0

شباهت ها و تفاوت های حماسه و تاریخ و نسبت میان آن ها از دیر باز توجه محققان هر دو حوزه را به خود جلب کرده است، زیرا هر دو از طریق بیان روایت به گذشته می پردازند. شباهت میان این دو روایت تا حدی بوده، که گذشتگان گاهی تفاوتی میان روایت تاریخی و حماسی قائل نمی شدند. این امر شامل حماسه ملی ایران و عالی ترین نمونه آن، شاهنامه، نیز می شده است که ایرانیان تا اواسط عصر قاجار آن را همان تاریخ ایران پیش از اسلام می دانستند. یافتن ریشه بسیاری از داستان های حماسه ملی ایران در اوستا و مغایرت مطالب آن با نوشته های مورخان خارجی و کتیبه ها و یافته های باستان شناسی، پرسش های مهمی را در باب نسبت میان حماسه و تاریخ در حماسه ملی ایران بر انگیخت. مقاله حاضر در دو بخش، نسبت میان تاریخ و حماسه به طور عام و این نسبت در حماسه ملی ایران، به مساله حاضر می پردازد.

در این مقاله به معرفی حماسه ی «سونجاتا یا حماسه ماندینگ» و مقایسه جنبه های حماسی آن با نبرد رستم و اسفندیار در کتاب شاهنامه فردوسی پرداخته شده است. این دو داستان تفاوت و تشابهاتی باهم دارند که در حوزه مشترکات می توان به ناتوانی از شکست رقیب در نبرد آغازین و پی بردن به راز رویین تنی، خیانت عامل مشترک مرگ دو پهلوان، دل بستگی به قدرت و تخت و تاج ضدقهرمانان، رویین تن بودن آن ها، پیش بینی مرگ پهلوان رویین تن، انتخاب فرزندان برای ملاقات با رقیب و کشته شدن به وسیله تیری از جنس چوب، اشاره کرد. قوم ایرانی و آفریقای غربی، تفاوت فرهنگی و فاصله ی جغرافیایی با هم دارند. مقایسه داستان رزمی رستم و اسفندیار با سونجاتا و سوماورو، ازلحاظ جنبه حماسی چه شباهت و تفاوت باهم دارند؟ روش تحقیق در این مقاله اسنادی و از نوع توصیفی-تحلیل محتواست.

حماسه های ملی جایگاه تجلی باورها، فرهنگ و رسوم کهن یک قوم می باشند که بر اساس اسطوره ها و آیین ها خلق شده اند. فردوسی شاعری «حماسه ساز و حماسه سرا» است و شعر حماسی، شعری است که روح غیرت، شجاعت، شدت و مقاومت را برمی انگیزد؛ خواه مضمون حماسی باشد یا متضمن سرگذشت یک قهرمان. تربیت حماسی شیعی با توجه به فرهنگ کهن و آیین دینی راهی به سوی گشودن روزنه های جدید در کارکرد اجتماعی و عرصۀ سرنوشت ساز است؛ امری که ضرورت آن بیش از پیش احساس می شود. پژوهش حاضر با هدف شناخت و وجه اشترک حماسۀ ملی با حماسۀ دینی انجام شده است. این پژوهش با روش (توصیفی- تحلیلی) و به صورت کتابخانه ای سعی نموده حماسه های رستم را در شاهنامه با تمسّک به مبانی و معارف قرآنی واکاوی نماید. پژوهش حاضر نشان داده با این که مبانی حماسه ملی همان مبانی تربیت اسلامی است؛ ولی در جاهایی از حماسه ملی بر مقوله هایی توجه شده که آن را از الگوهای تربیت اسلامی متمایز می سازد که در این پژوهش به آن پرداخته شده است.

لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

بدون تردید، قرن چهارم یعنی دوره حکومت سامانیان را باید نقطه اوج تمدن ایرانی، اسلامی دانست. در این برهه از تاریخ ایران، به دلیل فراهم شدن شرایط سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و... علوم و فنون مختلف پیشرفت چشمگیری پیدا می کند و به تبع آن، شعر و ادبیات فارسی نیز تحت تاثیر این فضا قرار می گیرد. یکی از موضوعات مهمی که در ادبیات این عصر مورد توجه واقع می شود، حماسه و حماسه سرایی است.برجسته ترین شاعر این دوره، رودکی است، اگر چه سروده های وی در دایره ادبیات غنایی و بعضا تعلیمی جای می گیرد، اما اندکی تامل در شعر او نشان می دهد که وی از داستان ها و موضوعات حماسی، به خوبی آگاهی داشته و با استادی و مهارت تمام توانسته است این مساله را در شعر خود بازتاب دهد. جدا از این، شعر رودکی نشان دهنده فضا و حال و هوای حماسی است که بر جامعه آن روزگار سایه افکنده بود. رودکی اغلب در توصیفات غنایی از عنصر حماسه بهره برده و بدین وسیله به شعر خود صلابت و فخامت ویژه ای بخشیده است. در این مقاله، جلوه های حماسه در شعر رودکی در زیر پنج عنوان کلی تقسیم بندی و تبیین شده است.