این مطالعه به منظور بررسی بوم شناختی جمعیت ماکروبنتوزهای رودخانه کلارود بابل (استان مازندران) طی سال 1390-1389 با چهار فصل نمونه برداری در شش ایستگاه صورت گرفت. بی مهرگان کفزی به وسیله نمونه بردار کمی سوربر جمع آوری شده و در آزمایشگاه با استفاده از لوپ جداسازی گردیدند. همزمان با نمونه برداری از ماکروبنتوزها، متغیر های هیدرولوژیک نیز در هر ایستگاه ثبت شد. به طورکلی کفزیان رودخانه از دو شاخه بند پایان و کرم های پهن شامل 5 رده 8 راسته و 12 خانواده بودند. در مجموع، رده حشرات با 5 راسته و 6 خانواده متنوع ترین گروه کفزیان رودخانه را به خود اختصاص داده، که از این بین Ephemeroptera (یکروزه ها) بیشترین تنوع و Plecopte (بهاره ها) کمترین تنوع را در بین کفزیان رودخانه کلارود دارا بود. از میان کلیه خانواده های شناسایی شده بیشترین تنوع و فراوانی با میانگین 103 نمونه و 89/20 درصد متعلق به جنس Heptagenia و کمترین تنوع وفراوانی با میانگین 3 نمونه و60/0 درصد متعلق به خانواده Gammaridae بود. حد اکثر و حداقل تنوع و تراکم بترتیب در فصل بهار و فصل تابستان بود، همچنین ایستگاه اول و ششم به ترتیب دارای بیشترین و کمترین تنوع بودند.

تحقیق حاضر در رودخانه جاجرود در محدوده بین منطقه سعید آباد تا پایین دست روستای قره قویون به منظور بررسی تاثیر بزرگ بی مهرگان آبزی بر رشد صورت پذیرفت. جهت این کار سه ایستگاه مطالعاتی در نظر گرفته شد و نمونه برداری از بی مهرگان کفزی در کنار سایر سنجه ها مانند دمای هوا و آب، BOD5، pH و DO به صورت ماهیانه صورت گرفت. در بررسی بزرگ بی مهرگان آبزی از شاخص های غنای کل، غنای EPT، شاخص تنوع شانن وینر (H) و شاخص زیستی هیلسنهوف (HFBI) استفاده شد. میانگین درجه حرارت هوا بین 1.3 تا 32.5 درجه سانتی گراد، دمای آب بین 3 تا 25.1 درجه سانتی گراد، BOD5 بین 3.9 تا 9.98 میلی گرم در لیتر،DO  بین 4.85 تا 9.52 میلی گرم در لیتر و pH آب بین 8.8 تا 9.6 طی مدت بررسی متغیر بودند. در بررسی فون بزرگ بی مهرگان آبزی 7 راسته و 11 جنس شناسایی شدند که گروه های مقاوم به آلودگی مانند Diptera و به طور خاص خانواده های Chironomidae و Gastropoda در پایین دست رودخانه غالبیت داشتند. غنای EPT در بهار در ایستگاه 3 با میزان 45 درصد حداکثر و 34 درصد در ایستگاه 2 در تابستان حداقل میزان را داشت. ایستگاه شماره 2 با در نظر گرفتن کلیه سنجه ها شدیدا آلوده، ایستگاه 1 دارای آلودگی آلی قابل ملاحظه و ایستگاه 3 دارای آلودگی نسبی بود. کیفیت آب در ایستگاه 1 بر اساس شاخص زیستی هلسینهوف ضعیف، در ایستگاه 2 بسیار ضعیف و در ایستگاه 3 نسبتا ضعیف طبقه بندی گردید.

