برخلاف آمارهای رسمی، ایران پیش از اصلاحات ارضی در وضعیت اشتغالِ کامل قرار نداشت. شیوه ی مرسوم بهره برداری از زمین و رشد جمعیت در نتیجه ی بهبود امکانات بهداشتی و غذایی، سبب کافی نبودن منابع تولیدی برای جمعیت روستایی و رشد بیکاری پنهان در روستاها شده بود. به همین علت اضافه جمعیت روستایی به ویژه با پایان فصل کشاورزی به شهرها سرازیر می شدند. همچنین، کاهش برنامه های عمرانی دولت در دهه های 1320 و 1330 موجب کاهش ظرفیت اشتغال شهری و شکل گیری بیکاریِ آشکار شهری شد. در سال1330 بازار کار از جذب بیشتر نیروی کار مهاجر روستایی و بخشی از نیروی کار شهری عاجز شد. با این حال، دولت عمدتاً با فروکاستن و یکی دانستن بیکاران شهری با مهاجران روستایی و با ادعای وجود کار در روستاها، بیکاری را به عنوان مسئله ای اجتماعی با ریشه های اقتصادی نمی پذیرفت. از این رو، این پژوهش با تکیه بر رویکرد مورخان اجتماعی و تأکیدشان بر تنش میان واقعیت مادی و بعد ایدئولوژیکِ بیکاری، به بررسی نحوه ی تبدیل بیکاری پنهان به بیکاری آشکار و نقش اصلاحات ارضی در پذیرش بیکاری به عنوان مسئله ای اجتماعی می پردازد. نتیجه بیانگر آن است با توجه به محدودیت زمین های بازتوزیعی در اصلاحات ارضی، بازگشت مهاجران و خواست زمین از سوی آن ها می توانست روند بازتوزیع زمین به شیوه ی مدنظر دولت را مختل کند.

با اینکه هدف بیمه بیکاری تأمین امنیت شغلی و تضمین حداقل رفاه افراد بیکار است یکی از پیامدهای منفی آن می تواند افزایش دوره بیکاری باشد. بر این اساس، پژوهش حاضر به بررسی تأثیر بیمه بیکاری بر دوره بیکاری در شهر یزد طی سال های 1392 الی 1396 پرداخته است. جامعه آماری پژوهش، افراد بیکار جویای کار در شهر یزد بودند که طی دوره مورد بررسی بیکار شدند، بیمه بیکاری دریافت کردند و مجدداً شاغل شدند. نتایج تخمین رگرسیون کاکس تعمیم یافته نشان داد که بیمه بیکاری تأثیر مثبت و معنی دار بر طول دوره بیکاری در شهر یزد داشته است. بنابراین، اگر مزایای بیمه بیکاری با گذشت زمان و افزایش دوره بیکاری به صورت تدریجی کاهش یابد، انگیزه اشتغال مجدد افزایش می یابد. همچنین، نتایج نشان دهنده تأثیر منفی سابقه اشتغال و سن بر دوره بیکاری است. بعلاوه، افراد مجرد و فاقد فرزند دوره بیکاری طولانی تر داشته اند اما جنسیت تأثیر معنی داری بر دوره بیکاری نداشته است. یافته های این پژوهش همچنین نشان داد که دوره بیکاری، بیشتر از آن که متأثر از بیمه بیکاری باشد، تحت تأثیر ویژگی های فردی قرار دارد به طوری که وضعیت تأهل، بزرگترین ضریب موثر بر دوره بیکاری را در شهر یزد به خود اختصاص داده است. بنابراین، ضرورت توجه به ویژگی های فردی برای موفقیت در سیاست های کاهش دوره بیکاری اجتناب ناپذیر است.

طرح مساله: بازنگری دوره ای آمارگیری های مستمر به منظور اصلاح یا بهبود آن ها امری ضروری و اجتناب ناپذیر است اما معمولا با اعمال تغییر در تعاریف، پرسشنامه یا روش آمارگیری، مقایسه پذیری سری های زمانی اطلاعات از بین می رود. مطالعه حاضر با هدف مقایسه پذیر نمودن میزان بیکاری حاصل از طرح قدیم آمارگیری از ویژگی های اشتغال و بیکاری خانوار و طرح جدید آمارگیری از نیروی کار به بازسازی این نرخ ها بر اساس تعاریف یکسان می پردازد.روش: مطالعه با استفاده از داده های دو طرح مزبور به کمک برنامه نویسی با نرم افزار SAS انجام شده است.یافته ها: طرح قدیم در مقایسه با طرح جدید میزان بیکاری را بیش برآورد قابل توجهی که عمدتا ناشی از کم توجهی به ضابطه «جستجوی کار» در اجرا و استخراج نتایج طرح و همین طور کم شماری شاغلان با ساعت کار 16 و کم تر و شاغلان خود اشتغال بخش کشاورزی بوده است. مقایسه میزان بازسازی شده سال های 1381 تا 1385 نیز حاکی از افزایش قابل توجه میزان بیکاری در دو سال آخر می باشد.نتایج: میزان بیکاری حاصل از دو طرح قدیم و جدید مستقیما قابل مقایسه نیستند و تنها پس از بازسازی این نرخ ها بر اساس تعاریف یکسان، انجام هر گونه مقایسه امکان پذیر می گردد.

