سرطان دهان یکی از شایع ترین سرطان ها در جهان و یکی از 10 علت شایع مرگ و میر محسوب می گردد.مطالعات اپیدمیولوژیک نشان می دهد که شیوع سرطان دهان در قسمت های مختلف جهان متفاوت است و فراوانی آن از زیر 0.1 درصد تا بالای 40 درصد متغیر می باشد. متاسفانه اکثریت سرطان های دهان در مراحل پیشرفته و پس از بروز علایم مربوطه تشخیص داده می شوند. کارسینومای دهان در مقایسه با دیگر نئوپلاسم های بدخیم در محل های دیگر بدن، پیش آگهی ضعیف تری دارد و میزان زنده ماندن در افراد مبتلا به آن در ارتباط با تشخیص در مراحل اولیه، سن پایین تر و تغییر در عادات زندگی می باشد. این مقاله که برای دندانپزشکان و پزشکان عمومی نوشته شده به مرور اپیدمیولوژی، تظاهرات بالینی، اتیولوژی و روش های تشخیصی و درمانی سرطان دهان می پردازد.انتظار می رود پس از مطالعه این مقاله خواننده بتواند:1- اشکال بالینی شایع تر سرطان دهان را بشناسند.2- مهم ترین عوامل ایجاد سرطان دهان را نام ببرند.3- با اصول تشخیص این سرطان آشنا گردند.4- درمان های رایج برای این سرطان را نام ببرند.

مقدمه: علیرغم این که سرطان های دهان و بافتهای اطراف آن از سرطان های شایع نیستند، ولی به دلیل تاثیرشان بر کیفیت زندگی بیمار از اهمیت بالایی برخوردارند. آگاهی از ویژگی های اپیدمیولوژیک این سرطان ها به برنامه ریزی جهت درمان به موقع و موثر بیماران منجر می شود و سطح کیفی زندگی بیمار را ارتقا می بخشد. هدف از این مطالعه بررسی سن، جنس، نوع و محل ضایعه در موارد بدخیم دهان و بافتهای اطراف آن است.مواد و روشها: در این مطالعه تعداد 4553 پرونده مربوط به بیوپسی ضایعات دهانی طی سالهای 1367 تا 1383 (17 سال) که در بخش آسیب شناسی دهان، فک، و صورت دانشکده دندانپزشکی اصفهان نگهداری می شود مورد بررسی قرار گرفت. این پرونده ها شامل 283 ضایعه بدخیم دهانی بود که اطلاعات مربوط به سن، جنس، محل ضایعه، و نوع بدخیمی از آنها استخراج گردید.نتایج: در میان ضایعات بدخیم دهانی، ضایعات اپی تلیال با 175 مورد (62%)، ضایعات غدد بزاقی با 48 مورد (17%)، و ضایعات هماتولوژیک با 23 مورد (9%) شایعترین گروهها هستند. به علاوه، اسکواموس سل کارسینوما، موکواپیدرمویید کارسینوما، لنفوما، واستئوسارکوما شایعترین بدخیمی های این ناحیه هستند. میانگین سنی بیماران 52.2 سال و نسبت مرد به زن 1.3 است.بحث: این مطالعه نشان می دهد که ضایعات بدخیم شایعتر، یعنی ضایعات اپی تلیال و ضایعات غدد بزاقی، در مقایسه با ضایعات بدخیمی که شیوع کمتری دارند تفاوتهای بیشتری را نسبت به مطالعات مشابه قبلی نشان می دهند. میانگین سنی ضایعات اپی تلیال یک دهه پایین ترومیانگین سنی ضایعات غدد بزاقی یک دهه بالاتر از مطالعات مشابه قبلی بود. اسکواموس سل کارسینوما شایعترین بدخیمی بود اما فراوانی نسبی آن از مطالعات مشابه کمتر بود. توزیع آناتومیک آن نیز با مطالعات دیگر متفاوت بود. ضایعات بدخیم لب ها، غدد بزاقی اصلی، و ماگزیلا شیوع کمتر از حد انتظار داشتند که احتمالا به علت ویژگی های بالینی خارج دهانی آنهاست. همچنین این مطالعه نشان می دهد که ضایعات با فراوانی نسبی کمتر شباهت بیشتری با مطالعات قبلی دارند.

