افزایش بی رویه جمعیت در روستاهای پیراشهری از یکسو و به دنبال آن تولید حجم انبوهی از زباله های روستایی از سوی دیگر منجر به بحران جدی در این سکونتگاه ها شده است. به گونه ای که امروزه از دلایل ناپایداری محیطی در سکونتگاه های روستایی، نارسایی در وضعیت مدیریت زباله است که می تواند مسیر توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورها را مختل کند؛ بنابراین هدف از این پژوهش، ارزیابی و تعیین وضعیت مدیریت زباله در سکونتگاه های روستایی پیرامون شهر یاسوج بوده است. اطلاعات موردنیاز در این بررسی از طریق روش های میدانی (پرسشنامه و مشاهده)، اسنادی و کتابخانه ای جمع آوری شده است. جامعه آماری پژوهش خانوارهای روستایی ساکن روستاهای پیرامون شهر یاسوج هستند. بر اساس فرمول کوکران 384 نفر به عنوان نمونه و به صورت تصادفی ساده انتخاب شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد مدیریت زباله در روستاهای موردمطالعه با میانگین 21/2 در وضعیت ناپایداری قرار دارد. همچنین بین فاصله از شهر یاسوج و مدیریت زباله با ضریب اطمینان 99 درصد همبستگی وجود دارد. میزان همبستگی این مؤلفه با عامل فاصله 228/0-است، بدین معنی که با افزایش فاصله از شهر یاسوج مدیریت زباله کاهش پیدا می کند و با کاهش فاصله از شهر مدیریت زباله افزایش پیداکرده است.

بهداشت کودکان دبستانی شایسته توجه ویژه ای است و برای بدست آوردن حداکثر قابلیت برنامه های آموزشی، کودک باید از نظر جسمی، روانی و عاطفی حداکثر سلامتی را داشته باشد.در این پژوهش جهت تعیین وضعیت بهداشت محیط مدارس شهر یاسوج، کلیه مدارس ابتدایی شهر (35 مدرسه) مورد بازدید قرار گرفتند و نسبت به تکمیل پرسشنامه ها از طریق مشاهده و مصاحبه حضوری با مسئولان مدارس اقدام شد. با استفاده از آنالیز آماری وضعیت کلی بهداشت محیط مدارس تعیین و رابطه متغیرهایی نظیر وضعیت کلاسهای درس، سرویس های بهداشتی و محیط مدرسه با نوع مالکیت مدرسه، نوع ساختمان مدرسه و نوع منطقه مورد بررسی قرار گرفت و مشخص شد که بیش از 72 درصد از مدارس ابتدایی شهر یاسوج از وضعیت بهداشتی محیطی مطلوبی برخوردارند. همچنین شاخص وضعیت بهداشت محیط مدارس دولتی، نوساز و مدارس واقع در منطقه مرکزی شهر (منطقه 1) به ترتیب بالاتر از مدارس غیرانتفاعی، نوساز و مدارس واقع در حاشیه شهر (منطقه 2 و 3) می باشد.همچنین با وجود اینکه اغلب مدارس ابتدایی از تعداد آبخوری (سرانه 49) و توالت (سرانه 41) متناسب با استانداردهای موجود برخوردارند، ولیکن تنها 45.7 درصد آبخوری ها و 44.3 درصد توالت ها و دستشویی ها دارای شرایط بهداشتی هستند و به طور کلی وضعیت کنونی سرویس های بهداشتی مدارس وضعیت مطلوبی نیست.

مقدمه و هدف: اطلاعات قابل اعتماد در مورد علل مرگ ضرورتی انکار ناپذیر برای سیاست گزاری های بهداشتی و کنترل بیماری ها در سطح جامعه هاست. این مطالعه به منظور تعیید علل مرگ و میر در بیماران مراجعه کننده به بیمارستان های شهید بهشتی و امام سجاد (ع) یاسوج در سال 1380 انجام گردیده است. مواد و روش کار: در این مطالعه توصیفی گذشته نگر، پرونده 227 مورد مرگ و میر در بیمارستان های شهید بهشتی و امام سجاد (ع) یاسوج در سال 1380 بررسی شدند. ابزار گردآوری داده ها پرشنامه بود. اطلاعات جمع آوری شده از طریق نرم افزار SPSS و آزمون های آماری توصیفی تجزیه و تحلیل گردید. یافته ها: در این مطالعه بیشترین نسبت مرگ و میر در گروه سنی بالای 65 سال اتفاق افتاده است و شایع ترین علت مرگ و میر در این گروه سنی بیماری های قلبی – عروقی می باشند. در این مطالعه مرگ و میر در بین مردان شایع تر از زنان بوده و اکثر مرگ ها 24 ساعت پس از ورود به بیمارستان اتفاق افتاده اند. در کل شایع ترین علل مرگ و میر به ترتیب بیماری های قلبی – و عروقی، سوانح و حوادث، عفونت و سرطان بود. نتیجه گیری: برای افزایش امید به زندگی بایستی به پیشگیری بیماری های قلبی – عروقی، سوانح و حوادث و عفونت ها اهمیت بیشتری داده و در کاهش هرچه بیشتر عوامل خطر کوشید.

