لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

مبحث ویدئواکولوژی اولین بار توسط واسیلی آنتونویچ فیلین، یک بیولوژیست روسی در سال 1998 مطرح گردید. وی با توجه به ویژگی های طبیعی چشم انسان در دریافت تصاویر به بررسی و تحلیل نمونه هایی از محیط بصری مصنوع در قالب نماهای ابنیه می پردازد و مناسب بودن و نامناسب بودن هر یک را برای چشم بر اساس میزان هماهنگی یا ناهماهنگی آن ها با استاندارهای دستگاه بینایی اعلام می کند. در این مقاله سعی می شود مطالعات صورت گرفته توسط واسیلی فیلین ضمن بررسی تکمیل شده و با توجه به اینکه ایشان دلایل کاملا مشخصی به لحاظ بصری و ویژگی های معمارانه برای خوب و بد بودن هر یک از نماهای بررسی شده ارائه ننموده اند، از طریق تجزیه و تحلیل استانداردهای بینایی و نمونه های مورد مطالعه، معیارهای خوشایندی و یا ناخوشایندی نمای ابنیه مشخص و به عنوان نتیجه کار تقدیم گردد. نتیجه مطالعات انجام شده به طور کلی نشان می دهد نماهایی که کاملا مسطح بوده و حداقل طراحی در آن ها صورت گرفته، نماهایی که از هندسه یکنواخت تبعیت می کنند، یا دارای تعداد زیادی خطوط مستقیم موازی چه افقی و چه عمودی می باشند و یا از عناصر تکرار شونده فراوان تشکیل شده اند از نظر ویدئواکولوژی برای چشم انسان نامناسب بوده و نماهایی که بر اساس استانداردهای فیزیولوژیکی چشم انسان بنا شده اند مناسب و خوشایند چشم می باشند.

فرهنگ در معماری هر جامعه ای، نمایش ایدیولوژی هایی است که با احجام عینی نمود پیدا می کند، فرایندی که طی آن دگرگون شدن معماری شکل می گیرد. فرهنگ معماری مشتمل بر هر بنایی است که اندیشه ذهنی طراح خود را از طریق شکل ظاهری عینیت می بخشد. امروزه خوشایندی فضای بصری در حوزه معماری مسیله ای مهم و قابل توجه است. درحالی که همواره برای طراحی نماهای ابنیه از معیارهای تجربی و هنجاری استفاده شده است؛ اما مبحث ویدیواکولوژی در پی به دست آوردن معیارهای بصری برای انطباق بیشتر محیط مصنوع با مکانیسم های بینایی انسان با دنیای بصری است. این مقاله تلاش کرده تا با توجه به ویژگی های ساختار چشم انسان در ارتباط با نماهای ابنیه و تحلیل زوایای بصری عمودی به الگوریتم مشخصی مبتنی بر بوم شناسی بصری از منظر فرهنگ حاکم بر جامعه برسد؛ تا در کنار سایر معیارهای زیبایی شناختی و هنجاری موجود، بتوان در هماهنگی و خوشایندی بیشتری این فضا را شکل داد. این پژوهش از روش توصیفی-پدیدارشناسانه در رویکردی استنتاجی و خوانشی تاویلی استفاده برده است و اطلاعات و داده های مربوط به موضوع، از روش تحلیلی-قیاسی در رابطه با زوایای بصری بکار گرفته شده است. سپس از همسوسازی داده ها برای دستیابی به الگوریتم مذکور استفاده شده و در نهایت یافته های پژوهش به صورت نتیجه و مدلی مفهومی ارایه گردیده است. نتایج این پژوهش در 4بنای شاخص نشان داد همانطور که در فرهنگ معماری ایرانی رعایت مقیاس انسانی و مردم واری فضاها مورد توجه بوده است، ارتفاعی که از الگوریتم بدست می آید، از مرسوم ترین و خوشایندترین ارتفاعات مورد استفاده طراحان در فرهنگ معماری زمان خود بوده است.