مقدمه و هدف: اسفرزه (Plantago psyllium) گیاهی است که به صورت بومی در پهنه وسیعی در هند، ایران و پنجاب می روید. صمغ اسفرزه به دلیل ایجاد خواص رئولوژیک مطلوب در گستره وسیعی از مواد غذایی کاربرد دارد.روش تحقیق: در این تحقیق اجزای مختلف صمغ اسفرزه به روش آبی و قلیایی استخراج شده و خواص رئولوژیک این اجزا در دماهای 30، 60 و 80 درجه سانتیگراد با استفاده از رئومتر بروکفیلد مدل RV DV III مورد ارزیابی قرار گرفت.نتایج و بحث: نتایج حاصل با مدل هرشل بالکلی انطباق داده شد. نتایج نشان داد که این اجزا رفتارهای متفاوتی در فرآیند حرارتی از خود نشان می دهند.توصیه کاربردی/ صنعتی: مطابق با نتایج تحقیق حاضر، بیشترین تغییرات در بخش AEG0.5 موسیلاژ استخراج شده از اسفرزه مشاهده شد. اصل مقاله بصورت متن کامل انگلیسی، در بخش انگلیسی قابل رویت است.لطفا برای مشاهده متن کامل انگلیسی اینجا را کلیک کنید.

مقدمه و هدف: با توجه به مقاومت میکروارگانیسم ها نسبت به آنتی بیوتیک ها، محققین در پی کشف مواد ضد میکروبی جدید برای جایگزینی آنتی بیوتیک ها هستند، که در این میان گیاهان دارویی نقش مهمی را بازی می کنند. هدف از این مطالعه بررسی خواص ضد میکروبی گیاه اسفرزه روی تعدادی از میکروارگانیسم ها بود.مواد و روش ها: در این مطالعه تجربی که در سال 1388 در دانشگاه علوم پزشکی یاسوج انجام شد، بعد از جمع آوری و تهیه عصاره هیدروالکلی گیاه اسفرزه، اثر آن بر روی 10 میکروارگانیسم مختلف بررسی شد. هم چنین حداقل غلظت مهارکنندگی رشد و حداقل غلظت کشندگی این عصاره روی باکتری ها اندازه گیری شد و سپس قطر هاله عدم رشد این عصاره با آنتی بیوتیک های استاندارد مقایسه شد. داده های جمع آوری شده با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون های آماری آنالیز واریانس و کای دو تجزیه و تحلیل شدند.یافته ها: این مطالعه نشان داد که همه میکروارگانیسم های مورد بررسی به غلظت 10 و 20 میلی گرم بر میلی لیتر از عصاره گیاه اسفرزه مقاوم هستند. در غلظت 40 میلی گرم بر میلی لیتر استاف اورئوس و استاف اپیدرمیس به ترتیب هاله عدم رشدی معادل با 10 و 13 میلی متر را نشان دادند و در غلظت 80 میلی گرم بر میلی لیتر حداکثر قطر هاله عدم رشد مربوط به استاف اورئوس برابر با 20 میلی متر و استاف اپیدرمیدیس 18 میلی متر بود. قابل قبول ترین غلظت مهارکنندگی رشد و حداقل غلظت کشندگی عصاره به ترتیب 40 و 80 میلی گرم بر میلی لیتر گزارش شد که مربوط به استاف اورئوس و استاف اپیدرمیس بود.نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که عصاره گیاه اسفرزه در مقایسه با آنتی بیوتیک های استاندارد اثر ضد میکروبی برروی باکتری های استافیلوکوکوس اورئوس و استافیلوکوس اپیدمیدیس دارد.

به منظور بررسی عملکرد، اجزاء عملکرد و خصوصیات کیفی دو گونه دارویی اسفرزه اواتا (Plantago ovata) و اسفرزه پسیلیوم (P.psyllium) در تراکم های مختلف و شرایط تنش خشکی، آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران واقع درکرج در دو سال زراعی 1384 و 1385 اجرا شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. فاکتور ها شامل تنش خشکی شدید (قطع کامل آبیاری پس از گلدهی)، تنش متوسط (قطع آبیاری پس از گلدهی همراه با یک آبیاری تکمیلی در مرحله پر شدن دانه) و شاهد بدون تنش و تراکم در سه سطح 70، 100 و 130 بوته در متر مربع برای اسفرزه اواتا و 40، 70 و 100 بوته در متر مربع برای گونه اسفرزه پسیلیوم بودند. نتایج تجزیه مرکب دو سال نشان داد که تغییرات عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، درصد موسیلاژ، عملکرد موسیلاژ در هکتار، به طور معنی داری در دو سال آزمایش متفاوت بود. تنش خشکی در هر دو سال به طور معنی داری باعث کاهش وزن هزار دانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و عملکردموسیلاژ در هکتار شد. تنش خشکی هم چنین به طور معنی داری باعث افزایش درصد موسیلاژ و تورم بذر در هر دو گونه شد. بیشترین عملکرد دانه (765 کیلوگرم در هکتار) و عملکرد بیولوژیک (4079 کیلوگرم در هکتار) به ترتیب در تراکم های متوسط و زیاد دیده شد. در مجموع، نتایج این آرمایش نشان داد که گونه اسفرزه اواتا دارای عملکرد موسیلاژ بالاتری از گونه اسفرزه پسیلیوم می باشد و بیشترین عملکرد موسیلاژ در شرایط تنش متوسط و تراکم 100 و 70 بوته در متر مربع به ترتیب در دو گونه اسفرزه اواتا و اسفرزه پسیلیوم حاصل می شود.