بر پایه مطالعات تجربی و تئوری های اقتصاد بازار کار، طول دوره بیکاری، مهارت آموزی و دریافت بیمه بیکاری از ویژگی های توضیح­ دهنده دستمزد نیروی کار است. با افزایش طول دوره بیکاری فرد، احتمال انتخاب شغل با دستمزد کمتر، بیشتر می­ شود. از سوی دیگر، با افزایش سرمایه انسانی و بهبود مهارت های فردی به دلیل شرکت در دوره های آموزشی، امکان دستیابی فرد جویای کار آموزش دیده به شغل با دستمزد مناسب فراهم می شود، اما بیمه بیکاری اثر دوگانه دارد، از یک سو دوره دریافت بیمه بیکاری برای فرد جویای کار فرصتی برای جستجوی طولانی­ تر برای یافتن شغلی با دستمزد مناسب است و از سوی دیگر ممکن است با دریافت بیمه بیکاری، فرد از تلاش خود برای یک شغل بهتر بکاهد. این مطالعه به بررسی اثرات این متغیرها بر دستمزد افراد جویای کار به کار گمارده شده در طی سال های 1393-1394 با استفاده از روش رگرسیون خطی می پردازد. نتایج نشان می دهد که بین مهارت آموزی و دستمزد رابطه مثبت معنی­ دار وجود دارد. ارتباط طول دوره بیکاری بر دستمزد همسو با نظریه پیشین و منفی است و دریافت بیمه بیکاری بر دستمزد اثر معنی داری ندارد. همسو با یافته رایج در ادبیات مرتبط، نتایج حاصل از تخمین ضرایب مدل ها با به کارگیری متغیرهای ابزاری نسبت به روش حداقل مربعات معمولی، بزرگ تر و اثرات آن بر دستمزد معنی دار است.

بیکاری از لحاظ اجتماعی و سیاسی ظرفیت بحران آفرینی بالایی دارد و می تواند مقبولیت و حتی مشروعیت حکومت ها را زیر سوال ببرد. پاسخ حکومتها به بیکاری، ایجاد فرصت های آموزشی است تا ورود نیروی جدید به بازار کار را به تعویق بیندازند که در ایران باعث افزایش بیکاری تحصیل کردگان شده است. تفاوت فضایی در نرخ بیکاری و سهم بیکاران تحصیل کرده در کشور، تبعیض فضایی مزمن و تسلط الگوی مرکز-پیرامون و انطباق این الگو بر محل زیست گروه های قومی، نگرانی های سیاسی و احتمال اوج گرفتن ناآرامی را در کشور افزایش می دهد. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و آماری با تأکید بر کشف الگوهای فضایی بیکاری به طور عام و بیکاری تحصیل کردگان به طور خاص با استفاده از روش های تحلیل فضایی آماره موران و آماره Getis– Ord Gi* در پی پاسخ به این سوالات است که الگوهای فضایی بیکاری در ایران چگونه است و دارای چه اثراتی بر جغرافیای سیاسی کشور است؟ نتایج پژوهش نشان می دهد الگوهای فضایی بیکاری با بیکاری تحصیل کردگان متفاوت است و پایداری این الگوها طی زمان باعث تقویت فرایندهای ناموزون مهاجرت و توسعه شده و برداشت مردم از آن را سیاسی ساخته است و تداوم این وضعیت از دیدگاه جغرافیای سیاسی، چالش بزرگی برای حاکمیت و دولتمردان است.

از آنجا که بیکاری و تورم دو متغیر هدف در سیاست های اقتصادی بوده و در بسیاری موارد سیاستگذار ناچار است برای رسیدن به یکی، دیگری را قربانی کند، این سوال مطرح می شود که ترجیحات جامعه بین این دو هدف چگونه است. پاسخ مناسب زمانی حاصل می شود که میزان اثرگذاری هر کدام از این دو متغیر بر رفاه جامعه برآورد و مقایسه شود. در این مقاله، اثر بیکاری و تورم بر شادی به عنوان شاخص رفاه مورد برآورد قرار می گیرد. این برآورد در دو نمونه از داده های پانل انجام می شود، نمونه اول شامل 146 کشور جهان است که شاخص شادی برای آن ها محاسبه شده و نمونه دوم فقط ایران و کشورهای همسایه اش را شامل می شود. نتایج حاصل از تخمینها نشان می دهد در هر دو نمونه، بیکاری نقش موثرتری در کاهش شادی و رفاه دارد. در نمونه ایران و کشورهای همسایه، قدر مطلق ضریب بیکاری تقریبا 2.4 برابر ضریب تورم است. بنابراین، می توان نتیجه گرفت که در ساخت توابع زیان اجتماعی و همچنین شاخص فلاکت، وزن بیکاری بیش از تورم بوده و این وزن با توجه به گروه کشورهای تحت بررسی، می تواند متفاوت باشد.