برای ناحیه بندی بارشی استان کردستان و دستیابی به یک الگوی مناسب در این زمینه، داده های بارش سالانه 83 ایستگاه هواشناسی برای یک دوره 30 ساله (1387-1358) از مرکز تحقیقات هواشناسی کاربردی استان کردستان گرفته شد. اجرای روش مولفه های مبنای چرخش یافته با روش واریماکس نشان داد که نزدیک 86.75 درصد تفاوت بارش های سالانه استان کردستان را می توان با 7 مولفه تبیین کرد. نتایج حاصل از این تحلیل به عنوان ورودی تحلیل خوشه ای استفاده شد و مشخص شد که استان کردستان دارای سه ناحیه بارشی متفاوت با عناوین ناحیه پربارش غربی، ناحیه میان بارش مرکزی و ناحیه کم بارش شرقی است. ناحیه کم بارش شرقی، بزرگترین ناحیه بارشی است که میانگین بارش سالیانه آن حدود 368.7 میلی متر است. ناحیه میان بارش مرکزی دومین ناحیه بزرگ بارشی است که میانگین بارش سالیانه آن 537.7 میلی متر است. کم وسعت ترین و در عین حال پربارش ترین ناحیه بارشی استان کردستان ناحیه پربارش غربی است که میانگین بارش سالیانه آن حدود 706 میلی متر است.

یکی از عوامل موثر بر حیات در یک محیط جغرافیایی، نوع اقلیم آن است به طوری که پراکندگی انواع گیاهان و جانوران ارتباط تنگاتنگی با وضعیت اقلیمی هر منطقه دارد. لذا شناخت نوع اقلیم یک منطقه و عناصر غالب موثر بر آن که تعیین کننده اقلیم آن منطقه است، در اولویت قرار دارد. به همین دلیل تقسیم بندی اقلیمی یا شناخت پهنه های اقلیمی به منظور برنامه ریزی جهت بهره برداری بهینه و آمایش سرزمین ضروری می باشد. در این پژوهش سعی شده است، خرده نواحی اقلیمی استان با روش های چند متغیره شناسایی و ویژگی های اقلیمی هر پهنه به طور جداگانه ذکر شود. برای دستیابی به این هدف داده های 27 عنصر اقلیمی مربوط به 25 ایستگاه هوا سنجی منطقه با دوره آماری بیش از 20 سال از سازمان هواشناسی کشور اخذ گردید. میانگین 27 عنصر اقلیمی 25 ایستگاه داخلی و مجاور استان یزد داده های نقطه ای را فراهم آوردند. این آرایه 27´25 با اندازه یاخته 15´15 کیلومتر و به روش کریجینگ میانیابی شد و به آرایه 27´579 تبدیل شد. سپس برای شناسایی مهمترین عناصر اقلیمی تاثیر گذار بر اقلیم استان، از شیوه های نوین مبتنی بر تکنیک های آماری تحلیل مولفه های اصلی و تحلیل خوشه ای استفاده گردید. اعمال تحلیل مولفه های اصلی بر روی آرایه همبستگی داده ها نشان داد که با هفت مولفه می توان بیش از 99 درصد از پراش داده ها را توصیف کرد. با استناد به این روش سیمای اقلیمی استان یزد به صورت زیر به ترتیب اهمیت مولفه ها نشان داده می شود: مولفه دمایی رطوبتی، مولفه بارشی رطوبتی، مولفه غباری و مولفه بادی. با اعمال تحلیل خوشه ای پایگانی بر روی نمره های 7 مولفه اصلی، شش خرده ناحیه اقلیمی استان یزد به ترتیب 1- خرده ناحیه اقلیمی معتدل و نسبتا خشک ابرکوه هرات 2- خرده ناحیه اقلیمی معتدل و خشک شیرکوه 3- خرده ناحیه اقلیمی نیمه گرم، فراخشک و غباری یزد- بافق 4- خرده ناحیه اقلیمی گرم و فراخشک طبس 5- خرده ناحیه اقلیمی نیمه گرم و خشک دستگردان 6- خرده ناحیه اقلیمی نیمه گرم و خشک دیهوک بدست آمد. هرچند استان یزد از اقلیمی گرم و خشک برخوردار است. اما شدت خشکی در بخش های مختلف آن یکسان نیست. لذا در این پژوهش این تفاوت های اقلیمی ناچیز به تصویر کشیده شد و خرده نواحی اقلیمی استان از هم تفکیک گردید.

