علیرغم معرفی شبیه سازی بعنوان پدیده ای نو باید گفت شبیه سازی از آغاز حیات در سیاره زمین همواره رخ داده و نقش حیاتی در تکثیر موجودات بویژه در کشاورزی ایفا نموده است. اما با این حال کشف پدیده شبیه سازی انسان از جمله علوم تجربی جوان و یکی از چالشهای قرن حاضر است که ذهن بسیاری از اندیشمندان دینی و اخلاقی و متفکران عرصه های مختلف را به خود مشغول ساخته است.کلونینگ انسانی در دین مبین اسلام بر اساس دیدگاه شیعه که مبتنی بر آیات و روایات، حکم عقل و اصل است فی نفسه به حکم اولی مانعی ندارد. زیرا بر اساس آیه «افرایتم ما تحرثون اانتم تزرعونه ام نحن الزارعون» (واقعه / 64- 63) کلون سازی با مفهوم آفرینش منافاتی ندارد و انسان علت معده و فراهم کننده مقتضیات است و علت تامه در خلقت خداوند است. اما به حکم ثانوی عدم جواز و حرمت این عمل است زیرا این پدیده طبیعت انسان و روابط انسانی را متاثر می کند و در سطح وسیع اگر انجام شود نظام جامعه را مختل می کند و اسلام هرگونه دخالت در طبیعت انسان از هر طریق بجز روش های بهبود مشروع را منع می نماید و تحقیقات پیرامون شبیه سازی تا زمانی که منافع آن بیش از مضرات آن است مشکلی ایجاد نمی کند. اما استفاده از سلولهای بنیادی جنینی در جهت درمان حرام است چون این کار مستلزم جدا کردن قطعه ای سالم از بدن او و پیوند به دیگری است و نسخه بدل نفس محترمه است.پژوهش این مقاله از نوع توصیفی، تحلیلی با بررسی اسناد (آیات روایات و نظرات فقها) کتابخانه ای اینترنتی می باشد.

امروزه جهان با شتاب به سمت آینده پیش می رود و فرجام جهان، هر انسان متفکری را به اندیشیدن وامی دارد. حاصل این تفکرات ایجاد دیدگاه های فرجام گرایانه متعددی بوده است که برخی از آنها در میان اندیشه ورزان معاصر غربی شکل گرفته است. البته در ادیان مختلف الهی و غیرالهی نیز از دیرباز نظراتی در زمینه پایان این جهان وجود داشته است. این پژوهش بر آن است تا مقایسه ای در زمینه مبانی هریک از این دیدگاه ها انجام دهد. در همین خصوص، ابتدا مهم ترین دیدگاه های اندیشه ورزان معاصر غربی از جمله مک لوهان (دهکده جهانی)، هانتینگتون (برخورد تمدن ها)، تافلر (موج سوم) و فوکویاما (پایان تاریخ) بیان شده است. در میان ادیان نیز، دیدگاه اسلام به ویژه تفکر شیعه امامیه مورد نظر قرار گرفته است. پس از بررسی دیدگاه ها، تمایزات مبنایی آنها بدین شرح به دست آمد: دیدگاه اندیشه ورزان معاصر غربی بر مبنای اومانیسم، لیبرا لیسم، سکولاریسم و اباحه گری شکل گرفته است و در مقابل دیدگاه شیعه امامیه بر مبانی توحیدی و خدامحورانه تاکید دارد.

جمهوری اسلامی ایران به سبب مقاومت در برابر نظام سلطه، آماج تهاجم های متعددی قرار گرفته است. از جمله این تهاجم ها، تهدید ها و تحریم های اقتصادی است. بر همین اساس، مقام معظم رهبری بحث «اقتصاد مقاومتی» را به عنوان بهترین راهبرد مطرح کردند. از نظر ایشان، یکی از راه کارها حمایت از تولید ملی و کار و سرمایه ایرانی است. از آن رو که این گونه تهدیدها و تحریم ها در دوره های گذشته نیز در کشور ما سابقه داشته، این مقاله به دنبال پاسخ به این پرسش است که در تجربه تاریخی ما، علمای شیعه برای حمایت از تولید ملی و کار و سرمایه ایرانی چه راه کارها و اقداماتی داشته اند؟ برای پاسخ به این سوال، عملکرد و بیانات علمای شیعه در دوره قاجار، که دوران هجوم اقتصادی غرب به ایران بوده، در متون تاریخی بر اساس روش «تحلیل محتوای کیفی» بررسی شده است. نتیجه این بررسی آن است که عالمان شیعه با صدور بیانیه، در تحریم کالاهای خارجی و ترویج کالاهای داخلی، تشویق و حمایت از تأسیس شرکت های اقتصادی داخلی و تعهد عملی به استفاده از کالاهای داخلی و قناعت در زندگی، نقش زیادی در این زمینه داشته اند.

