جامعه شناسی همواره خود را مکلف به بررسی مسایل مختلف اجتماعی دانسته است. براین اساس تلاش بسیاری از جامعه شناسان  آن بوده است تا مجموعه معضلات پیچیده، به هم پیوسته و چند لایه ای را که تحت عنوان توسعه نایافتگی مورد اشاره قرار می گیرند، از خلال تدوین سیاست های دگرگونی اجتماعی متناسب برطرف نمایند. فرآورده ها و نتایج این تلاش هم اکنون در قالب الگوهای مختلف دگرگونی ساختاری و توسعه صورت بندی و مشخص گردیده اند. الگوهای مزبور می کوشند  تا از خلال پذیرش مفروضاتی خاص برای تحقق غایت مطلوب (توسعه) چارچوبی فراهم آورند که در درون آن بتوان دگرگونی اجتماعی را به سوی هدف نهایی هدایت کرد. اما ناکامی هایی که این برنامه هایی تغییر اجتماعی با آنها مواجه بوده اند، لزوم بازاندیشی در مفروضات بنیادین آن ها را ضروری ساخته است. مقاله حاضر ابتدا به تشریح برخی مفاهیم اساسی در این رابطه می پردازد و سپس با استفاده از روش اسنادی به تشریح برخی علل موثر بر فرجام نامطلوب بسیاری سیاست های دگرگونی ساختاری معطوف به توسعه خواهد پرداخت. در این راستا هم چنین به برخی از تجربیات عینی و ملموس در کشورهای مختلف اشاره خواهد شد که هر یک نمونه از تلاش های قرین موفقیت یا کوشش های منتهی به شکست را مشخص می سازند. در نهایت، دشواری های تحقق اهداف توسعه گرایانه از یک سو و ناکامی های متعدد در مسیر تحقق توسعه از سوی دیگر، با تعبیر بن بست در الگوهای توسعه یا بحران در سیاست های دگرگونی ساختاری توصیف شده اند. این همه هم چنین می تواند نشانگر وجود چالش هایی جدی نظری و یا بن بست های تئوریک درباره نقش کارگزاری های اصلی در سیاست هایی دگرگونی ساختاری هم چون دولت باشد و لزوم بازاندیشی در این باره را بازگو نماید.

باتولیت الوند به سن ژوراسیک، با نفوذ در سنگ های آهکی سبب ایجاد دگرگونی مجاورتی شده است. هورنفلس های کالک- سیلیکات به همراه تنوع زیادی از هورنفلس های رسی و مافیک در اثر نفوذ توده الوند تشکیل شده اند. بر اساس درصد مدال کانی ها، سنگ های کالک- سیلیکات موجود در منطقه به گروه های مختلفی تقسیم شده اند. با توجه به مطالعات پتروگرافی، مشخص شد که سنگ های کالک- سیلیکات در منطقه همدان طی دو مرحله دگرگونی پیشرونده و پسرونده تشکیل شده اند، به طوری که در ابتدا دگرگونی پیشرونده و اوج دگرگونی رخ داده، که باعث ایجاد کانی های بی آب مانند پیروکسن، گارنت و وزوویانیت شده است. به دنبال آن، طی کاهش دما و حضور مقادیر قابل توجه سیال، دگرگونی پسرونده در دمایی پایین تر رخ داده است که در طی آن مجموعه ای از کانی های آبدار شامل ترمولیت- اکتینولیت، زوئیزیت، کلریت، اپیدوت و مقادیری از کانی های اکسیدی مانند هماتیت و گرافیت تشکیل شده است. کانی ترمولیت و اپیدوت در شرایط دگرگونی درجه پایین شکل گرفته اند. درنتیجه دگرگونی پسرونده کانی های ترمولیت، اپیدوت و زوئیزیت و سایر کانی های آبدار، جایگزین کانی های اوج دگرگونی شده اند. سنگ های حاصل این دگرگونی شامل انواع متفاوتی از کالک- سیلیکات ها مانند اپیدوت کالک- سیلیکات و اپیدوت، ترمولیت- اکتینولیت و زوئیزیت کالک- سیلیکات می باشد. دگرگونی پسرونده در منطقه سبب شده است تا در امتداد مرز دانه ها و در امتداد نقاط ضعف، مانند سطوح کلیواژ یا شکستگی ها (گارنت) دگرسانی ناقصی گسترش یابد. علاوه براین در سنگ های موجود در منطقه بافت هایی مانند سیمپلکتیت دیده می شود که با افت دما هماهنگ می باشد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

فرایندهای دگرگونی درباره برهم کنش دست افزارها و ساختار ها با محیط، اعم از طبیعی و فرهنگی بحث می کند. فرایندی که طی آن، از چگونگی شکل گیری تپه یا محوطه تا آن چه امروز به چشم می آید، بحث می شود. شناخت این فرایند و جزئیات آن به باستان شناس کمک می کند که تفسیرهای واقع نماتری نسبت به آن چه می یابد، داشته باشد. در این گفتار، آن چه که بلافاصله پس از ترک و از دور مصرف خارج شدن دست افزارها و ساختار ها (با تاکید بیشتر) در برهم کنش با آنها است، با ارایه نمونه هایی از بافت فرهنگی و اقلیمی ایران نشان داده می شود.با وجود ضروری بودن درک فرایندهای دگرگونی در تحلیل های باستان شناختی، باید تاکید کرد که جزئی نگری بیش از حد در این گونه پژوهش ها باستان شناس را از هدف اصلی خویش دور ساخته و او را به ورطه قوم نگاری و انسان شناسی صرف می اندازد.

