کاتیون های Mg ، Fe و Al در کانی بیوتیت به فرایندهای ماگمایی حساس هستند. از این رو از کانی بیوتیت در بررسی پتروژنز توده های گرانیتوئیدی استفاده می شود. در این تحقیق از ترکیب شیمیایی کانی بیوتیت برای بررسی ویژگی های ژئوشیمایی و پتروژنز سنگ های نفوذی کمپلکس بروجرد در بخش شمالی زون سنندج - سیرجان استفاده شده است. نمونه های بیوتیت در مقاطع صیقلی گرانیتوئید های قدیمی با سن حدود 120 میلیون سال و گرانیتوئیدهای جوان با سن بین 60-70 میلیون سال به روش تجزیه نقطه ای (EPMA) و بیوتیت های خالص جدا شده از سنگ به روش XRF بررسی شد. نتایج تجزیه بیوتیت به هر دو روش نتایج مشابهی را نشان دادند.کانی بیوتیت در نمونه های با سن مختلف خصوصیات متفاوتی نشان داده و به خوبی دو گروه سنی از یکدیگر متمایز می شوند. بر اساس مقادیر کاتیونی Ti، Fe2+، Fe3+،,Mn  Mg و Al بیوتیت های گرانیتوئیدهای جوان بروجرد در ترکیب خود دارای منیزیم بیش تری نسبت به بیوتیت های سنگ های قدیمی هستند. مهم ترین تفاوت بیوتیت در این واحد های سنگی در مقدار Al کل و نسبت Fe/Fe+Mg است. بیوتیت های متعلق به گرانودیوریت و کوارتزدیوریت های جوان بین دو قطب آنیت و فلوگوپیت قرار گرفته اند و دارای مقدار2.48 Al  تا 2.74 اتم در هر واحد فرمول و نسبت Fe/Fe+Mg بین 0.375 تا 0.600 هستند. بیوتیت در گرانیتوئیدهای قدیمی بین دو قطب آنیت و سیدروفیلیت قرار می گیرد و مقدار Al از 2.76 تا 3.69 اتم در هر واحد فرمول و Fe/Fe+Mg بین 0.597 تا 0.720 است. بر اساس ترکیب بیوتیت ها، گرانیتوئیدهای جوان و قدیمی کمپلکس بروجرد عمدتا در محدوده مربوط به گرانیتوئیدهای کالک آلکالن قرار می گیرند و این گرانیتوئیدها به ترتیب نوع I و نوع S هستند و در فوگاسیته اکسیژن متفاوتی تشکیل شده اند.

گنبدهای داسیتی منطقه باغات در جنوب سیرجان و پهنه سنندج-سیرجان قرار دارند. کانی های اصلی تشکیل دهنده این سنگ ها شامل پلاژیوکلاز و کلینوپیروکسن و کانی های فرعی شامل بیوتیت، زیرکن و آپاتیت است. ترکیب شیمیایی بیوتیت ها در این سنگ ها نشان می دهد که این کانی ها به کانی های کلریت و احتمالاً همرشدی هایی با کانی روتیل دگرسان شده-اند. مقدار Fe/(Fe+Mg) در گستره 53/0 تا 57/0 و مقدار Si در گستره 7/5 تا 15/6 بوده و معرف کانی پیکنوکلریت است. در این کلریت ها مقدار جزء کلریت (Xc)، بین 43/0 تا 85/0 قرار دارد که اشاره به وجود لایه-های اسمکتیت در ساختار کلریت دارد. ترکیب شیمیایی کلریت دمای تشکیل این کانی را 252 تا 263 درجه سانتیگراد نشان می دهد و بیانگر ماهیت آهکی-قلیایی ماگمای سازنده سنگ های مورد بررسی است که در مناطق کوهزایی تشکیل شده است.

