در این مقاله، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، به معرفی و تحلیل روان شناختی شخصیت بیژن، که یکی از پهلوانان نامدار و برجسته خاندان گودرزیان از خطه ی سیستان است و در بسیاری از صحنه های حماسی شاهنامه نقش برجسته و مؤثری داشته است می پردازیم و ویزگی های رفتاری و نقاط قوّت و ضعف او را در جای جای داستان بررسی و تحلیل می کنیم تا خواننده با خصوصیات اخلاقی و رفتاری او که در واقع شاکله ی اصلی شخصیت او را تشکیل می دهند، آشنا شود و از این آگاهی برای درک بهتر نقش آفرینی های او در دیگر صحنه های حماسی شاهنامه که تقریباٌ مشابه همین ویزگی های رفتاری در این داستان، است، استفاده کند و بدین ترتیب دورنمای کلی شخصیت او را در کل شاهنامه برای خود مجسّم کند و با این پیش آگاهی، در فهم درست شخصیت او در دیگر نقش آفرینی هایش در صحنه های دیگر حماسه، به داوری درست و دقیقی برسد. بدین منظور بر اساس روایت فردوسی در داستان بیژن و منیژه بر اساس نسخه ی خالقی مطلق، ویژگی های رفتاری و برجسته ی این پهلوان را بررسی و تحلیل می کنیم.

فراداستان یکی از مولفه های داستان های پست مدرنیستی است که با ورود نویسنده به عرصه داستان می کوشد خواننده را از غیر واقعی بودن آن بیاگاهاند. بیژن نجدی (1320 - 1376) از نویسندگانی است که در داستان هایش دارای رویکردی پست مدرنیستی است و می کوشد با تمهیدات گوناگون نوشته هایش را به سوی فراداستان سوق دهد. پژوهش حاضر به بررسی این مولفه در سه مجموعه داستانی یوزپلنگانی که با من دویده اند، دوباره از همان خیابان ها، و داستان های ناتمام از این نویسنده می پردازد. روش پژوهش توصیفی تحلیلی است و داده های پژوهش با استفاده از تکنیک تحلیل محتوا به شیوه کتاب خانه ای بررسی شده است. نتیجه نشان می دهد نجدی با شگردهایی چون «آشکارکردن تمهید»، «توصیف»، «تعلیل های نامربوط» و «درهم آمیختن جهان واقعی و فانتاستیک» کوشیده است بر ترفندهای داستان نویسان رئالیست که سعی در باورپذیرکردن داستان ها دارند، خط بطلان بکشد و با این شگردهای نقیضه وار توانسته است غیر واقعی بودن داستان های خود را به خوانندگان خود بقبولاند و به خوبی از عهده این کار برآید.

شماری از رباعی سرایان معاصر توانسته اند سنّت های گذشته را با ذوق خود بیامیزند و آثاری ماندگار خلق کنند؛ از این رو قالبی مانند رباعی هم توانسته، در کنار پایبندی به سنّت، بستری برای مدرنیته (نوگرایی) باشد. مدرنیته رویکردی به نو شدن و شیوه ای از اندیشه و احساس است که، در سده های اخیر، به یک جریان مسلّط اجتماعی و فکری تبدیل شده . رباعی سرایان، به شیوه های گوناگون، به نو  کردن این قالب اهتمام داشته اند که یکی از آن ها «تحوّل خیال» است. بیژن ار ژن از رباعی سرایان نو گرایی است که گونه گونیِ تصویر در رباعی هایش مشهود است. در جستار حاضر، با روش توصیفی ـ  تحلیلی و با نگاه ویژه به کتاب چارانه های بیژن ارژن، تحوّل خیال و تصویر در رباعی های این شاعر بررسی خواهد شد. بنا بر یافته های پژوهش، در رباعی های او هم تصاویر خیال محور دیده می شود که معمولاً در سطح شکل گرفته اند و هم تصاویر تخیّل محور که در عمق سامان یافته اند. تصاویر رباعی های ارژن را براساس تصاویر مکاتبی چون رمانتیسیسم (احساسات گرایی)، رئالیسم (واقع گرایی)، سمبولیسم (نمادگرایی)، ایماژیسم (تصویرگرایی)، و سوررئالیسم (فراواقع گرایی) می توان تحلیل کرد. در رباعی های متضمّن تصاویر رئالیستی (واقع گرا)، تصویرْ تکّۀ تجسّم پذیری از واقعیّت است که در خود حرفی نهفته دارد و براساس منطق تصویرگری در بلاغت کهن شکل نگرفته است. در تصاویر رمانتیک (احساسی) و سمبلیک (نمادین)، تصویر پلی است میان عالم حسّ و ادراک. در رباعی های ایماژیستی، تصویر قائم به خود است و شکل گرفتن رباعی به قصد بیان هیچ گونه حسّ و اندیشه ای نبوده . رباعی های سوررئالیستی دربرگیرندۀ تصاویری است که نظم جهان و پدیده ها را به هم می ریزد و دنیایی تازه و ناشناخته خلق  می کند.

