نور روز در طول موج های کوتاه، غنی است و در زمان های روشنایی روز، به نظر می رسد مهم ترین نقش را برتنظیمات بیولوژیکی انسان دارد. پیشرفت علم درطول چند سال اخیر با بررسی های اساسی در مورد جایگاه معماری و اثرات سلامت نور روز و پنجره ها، باعث شده است که تحقیقات در زمینه نور روز، به سرعت در حال تغییر باشد. با این رویکرد نوشتار حاضر می کوشد عوامل موثر بر ادراک، آسایش بصری و سلامت درفضاهای مسکونی در ارتباط با نور روز را در شهر تبریز مورد وارسی قرار دهد. پژوهش حاضر به لحاظ حاضر هدف کاربردی، و به لحظ روش توصیفی- تحلیلی است. برای دستیابی به این هدف، پارامترهای محیطی ، با هر دو روش ذهنی و عینی، برای تجزیه و تحلیل عاملی مؤلفه های اصلی ارائه شدند. تجزیه و تحلیل با استفاده از آمار توصیفیSPSS انجام شد. نتایج پژوهش نشان می دهد میزان درخشش نور روز می تواند بر کیفیت ادراک ما اثر بگذارد. علاوه بر آن، دسترسی روزانه به نور روز، جز آسمان، شکل، اندازه و موقعیت پنجره نیز می تواند تاثیر گذار باشد. نور روز به عنوان یک موضوع پژوهشی، خود را رابط بین عوامل روانشناختی و عوامل محیطی قرار می دهد.

آسایش حرارتی با احساس رضایت و خشنودی از دمای اطراف تعریف می شود میزان فعالیت بدنی و لباس، عامل اقلیمی مانند دمای هوا و سرعت حرکت هوا و رطوبت هوا، پارامترهای اساسی تاثیرگذار در مطلوب بودن حرارت برای بشر هستند. نامطلوب بودن منجر به احساس شدید گرما و سرما در اکثر افراد می شود. همچنین ممکن است به وسیله جریان هوای ناخواسته و اختلاف زیاد دما بین قسمت بالا و پایین بدن ایجاد شده باشد.در این بررسی، آسایش حرارتی در کل ایران، با استفاده از شاخص دمای موثر محاسبه گردید و داده های 139 ایستگاه کشور بررسی شد. لذا، از ایستگاه هایی که بالاتر از 15 سال داده داشتند استفاده گردید. محدوده سرد تنها در ماه های ژانویه و فبریه و دسامبر دیده می شود که بیشترین مساحت را در ماه ژانویه از سطح کشور دربر می گیرد. با نگاهی به اعداد جدول مشخص می شود که در ماه سپتامبر، کشور ایران بیشترین درصد آسایش و بعد از آن، ماه می با 50 درصد آسایش در رتبه بعدی قرار می گیرد، که سطحی معادل 63 درصد از کل کشور را دربر می گیرد. از نظر محدوده خیلی خنک، بیشترین مقدار را ماه دسامبر با 92 درصد و کمترین مقدار را ماه جولای دارد. از نظر محدوده گرم و شرجی بودن، بیشترین مقدار مربوط به ماه جولای است. همچنین از نظر محدوده خیلی گرم ماه ژوئن بیشترین مقدار مساحت در کشور را دارا می باشد.

رشد سریع شهرنشینی در دوران معاصر ضرورت و نیاز روانی انسان را به حضور در فضاهای باز افزایش داده است. یکی از مهم ترین اصول طراحی فضاهای باز توجه به آسایش حرارتی در جهت ارتقای کیفیت فضا و جلب رضایت بیشتر کاربران است. عوامل متعددی بر کیفیت آسایش حرارتی فضاهای باز اثر می گذارند که، در این میان، سایه اندازی یکی از مهم ترین آنهاست. این پژوهش به بررسی تأثیر سایه بر آسایش حرارتی دانشجویان دانشگاه صنعتی شاهرود در فصل گرم سال اختصاص دارد. بدین منظور، مطالعات میدانی شامل اندازه گیری پارامترهای اصلی اقلیمی و همچنین ارزیابی احساس حرارتی دانشجویان با استفاده از پرسش نامه های آسایش حرارتی به صورت هم زمان در چهار نقطه از محیط دانشگاه شامل سایة پوشش گیاهی، سایة ساختمان، سایة سایه بان افقی (پارکینگ)، و آفتاب صورت گرفته است. در این پژوهش از دمای معادل فیزیولوژیکی (PET) شاخص آسایش حرارتی دانسته شده است. مقدار PET خنثی °C 9/21 و بیشترین مقدار در محدودة آسایش 9°C، PET/26 برای این مطالعه به دست آمده است. نتایج تحقیق نشان می دهد ارتباط معناداری میان موقعیت و آسایش حرارتی وجود دارد. سایة پوشش گیاهی با رضایت بیش از 80٪ کاربران، محیط حرارتی قابل قبولی را ایجاد کرده و پس از آن، سایة پارکینگ و سایة ساختمان نیز برای اکثر افراد حاضر در این محیط ها رضایت از محیط را فراهم کرده است؛ درحالی که نامطلوب ترین شرایط حرارتی در موقعیت آفتاب رخ می دهد. در موقعیت های دارای سایه مقدار PET و همچنین تنش های حرارتی در فصل گرم و روزهای آفتابی کاهش می یابند و این موجب افزایش سطح و ساعات آسایش در طی روز می شود. بنابراین می توان نتیجه گرفت که ایجاد سایه و مسدود کردن تابش مستقیم خورشید با استفاده از پوشش گیاهی یا عناصر مصنوع تا حد زیادی می تواند شرایط آسایش حرارتی فضای باز را در فصل گرم بهبود بخشد.