مقدمه و هدف: عدم کنترل زباله های بیمارستانی و بی توجهی به جمع آوری، نگهداری، حمل و دفع صحیح آنها مشکلات خاصی را در پی خواهد داشت که بازتاب آن سلامتی و محیط زیست را به طور جدی مورد تهدید قرار می دهد. این گونه مواد که در طبقه بندی مواد زاید جامد به عنوان خطرناک قلمداد می شوند، دارای قوانین منحصر به خود بوده و باید با مراقبت خاصی جمع آوری و دفع گردند. هدف از این مطالعه تعیین وضعیت مدیریت مواد زاید بیمارستانی در شهر یاسوج بود.مواد و روش ها: این تحقیق توصیفی-مقطعی در سال 1385 در سه بیمارستان شهر یاسوج انجام شد و ضمن تعیین وضعیت تولید، ذخیره سازی، جمع آوری، حمل و نقل و دفع زباله های بیمارستانی، اقدام به تعیین چگالی زباله، اجزای تشکیل دهنده زباله، توزین زباله ها و سرانه زباله تولیدی در طی چهار فصل و در هر ماه به مدت 3 روز متوالی گردید. داده ها از طریق تکمیل پرسشنامه، مشاهده، مصاحبه و مراجعه به بیمارستان های مورد مطالعه و اطلاعات میدانی جمع آوری گردید. داده های جمع آوری شده با استفاده از نرم افزار SPSS و شاخص های توصیفی گزارش گردید.یافته ها: نتایج نشان داد که سرانه زباله به ازای هر تخت 5/5 کیلوگرم در روز و سرانه تولید زباله عفونی حدود 5/1 کیلوگرم در روز به ازاء هر تخت و میزان کل زباله های تولیدی 1350 کیلوگرم در روز و درصد زباله های عفونی به طور متوسط حدود 2/27 درصد و چگالی زباله ها نیز به طور متوسط 7/160 کیلوگرم بر متر مکعب می باشد. اجزای تشکیل دهنده و درصد وزنی زباله های بیمارستانی شامل؛ پس مانده 753/19، پلاستیک 02/47، کاغذ و مقوا 05/12، شیشه 211/5، فلز 41/3، و باند، گاز، پارچه و غیره 556/12 درصد می باشد.نتیجه گیری: نتایج نشان داد که مدیریت زباله های بیمارستانی در حد مطلوب نیست و مسوولین بیمارستان ها باید توجه بیشتری به این مهم داشته باشند و اقداماتی در جهت کاهش تولید زباله انجام دهند و اقدام به تفکیک مواد زاید عفونی در نقطه تولید نمایند و از روش های جدید بی خطرسازی زباله های بیمارستانی استفاده نمایند.

مقدمه: افزایش جمعیت، تغییر الگوی مصرف، توسعه اقتصادی، تغییر درآمد، شهر نشینی و صنعتی شدن سبب افزایش تولید مواد زاید و تنوع انواع پسماند گردیده است. شناخت منابع وانواع پسماند به همراه اطلاعاتی در مورد ترکیب و نرخ تولید، پایه و اساس طراحی وبهره برداری سیستم های مدیریت پسماند می باشد. لذا در این مطالعه آنالیز کمی و کیفی اجزای تشکیل دهنده پسماند جامد شهری یاسوج صورت پذیرفته است. روش کار: این مطالعه توصیفی-مقطعی در شهر یاسوج انجام گردید. جهت آنالیز کمی و تعیین درصد اجزا تشکیل دهنده پسماند شهری یاسوج بر اساس دستورالعمل ASTM تعداد نمونه ها برآورد گردید و از کامیون های ورودی به محل دفن در روزهای مختلف هفته نمونه برداری گردید. یافته ها: میانگین سرانه زباله تولیدی در شهر یاسوج 03/1 کیلوگرم به ازای هر نفر در روز محاسبه شد و پسماند غذایی، پلاستیک و کاغذ و مقوا به ترتیب حداکثر اجزا پسماند جامد شهری یاسوج بودند. میانگین چگالی پسماند جامد شهری Kg/m3 215 و درصد رطوبت 47 درصد بدست آمد. نتیجه گیری: با توجه به وجود مقادیر قابل توجه اجزاء قابل بازیافت و با ارزش اقتصادی از قبیل پسماند فساد پذیر، پلاستیک ها و کاغذ و مقوا در پسماندهای منطقه و همچنین به منظور حفظ کیفیت آن ها آموزش مردم جهت جداسازی پسماند در مبدا تولید و شرایط ایجاد بازار کار برای سرمایه گذاران توصیه می شود.