زمینه و هدف: بررسی نسبت میان فقه شیعه و حقوق بشر یکی از مسائل اساسی و پرچالش در حوزه فقه تطبیقی و حقوق معاصر به شمار می رود. فقه شیعه به عنوان نظامی مبتنی بر نصوص دینی، سنت معصومین و اصول عقلانی، در مواجهه با اصول حقوق بشر مانند کرامت ذاتی انسان، آزادی های بنیادین و برابری حقوقی، گاه در حالت تعارض و گاه در تلاش برای هم گرایی قرار گرفته است. مواد و روش ها: این تحقیق به روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد اجتهادی انجام شده است. ملاحظات اخلاقی: در تدوین این مقاله، اصول اخلاق پژوهش کاملاً رعایت شده و تمامی منابع علمی مورد استفاده به صورت شفاف و دقیق ذکر گردیده اند. از هرگونه برداشت غیرمستند و تفسیر ناصحیح از متون دینی یا حقوقی پرهیز شده است. یافته ها: یافته های تحقیق نشان می دهد که بسیاری از تعارض های ظاهری میان فقه شیعه و حقوق بشر، ریشه در قرائت های سنتی و غفلت از ظرفیت های درون فقهی دارد. مفاهیمی همچون کرامت ذاتی، عدالت، عقل، قواعد ثانویه، و زمان مندی احکام، می توانند به عنوان ابزارهایی کارآمد در جهت بازسازی فقه به کار گرفته شوند. همچنین، نظریه های بدیلی همچون فقه اجتماعی، فقه المصالح و اجتهاد نواندیشانه، زمینه را برای تعامل تطبیقی فراهم می کنند. نتیجه: فقه شیعه دارای قابلیت هایی است که در صورت بازنگری روش شناختی و توجه به واقعیت های اجتماعی، می تواند با اصول بنیادین حقوق بشر وارد گفت وگویی فعال و سازنده شود. بازخوانی نصوص بر پایه عدالت، زمان مندی و عقلانیت، نه تنها به اصلاح حقوقی داخلی در کشورهایی مانند ایران کمک می کند، بلکه موجب ارتقاء جایگاه فقه امامیه در گفتمان جهانی عدالت نیز خواهد شد.

رهیافت تاریخی در کنار شناخت بسترهای مختلف جامعه، عهده دار نمایاندن فرازها و فرودهاست. دست یابی به سیر تطور یک اندیشه و درک بهتر از خاستگاه و دوران آغازین شکل گیری آن، منوط به تحلیل گفتمان های مکشوف از داده های تاریخی برجای مانده در آن حوزه است. اصبغ بن نباته کوفی از نخستین مفسران شیعی در کوفه است که در منابع رجال و تراجم، به عنوان نخستین مولف ذکر شده، اما اثری مشخص با محتوای قرآنی یا تفسیری به وی نسبت داده نشده، فراوانی نسبتا زیاد روایات تفسیری او و بازتاب آن ها در آثار معتبر پسین و همچنین توجه به روان شناسی اعتقادی شخصیت وی، این فرضیه را به ذهن می رساند که به گمان قوی، اصبغ از ارکان مهم انتقال آموزه های قرآنی امام علی (ع)، با رویکرد تاسیس یا ترویج گفتمان های شیعه بنیان همچون امامت و وصایت در روزگار خود بوده، بر اساس نظریه «آوای متعارض باختین» باید گفت بازتاب گسترده مولفه های معنایی وصایت در تفسیر اصبغ و اهتمام او به گفتمان وصایت علوی، معنادار بوده و در دیالکتیک تعاملی با گفتمان رقیب شکل گرفته که قصد داشت نظریه خلافت سقیفه ای در جامعه را نهادینه کند.

