1سابقه و هدف: اعتیاد و وابستگی به مواد در جوامع مدرن، پدیده ای رایج و یکی از عوامل اصلی ناتوانی افراد و نیز کاهش کیفیت زندگی آن ها است. در سال های گذشته، محققان روش های درمانی متفاوتی برای درمان اختلالات مصرف اوپیوئیدها پیشنهاد کرده ند که از مهم ترین آنها می توان به درمان با داروهای آگونیستی مانند متادون، بوپره نورفین و تنتور اوپیوم (شربت تریاک) اشاره کرد. کنارگذاری مصرف همین داروها نیز با علایمی تحت عنوان سندرم ترک اوپیوئیدها همراه است که می تواند شامل مواردی مانند اسهال، درد اندام ها، تعریق، دل پیچه، تپش قلب، اضطراب، استرس، آبریزش بینی و بیقراری باشد. تحقیقات نشان داده است که برخی از گیاهان دارویی می توانند تا حدودی در کاهش علایم یاد شده موثر باشند. از این میان گیاه زنیان به دلیل فراوانی مصرف آن در ایران و نیز اثرات چشمگیر آن در کاهش علایم پیش گفت در دیگر بیماری ها، به میزان زیادی مورد توجه قرار گرفته است. زنیان گیاهی است یک ساله که از مهم ترین ترکیبات آن می توان به تیمول، کارون، لیمونن و دیلاپیول اشاره کرد و از این میان ترکیبات فنلی جزء اصلی تشکیل دهنده این گیاه محسوب می شود که مسئول خواص زیست فعال آن هستند. بنابراین سعی کردیم در این مطالعه مروری، با تاکید بر قابلیت های این گیاه در درمان سندرم ترک اوپیوئیدها، به معرفی اثربخشی آن بپردازیم. مواد و روش ها: این مطالعه پژوهشی از نوع مرور روایتی می باشد که منابع اطلاعاتی مورد استفاده در آن از پایگاه های داده Scopus، PubMed، Google scholar، Science Direct ، طی 23 سال گذشته گزینش و وارد مطالعه شده است. کلید واژه های زنیان، اعتیاد، مورفین، نالوکسان، متادون، سندرم ترک در پایگاه های داده یاد شده مورد جستجو قرار گرفت. در نهایت مقالات انتخاب شده مورد ارزیابی قرار گرفته و نتایج به دست آمده در قالب جدول خلاصه و گزارش شده است. یافته ها: نتایج این مطالعه نشان داده است که مصرف گیاه زنیان می تواند در کاهش وابستگی و هم چنین کاهش علایم سندرم ترک اوپیوئیدها مؤثر باشد. علاوه بر این، براساس تحقیقات متعدد گیاهانی که درصد بالایی از تیمول را در ترکیب خود دارند، با اثر بر سیستم های سروتونرژیک، کولینرژیک، گابارژیک و آدرنرژیک می توانند علائم مربوط به سندرم ترک اوپیوئیدها را به میزان قابل توجهی کاهش دهند. لذا مکانیسم اثر تیمول موجود در زنیان را می توان به مهار کانال سدیمی و تحریک کانال کلری و افزایش بیان گیرنده های گابا A نسبت داد. استنتاج: از آن جایی که سندرم ترک اوپپوئیدها عامل تعیین کننده ای برای ادامه مصرف اوپیوئیدها و عود محسوب می شود، به نظر می رسد که برای درمان عوارض ناشی از سندرم ترک مواد اوپیوئیدی باید به دنبال راه حل های کم خطرتری بود. نتایج مطالعه مروری حاضر نیز بیانگر نقش موثر گیاه زنیان در کنترل علائم سندرم ترک مواد اوپیوئیدی بوده است. از این رو با توجه به اهمیت موضوع، کاربرد فراوان، دسترسی آسان در جغرافیای کشور ایران و مقرون به صرفه بودن این گیاه دارویی، پیشنهاد می شود مطالعات بیش تری در این زمینه صورت پذیرد.