این مطالعه به منظور شناسایی گونه های مختلف کفزیان و ارزیابی تنوع فصلی در سال 1389 در طی 4 فصل در دو ایستگاه رودخانه ای و مصبی رود قره سو انجام گردید. برای نمونه برداری از دستگاه گراب ون وین به صورت 3 تکرار استفاده گردید و نمونه های جمع آوری شده جهت شناسایی در فرمالین 4% تثبیت گردیدند. در ایستگاه رودخانه 9 راسته متعلق به 12 خانواده شناسایی شد که بیش ترین فراوانی مربوط به خانواده Lumbriculidae با فراوانی 19/39% می باشد و کم ترین فراوانی متعلق به خانواده Tubificidae با فراوانی 2/07% بود. در ایستگاه مصب 10 راسته و 12 خانواده شناسایی گردید که بیش ترین فراوانی مربوط به خانواده هایAmpharetidae (21%) Lumbriculidae(11/55%)، Naididae (11/32% و( Gammaridae(9/98% بود. بیش ترین تراکم کفزیان در ایستگاه رودخانه در فصل پاییز و کم ترین تراکم در فصل زمستان بود. بیش ترین و کم ترین تراکم کفزیان در ایستگاه مصب به ترتیب در فصل بهار و فصل زمستان مشاهده شد. بیش ترین مقدارشاخص شانون در ایستگاه رودخانه در فصل بهار (2/36) و در ایستگاه مصب در فصل تابستان (2/31) مشاهده گردید. بیش ترین میزان شاخص سیمپسون در ایستگاه رودخانه در فصل تابستان (0/19) و در مصب حداکثر مقدار آن در فصل بهار بود. نتایج شاخص غنا نشان داد که بیش ترین مقدار این شاخص در رودخانه در فصل بهار و تابستان بود درحالی که در مصب قره سو بیش ترین مقدار آن در فصل پاییز بود. به طورکلی ایستگاه رودخانه تراکم و تنوع بالاتری نسبت به ایستگاه مصب دارد و از وضعیت اکولوژیکی بهتری برخوردار است.

رودخانه کرج بعنوان یکی از مهمترین منابع تامین آب استان تهران، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. مطالعه حاضر مشتمل بر شناسایی و پراکندگی ماکروبنتوزها در رودخانه کرج می باشد، که از مهر سال 1393 شروع و در تیر سال 1394 پایان یافت. در این منطقه، در مجموع پنج ایستگاه مطالعاتی بر اساس شرایط تاثیرگذاری محیطی انتخاب و فون ماکروبنتوزهای آن با تواتر فصلی توسط کوادرات با ابعاد 50´50 سانتی متر و با 5 تکرار در هر ایستگاه نمونه برداری شد. نمونه ها توسط فرمالین 4% تثبیت و در آزمایشگاه جداسازی، شناسایی و شمارش گردیدند. در بررسی های انجام شده، 23 جنس از 21 خانواده و 5 رده ماکروبنتوز شناسایی گردیدند. نتایج نشان می دهد که، ایستگاه 4 در فصل زمستان با 1067 عدد در مترمربع بیشترین فراوانی و ایستگاه 5 در فصل بهار با 254 عدد در مترمربع کمترین فراوانی را دارا بودند. در میان ماکروبنتوزهای شناسایی شده، رده Insecta با %88.8 فراوانی بیشترین تعداد و رده Malacostraca با %0.1 از کمترین فراوانی برخوردار بودند. جنس Simulium با فراوانی 879 عدد در مترمربع بیشترین تعداد و جنس های Asellus و Atherix با فراوانی 1عدد در مترمربع کمترین تعداد را داشتند. در طی این مطالعه میانگین شاخص تنوع گونه ای شانون وینر 1.73، غالبیت گونه ای سیمپسون 0.74 و غنای گونه ای مارگالف 3.31 محاسبه شد. بر اساس شاخص زیستی هیلسنهوف (HFBI)، وضعیت کیفی آب رودخانه کرج در ایستگاه های 2 و 3 عالی، ایستگاه های 1 و 4 خیلی خوب و ایستگاه 5 خوب ارزیابی شد. بطور کلی با توجه به نتایج بدست آمده، مشخص گردید که حشرات آبزی، جمعیت غالب جانداران کفزی رودخانه کرج را تشکیل می دهند. در فصل زمستان رده های: Insecta Turbellaria، Gastropoda، Malacostraca و Clitellata از بیشترین تراکم و تنوع نسبت به سایر فصول برخوردار بودند.