تنوع و چندگونگی صدا و و اندیشه در شبکه مفهومی شعر شیعی در سه دهه اخیر، نکته ای قابل تامّل و تدبّر است. طوری که این شعر با تجربه ی فضای دگرگون شده، هویّتی مدرن تر به خود گرفته است. در این پژوهش برای اولین بار نمودهای تطوّر و تمایز شعر آیینی در سه دهه ی اخیر بررسی و تحلیل می شود. سوال این پژوهش این است که چه شاخصه ها و نمودهای مفهومی، باعث شکل گیری هویّت شعر شیعی امروز شدند و این تطوّر خود را در چه شکل هایی نشان می دهد؟ روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای پی گرفته شده است و تلاش شده است تا با واکاوی اشعار شیعی امروز نمودهای مدرن تر شدن این گونه ی شعری را در حوزه مفهوم از دل متون موردنظر کشف و با ذکر شاهد مثال تبیین نماید. هدف از این پژوهش هم این است که هویت مدرن شعر شیعی امروز و جنبه های هنری آن را که برای جامعه علمی و دانشگاهی ناشناخته مانده است، معرفی و تبیین نماییم. یافته های پژوهش نشان می دهد شعر شیعی امروز موضع مند تر، عینی گرا و امیدآفرین تر شده است. به زندگی اجتماعی نزدیک تر، از بیان کلیشه ای گذشته دورتر و گفتمان انتظار در آن پررنگ تر شده است. تازه های تحقیق نتیجه در این مقاله، نمودها و نگرش های جدید شعر شیعی امروز بررسی شد. شعر شیعی و آیینی امروز، تحولات محتوایی زیادی را پشت سر می گذارد، تجربه اندوزی و تکنیک آموزی شاعران جوان، آنان را به سمتی سوق داده که مفاهیم و رویکردهای متعددی را در شعر شیعی فراروی مخاطبان قرار دهند تا شاهد نوع تازه و بی سابقه ای از این گونه باشیم. انقلاب اسلامی یکی از مهم ترین عواملی بود که در آن با مطرح شدن گفتمان تشیع، تفکر شیعی در شعر امروز به شکلی اصیل تر و باورمند تر تجلی یافته است. نوع و نمونه هایی که نشان دهنده این تحولات و تغییرات بود، در این مقاله در شش قسمت دسته بندی و بررسی شد. اولین و مهم ترین مورد این بود که شعر شیعی امروز در مقایسه با شعر دوران قاجار یا حتی صفویه، دیگر فقط مدح و مرثیه و گزارش های توصیفی از شخصیت های دینی نیست، بلکه در برابر ظلم و نفاق و همه ناراستی ها موضع می گیرد و از حقیقت اهل بیت دفاع می کند. نزدیک تر شدن شعر شیعی بعد از انقلاب به فضای زندگی اجتماعی و بیان تجربه های شخصی و اجتماعی در شعر نیز از آن جا که شعر شیعی را به زندگی روزمره مردم نزدیک کرد ارزشمند بود. بازسازی و بازآفرینی مفاهیم کلیشه ای و تکراری به گونه ای که بسیاری از وقایع تاریخی و اعتقادی تشیع چون: غدیر، عاشورا، انتظار و. . . این بار با زبان و بیانی تازه و از زاویه ای متفاوت در شعر نگریسته شده اند. گفتمان انتظار به عنوان یک ایدئولوژی و آرمان نهایی در شعر شیعی امروز به صورت جدی دنبال می شود و دیگر در هر نوع شعر اعم از رضوی، علوی، عاشورایی و. . .، حضور اصل مهدویت را مشاهده می کنیم. شعر تلفیقی-ترکیبی، یکی دیگر از نمود های تحول شعر شیعی امروز است. اولین بار مضامین و مفاهیم مختلف از زندگی اهل بیت به همدیگر گره خورد؛ مانند غدیر با عاشورا در شعر بسیاری چون قزوه، و فاطمیه با انتظار در شعر بسیاری از شاعران جوان مانند برقعی. امیدآفرینی و انگیزه بخشی نیز یکی از مهم ترین و بزرگ ترین زمینه های شعر شیعی امروز است. با این که در اشعار گونه های دیگر شعری امروزه بسیار ناامیدی و سیاهی دیده می شود، شعر شیعی امروز توانسته است با اتکا به فرهنگ غنی تشیع و سبک زندگی اهل بیت، فضای روشن تر و امیدوارکننده تری از زندگی اجتماعی را ترسیم کند.