«بیژن نجدی» نویسنده ای بدعت گذار است که با انتشار سه مجموعه داستان کوتاه، سبکی انحصاری و متفاوت را به ظهور رسانده است. او در روایت داستان از نثری ویژه و شاعرانه بهره برده که دارای تازگی و وجه نامتعارف است. نجدی میان بیان شعری و عناصر داستانی به گونه ای خاص، تلفیق به وجود آورده که ضمن داشتن مشخصه های روایی، واجد ظرفیت های شعری نیز هست. این امر، نقشی تعیین کننده در تکوین کلیت کار «نجدی» ایفا کرده و عناصر داستان های او را ساختار و نظامی ویژه بخشیده است. نجدی نویسنده ای نوجو و تجربه گراست که به «داستان نو» و بهره گیری از شگردهای جدید و نیز زبان نامتعارف در روایت تمایل بسیار دارد. در این مقاله، رفتار هنجارگریز و ساختارشکنانه ی نجدی با زبان و تاثیر این زبان بر تکوین چند عنصر داستانی در کار او تامل شده است. در این راستا عناصری چون «توصیف»، «صحنه »، «درونمایه»، «مضمون»، «نقل» و «زمینه» در چند داستان نجدی بررسی و تحلیل گردیده و نقش شگردهای شعری و تمهیدات زبانی چون «برجسته سازی»، «آشنایی زدایی» و بازی های زبانی در شکل گیری این عناصر بیان شده است.

رباعی یکی از قالبهای شعر فارسی است که بعلت کوتاهی و ساختار ویژه آن همواره مورد استفاده شاعران قرار گرفته است.شعر دهه هشتاد ایران شعری است که با دوره های پیشین شعری تفاوتهایی دارد. بارزترین ویژگی شعر دهه هشتاد بیش از توجه به تکنیک، فرم و مفهوم که در دهه های پیش برجسته و مطرح بود، توجهی است که شاعران این دهه به خود و مخاطبان کرده اند. در این میان رباعی، یکی از قالبهایی بود که تجربه هایی جدید را به ادبیات ایران اضافه کرد. بیژن ارژن یکی از شاعران رباعی سرای ایران است که در رباعی دهه هشتاد دارای سبک منحصر بفرد است.در این مقاله سوال اساسی این است که ویژگیهای منحصر بفرد رباعیات بیژن ارژن چیست؟

بیژن نجدی (1376-1320) از نویسندگانی است که از عناصر شاعرانه در داستان های خود استفاده می کرد، به حدی که داستان های او را می توان داستان های شاعرانه دانست. معمولا تلاش در زمینه در آمیختن شعر و داستان موفق نبوده ولی در این مورد بجا افتاده است. استفاده نجدی از عناصر شاعرانه سنجیده است و به خوبی توازن آن با عناصر داستان حفظ شده است. منقدان عناصر شعر را در چهار گروه عمده دسته بندی کرده اند که عبارتند از: 1- عاطفه 2- تخیل 3- زبان و اسلوب بیان 4- موسیقی. از بین این چهار عنصر موسیقی به دلیل این که جنبه شعری آن بیشتر است و نجدی هم چندان در پی استفاده از آن در داستان هایش نیست، کنار گذاشته شده و سه عنصر اولیه در داستان های نجدی مورد بررسی قرار گرفته است.