زمینه و هدف: پژوهش حاضر کیفیت آب رودخانه صوفی چای در شهرستان مراغه را با استفاده از اجتماعات ماکروبنتوز و ساختار جمعیتی آنها در سال 93-94 بررسی می کند. روش بررسی: در مجموع، 9 ایستگاه مطالعاتی در منطقه تعیین شد و ماکروبنتوزها با استفاده از دستگاه سوربر 25×50 با سه تکرار در هر ایستگاه نمونه برداری جمع آوری شدند. نمونه ها به وسیله فرمالدهید 4 % تثبیت و جنس، گونه و خانواده آنها شناسایی شدند. تعداد کل 19 ماکروبنتوز از 19 خانواده، 10 راسته و 2 ردهارزیابی شدند. یافته ها: گونهBaetissp در هر دو فصل زمستان و تابستان غالب بود. نتایج نشان می دهد که ایستگاه های 7 و 9 با 47 ماکروبنتوز در متر مربع در فصل زمستان و ایستگاه 9 با 128 ماکروبنتوز در متر مربع در فصل تابستان بیشترین تراکم ماکروبنتوزها را دارند. با توجه به مدل Welch، کیفیت آب رودخانه صوفی چای در بیشتر ایستگاه ها در هر دو فصل متوسط بود. هرچند، کیفیت آب در ایستگاه 7 در زمستان و ایستگاه های 8 و 5 در تابستان نامناسب بودند. بر طبق شاخصBMWP، کیفیت آب رودخانه، به جز ایستگاه های 8 و 9 در زمستان، مناسب بود. بحث و نتیجه گیری: با توجه به نتایج این مطالعه می توان نتیجه گرفت که اجتماع ماکروبنتوزی شاخص بسیار موثری برای ارزیابی شرایط زیست محیطی رودخانه صوفی چای هستند. در مجموع، نتایج این مطالعه کیفیت نسبتاً مناسب آب رودخانه صوفی چای را نشان می دهد.

هدف از این مطالعه تعیین تنوع و تراکم ماکروبتوزهای رودخانه باهوش و ارزیابی وضعیت کیفیت آب توسط شاخص ولچ بود. نمونه برداری در دو فصل تابستان و زمستان طی سال 1392 انجام شد. در هر ایستگاه سه بار نمونه برداری از رسوبات کف انجام شد. نمونه های ماکروبنتوز توسط گرب وَن وین با سطح مقطع 025/0 مترمربع جمع آوری و سپس توسط فرمالین 5 درصد فیکس و به آزمایشگاه منتقل و شناسایی و شمارش گردید. همچنین خصوصیات فیزیکوشیمیایی آب از قبیل دما، pH، اکسیژن محلول (DO) و شوری آب نیز در هر ایستگاه اندازه گیری شد. شاخص تنوع با استفاده از فرمول شانون-وینر، شاخص غالبیت با استفاده از فرمول سیمپسون، شاخص غنای گونه ای با استفاده از فرمول مارگالف و تعیین درجه کیفیت آب هر ایستگاه توسط شاخص ولچ مورد بررسی قرار گرفت. نمونه های شناسایی شده از 13 جنس، 10 خانواده و 3 رده بودند. بیشترین گونه های شناسایی شده در ایستگاه های مورد مطالعه از خانواده های Chironomidae، Lymnaeidae و Caenidae بودند. نتیجه مطالعه نشان داد که با توجه به گونه های شناسایی شده و همچنین شاخص استفاده شده جهت تعیین کیفیت آب (ولچ)، ایستگاه های مورد مطالعه در رودخانه باهوش دارای آبی با کیفیت متوسطی از آلودگی می باشند.

به منظور تعیین شناسایی، فراوانی، برآورد زیتوده و تنوع ماکروبنتوز در خور باهوکلات واقع در جنوب شرقی ایران و سواحل دریای عمان، نمونه برداری با استفاده از گراب اکمن در 8 ایستگاه طی 4 فصل از پاییز 1375 تا تابستان 1376 انجام شد. طی این بررسی11 گروه از ماکروفونا، شناسایی و شمارش سپس توزین شدند.گروه های غالب و نیمه غالب دو کفه ایها (Bivalvia) و پرتاران (Polychaeta) به ترتیب با 42 و 26 درصد فراوانی بودنداز دوکفه ایها خانواده Veneridae و از پرتاران خانواده Cossuridae دارای بیشترین فراوانی بودند. دامنه وزن تر موجودات ماکروفون از حداقل 0.254 گرم در متر مربع در بهار تا 715.82 گرم در متر مربع در پاییز متغیر بود که در فصل پاییز دو کفه ایها 99.43 درصد (وزن بدون پوسته) از وزن تر را تشکیل دادند فراوانی ماکروفونا در فصول بهار و تابستان با فصول پاییز و زمستان (بطورجداگانه) و فصل پاییز با زمستان اختلاف معنی داری داشتند همچنین فراوانی ایستگاه 3 واقع در شمال شرقی خور با سایر ایستگاهها دارای اختلاف معنی دار بود. بیشترین میزان تنوع در فصل زمستان ایستگاه 3 کمترین میزان تنوع در فصل زمستان و بهار در ایستگاه 1 واقع در قسمت دهانه ورودی خور بود. به نظر می رسد تغییرات و نوسانات جمعیت ماکروبنتوزهادر خور عمدتا تحت تاثیر جریانات موسمی و فاکتورهای زیستی و غیر زیستی مستقر در محیط باشد.