در هندسه فکری شیعه، امام افزون بر مقام مرجعیت دینی و سیاسی، با قدرت و توان تصرف در عالم خلقت، نقش هدایتگری انسان را برعهده دارد؛ و از راه تأثیر بر دل و قلب، انسان را به سر منزل مقصود هدایت می کند. این تأثیرگذاری همان «ولایت تکوینی» امام است که به صورت قلبی یا عاطفی و یا عملی تجلی پیدا می کند. مراد از «ولایت تکوینی»؛ قدرت تصرف در کائنات و هستی به اذن خداوند است و ولی در اثر عبودیت، تقرب یافته و امکان تصرف می یابد. این نوشتار با روش توصیفی ـ تحلیلی و با شیوه کتابخانه ای، درصدد بیان تأثیر و شیوه یافتن آن است. بررسی های انجام شده؛ نشان می دهد که ولایت تکوینیِ ائمه معصومین ( مسلّم است و چون به الاستقلال نیست و به اذن و اراده الهی ایجاد شده است، در نتیجه با توحید و ولایت خداوند ناسازگار نیست و نقش «ولایت تکوینی» و «هدایت باطنی» که از شئونات آن است را در سه عرصه روشن می کند و نشان می دهد که ثمره تأثیر هدایت در «قلب» و «علم» به صورت توفیق در عمل و استجابت دعا و نزول برکات ظاهر می شود.

مقاله پیش رو به بررسی امکان تطبیق فقه حق/تکلیف گرای مشروطه بر دموکراسی مشورتی اختصاص دارد. مدعای نوشتار وجود استعدادی معرفت شناختی در فقه نائینی در مشروطه است که، در صورت بسط یافتن و جدی گرفته شدن، رویکرد به دموکراسی مشورتی را به نحو موثری ممکن و تسهیل خواهد کرد. در این مقاله به سطوحی از شباهت معرفت شناختی میان دموکراسی مشورتی و فقه حق/تکلیف گرای مشروطه پرداخته شده است. این شباهت ها در عدم ابتنای هر دو بر مبانی فلسفی مضمون ساز، توجه هر دو به حقوق مرکزی آزادی و برابری در مسیر ایجاد فرایندهای منجر به مشارکت عمومی و تولید نظامی حقوقی متعاقب آن، به منظور انجام این مهم بر پایه دو حق مذکور است.