در این پژوهش تنوع کاریوتیپی درون گونه ای، 17 جمعیت خار مریم از مناطق جغرافیایی مختلف ایران و یک جمعیت از بوداپست مجارستان بررسی شدند. برای تهیه نمونه کروموزومی مناسب یک و نیم سانتی متر از نوک ریشه جدا و پس از پیش تیمار تثبیت، در نهایت از کاریوتیپ عکسبرداری و عدد پایه کروموزومی در همه اکوتیپ ها برابر با17 x=و تعداد کروموزوم بصورت 2n=34 به دست آمد. بین اکوتیپ ها از لحاظ شاخص های تقارن کاریوتیپی DRL، S%، TF%، A1 و A2 اختلاف بسیار معنی داری در سطح یک درصد وجود-داشت که نشان دهنده وجود تنوع ژنتیکی بین اکوتیپ های مورد مطالعه بود. با توجه به این نتایج، اکوتیپ رامهرمز و سپس اکوتیپ شوشتر به عنوان نامتقارن ترین و متکامل-ترین اکوتیپ و اکوتیپ نجف آباد و اکوتیپ کرج 2 به عنوان متقارن ترین و نامتکامل ترین اکوتیپ ها در نظر گرفته شدند. از لحاظ شاخص های اختلاف دامنه نسبی طول کروموزوم(DRL)، طول نسبی کوتاه ترین کروموزوم (S%)، درصد شکل کلی) (TF%، شاخص نامتقارنی درون کروموزومی A1)) و شاخص نامتقارنی بین کروموزومیA2) ) اختلاف بسیار معنی-داری در سطح یک درصد وجود داشت که نشان دهنده وجود تنوع ژنتیکی بین اکوتیپ های مورد مطالعه از لحاظ این صفات می باشد. بر اساس تجزیه خوشه ای صفات کاریوتیپی جمعیت ها به سه گروه تفکیک شدند. بیشترین فاصله بین دو اکوتیپ رامهرمز و نجف آباد وجود داشت. برای تعیین سهم هریک از صفات کاریوتیپی در ایجاد تنوع بین اکوتیپ ها، تجزیه به عامل ها انجام شد و سه عامل اول، دوم و سوم در مجموع بیش از 87 درصد از تنوع موجود در بین جمعیت ها را توجیه نمودند. نتایج تجزیه کاریوتیپی نشان داد که بین اکوتیپ-های خارمریم در ایران تنوع کاریوتیپی بالایی وجود دارد به طوری که می توان از آنها در برنامه های به نژادی و وسیع کردن تنوع ژنتیکی در خزانه ژنی بهره برد.

ضعف روش های سنتی طبقه بندی اقلیمی در نمایش واقعیت های اقلیمی ناحیه خزری و نشان دادن برتری روشهای نوین مبتنی بر سازو کارهای آماری چند متغیره و سامانه اطلاعات جغرافیایی در ارائه پهنه های اقلیمی ناحیه خزری، مهمترین ایده انجام این پژوهش است. برای دستیابی به این هدف، داده های نوزده عنصر اقلیمی ایستگاه های همدید منتخب شمال و شمال شرق کشور با دوره آماری 20 ساله از پایگاه داده های سازمان هواشناسی کشور استخراج گردید و پس از اطمینان از استقلال و همگنی داده ها به کمک قابلیت های زمین آماری نرم افزار سرفر، ابتدا داده های هر کدام از عناصر اقلیمی منطقه مورد مطالعه بر اساس یاخته هایی با ابعاد 15×15 کیلومتر با استفاده از روش حداقل انحنا، میانیابی یابی گردید. سپس اطلاعات نقشه های رقومی بصورت آرایه ای به حالت R با ابعاد 266×19 آرایش داده شد و پس از هنجارسازی، یک تحلیل عاملی با چرخش مهپراش بر روی آرایه بهنجار شده، اعمال گردید و مشخص شد در مجموع 98 درصد مقادیر پراش داده ها توسط دو عامل بارشی- دمایی و رطوبتی- دمایی توجیه می شود. که عامل اول 50 درصد و عامل دوم 48 درصد مقادیر پراش داده ها را بیان می کند. نمرات عاملی به وسیله تحلیل خوشه ای پایگانی و روش ادغام «وارد» مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت که نتیجه آن تقسیم ناحیه خزری به چهار خرده ناحیه اقلیمی معتدل مرطوب، معتدل نیمه مرطوب، سرد کم بارش و نیمه سرد کم بارش است. این خرده نواحی بشدت متاثر از عوامل اقلیمی چون دوری و فاصله گرفتن از دریا و افزایش ارتفاع است. تنوع اقلیمی در بخش های شرقی بویژه در محدوده استان گلستان، آشکارتر است.

