کیفیت و کمیت آب به دلیل تغییر اقلیم و فعالیت های انسانی به مهم ترین نگرانی کشورهای جهان تبدیل شده است. علاوه براین تغییرات پوشش و کاربری اراضی و اقلیم به عنوان دو عامل مهم و تأثیرگذار بر دبی شناخته شده اند. در این پژوهش از چهار مدل تغییر اقلیم HADGEM2-ES، GISS-E-R، CSIRO-M-K-3-6-0، CNRM-CM5. 0 تحت دو سناریوی حدی RCP2. 6 و RCP8. 5 به عنوان سناریوهای تغییر اقلیم در دوره آینده 2050-2020 استفاده شد. سناریوی کاربری اراضی آینده (2050) با استفاده از الگوریتم CA-Markov در نرم افزار IDRISI با استفاده از نقشه های کاربری زمین در سال های 1983 و 2020 تهیه شد. مدل SWAT به منظور شبیه سازی بهتر فرایندهای هیدرولوژیک در دوره 2012-1984 واسنجی و برای دوره 2019-2013 اعتبارسنجی شد و برای ارزیابی اثرات جداگانه و ترکیبی تغییر اقلیم و کاربری اراضی روی دبی مورداستفاده قرار گرفت. پیش بینی نتایج تأثیرات تغییر اقلیم بر دبی نشان دهنده کاهش دبی در بیشتر مدل ها تحت دو سناریو RCP2. 6 و RCP8. 5 است. متوسط بیشترین میزان کاهش و افزایش تحت سناریوی RCP2. 6 به ترتیب 60 و 30 درصد است. این کاهش چشمگیر پیش بینی شده تحت سناریوی RCP8. 5 بیشتر است. بررسی اثرات توأم تغییر اقلیم و کاربری اراضی نشان داد، متوسط کاهش دبی در ماه های اکتبر، نوامبر، دسامبر و ژانویه تحت دو سناریو به ترتیب 2/46 و 58 درصد است. متوسط افزایش دبی تحت سناریوی RCP8. 5 ماه های آپریل و می در مدلHadGEM2ES 47 درصد پیش بینی شده است.

حضور و مشارکت کنشگران در جریان فعالیت ها، تصمیم سازی ها و تصمیم گیری های راهبردی بخش آب از اصول غیرقابل منفک جریان توسعه ی پایا می باشد. عدم همکاری و بی اطلاعی کنشگران از اقدامات انجام شده و قرار نگرفتن ایشان در جایگاه تصمیم گیری جهت پیش برد اهداف، منجر به تقویت احساس عدم تعلق آنان نسبت به سرنوشت آینده آب خواهد شد و نتیجه ی حتمی آن، بی انگیزگی ایشان در نگهبانی و نگهداری از منابع آب خواهد بود. ازین رو می توان بر اهمیت مشارکت کنشگران در تصمیم گیری های مدیریت آب تأکید ورزید. مشارکتی که در صورت تحقق می تواند از تشدید کمبود و کمیابی منابع آب در آینده جلوگیری کند. پژوهش حاضر باهدف ایجاد اجماع در مسیر مدیریت مطلوب آب حوضه آبریز کشف رود انجام شده است. در این پژوهش پس از شناسایی و تحلیل کنشگران مؤثر و کلیدی، شناسایی وضع موجود و تدوین راهبردها، چشم انداز حوضه در افق 1420 تبیین گشت، که در آن این حوضه دارای تعادل پایا در منابع و مصارف آب خواهد بود. ذیل این چشم انداز، 19 راهبرد بنیانی و 63 سیاست کلان تدوین یافته است. با توجه به تعدد سیاست های تدوین یافته، به منظور روالمندسازی دستیابی به چشم انداز از ابزار نقشه راه استفاده شد. مؤلفه های اصلی نقشه راه در پژوهش حاضر عبارتند از، اصلاح ساختار مدیریت اجرایی، ارتقا فرهنگ آب و توانمندسازی جامعه، اصلاح و ارتقا سیاست های اقتصادی، مالی و فنی، مهارت افزایی، ارتقا سیستم داده برداری، پردازش و تحلیل آن ها و اصلاح قوانین و ضوابط بوده است. مؤثرترین راه پیاده سازی سیاست های تدوین یافته، مشارکت آب بران در جلسات تصمیم سازی و ارتقاء سطح آگاهی ایشان است. آنچه مسلم است، جلسات مشارکتی بدون ایجاد درک مشترک بین مدیران و آب بران توانایی حل مشکلات مدیریت آب این حوضه را نخواهد داشت.