رودخانه کارده، یکی از مهم ترین رودخانه های دائمی استان خراسان رضوی است که بخش عمده ای از آب شرب و کشاورزی شهر مشهد را تأمین می کند. جهت ارزیابی کیفیت رودخانه کارده در این پژوهش از شاخص‎ های زیستی چند معیاره و همچنین جهت درک تأثیر محرک های ساختار جامعه ماکروبنتورها بر مدیریت اکوسیستم ها از آمار چند متغیره استفاده شد. بدین منظور از چهار ایستگاه مطالعاتی طی چهار فصل در سال97-98 نمونه برداری ماکروبنتوزها انجام شد و همچنین پارامترهای فیزیکی و شیمیایی اندازه گیری گردید. در این مطالعه از راسته Ephemeroptera در مجموع خانواده های Caenidae و Baetidae بیش ترین فراوانی (66/60 درصد) را داشت. نتایج نشان داد شاخص یکپارچگی زیستی مبتنی بر ماکروبنتوزها بین 3 تا 1/1 متغیر بوده و بر اساس این شاخص زیستی کیفیت آب رودخانه کارده در سه طبقه کیفی نسبتاً خوب، ضعیف و بسیار ضعیف طبقه بندی شد و شاخص سیگنال در دو طبقه کیفی آلودگی متوسط و آلودگی شدید قرار گرفت. همچنین آنالیز تطبیقی متعارف نشان داد که نیترات، اکسیژن خواهی بیوشیمیایی و اکسیژن خواهی شیمیایی بیش ترین تأثیر را در پراکنش ماکروبنتوزها در ایستگاه های مطالعاتی دارد. در مجموع کیفیت آب رودخانه کارده نامطلوب ارزیابی شد و در بین ایستگاه های مطالعاتی شرایط ایستگاه یک نسبتاً بهتر از ایستگاه های دیگر است. از میان شاخص های موجود شاخص های چند معیاره مطمئن تر می باشد. اما باید مطابق شرایط رودخانه های ایران کالیبراسیون این شاخص ها انجام شود.

مصب ها مناطق اصلی عبوری بین رودخانه و زیستگاه های دریایی هستند. رودخانه شیرود در غرب استان مازندران واقع شده است. نمونه برداری از رسوبات به مدت یک سال (تیر 1391 تا خرداد 1392) به صورت ماهانه در 5 ایستگاه شامل دو ایستگاه در قسمت بالایی مصب، یک ایستگاه در دهانه مصب و دو ایستگاه در قسمت پایینی مصب و با سه تکرار با کمک نمونه بردار گرب ون وین با سطح مقطع 0.1 مترمربع انجام شد. شاخص های محیطی (شوری، pH، دما و عمق) در هر ایستگاه ثبت گردید. درمجموع 5182 عدد ماکروبنتوز متعلق به 15 راسته، 25 خانواده از 36 جنس شناسایی شد. بیش ترین فراوانی مربوط به جنس Obesogammarus sp. با 36 درصد بود. بر اساس نتایج بدست آمده فاکتور شوری و عمق آب بر روی تراکم ماکروبنتوزها اثر معنی داری داشت؛ اما فاکتور pH بر روی تراکم و تنوع اثری معنی داری نداشت. همچنین افزایش و کاهش دما در ماهای مختلف سال باعث تغییر در تنوع و تراکم ماکروبنتوزها شد که بیش ترین و کم ترین تراکم به ترتیب در ماه تیر و دی و بیش ترین و کم ترین تنوع به ترتیب در ماه مهر و اسفند دیده شد. به طور میانگین بیش ترین توده زنده در ماه مرداد (1.61 گرم در مترمربع)، کمترین توده زنده در ماه اسفند (0.03 گرم در مترمربع) بود. جهت ارزیابی تنوع، غالبیت و غنای ماکروینتوزها منطقه مورد مطالعه از شاخص شانون وینر، شاخص سیمپسون و شاخص مارگالف استفاده گردید. به طور میانگین بیش ترین و کم ترین شاخص شانون وینر به ترتیب ماه شهریور و اسفند؛ شاخص سیمپسون به ترتیب ماه خرداد و اسفند و شاخص مارگالف به ترتیب ماه دی و بهمن بود. به طور میانگین در طول یک سال شاخص تنوع گونه ای شانون وینر 0.83، غالبیت گونه ای سیمپسون 0.48 و غنای گونه ای مارگالف 2.42 به دست آمد.