زمینه و هدف: افزایش مقاومت آنتی بیوتیکی در اکثر باکتری ها منجر به توسعه ترکیب های ضدمیکروبی طبیعی شده است. هدف از این مطالعه بررسی اثر گندزدایی گیاه زنیان بر روی سوش استاندارد سودوموناس آئروژینوزا است. مواد و روش ها: تهیه اسانس با روش تقطیر انجام شد. اجزای تشکیل دهنده با روش های کروماتوگرافی گازی و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف سنج جرمی شناسایی شدند. جهت بررسی اثر گندزدایی اسانس گیاه فوق بر روی سوش استاندارد سودوموناس آئروژینوزا از روش های رقیق سازی ماکروپلیت و انتشار دیسکی استفاده شد. یافته ها: بیشترین ترکیبات تشکیل دهنده اسانس زنیان شامل تیمول 50 درصد، پاراسیمن 23/6 درصد و گاماترپینن 20/3 درصد بود. میانگین مقدار MIC و MBC مواد آنتی باکتریال موردمطالعه (گیاه زنیان +DMSO، گلوتارآلدئید 2%) به ترتیب 83، 125 و 125، 166/72 میکروگرم بر میلی لیتر تعیین شد. میانگین قطر هاله عدم رشد مواد آنتی باکتریال موردمطالعه در غلظت MIC برابر 11و 12 میلی متر بود. نتیجه گیری: بر اساس نتایج این پژوهش، اسانس گیاه زنیان اثر گندزدایی مشابه گندزدای شیمیایی (گلوتارآلدئید) دارد و می تواند به عنوان یک جایگزین بالقوه برای گلوتارآلدئید در مقاصد گندزدایی بیمارستانی باشد.

اسانس ها ترکیبات معطر فراری هستند که در گیاهان یافت می شوند. روش استخراج اسانس های گیاهی می تواند راندمان استخراج، درصد و نوع ترکیبات شیمیایی موجود در آن را تغییر دهد. در این تحقیق، اسانس حاصل از دانه های گیاه زنیان با استفاده از آب دمای زیر بحرانی استخراج و ترکیب های شیمیایی اسانس به روش GC و GC-MS تجزیه و تحلیل شدند. اثر پارامترهای مختلف بر استخراج با آب دمای زیر بحرانی مانند دما، دبی جریان آب و توزیع اندازه ذرات با کمک روش طراحی آزمایش تاگوچی بررسی شد. شرایط بهینه از آنالیز نسبت S/N به ترتیب در دمای 175 درجه سلسیوس، دبی جریان 2 میلی لیتر در دقیقه و توزیع اندازه ذرات 0.25 میلی متر به دست آمد.

زمینه: زنیان یکی از گیاهان دارویی ایران است. مهم ترین کاربرد اسانس دانه زنیان در صنایع غذایی، بهداشتی و دارویی است. هدف: مطالعه به منظور تعیین میزان و ترکیب های شیمیایی اسانس دانه زنیان تولید شده در قزوین انجام شد. مواد و روش ها: این مطالعه در سال 1381 بر روی 12 نمونه دانه زنیان جمع‎آوری شده به صورت تصادفی از مزرعه تحقیقاتی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی قزوین اجرا شد. میزان اسانس دانه به روش تقطیر با آب و ترکیب های شیمیایی اسانس به روش GC و GC/MS تجزیه و تحلیل شد. یافته ها: میزان اسانس نمونه ها از %1/3 تا %5/3 متفاوت بود. تعداد 9 ترکیب شیمیایی در اسانس زنیان شناسایی شد که تیمول، گاماترپینن و پاراسیمن ترکیب های اصلی اسانس زنیان را تشکیل می دادند. نتیجه گیری: ترکیب اصلی اسانس زنیان تولید شده در قزوین تیمول (40 تا 45 درصد) بود.