مجموعه گرانیتوئیدی بروجرد به سن ژوراسیک میانی ( Ma20  167) بخشی از زون دگرگونی سنندج-سیرجان است. این مجموعه گرانیتوئیدی در شیست های دگرگون شده قدیمی تر نفوذ کرده و عامل ایجاد هاله مجاورتی دگرگونی در حد رخساره هورنبلند-هورنفلس تا پیروکسن-هورنفلس در واحد میزبان شیستی شده است. در بخش هایی از هاله مجاورتی دما بالا پدیده میگماتیتی شدن مشاهده می شود که شاهدی بر افزایش گرادیان زمین گرمائی در منطقه است که با ایجاد هاله دگرگونی مجاورتی در طی پلوتونیسم گرانیتوئیدی نفوذی ایجاد شده است. کانی های اصلی در بخش لوکوسم میگماتیت ها، شامل کوارتز و فلدسپار به همراه مقدار اندکی میکای سفید است. در بخش هایی از میگماتیت ها پاراژنز ارتوپیروکسن+ سیلیمانیت+ گارنت+ کردیریت+ کروندم مشاهده می گردد که بیانگر فشار و دمای بالاتر از رخساره پیروکسن-هورنفلس و معادل با مرز پائینی رخساره گرانولیت است. در طی مطالعات ترمومتری براساس تبادلات کاتیونی زوج کانی، گارنت-بیوتیت، دمای تشکیل حدود 720-635 درجه سانتی گراد به دست آمد. در بخش های دما فشار بالای هاله دگرگونی، مطالعات دما-فشارسنجی انجام شده براساس فشار دما سنج GASP بیشترین تطابق را با فشار به دست آمده از منحنی های تعادلی چندگانه محاسبه شده در این سنگ ها دارد بیش از 720 درجه و حداکثر تا 4 کیلوبار فشار تخمین زده می شود. این دما و فشار بالاتر از دگرگونی های مجاورتی معمولی است و به نظر می رسد باعث تبلور کانی های دمای بالا و شار متوسط نظیر کرندوم شده است.

در ناحیه ده نو (مشهد) مجموعه ای از سنگ های دگرگونی به همراه توده های گرانیتوئیدی دیده می شود. در میان  این شیست ها انواع دارای کلریتوئید توسط لایه ای نازک از متاپلیت های دارای استرولیت و فاقد کلریتوئید از هم جدا شده اند. مطالعه دگرشکلی های منطقه نشان می دهد که کانی کلریتوئید در این سنگ ها از نسل دوم بوده و استرولیت ها نیز همزمان با تشکیل S2 بوجود آمده است. بررسی ها نشان می دهند که درلایه های مجاور هم و با فاصله کمتر از چند متر، شیست های کلریتوئیددار و استرولیت دار، به تناوب تکرار می شوند. بدین ترتیب می توان نتیجه گرفت که این لایه ها در فاز دگرگونی مشابهی شکل گرفته  و شرایط فیزیکی (فشار و دما) حاکم بر آنها یکسان بوده است. تجزیه شیمیایی این سنگ ها در نمودارهای ژئوشیمیایی در قلمرو سنگ های مستعد تولید کلریتوئید قرار می گیرد. به عبارت دیگر این سنگ ها از نظر شیمیایی یکسان بوده و چنین به نظر می رسد که توالی کلریتوئید و استرولیت در لایه های متوالی مجاور یکدیگر و در فاصله ای محدود توسط سیال های دگرگونی کنترل شده است. پایین بودن فوگاسیته اکسیژن (XCO2 بالا) که با وجود گرافیت تایید می شود، دلیل پایداری کلریتوئید و عدم تشکیل استرولیت در بعضی لایه ها می باشد. از آنجا که استرولیت در بالاترین شرایط دگرگونی منطقه شکل گرفته  می توان گفت که در اوج دگرگونی در منطقه ده نو نقش سیالات حاوی CO2 در انجام واکنش های دگرگونی و شکل گیری کانی های متفاوت موثر بوده است. اما حرکت سیال به میزانی نبوده است که بتواند حتی در فواصل چند متری سیال دگرگونی همگنی را بوجود آورد در نتیجه سنگ های با شیمی یکسان رفتار متفاوتی را نشان داده اند.