مقدمه و هدف: رشد و تکامل از اساسی ترین مباحث بهداشت کودکان می باشد. انحراف از فرم رشد طبیعی یک علامت غیر اختصاصی، ولی مهم در تشخیص بیماری های کودکان می باشد، لذا اندازه گیری قد، وزن و دور سر به طور منظم و پشت سر هم بسیار حایز اهمیت می باشد. بررسی های تن سنجی (قد و وزن) در هر منطقه و هر گروه از کودکان و مقایسه آن با استانداردهای موجود می تواند بیانگر برایند مجموعه عوامل موثر بر رشد کودکان در آن منطقه باشد. بنابراین هدف از این پژوهش بررسی شاخص های تن سنجی کودکان بدو ورود به دبستان است.مواد و روش ها: این بررسی یک طرح توصیفی – تحلیلی به صورت مقطعی بوده است که در پایگاههای تن سنجی کودکان بدو ورود به دبستان شهر یاسوج در سال 1380 انجام یافته و طی آن کلیه کودکان شش ساله بدو ورود به دبستان شهر یاسوج؛ یعنی 1822 نفر مورد تن سنجی قرار گرفتند. قد و وزن کلیه کودکان اندازه گیری شده و اطلاعات آن با توجه به سن، جنس، رتبه تولد، تاریخ تولد، میزان تحصیلات والدین، شغل پدر و تعداد خواهر و برادر مورد بررسی قرار گرفت. داده های جمع آوری شده با نرم افزار SPSS و شاخص های توصیفی و آزمون تی دانشجویی تجزیه و تحلیل شد.یافته ها: نتایج نشان داد که 48.8 درصد نمونه ها دختر و 51.2 درصد پسر بودند. در مجموع 6.5 درصد کودکان (118 نفر) دچار کمبود وزن برای قد، 10.3 درصد دچار کمبود وزن برای سن (187 نفر) و 6 درصد دچار کمبود قد برای سن (109 نفر) بودند. کمبود همه شاخصهای تن سنجی در پسران بیشتر بوده است، به طوری که این اختلاف در رابطه با قد برای سن (P=0.0003) و وزن برای سن (P=0.0001) معنی دار می باشد. میزان تحصیلات پدر و مادر ارتباط معنی داری با کمبود وزن برای سن و قد برای سن داشته، ولی با وزن برای قد این اختلاف معنی دار نمی باشد. در رابطه با شغل پدر و بروز اختلال در معیارهای تن سنجی کودکان، علی رغم وجود برخی تفاوت ها، اختلاف معنی دار مشاهده نگردید. تعداد خواهر و برادر در مورد قد برای سن تاثیر معنی دار داشته، ولی در مورد وزن برای سن و وزن برای قد این اختلاف معنی دار نبوده است. همچنین رتبه تولد نیز در کمبود قد برای سن و وزن برای سن نقش معنی داری داشته است.نتیجه گیری: در مجموع مقایسه میانگین شاخصهای وزن متناسب با سن، وزن متناسب با قد و قد متناسب با سن کودکان با استانداردهای مرکز ملی آمار حیاتی آمریکا نشان می دهد که در تمامی موارد شاخصهای کودکان مورد بررسی پایین تر از میانگین استاندارد می باشد و عوامل موثر، به خصوص مسایل تغذیه ای در این منطقه باید مورد بررسی قرار گیرند.

