1رمان آینه های دردار اثر هوشنگ گلشیری یکی از آثار ادبیات معاصر فارسی است که عناصر فرهنگی بسیاری در خود جای دارد. این رمان در سال 2004 م به قلم سلیم عبدالأمیر حمدان با نام «مرایا الذات» به عربی ترجمه شد. هدف از این پژوهش، بررسی انتقال عناصر فرهنگی این رمان از فارسی به عربی بر پایه الگوی ولادیمیر ایویر (1987) و راهبردهای ترجمه این گونه واژه ها و عبارتها و نیز بررسی میزان بسامد هر یک از راهبردها و میزان موفقیت مترجم است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی است، برای این کار از طبقه­بندی پنج­گانۀ نیومارک (1988) و نیز نمونه کار هاشمی و غضنفری مقدم (1393) در تکمیل طبقه­بندی آن بهره بردیم. یافته های پژوهش بیانگر آن است که در این رمان، مؤلفه اصطلاحات با 95 مورد، پربسامدترین و مؤلفه های لعن و نفرین، دشنام و ناسزا با هیچ مورد کم بسامدترین است. نیز نتایج آماری راهکارهای ترجمه عناصر فرهنگی این رمان نشان می­دهد که جایگزینی با بسامد 50 و 57% و وام گیری با 20 و % 23 بیشترین راهکار به کاررفته مترجم است و این نشان از آن دارد که حمدان از روش تلفیقی وام گیری به همراه تعریف بهره نبرده و عبارتها را برای خواننده در درون متن یا پاورقی تعریف نکرده است، ولی نکته مثبت ترجمه او کاربرد اندک ترجمه تحت اللفظی و حذف و به کارنبردن مؤلفه افزوده سازی است.

این مقاله به بررسی تطبیقی رمان صد سال تنهایی نوشته گابریل گارسیا مارکز و عزاداران بیل نوشته غلامحسین ساعدی اختصاص دارد. در آثاری که به این سبک نوشته می شوند ترکیب واقعیت و رویا به صورتی انجام می گیرد که گویی این دو جزء جدانشدنی هستند. در این دو اثر، طبق شاخص های رئالیسم جادویی مشکلات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی دو کشور ایران و کلمبیا با توجه به اسطوره ها و باورهای بومی، خرافه گرایی و نوعی هراس ناشناخته در مواجهه با مدرنیسم توصیف شده است.

رمان نو را نمی توان مکتبی از مکاتب ادبی در شمار آورد، بلکه جریانی ادبی است که بعد از جنگ جهانی دوم در اروپا، به خصوص در فرانسه، رخ نمود. پایه گذار این جریان ادبی را می توان آلن رُب گریه دانست. مارگریت دوراس، میشل بوتور و ناتالی ساروت از دیگر نویسندگان این جریان ادبی اند. این جریانِ ادبی هویتِ انسانِ بعد از جنگ را به شیء نزدیک تر می بیند تا به انسان و انسانیت.

مدرنیسم را در ساده ترین تعریف، می توان دگرگونی در همه ی عرصه های زندگی فکری و اجتماعی انسان معاصر دانست. در دوران معاصر، رشد پرشتاب اقتصادی و صنعتی، هنجارها و ارزش های سنّتی را در جوامع انسانی تغییر داده است. از آن جا که ادبیّات، آینه ی تمام نمای اجتماع است، طبیعتاً از تحوّلات اجتماعی اثر می پذیرد. هم زمان با پیدایش هنر و ادبیّات مدرن در سایر کشورها، رمان های عربی نیز تحت تأثیر این تحوّلات قرار گرفتند؛ امّا بحث و گفتگوی نقّادانه و اصولی در این زمینه اندک است. با پیدایش ادبیّات مدرن، معیارهای حاکم بر آثار ادبی دست خوش تغییر شده است. یکی از گونه های ادبی که تأثیرات شدیدی از جریان مدرنیسم پذیرفته، رمان است. رمان موسم الهجرة إلی الشّمال، اثر طیّب صالح، داستان پرداز سودانی است که در آن نویسنده سعی کرده است با تأثیرپذیری از مؤلّفه های مدرنیسم، اثری پسااستعماری بیافریند. در پژوهش حاضر، با تکیه بر روش تحلیلی-توصیفی، مؤلّفه های مدرنیسم؛ مانند شعرگونگی، زمان پریشی، تنوّع زاویه ی دید، درآمیختگی واقعیت با خیال و. . . در این اثر، بررسی و تحلیل شده است. یافته ها بیانگر آنند که مؤلّفه های شعرگونگی و زمان پریشی، از برجسته ترین شاخصه های مدرنیسم در این رمانند و نمود بیشتری نسبت به دیگر مؤلّفه ها دارند. البتّه این امر، ناشی از درون مایه و بافت خاصّ موضوع رمان است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.