این تحقیق به منظور ارزیابی تنوع ریخت­شناسی در 16 اکوتیپ اسفرزه در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار و با استفاده از 22 صفت ریخت شناسی اجرا شد. در تجزیه خوشه ای که با استفاده از داده­ها استاندارد شده انجام گرفت، فواصل بین اکوتیپ­ها با مربع فاصله اقلیدسی برآورد شد و دندروگرام به روش Ward ترسیم گردید. تجزیه عاملی به روش وریماکس انجام گرفت. میانگین مربعات اکوتیپ­ ها برای تمامی صفات، بجز مقدار و درصد موسیلاژ، معنی دار بود. نتایج تجزیه خوشه ای، اکوتیپ­ ها را در سه خوشه گروه­بندی کرد. صحت نتایج تجزیه خوشه ای با استفاده از تجزیه تابع تشخیص تایید شد. در تجزیه عاملی، پنج عامل استخراج شد که در مجموع 77/86 درصد از واریانس بین صفات را توجیه نمودند. مهمترین صفات تاثیر گذار در توجیه واریانس صفات ارتفاع بوته، طول دم گل آذین، طول سنبله، شاخص برداشت و وزن هزاردانه بودند که در عامل اول قرار گرفتند. تنوع ریخت­شناسی در بین اکوتیپ­ های مورد استفاده برای بیشتر صفات معنی دار بود و اکوتیپ­ های PO12، PO15 و PO6 با توجه به متوسط عملکرد دانه و مقدار موسیلاژ نسبت به بقیه اکوتیپ­ ها برتر بودند.

سابقه و هدف: نان تست به گروه نان های حجیم تعلق داشته و در ایران، به ویژه در سال های اخیر از پرمصرف ترین نان های حجیم محسوب می شود. کیفیت نان های حجیم به قابلیت پخت آرد مصرفی، زمان تخمیر، میزان پروتئین و نوع مواد افزودنی آن بستگی دارد. به علاوه، قابلیت پخت آرد، به طور عمده تابع ویژگی های آرد، نوع اقدامات صنعتی، روش تهیه و مراحل آماده سازی خمیر می باشد. با توجه به جایگاه نان در رژیم غذایی افراد، می توان با استفاده از افزودنی های مختلف، ارزش تغذیه ای این محصول را افزایش داد که ترکیبات فیبری می توانند از این گروه مواد باشند. گزارش های متعددی وجود دارد مبنی بر این که فیبر مصرفی روزانه افراد بسیار کم تر از مقدار توصیه شده می باشد که این امر باعث افزایش ابتلا به انواع بیماری ها نظیر چاقی و دیابت شده است. اما در سال های اخیر تلاش بر آن است که استفاده از فیبر رژیمی منابع مختلف غذایی، به دلیل تاثیر آن بر سلامتی افراد افزایش یابد. بنابراین در تحقیق حاضر تاثیر افزودن سطوح مختلف فیبرهای یولاف و اسفرزه به عنوان منابع جدید فیبرهای رژیمی، در تولید نان تست در مقایسه با نمونه شاهد مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روش ها: در ابتدا آزمون های شیمیایی بر روی آرد گندم مورد استفاده در تولید نان تست انجام گرفت. سپس مواد اولیه تهیه خمیر مطابق تیمارهای تحقیق آماده گردیدند. تیمارهای تحقیق شامل، نان تست معمولی به عنوان شاهد، نان تست حاوی5/0 درصد وزنی/وزنی از آرد فیبرهای یولاف و اسفرزه، نان تست حاوی 1 درصد وزنی/وزنی از آرد فیبرهای یولاف و اسفرزه، نان تست حاوی 5/1 درصد وزنی/وزنی از آرد فیبرهای یولاف و اسفرزه و نان تست حاوی 2 درصد وزنی/وزنی از آرد فیبرهای یولاف و اسفرزه بودند که تحت آزمون های مختلفی شامل سنجش رطوبت، خاکستر، پروتئین، چربی، فیبر، pH، حجم سنجی، بافت سنجی(اینستران)، رنگ سنجی و ارزیابی ویژگی های حسی قرار گرفتند. به منظور تجزیه و تحلیل داده های حاصل از آزمایش از طرح کاملاً تصادفی استفاده گردید و مقایسه میانگین ها توسط آزمون چند دامنه ای دانکن، در سطح احتمال 5%= α انجام پذیرفت. یافته ها: مطابق نتایج حاصل از تحقیق، با افزایش سطوح مصرف فیبرهای یولاف و اسفرزه، اکثر ویژگی های فیزیکی شیمیایی تیمارها نظیر رطوبت، خاکستر، فیبر، حجم، L* نسبت به شاهد افزایش اما pH، پروتئین، چربی، شاخص های رنگ a* و b*، و بیاتی تیمارها نسبت به شاهد کاهش یافتند. همچنین استفاده از فیبرهای مذکور سبب بهبود اکثر صفات حسی نظیر تخلخل، بافت، قابلیت جویدن، طعم، رنگ پوسته، رنگ مغز و عطر و بو گردید. نتیجه گیری: در مجموع تیمار حاوی 2 درصد از فیبرهای یولاف و اسفرزه بود به عنوان بهترین تیمار در تحقیق حاضر معرفی گردید. طبق نتایج حاصل از تحقیق این گونه به نظر می رسد که می توان از فیبرهای یولاف و اسفرزه در راستای بهبود ویژگی های کیفی و ارگانولپتیکی نان تست استفاده نمود.