از نظر فیزیولوژیک، شرایط آسایش حرارتی محدوده ای است از دما و رطوبت که در آن مکانیسم تنظیم حرارت بدن در حداقل فعالیت خود باشد. تعیین محدوده آسایش حرارتی و استفاده از آن در طراحی ساختمان و سیستم های تاسیساتی نه تنها بر اندازه دستگاه های حرارتی و برودتی، بلکه بر ضخامت عایق و مصرف انرژی در ساختمان نیز تاثیر مستقیم دارد. به همین منظور لازم است برای مناطق مختلف اقلیمی کشور محدوده های آسایش حرارتی با دیدگاه تامین آسایش برای انسانها و همچنین کاهش مصرف انرژی مشخص گردد. در نتیجه می توان در مقیاس وسیع نسبت به صرفه جویی در مصرف انرژی معرفی می شود. رعایت محدوده حرارتی پیشنهادی می تواند ضمن تامین شرایط مناسب داخلی از مصرف سوختهای فسیلی در اوقات سرد و نیروی برق در اوقات گرم سال بکاهد.

میدان نقش جهان یکی از میدان های تاریخی مطرح جهان است که از منظر معماری و طراحی شهری دارای ویژگی های برجسته ای است. یکی از موضوع های مهم در این باره مبحث آسایش اقلیمی است که در دوره صفویه به طرز شایسته ای در ساختار میدان مورد توجه قرار گرفته بود، اما بر اثر دگرگونی های تاریخی و مداخلات نا به جا در ساختار میدان، در حال حاضر این کیفیت محیطی در میدان در وضعیت نامطلوبی قرار گرفته است. در این مقاله تلاش شده تا با اتکا بر اسناد تاریخی عوامل موثر در ایجاد آسایش اقلیمی در میدان دوره صفویه که همان وضعیت اصیل و اولیه میدان است و نیز وضع موجود میدان از منظر آسایش اقلیمی به همراه مقایسه تطبیقی از وضعیت میدان در این دو دوره مورد بررسی قرار گیرد. هدف از این مطالعات علاوه بر مستندسازی وضعیت کیفیت آسایش اقلیمی میدان در گذشته، زمینه سازی مطالعاتی و تاریخی برای رسیدن به راه کارهایی برای بهبود این کیفیت در وضع موجود است به نحوی که بتوان از نتایج این تحقیق در طرح های اجرایی مرتبط با فضای باز میدان بهره  برد. روش تحقیق، تحلیلی تاریخی و مبتنی بر اسناد، متون، تصاویر تاریخی و نیز برداشت های میدانی از میدان و در مواردی استفاده از مدل سازی رایانه ای است. نتایج نشان می دهد که در طرح اندازی میدان در دوره صفویه از طریق عوامل کالبدی هم چون بازار سرپوشیده و بدنه محصور کننده و استفاده از عناصر طبیعی شامل آب جاری و درخت در فضای باز میدان و نیز استفاده از تجهیزات مکمل هم چون اتاقک های چوبی نیمه باز و خیمه و خرگاه در فضای باز میدان، شرایط مطلوب اقلیمی در فضای میدان به وجود آمده بود. در وضع کنونی بر اثر دگرگونی  های تاریخی، برخی از عوامل پیشین ایجاد آسایش اقلیمی در میدان شامل درخت و نهر جاری، عملکرد سابق خود را از دست داده اند و عواملی جایگزین هم چون سطوح چمن کاری ایجاد شده اند که فاقد اصالت تاریخی و عملکرد بهینه هستند.