ترکیب شیمیایی کانی بیوتیت در سه نوع متفاوت از گرانیتوئیدهای مشهد، یعنی گرانودیوریت، مونزوگرانیت و لوکوگرانیت در شمال شرق ایران توسط الکترون میکروپروب و مقادیر Fe2+ و Fe3+ آن از طریق روش شیمی تر تعیین شد. گرانیتوئیدهای مشهد به لحاظ ژئوکرونولوژی و پترولوژی به دو فاز گرانیت های G1 و G2 گروه بندی شده اند. نتایج میکروپروب نشان می دهد نمونه های بیوتیت در لوکوگرانیت های G2 نسبت به نمونه های بیوتیت در گرانیت های G1 دارای مقادیر آهن کل بیشتری هستند. افزون بر این، حالت اکسیداسیون آهن که از طریق شیمی تر تعیین شد نشان می دهد نسبت (Fe3++Fe3+/( Fe2+ در بیوتیتG2  0.10 است که دلالت بر شرایط نسبتا احیا در زمان تبلور دارد در صورتیکه، این نسبت در نمونه های بیوتیت گرانیت های G1 به ترتیب 0.18 و 0.23 است که اشاره بر شرایط اکسیدان بیشتر دارد. بارزترین ویژگی ترکیب بیوتیت در گرانیتوئیدهای مشهد تفاوت در محتوای آلومینیم کل و در نسبت (Fe/(Fe+Mg آنهاست. در نمودار چهار ضلعی آنیت – سیدروفیلیت – فلوگوپیت – ایستونیت (ASPE) که بر پایه پارامترهای بالا طراحی شده، نمونه های بیوتیت در گرانیت های G1 و G2 دو روند مشخص و بدون پوشش را به نمایش می گذارند. هر یک از روندها با یک روند فزاینده آلومینیوم کل در برابر مقادیر نسبتا محدود (Fe/(Fe+Mg مشخص می شود. مقادیر آلومینیوم کل بیوتیت در گرانیت های G1 در محدوده 2.8 تا 3.1 در حالیکه در گرانیت های3.3 G2  تا 3.6 اتم در واحد فرمولی (apfu) است. مقادیر Fe/(Fe+Mg) بیوتیت در گرانیت های G1 در محدوده 0.52 تا 0.59 که بطور چشمگیری کمتر از مقادیر گرانیت های G2 یعنی 0.67 تا 0.72 است. روند مقادیر فزاینده آلومینیوم کل در برابر مقادیر ثابت Fe/(Fe+Mg) در بیوتیت نسبتا متداول است و در توده های گرانیتی متعدد در جهان مشاهده شده و آن را به مشارکت های مواد آلومینیوم دار احیا شده پوسته فوقانی از طریق آلودگی یا آناتکسی نسبت می دهند.

توده گرانیتوئیدی تویه-دروار در 50 کیلومتری جنوب باختر دامغان در استان سمنان و در جنوب زون البرز خاوری واقع شده است. این توده در داخل واحدهای سنگی پالئوزوییک پیشین (شامل سازندهای باروت و لالون) نفوذ کرده است. بر اساس شواهد صحرایی و سنگ نگاری، این توده از مونزونیت، کوارتز مونزونیت و مونزودیوریت تشکیل شده است. ترکیب کانیایی توده شامل پلاژیوکلاز، پتاسیم فلدسپار، کوارتز، بیوتیت و آمفیبول است. کانی های فرعی آن را ایلمنیت، مگنتیت، زیرکن، آپاتیت، تیتانیت، پیریت و کانی های ثانویه را سریسیت، اپیدوت، کلسیت و کلریت تشکیل می دهند. بیوتیت سرشار از آهن، شاخص ترین کانی آهن و منیزیم دار توده است که در محدوده بیوتیت های آلکالن و ناکوهزایی قرار می گیرد. میزان آلومینیم کل بیوتیت یک شاخص مهم برای تفکیک توده های گرانیتوئیدی بارور از نابارور است. وجود رگه های معدنی از اکسید ها و هیدروکسید های آهن و منگنز، فلوریت، باریت، سرب و روی در سنگ میزبان این توده نیز شاهدی بر راهگشا بودن ترکیب بیوتیت برای استفاده در بررسی توان کانه زایی این توده است. به کارگیری دماسنجی با استفاده از تیتانیم موجود در بیوتیت و فشارسنجی براساس آلومینیم کل بیوتیت، به ترتیب دماهای 730-670 درجه سانتی گراد و فشارهای کمتر از 1 کیلو بار را برای توقف تبادل و تعادل نهایی این کانی در توده نفوذی تویه-دروار به دست داده است.

گرانیتوئید مکسان در حاشیه جنوبی بلوک لوت و در جنوب شرقی ایران قرار گرفته است. ترکیب این گرانیتوئید عبارتند از گرانیت، گرانودیوریت، کوارتز مونزودیوریت، مونزودیوریت، دیوریت و گابرو. شیمی کانی بیوتیت در سنگ های گرانیتی تا گابرویی با کمک ریزپردازنده الکترونی مورد بررسی قرار گرفت. ترکیب شیمیایی بیوتیت ها از نوع بیوتیت های منیزیم دار بوده و با توجه به مقادیر TiO2،MgO ،MnO ،FeO و نیز مقادیر AlIV جزء انواع ماگمایی اولیه به حساب می آیند. این بیوتیت ها در محیط با گریزندگی نسبتا بالای اکسیژن تشکیل شده و صفات آهکی- قلیایی و نوعI نشان می دهند که با ویژگی های تکتونوماگمایی محیط های وابسته به فرورانش همخوانی دارد. همچنین شیمی کانی بیوتیت نشان می دهد که آلودگی ماگمای سازنده این گرانیتوئید با پوسته قاره ای، کم تا متوسط است.