سابقه و هدف: بوی بد دهان که به آن Halitosis گفته می شود بوی نامطبوعی است که همراه با هوای بازدم از دهان یا بینی خارج می شود. شیوع بوی بد دهان تا 50% گزارش شده است و معمولا دندانپزشکان اولین گروهی هستند که می توانند به افراد دارای این مشکل کمک کنند.بوی بد دهان یک بیماری مولتی فاکتوریال است که به انواع بوی بد دهان واقعی (genuine)، بوی دهان کاذب (pseudohalitosis) و ترس از بوی بد دهان (halitophobia) تقسیم می شود. شایع ترین علت هالیتوزیس، از دهان منشا می گیرد که 90%-80% موارد را شامل می شود. علل دهانی هالیتوزیس شامل خشکی دهان، و بیماری های پریودنتال، زخم های دهان، پوشش سطح پشتی زبان، عفونت های دهان و ایمپلنت های دندانی می باشند. وقتی بیمار معتقد به داشتن بوی بد دهان آن را هالیتوزیس کاذب می نامند و اگر درمان هالیتوزیس واقعی یا کاذب صورت گیرد ولی بیمار همچنان معتقد به داشتن بوی بد دهان باشد آنرا Halitophobia می نامند. باکتری های گرم منفی بی هوازی نقش اصلی در ایجاد بوی بد دهان دارند.مهمترین روش های تشخیصی و اندازه گیری بوی بد دهان عبارتند از: روش ارگانولپتیک که بر اساس درک معاینه کننده از بوی دهان بیمار انجام می شود، روش کروماتوگرافی گاز و اندازه گیری با مانیتور سولفیدی.نتیجه گیری: در درمان علامتی بوی بد دهان شناسایی عوامل دهانی ایجاد کننده بوی بد و رفع آنها بسیار حایز اهمیت است. آموزش استفاده صحیح از مسواک، نخ دندان و زبان پاک کن، همچنین استفاده از غذاهای فیبردار، مصرف آب فراوان و پاکیزه نگه داشتن دندان مصنوعی در رفع بوی بد دهان بسیار مهمی می باشند. دهان شویه های آنتی سپتیک نیز به عنوان مکمل روش های مکانیکی می توانند به برطرف کردن بوی دهان کمک کنند.

زمینه و هدف: سواد سلامت دهان مراقبین کودک می تواند بر افزایش آگاهی و بهبود رفتارهای مرتبط با سلامت دهان کودکانشان مؤثر باشد. این مطالعه با هدف بررسی ارتباط سواد سلامت دهان مادران با وضعیت سلامت دهان کودکان انجام شد. روش بررسی: مطالعه مقطعی حاضر به روش نمونه گیری خوشه ای بر روی 202 زوج از کودکان پیش دبستانی 6 ساله شهر سمیرم و مادران آن ها انجام گرفت. سواد سلامت دهان مادران به وسیله پرسشنامه سواد سلامت دهان بزرگسالان و وضعیت دهان کودکان به وسیله معاینه و ثبت شاخص های dmft و pufa جمع آوری شد. داده ها توسط ضریب همبستگی پیرسون، ضریب همبستگی اسپیرمن، آزمون T مستقل و آنالیز رگرسیون خطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: از بین 202 کودک، 49% (99 نفر) دختر و بقیه پسر بودند. میانگین نمره سواد سلامت دهان مادران 2/63 (حداکثر قابل کسب=100) با انحراف معیار 9/18 بود. کودکان مادران با سواد سلامت دهان بالاتر، دندان های از دست رفته(mt) کمتر و دندان های پرشده (ft) بیشتری داشتند (05/0P<) اما بین سواد سلامت دهان مادران با تعداد دندان های پوسیده (dt)، dmft و pufa کودکان رابطه معنادار مشاهده نشد. dmft و pufa کودکان رابطه مستقیم با سن مادر و رابطه معکوس با سطح تحصیلات و رفتارهای بهداشتی آن ها شامل استفاده روزانه از نخ دندان و مسواک داشت (05/0P<). نتیجه گیری: بین سواد سلامت دهان مادران و وضعیت سلامت دهان کودکانشان از نظر تعداد دندان های پرشده و کشیده شده ارتباط معنیداری وجود داشت. بنابراین برنامه ریزی جهت بالا بردن سواد سلامت دهان مادران جهت بهبود سلامت دهان کودکان ضروری به نظر می رسد.