مقدمه و هدف: بستنی محصولی لبنی و منجمد شده است که از ترکیب و فرآیند مناسب خامه و بعضی از فرآورده های لبنی، شکر و مواد طعم دهنده به دست می آید و می تواند حاوی پایدار کننده ها ، قوام دهنده ها و رنگ نیز باشد .امروزه بستنی ها منحصرا از فرآورده های شیر تهیه می شوند و انواعی از بستنی شیری  به آن چربی نباتی اضافه می گردد که  مجموعا 80 تا 90 درصد از تولید بستنی را در دنیا تشکیل می دهد. از آنجایی که تهیه و توزیع  مراکز بستنی سنتی در اکثر نقاط ایران رایج است و افراد زیادی به خصوص در فصل گرم سال از آن استفاده می کنند،  لذا این پژوهش با هدف تعیین آلودگی های میکروبی در بستنی های سنتی شهر یاسوج انجام گرفت. مواد و روش کار : این پژوهش از نوع توصیفی – تحلیلی  به صورت  مقطعی می باشد که در آن کلیه مراکز تهیه و توزیع بستنی های  سنتی در شهر یاسوج  در سال 1381، با روش نمونه گیری ساده انتخاب شدند . در این پژوهش شاخص های بهداشتی مکانهای تهیه و توزیع مراکز  مذکور بر اساس قانون ماده 13 وزارت بهداشت ودرمان وآموزش پزشکی مورد مشاهده قرار گرفت و در پرسشنامه مربوط وارد گردید . در طی یک هفته به طور مستمر از مراکز مذکور (در مرحله اول و 70 درصد آن در مرحله دوم) بر اساس اصول رعایت بهداشتی (استریل، نگهداری نمونه ها در جعبه یخی پس از نمونه برداری تا رساندن آنها به آزمایشگاه کنترل کیفی مواد غذایی استان جهت انجام آزمایشات مربـوط  حداکثر 4 ساعت) نمونه برداری شد . یافته ها: در این پژوهش نشان داده شد که70 درصد مراکز تهیه و توزیع بستنی در شهر یاسوج آلودگی میکروبی دارند . همچنین در60 درصد مراکز تهیه و توزیع  اصول و موازین بهداشتی رعایت نمی گردد. این پژوهش نشان داد که آلودگی میکروبی مراکز تهیه و توزیع مورد بررسی برحسب کلی فرم 80 درصد ، اشیرشیاکلی 50درصد، استافیلوکوکوس ارئوس 40 درصد، باسیلوس سرئوس 10درصد و سالمونلا فاقد آلودگی بوده است . میزان آلودگی میکروبی بر اساس آزمایشهای انجام شده بر روی کل نمونه ها بر حسب کلی فرم 5/51 درصد ، اشیرشیاکلی 17درصد، استافیلوکوکوس ارئوس 6/28 درصد، باسیلوس سرئوس 5/1 درصد و سالمونلا فاقد آلودگی بوده است. 50 درصد کارگران فاقد کارت بهداشتی بوده و   70 درصد مراکز توزیع، ساختمان آنها دارای حشرات ودارای فرورفتگی بر روی دیوار بودند. همچنین بین  سابقه کار افراد در مراکز و کاهش میزان آلودگی رابطه معنی داری بود و بین سواد پایین تر از دیپلم و بالا بودن میزان آلودگی میکروبی در بستنی های سنتی براساس تست فیشر رابطه معنی داری بوده است (05/(p<0.نتیجه گیری : منبع آلودگی های میکروبی بستنی ها بر حسب کلی فرم در مراکز تهیه و توزیع بستنی به ترتیب؛ ظروف تولید و نگهداری بستنی 100 درصد، دست کارگران توزیع کننده 4/71 درصد و ظروف حمل بستنی 1/52 درصد آلوده بوده اند. آلودگی بر حسب اشرشیاکلی در ظروف نگهداری 1/57 درصد، دست کارگران 9/49 درصد ، ظروف تولید 3/14 درصد آلوده بودند، اما آب و شیر مورد استفاده در تهیه بستنی فاقد آلودگی بودند. با توجه به نتایج این پژوهش لازم است دست اندرکاران در امور بهداشتی استان توجه ویژه به امر تهیه و توزیع بستنی نمایند و زمینه برای تبدیل وضعیت تهیه و توزیع بستنی از سنتی به صنعتی را فراهم آورند. 