رودخانه کشف رود بزرگ ترین رودخانه شمال شرق کشور بوده و در طول مسیر آن، هشت کال از سطح شهرستان مشهد گذشته و به این رودخانه وارد می شوند فاضلاب های مناطق رجایی، گلشهر، مهرآباد، التیمور، سیمان شهر، خواجه ربیع و اسماعیل آباد توسط این کال ها وارد رودخانه می شود. اطمینان از سلامت آب این رودخانه در بهداشت عمومی منطقه و سلامت مواد غذایی بسیار حائز اهمیت است. به همین دلیل تحقیق جامع و گسترده زیر در راستای برآورد آلودگی انگلی این رودخانه انجام شد. به این منظور از بهمن 1392 تا بهار سال 1395 و در طی یازده نوبت از 12 ایستگاه نمونه برداری صورت گرفت، این ایستگاه ها طوری انتخاب شده اند که سرشاخه ورودی رودخانه، ورودی کال ها و محدوده های قبل و بعد از تصفیه خانه ها پوشش داده شود. آنالیز انگلی جهت شناسایی کیست و تخم انگل ها مطابق روش جدید بیلنجر با لام شمارش مک مستر (با حجم حفره ای 3/0 میلی متر) انجام گرفت. نتایج نشان داد که میانگین کل انگل ها در طول تحقیق 09/0 ± 75/0 عدد در هر صد لیتر می باشد، نمونه ها بعد از عکس برداری توسط کلیدهای رایج شناسایی شدند. نتایج نشان داد که فراوان ترین انگل ها: Giardia lamblia، Trichomonas vaginali، Criptosporidium sp.، Entamoeba histolytica بوده و نمونه های Balantidium coli، Dieantomeba fragilis، Endolimax nana، Normarsk sp.، Iodamoeba butschlii و Chilomastix mesnili با نرخ فراوانی کمتر مشاهده شده اند. به طورکلی محدوده تصفیه خانه اولنگ دارای بیش ترین نرخ آلودگی در منطقه می باشد. آلوده ترین ماه های سال مربوط به ماه های فروردین، اردیبهشت و شهریورماه بوده و کمترین آلودگی در ماه های مرداد، مهر و آبان گزارش شده است. به طور کلی کاربری تصفیه خانه ها برای حجم آبی این رودخانه کافی نیست و خصوصاً در ماه هایی که شهر مشهد پذیرای حضور فراوان زائران است آلودگی این آب بسیار زیاد شده و تهدیدی جدی برای سلامت عمومی شهر به شمار می رود و لذا لزوم بهبود وضعیت آب و کیفیت عملکرد تصفیه خانه ها به شدت احساس می گردد.

سابقه و هدف: کمی سازی عدم قطعیت های پارامترهای مدل های هیدرولوژیکی نقش اساسی در مدیریت منابع آب ایفا می کنند و امری چالش برانگیز می باشد که به علت تعداد زیاد پارامترها و نبود درک فیزیکی مناسبی از آنها، این مدل ها در مرحله واسنجی با مشکل مواجه می شوند. با توجه به اهمیت منابع آبی در کشور و ضرورت بررسی عدم قطعیت به منظور دستیابی به نتایج قابل اعتماد، هدف از این تحقیق، بررسی، شناسایی و کمی سازی عدم قطعیت پارامترها ابزار ارزیابی خاک و آب (SWAT) و عملکرد آنها جهت پیش بینی رواناب حوضه آبخیز رودخانه کشف رود به عنوان یک حوضه بزرگ مقیاس نیمه خشک در شمال شرق ایران با استفاده از یک روش شبیه سازی مبتنی بر زنجیره مونت کارلو زنجیر مارکف بنام الگوریتم تکامل تفاضلی تطبیقی متروپولیس (DREAM-ZS) می باشد. مواد و روش ها: جهت ارزیابی عدم قطعیت از میان 29 پارامتر موجود تنها 20 پارامتر بر مبنای روش تحلیل حساسیت منطقه ای (RSA) به عنوان پارامترهای حساس انتخاب و بررسی شدند. به منظور بهینه سازی مدل و کمی سازی عدم قطعیت پارامترها، از سناریوهای S1 (سناریوی اول) و S2 (سناریوی دوم) که متعلق به الگوریتم DREAM-ZS می باشند، استفاده گردید. در بررسی انجام شده محدوده های پارامترهای پیشین در سناریوی S1 به کمک واسنجی نهایی محدوده پارامترها در نرم افزار SWAT-CUP و الگوریتم SUFI-2 تعیین گردید و محدوده های پیشین در سناریوی S2 با استفاده از یک رویکرد ترکیبی بین محدوده های پارامترهای پیشین در برنامه SWAT-CUP و محدوده های پسین در سناریوی S1 تعیین گردید. در این تحقیق، تابع درست نمایی حداقل مربعات استاندارد (SLS)، جهت واسنجی مدل هیدرولوژیکی SWAT مورد استفاده قرار گرفت. همچنین، جهت بررسی عملکرد عدم قطعیت مدل در دو سناریوی اشاره شده از معیارهای ارزیابی شامل فاکتور P، فاکتور d، ناش-ساتکلیف (NS)، شاخص عدم قطعیت کل (TUI) و دامنه انحراف میانگین (ADA) استفاده گردید. یافته ها: نتایج معیارهای ارزیابی P، d، NS، TUI و ADA نشان داد که سناریوی S2 نسبت به سناریوی S1 در کاهش عدم قطعیت های پیش بینی از عملکرد بهتری برخوردار است. براساس سناریوی S1، ضریب NS از 0. 54 تا 0. 72 حاصل گردید، در حالیکه در سناریوی S2مقدار این ضریب از 0. 63 تا 0. 78 بدست آمده است. شاخص TUI برای عدم قطعیت کل محدوده 0. 2 تا 0. 6 و 0. 22 تا 0. 66 به ترتیب برای سناریوهای S1 و S2 حاصل گردید. در ادامه نتایج شبیه سازی های S1 و S2 نشان داد که برای عدم قطعیت پارامترها ضریب ارزیابی TUI در محدوده های 0. 63 تا 0. 94 برای سناریوی S1 و از 0. 74 تا 1. 22 برای سناریوی S2 می باشد. در نهایت شاخص ADA نیز برای عدم قطعیت کل برابر 0. 098 و 0. 445 به ترتیب برای سناریوهای S1 و S2 حاصل گردید، در حالیکه با توجه به شبیه سازی های S1 و S2، شاخص ADA برای عدم قطعیت پارامترها به ترتیب برابر 0. 098 و 0. 451 برای سناریوهای S1 و S2 بدست آمد. نتیجه گیری: الگوریتم DREAM-ZS راندمان واسنجی مدل را بهبود بخشید و منجر به ارایه مقادیر واقعی تری از پارامترهای شبیه سازی رواناب توسط مدل SWAT در حوضه رودخانه کشف رود می گردید.