از زمان تشکیل اولین و آخرین حکومت مسلمان در جنوب شبه قاره هند (دکن)،-بهمنیان (748-934ق) و آصفجاهیان (1137-1368ق)-این منطقه بیش از ششصد سال کانون فرهنگ ایرانی و شیعی گشت. خاندان آصفیه، آخرین حکومت شیعی بودند که حدود 234 سال (1133-1368ق) در دکن حکم رانی کردند و فرهنگ ایرانی-شیعی را در جنوب شبه قارة هند رواج دادند. میرقمرالدین آصفجاه سرسلسلة خاندان نواب و میرعثمان علی خان آصفجاه هفتم معروف به « نظام هفتم»، آخرین آن ها بود. بیش تر آصفجاهیان، به فرهنگ ایرانی-شیعی علاقه مند بودند و به فارسی شعر می سرودند و دیوان فارسی از آن ها به جای مانده است. آنان هم چنین در حفظ و اجرای مناسک شیعی، بسیار کوشا بودند. بررسی نقش آصفجاهیان در حفظ و گسترش فرهنگ ایرانی-شیعی، پرسشی اساسی است که این مقاله در پی پاسخ دادن به آن است. شیوه و روش تحقیق در این مقاله برای دست یابی به پاسخی منطقی و علمی، گزینش منابع مکتوب، نقد، واکاوی و تحلیل آن هاست. هدف از این پژوهش، بررسی چگونگی نفوذ فرهنگ ایرانی-شیعی در دربار این دولت و گسترش آن در سرزمین های تحت قلمرو آنان است. یافته ها نشان می دهد که توجه، علاقه و حمایت آصفجاهیان، عامل مهمی در حفظ و گسترش فرهنگ ایرانی-شیعی در جنوب هند بوده است. تازه های تحقیق نفوذ فرهنگ ایرانی-اسلامی از طریق فرزانگان، عارفان و دانشمندان ایرانی به جهت مهاجرت آنان به دربار امیران و شاه زادگان هند، باعث رشد و توسعة اندیشه های ایرانی-شیعی در میان آنان شد و شکلی نهادینه گرفت. در عصر آصفجاهیان نیز با توجه به سوابق و تأثیر فرهنگی ایرانی-شیعی در شبه قاره و به خصوص جنوب هند، دولت نیز تحت تأثیر آن فرهنگ، روابط خوبی با دولت ایران داشت و نقشی مؤثر در حفظ آن فرهنگ در دکن و شبه قارة هند ایفا کرد. در این زمینه، مشخص شد که بسیاری از عناصر فرهنگی هند، در هم سویی با ایران شکل گرفته و متأثر از همان روابط بوده ‎است. آثار مکتوب فراوانی به زبان فارسی در جنوب هند در زمان آصفجاهیان و با حمایت آن دولت خلق شد که گنجینه های فرهنگ فارسی محسوب می شوند، اما شوربختانه هنوز به درستی و کامل شناسایی و جمع آوری نشده اند. به جهت روابط دیرینه بین دو تمدن ایران و هند و اشتراکات فراوان مذهبی و فرهنگی، هرگونه پژوهش در مورد روابط فرهنگی بین دو تمدن، کمک شایانی به شناسایی هر چه بهتر تاریخ و فرهنگ دو کشور می کند. شبه قارة هند، به ویژه جنوب هند (دکن)، به دلیل وجود منابع فراوان مکتوب فارسی، مکانی مناسب برای پژوهش گران تاریخ ایران و اسلام است. لازم است پژوهش گران توجه بیش تری به این منطقه داشته باشند و در شناسایی و حفظ آثار ارزشمند ایرانی-اسلامی بیش از پیش کوشا باشند. شوربختانه پس از رحلت عثمان و برافتادن دولت نظام آصفجاهی و تشکیل حکومت ملی سکولار در هند و تسلط زبان و فرهنگ انگلیسی، نه تنها از نفوذ و تسلط فرهنگ ایرانی-شیعی در شبه قاره کاسته شد، بلکه نقش مسلمانان نیز در امور کشورداری به شدت کاهش یافت و بنابر گزارش های رسمی هند، مسلمانان وضعیت خوبی از لحاظ فرهنگی و اقتصادی، ندارند و نقش بسیار کم رنگی را در امور کشور ایفا می کنند. امید است با گسترش روابط همه جانبة سیاسی، اقتصادی، فرهنگی بین ایران و شبه قاره هند و پژوهش های علمی و یادآوری شکوه و تمدن فرهنگ ایرانی-اسلامی، دوران طلایی این روابط بازسازی گردد.

نقطه اوج کارکردهای فیض در مباحث بنیادین الهیاتی مانند ایمان مسیحی، کلیسا، نجات، کسب معرفت، و آیین های فیض بخش است. شبیه این آموزه در کلام شیعه، از حیث هدف، قاعده لطف است که کارکردی هدایت گرانه در ارسال کتب الهی و رسولان و امامان دارد. خداوند دانا نیازهای انسان را طبق حکمت، سنجیده و سراسر آفرینش و از جمله زندگی بشر را از آغاز تا فرجام، تدبیر کرده است. قاعده لطف به ویژه در اثبات نبوت و امامت و اجماعات فقها کاربرد دارد. هدف نهایی این آموزه ها، «هدایت و دست گیری انسان» است که از زاویه مباحث معرفت شناختی انسان و خدا، در گفتگوهای بینادینی اسلام و مسیحیت مناسب طرح و بررسی است.