموده اند.

تحتفظ المرأة بحضور قوی فی الإبداع العربی والغربی القدیم والحدیث على حد سواء حیث کانت دائماً محفزاً کبیراً للأدب وسرّ نهضته على مرّ العصور وعند الأمم. وتختلف صور حضورها من جنس إلى آخر، ومن مبدع إلى آخر مما یستدعی البحث والتأمل للإجابة على الأسئلة التی یثیر هذا الحضور فی هذا المجال أو ذاک. فقد حظی أدب المرأة فی العصر الراهن اهتمام الکتاب والمفکرین، کما شغلت حیزاً واسعاً فی نتاجهم العلمی والأدبی، وقد تأثر الأدباء بحرکة الواقع وأثروا فیها. هذا وقد دخلت المرأة فی مجال الروایة کاتبة وبطلة؛ فنراها تتحدث عن مشاکلها ومشاکل أبناء جنسها ساردة ومسرودة. یقوم هذا المقال ضمن المنهج الوصفی بتحلیل روایات علیاء الأنصاری الراویة العراقیة الملتزمة فی ضوء النقد الإسلامی والنقد النسوی لیصل إلى رؤیة أکثر وضوحاً بین وظیفة الأدب مرتبطاً بالایدیولوجیا والجنس أولاً، ثم الوطن والجنس ثانیاً. فللروائیة عدد من الروایات بما فیها: ترنیمة الحب، وعینا أم موسی، والوسم، وجاء متأخراً. تدور قصة الروایات حول الصراع النفسی الذی یظهر فی علاقة المرأة بالرجل؛ فتبدو الکاتبة متحمسة نسویة خلال محاولتها الدائمة للتحرر من الهیمنة التی تتحول فیما بعد إلی نوع آخر من الصراع حیث تجد المرأة التی تعانی فی نفسها من الخوف من الآخر لتصل إلی الثقة بالنفس حتی تصبح بوصفها إمرأة مسلمة نموذجا یقتدی به فی المواجهة أمام المشاکل الوطنیة السائدة فی بلدها المنکوب.

یک قرن گذشته تا کنون، موج اسلام گرایی تاثیرات عمده ای بر معادلات منطقه ای و جهانی داشته است. به جرأت می توان گفت، مهمترین متغیر تاثیرگذار در خاورمیانه به عنوان بحران خیزترین منطقه جهان اسلام گرایی و پدیده های ناشی از آن است. اگر چه اسلام گرایی را به هیچ وجه نمی توان پدیده ای یکدست درنظر گرفت، اما نقطه مشترک تمامی طیف ها و جریانات درونی آن، تلاش برای حل بحران های جهان اسلام با توسل به اسلام و عناصر زبانی حاصل از آن است. در این میان نوع، ماهیت و ساختار بحر ان ها بر نحوه مفصل بندی اسلام گرایان تاثیرات عمده ای گذارده، بطوری که می توان ادعا کرد با وجود آنکه سنّت اسلامی میان آنها مشترک است اما ساختار متفاوت باعث شکل گیری نقاط گسست، میان نسل های مختلف اسلام گرایی شده است. در این مقاله بر آنیم تا نشان دهیم چه نقاط شباهت و گسستی میان بنیادگرایی کلاسیک با اسلام گرایی مدرن وجود دارد، و دلایل شکل گیری این گسست ها چه بوده است؟ مقاله استدلال می کند که ساختار شکل گیری اسلام گرایی مدرن عامل اصلی گسست میان اسلام گرایی مدرن با بنیادگرایی کلاسیک است. در نهایت با مطرح کردن مطالعه ی موردی گروه" المهاجرون" الگوی رفتاری یکی از گروه های اسلام گرا مبتنی بر عقلانیت غیر متعارف، توضیح داده خواهد شد.

بلشویک ها پس از پیروزی در انقلاب اکتبر 1917م در روسیه، جانشین تزارها شدند و اداره قلمرو تحت حاکمیت آن ها، از جمله آسیای مرکزی، را بر عهده گرفتند. جانشینان کمونیست تزارها، خیلی زود، مبارزه ای همه جانبه را علیه دین و فرهنگ اسلامی آسیای مرکزی آغاز کردند و هویت اسلامی مردم این منطقه را با ابزارهای گوناگون هدف قرار دادند. چرایی و چگونگی اسلام ستیزی بلشویک ها سوال اصلی این مقاله است که نگارنده، با روش توصیفی-تحلیلی، در پی بررسی و تبیین آن می باشد. یافته های تحقیق نشان می دهد کشتار مسلمانان، تخریب و تعطیلی مساجد و مدارس دینی، مقابله با فعالیت های مبلغان مذهبی، توقف چاپ کتب دینی به ویژه قرآن، تبدیل خط و الفبای عربی و فارسی به روسی، لغو حجاب، مصادره اوقاف و منحل کردن دادگاه های شرعی از جمله اقدامات ضد اسلامی بلشویک ها در دوران هفتاد ساله سلطه خود بر آسیای مرکزی است. ولی با وجود همه تلاش ها و تبلیغات ضد اسلامی شان، در حذف اسلام از زندگی مردم آسیای مرکزی چندان موفق نبوده اند و مسلمانان این منطقه، با برپایی جنبش هایی نظیر «باسماچی» و حفظ هویت دینی و ملی خود در قالب اسلام غیررسمی، مقاومتی ستودنی در برابر بلشویک ها از خود به یادگار گذاشتند.