در تحلیل آماری متغیرهای کیفی آب، تعیین روابط بین متغیرهای مزبور، از مسائل مهم به شمار می آید. در این تحقیق جهت یافتن روابط بین متغیرها و تعیین متغیرهای اصلی تعیین کننده ی کیفیت آب به ترتیب از تحلیل همبستگی کانونی و تحلیل مولفه ی اصلی استفاده شد. همچنین برای دسته بندی ایستگاه های مورد مطالعه از روش تحلیل خوشه ای استفاده شد. نتایج نشان داد بین دو دسته متغیرهای فیزیکی و شیمیایی رودخانه ی دز، رابطه ی معنی داری وجود دارد که بیشتر ناشی از منابع انسان ساخت (مانند کشت و صنعت هفت تپه و کارخانجات صنعتی) هستند. هم چنین نتایج تحلیل مولفه ی اصلی، نشان داد متغیرهای اصلی تعیین کننده ی کیفیت آب رودخانه ی دز EC، دما، SAR، SO4، pHو DO هستند که اغلب ناشی از آلاینده های صنعتی و انسانی می باشند. نتایج حاصل از تحلیل خوشه ای برای دسته بندی ایستگاه ها نشان داد ایستگاه های بامدژ و حرمله (پایین دست شهر دزفول) از نظر تشابه متغیرهای کیفی آب در یک دسته قرار می گیرند و ایستگاه تله زنگ-(بالادست شهر دزفول) با سایر ایستگاه ها شباهتی ندارد. بنابراین منطقه ی شهرنشین و آلاینده های انسانی در دسته بندی ایستگاه ها تاثیر به سزایی داشته اند.

برای درک بهتر فرایندهای هیدروژئوشیمیایی در آبخوان دشت سلماس، روش های گرافیکی و آماری چند متغیره برای تفسیر نتایج به دست آمده از آنالیز نمونه ها به کار برده شدند. نتایج دیاگرام پایپر و دیاگرام بسط داده شده ی دورو نشان می دهند تیپ غالب آب زیرزمینی بی کربنات کلسیم – منیزیم است و در قسمت های انتهایی و جنوب شرقی دشت تیپ مختلط نیز دیده می شود. آنالیز خوشه ای سلسله مراتبی (HCA)، پنج گروه مختلف آب زیرزمینی را نشان می دهد (HC1 تا HC5). این روش به خلاف روش های گرافیکی، توانایی نشان دادن تأثیر غلظت نیترات در طبقه بندی نمونه ها را دارد. نمودارهای استیف مربوط به گروه های HC1 تا HC5، سه منشأ اصلی برای آب زیرزمینی در دشت سلماس را آشکار می کنند، به طوری که سه گروه HC1 تا HC3 آب هایی هستند که از سنگ های آهکی و دولومیتی نشئت گرفته اند. در گروه HC4، Clˉ و Na+ غالب هستند و آب های شور را نشان می دهند. گروه HC5 آب هایی هستند که تحت تأثیر انحلال ساده یا اختلاط قرار گرفته اند. براساس نتایج تحلیل عاملی (FA)، سه عامل اصلی مؤثر بر هیدروشیمی آبخوان دشت سلماس شناسایی شدند که 03/85 درصد از واریانس کل داده ها را شامل می شوند. عامل های اول و دوم زمین زاد هستند و عامل سوم انسان زاد است. با توجه به عامل نخست انحلال کانی های تبخیری در قسمت های شمالی، شمال غربی دشت و جاهایی که سازندهای الیگو-میوسن (OMrb)، میوسن (Mur) و پلیوسن (PLQc) برونزد دارند در هیدروشیمی آب زیرزمینی کارکرد اصلی را دارد. عامل دوم حاصل تعادل آب-سنگ است که در زمینه ی انحلال سنگ های حاوی ترکیبات کلسیم و منیزیم است و مرتبط به مناطق تغذیه است و عامل سوم ناشی از فعالیت های انسانی و استفاده از کودهای کشاورزی است.