پوسته دانه اسفرزه (Plantago ovate Forsk) به عنوان منبع فیبر رژیمی سابقه استفاده طولانی داشته و در بین داروهای گیاهی سنتی برای درمان بیماری های متعددی استفاده شده است. این ترکیب نقش مؤثری در کاهش کلسترول خون داشته و پتانسیل تحریک رشد باکتری ها در دستگاه گوارش را دارد. لذا در این مطالعه پودر پوسته اسفرزه در مقادیر 0، 0/25، 0/5 و 0/75 درصد به نمونه های دوغ اضافه گردید و تأثیر آن بر بقای باکتری پروبیوتیک لاکتوباسیلوس کازئی مورد بررسی قرار گرفت. به علاوه میزان جدا شدن سرم، pH و خصوصیات حسی این محصول ارزیابی شد. نتایج حاصل نشان دادند که رشد باکتری لاکتوباسیلوس کازئی در حضور پوسته، افزایش غیر معنی داری یافته است. میزان pH تمام نمونه های دوغ طی 14 روز نگه داری کاهش یافت اما پوسته اسفرزه حتی در غلظت 0/75 درصد تأثیری بر این فاکتور نداشت. با افزودن پودر پوسته اسفرزه قوام محصول افزایش یافت و در نتیجه میزان جداسازی سرم کمتر شد. ارزیابی حسی مشخص نمود که نمونه های حاو 0/25 درصد پوسته نسبت به بقیه نمونه ها دارای پذیرش بیشتری می باشند. با توجه به نتایج حاصل، افزودن پودر پوسته اسفرزه در مقادی 0/25 درصد در حضور باکتری پروبیوتیک لاکتوباسیلوس کازئی به منظور تولید محصول دوغ فراسودمند پیشنهاد می گردد.

پیش بینی قابلیت حیات بذر برای تولیدکنندگان بذر مهم است و پیش بینی آن در انبار به درک روابط کمی بین زوال بذر، رطوبت بذر و دمای انبار بستگی دارد. به منظور بررسی اثر دما، محتوی رطوبت بذر و زمان بر روی زوال بذرهای اسفرزه و همچنین کمی سازی این اثر و تعیین ضرایب حیات، این بررسی در آزمایشگاه بذر پردیس کشاورزی دانشگاه تهران به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی انجام گرفت. دما در4 سطح (5، 15، 25 و 35درجه سانتی گراد)، محتوی رطوبت بذر در 4 سطح (5، 9، 13 و 17 درصد) و شش زمان (یک، دو، سه، چهار، پنج و شش ماه) به عنوان فاکتورهای این آزمایش بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر دما در رطوبت بذر در زمان برای شاخص های جوانه زنی در سطح یک درصد معنی دار بود. با افزایش دما و رطوبت انبارداری با گذشت زمان شاخص های جوانه زنی کاهش یافت. ضرایب حیات نیز بعد از شش ماه انبارداری با استفاده از معادله قابلیت حیات بذرمحاسبه گردید. ضرایب KE (99/3)، CW (52/1-)، CH (042/0) و CQ (00183/0-) محاسبه شد.