زمینه و هدف: نگهداری داروهای اضافی به هر دلیل امروزه معضل مهمی است که در کشورهای جهان سوم و به خصوص کشور ما رایج است. به لحاظ این که کشور ما در زمره پرمصرفترین کشورها از لحاظ دارو به حساب می آید شاید با این مساله بی ارتباط نباشد. لذا این مطالعه به منظور بررسی داروهای مانده مصرف نشده در شهر یاسوج انجام گردید.مواد و روشها: در این پژوهش که به صورت توصیفی و مقطعی طراحی شده است تعداد 257 خانوار در شهر یاسوج به صورت تصادفی در قالب 25 خوشه مورد بررسی قرار گرفتند و با استفاده از پرسشنامه، داروهای مانده مصرف نشده قابل مصرف و تاریخ گذشته براساس شکل دارو، خانواده دارویی ارزش ریالی بررسی شدند.یافته ها: نتایج نشان داد که 83 درصد خانوارها در منزل دارو نگهداری می کنند و میانگین تعداد دارو در هر خانوار 11.02 قلم دارو به ارزش ریالی 13580 می باشد. در میان داروهای تاریخ دار مانده مصرف نشده، بیشترین اشکال دارویی به ترتیب قرص، کپسول، شربت و آمپول می باشد و از نظر دسته دارویی به ترتیب داروهای گوارشی، مسکن، آنتی بیوتیکها، داروهای اعصاب و آنتی هیستامینها نگهداری می شوند. 80.5 درصد خانوارها تحت پوشش سازمانهای بیمه گر و 19.5 درصد فاقد پوشش هر گونه بیمار بودند. میانگین جمع ریالی داروهای مانده مصرف نشده تاریخ دار برای هر خانوار 8869 ریال محاسبه شد که در قیاس سطح کلان در کشور حجم ریالی بسیار بالایی به خود اختصاص داده است، به طوری که احتمال دارد حداقل معادل یک سوم بودجه دارویی کل کشور داروی مصرف نشده تاریخ دار در خانه ها مانده باشد در صورتی که مجموع داروهای تاریخ دار و تاریخ گذشته محاسبه شود حداقل معادل نصب بودجه دارویی کل کشور در سال دارو در خانه ها مانده است.نتیجه گیری: باتوجه به نتایج این مطالعه افزایش آگاهی مردم در زمینه چگونگی مصرف و نگهداری داروها می تواند از به هدر رفتن هزینه بسیار بالایی جلوگیری نماید.

این پژوهش با هدف شناسایی وضعیت موجود کیفیت آب رودخانۀ بشار از طریق محاسبۀ شاخص کیفیت آب های سطحی ایران (IRWQIsc) انجام شد. پایش کیفیت آب رودخانه براساس نمونه برداری از 12 ایستگاه در طول رودخانه هم زمان با نمونه برداری از دو ایستگاه آلودگی نقطه ای ورودی به رودخانه (پساب پرورش ماهی و پساب تصفیۀ خانه فاضلاب یاسوج)، در مهرماه 1400 به عنوان دورۀ کم آبی و دی ماه 1400 به عنوان دورۀ پر آبی انجام شد. نتایج حاصل از پهنه بندی رودخانۀ بشار براساس شاخص IRWQIsc در دورۀ کم آبی، نشان دهندۀ کاهش کیفیت آب رودخانه از بالادست به سمت پایین دست رودخانه است؛ به طوری که 66/41 درصد رودخانه (بالادست رودخانه در محدودۀ تنگ تیزآب تا دهنو) وضعیت به نسبت خوب، 34/8 درصد رودخانه (ورودی شهر یاسوج) وضعیت خوب، 33/8 درصد (قسمت میانی رودخانه در محدودۀ شاه مختار) وضعیت به نسبت بد و 66/41 درصد (پایین دست رودخانه) وضعیت متوسط داشت. در دورۀ پرآبی با وجود افزایش دبی و میزان بارندگی، افزایش چشمگیری در کیفیت آب در بالادست رودخانه مشاهده نشد. به طوری که براساس شاخص IRWQIsc در دورۀ پرآبی، 25 درصد رودخانه در وضعیت متوسط (تنگ تیزآب، تنگ سرخ و پایین دست قلات) و 75 درصد رودخانه در وضعیت به نسبت خوب قرار داشت. مقایسۀ دبی و شاخص IRWQIsc نشان دهندۀ آن بود که فقط در دورۀ پرآبی در پایین دست رودخانه، افزایش دبی باعث افزایش کیفیت رودخانه شده است و در بالادست رودخانه و همچنین دورۀ کم آبی رابطه ای بین دبی و شاخص IRWQIsc دیده نمی شود.