به منظور بررسی تنوع ژنتیکی اکوتیپ های یونجه و صفات موثر بر عملکرد علوفه، 49 اکوتیپ یونجه زراعی در آزمایشی در قالب طرح لاتیس مربع ساده 7x7 در دو تکرار در سال 1385 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی خسروشهر واقع در استان آذربایجان شرقی مورد بررسی قرار گرفتند. در این تحقیق صفات عملکرد علوفه تر، عملکرد علوفه خشک، تعداد روز تا 50% گل دهی، ارتفاع بوته، تعداد ساقه، تعداد گره، فاصله میان گره، سرعت رشد و نسبت برگ به ساقه مورد ارزیابی قرار گرفتند. تجزیه واریانس داده ها حاکی از اختلاف زیاد بین اکوتیپ ها برای اکثر صفات بود. بر اساس مقایسه میانگین صفات برترین اکوتیپ ها از لحاظ عملکرد و کیفیت علوفه شماره های 37 (فرانسه)، 13 (محلی تبریز)، 25 (گرگان)، 12 (سبزوار) و 46 (هریس) بود که می توانند برای تولید یک واریته سنتتیک جهت کشت در شرایط آبی مناسب باشند. در تجزیه کلاستر به روش WARD،49  اکوتیپ یونجه در 5 گروه متفاوت قرار گرفتند. اکوتیپ های گروه 5 از لحاظ عملکرد علوفه و گروه 2 از لحاظ کیفیت علوفه برتر بودند. در تجزیه به مولفه های اصلی نیز صفات مولفه اول موثر در گزینش اکوتیپ های پر محصول و مولفه دوم موثر در گزینش اکوتیپ هایی با کیفیت علوفه بالا می باشند.

به منظور پهنه بندی اقلیمی استان یزد، چهل و دو متغیر اقلیمی از بین داده های هواشناسی ایستگاه های سینوپتیک و کلیماتولوژی استان و مناطق مجاور انتخاب شد و متناسب با فواصل ایستگاه ها و تغییرات مکانی متغیرهای انتخابی شبکه ای به ابعاد 15´15 کیلومتر روی استان گسترانده شد و با روش کریجینگ مقادیر چهل و دو متغیر برآورد شد. از روش تحلیل عاملی با دوران واریماکس به منظور کاهش ابعاد ماتریس داده ها و از روش تحلیل خوشه ای پایگانی به طریق وارد جهت پهنه بندی اقلیم استان استفاده شد. یافته های این بررسی نشان می دهد پنج عامل اول،  92.83درصد پراش متغیرهای اولیه را بیان می کند. این عوامل عبارت اند از: بارش، دمای گرمایشی، گردوغبار، باد و رطوبت که به ترتیب34.70 ، 32.74، 08.92،7.11 ، 6.39 درصد از تغییرات را نشان می دهند. نتایج تحلیل خوشه ای با روش سلسه مراتبی وارد، نشان می دهد که استان یزد با مساحت 131575 کیلومترمربع دارای شش پهنه اقلیم متفاوت است. این مناطق عبارت اند از: نسبتا خشک و سرد، خشک و غباری، نیمه خشک و سرد، خشک و بسیار گرم، فراخشک و گرم، فراخشک و بادی.