بیوتیت-موسکویت گرانیت مشهد شامل تورمالین های با اشکال نودولی، تورمالین های خودشکل در پگماتیت و آپلیت، رگه ای، شعاعی و رگه های کوارتز-تورمالین می باشند. این تورمالین ها جز سری شورل-دارویت و تورمالین های آلکالن است که تورمالین های خودشکل در پگماتیت و آپلیت، شورل غنی از آهن و تورمالین های رگه ای، نودولی، شعاعی و کوارتز-تورمالین، شورل غنی از منیزیم می باشند. این غنی شدگی از منیزیم در تورمالین های رگه ای، نودولی، شعاعی و کوارتز-تورمالین به دلیل تبلور کانی های غنی از آهن همچون بیوتیت، گارنت و تورمالین های خود شکل پگماتیتی و آپلیتی در طی تکامل ماگمای گرانیتی می باشد. تعیین مقادیر عناصر کمیاب به روش لیزرابلیشن نشان داد که همه تورمالین ها دارای مقادیر کمی از عناصر کمیاب هستند و بیشترین مقدار مربوط به عناصر Sr, Ga, Li, Be, Sn, Pb و بعضی از عناصر واسطه می باشد. الگوی عناصر نادر خاکی تورمالین ها مشابه یکدیگر و دارای غنی شدگی از عناصر نادر خاکی سبک نسبت به سنگین و آنومالی مثبت Eu می باشد. مقادیر پایین عناصری همچون Ba، Rb، W، Sn، Y، Nb و HREE در تورمالین های مشهد به دلیل تبلور کانی های موسکویت، بیوتیت و گارنت قبل از تورمالین می باشد. همبستگی بین عناصر اصلی و کمیاب تورمالین نشان از تاثیر جایگاه اتمی وترمودینامیک در شیمی بلور و رفتار عناصر کمیاب در تورمالین است.

بیوتیت اغلب به عنوان یک کانی سنگ­ساز در گستره وسیعی از سنگ­های نفوذی فلسی تا حدواسط تشکیل می­شود و بعلت ساختار بلوری پیچیده ناشی از جانشینی عناصر مختلف می­تواند شرایط فیزیکوشمیایی ماگمای مادر را ثبت کند. بیوتیت­های سنگ­های آذرین بررسی شده در منطقه هراران بر اساس تقسیم­بندی شیمیایی میکاها در مرز بین قطب فلوگوپیت و انیت قرار می­گیرند و منیزیم­دار هستند که نشان­دهنده تشکیل آنها در شرایط با گریزندگی اکسیژن بالاست و با توجه به مقادیر Mg، TiO2 و FeO، از نوع اولیه به حساب می­آیند. این بیوتیت­ها وابسته به سری ماگمایی آهکی قلیایی هستند که در محیط فرورانش تشکیل شده­اند. بر اساس شیمی بیوتیت­ها، گریزندگی اکسیژن در ماگمای مادر گرانیتوئیدهای هراران در گستره اکسیدهای آهن قرار دارد که نشان­دهنده گریزندگی اکسیژن بالا در زمان تشکیل آنهاست. زمین­دما­سنجی بیوتیت­های منطقه دمای تشکیل آنها را بین 680 تا 780 درجه سانتیگراد و فشار را کمتر از دوکیلو بار (1 تا 2 کیلوبار) بدست می­دهد.

سنگ های گرانیتی زاهدان که طی ائوسن پسین - الیگوسن پیشین در زون فلیش شرق ایران نفوذ کردند و اغلب گرانودیوریت، نوع I‏ و کالک آلکالن هستند. مقدار F و Cl در بیوتیت موجود در سنگ های گرانیتی زاهدان به ترتیب از حدود 1/0 تا 66/0 و از 01/0 تا 09/0 درصد وزنی تغییر می کند. اتم های فلوئور در فرمول بیوتیت همبستگی منفی باXTi و Cl همبستگی مثبتی را با XSi و Mg(Mg + Fe) نشان می دهند. مقادیر محاسبه شده log(ƒH2O/ƒHF) از 3.98 تا 4.90 و log(ƒH2O/ƒHCl) از 41/1 تا 63/2 متغیر است. خطوط هم مقدار نشان می دهند که این مقادیر با روند حاصل از ترکیب شیمیایی بیوتیت متفاوت است. این موضوع بیانگر آن است که علاوه بر ساختار شیمیایی بیوتیت، ترکیب شیمیایی آبگون در تعادل با آن نیز در جایگزینی فلوئور و کلر در بیوتیت نقش مهمی داشته است. IV(F) بیوتیت در سنگ های گرانیتی زاهدان مشابه بیوتیت های ماگمایی و سیستم های پرفیری است، اما IV(Cl) آنها بیشتر به بیوتیت موجود در سیستم های گرمابی، کانسارساز و سنگ های گرانیتی شباهت دارد. بر اساس IV(Cl)، بیوتیت در سنگ های گرانیتی زاهدان نسبت به بیوتیت در سیستم های پرفیری از کلر فقیرتر و نسبت به بیوتیت ماگمایی از کلر غنی ترند. IV(F/Cl) محاسبه شده بیوتیت در سنگ های گرانیتی زاهدان بیشتر با بیوتیت در سیستم های کانسارساز، مثل سیستم های مس پرفیری، مشابه است. بنابراین ترکیب شیمیایی بیوتیت سنگ های گرانیتی زاهدان حاکی از واکنش آنها با یک محلول گرمابی است.