این تحقیق به منظور ارائه شاخص هایی برای انتخاب با استفاده از وراثت پذیری و همبستگی صفات موثر بر عملکرد دانه و استفاده از تئوری های رگرسیون چند متغیره اجرا شد. برای این منظور 265 خانواده F3 برنج به همراه والدین و نسل F1 از تلاقی غریب ´ خزر در سال زراعی 1388 در مزرعه تحقیقاتی مجتمع آموزش عالی گنبد کشت شدند. تعداد روز تا رسیدگی با وراثت پذیری 0.97 بیشترین و طول برگ پرچم و تعداد خوشه با وراثت پذیری 0.66 کمترین میزان وراثت پذیری را در بین صفات داشتند. ضرایب همبستگی فنوتیپی بین عملکرد بوته با عرض برگ پرچم (**0.256)، ارتفاع بوته (**0.193)، تعداد خوشه (**0.734) و زیست توده (**0.828) مثبت و معنی دار بود. زیست توده، تعداد روز تا گلدهی و ارتفاع بوته، حدود 98 درصد از تغییرات عملکرد دانه در بوته را توجیه کردند و به عنوان متغیرهای ردیف اول عملکرد دانه در مدل تجزیه علی انتخاب شدند. برای بدست آوردن بهترین شاخص های گزینشی، بردارهای مختلفی از ارزش های اقتصادی صفات از جمله ضرایب همبستگی فنوتیپی و ژنوتیپی، اثرات مستقیم فنوتیپی و ژنتیکی هر یک از صفات مورد مطالعه در تجزیه علیت عملکرد دانه و وراثت پذیری صفات در ترکیب های مختلفی از آن ها در حالت حضور و عدم حضور عملکرد در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد افزایش تعداد صفات مورد بررسی دلیلی بر افزایش و برتری معیارهای مقایسه و سومندی نسبی نخواهد بود. شاخص ها نشان دادند که عملکرد و همبستگی ژنتیکی معنی دار صفات با عملکرد دانه مهمترین اجزای کارای یک شاخص می باشند. وراثت پذیری بالا در مرتبه های بعدی قرار دارد. در این مطالعه سه شاخص با توجه به هدف به نژادگر و اصلاح همزمان صفات مورد نظر، به عنوان بهترین شاخص ها در این جمعیت معرفی گردیدند.

به منظور مطالعه سیتوژنتیکی و تعیین سهم هر یک از صفات کاریوتیپی در ایجاد تنوع شش ژنوتیپ از دو گونه بومادران A. millefolium و A. santolina مورد بررسی قرار گرفت. برای تهیه نمونه کروموزومی مناسب 0.5 سانتی متر نوک ریشه جدا و پس از پیش تیمار تثبیت گردید. بعد از هیدرولیز، اسکواش و در نهایت عکسبرداری و تهیه کاریوتیپ صورت گرفت. عدد پایه کروموزومی در تمام ژنوتیپ ها x= 9 بود. ژنوتیپ های الیگودرز، اردبیل، مشکین شهر دیپلوئید و اراک، ایلام و استهبان تتراپلوئید بودند. بر اساس جدول دو طرفه استبینز اراک و ایلام در کلاس 1A، اردبیل و مشکین شهر در کلاس 2A و الیگودرز و استهبان در کلاس 1B قرار گرفتند. مقایسه میانگین ها نشان داد که از نظر S، L و T استهبان دارای کمتربن و الیگودرز دارای بیشترین مقدار می باشد. در تجزیه به عامل ها دو عامل در مجموع بیش از 90.92 درصد از کل تغییرات داده ها را توجیه کردند. عامل اول با توجیه 46.65 درصد از تغییرات شامل ضرایب عاملی مثبت و معنی دار برای صفات L/S و L-S و ضرایب عاملی منفی و معنی دار برای صفات %F و S/L بود، لذا عامل نسبت بازوهای کروموزومی و شاخص هازیوارا نامگذاری شد. عامل دوم با توجیه 44.27 درصد ازتغییرات، دارای ضرایب عاملی مثبت و معنی دار برای صفات S، L، T و %RL بود، لذا عامل اندازه کروموزوم یا ژنوم نامیده شد. تجزیه خوشه ای ژنوتیپ ها را در دو خوشه گروه بندی نمود. در تجزیه های آماری از نرم افزارهای Excel (2007)، (Photoshop (Adobe Photoshop CS 2 و (SPSS (PASW Statistics 18 استفاده شد.