مجموعه وقف ربع رشیدی مانند دانشگاه بزرگی بود، که در قرن هشتم ه. ق. بدست رشیدالدین فضل الله همدانی وزیر فرزانه پادشاه مغول (ایلخانیان) ساخته شد و با مدیریتی بی بدیل و کارآمد اداره می شد.ربع رشیدی شامل عملکردهای مختلف مذهبی، عرفانی، آموزشی، درمانی و اجتماعی بوده است؛ که برای هر عملکرد فضا و مکان مناسبی طراحی شده و حتی برای اقامت و پذیرایی کارگزاران و معلمین و متعلمین آن محلی معین شده بود.در این تحقیق براساس دقت در محتوای وقفنامه ربع رشیدی و با ساختن فرضیه های متعدد؛ مکان و محل هر یک از عملکردها و فعالیت های ربع رشیدی تعیین گردیده و سرانجام طرحی فرضی براساس داده های دقیق وقفنامه توسط نگارنده ترسیم شده و برای اولین بار به میان گذاشته می شود. طرح فرضی ربع رشیدی نشان می دهد که این موسسه علمی از نظر کالبدی دارای سازمانی منسجم و یکپارچه است و تمام عناصر خدماتی مجموعه در پیرامون هسته  مذهبی و علمی آن تشکیل یافته اند.این طرح تصویری از اندیشه بلند شهر سازی و معماری وزیر فرزانه رشیدالدین فضل الله همدانی می باشد.

معماری تشریفاتی ایرانی در سده های نخستین دوران اسلامی چندان شناخته شده نیست؛ با این حال در «لشکرگاه»، از شهرهای ولایت «هلمند» در جنوب غربی افغانستان، مجموعه ای از معماری تشریفاتی برجای مانده که دو اثر آن یعنی «کاخ جنوبی» و «کاخ میانی» به علت سلامت کالبدی، می توانند به شناخت محدود ما در این مورد ویژه بیفزایند. به رغم انجام پژوهش هایی در این باره، چون ساختارشان با داده های منابع ادبی به طور فراگیر تطابق نیافته اند؛ شناخت کاملی از آنها به دست داده نشده است. از این روی، پژوهش پیش رو با روش تحقیق تاریخی-توصیفی و اتخاذ رویکردی در حوزه ی «ادبیات تطبیقی» به مطالعه ی آنها پرداخته است. برآیند تحقیق نشان می دهد ساختار معماری این دو اثر با بخش های چندگانه که ساختار مستقل و گاه مرتبطی در کالبد کاخ دارند؛ با توصیفات منابع تاریخی و ادبی همپوشانی می یابند؛ بخشی به منزله ی شاه نشین محل استقرار سریر سلطنتی بود و به طور مشخص هم اندازه ی بزرگی داشت و هم آرایه های معماری بیشتر در آنجا متمرکز می شدند. آنچه در برخی از پژوهش ها به منزله ی واحد معماری/ «آپارتمان خصوصی» در برخی از پژوهش ها مورد اشاره قرار گرفتند؛ همان «سرایچه »های توصیف شده در کالبد کاخ ها و کوشک های امرای غزنوی در برخی از منابع تاریخی-ادبی اند که در اختیار کارگزاران حکومت بوده اند. محل استقرار «دیوان رسالت»/ دبیرخانه ی سلطنتی به طور مشخص در کاخ جنوبی، «طارم»/ گنبدخانه ای بوده که در نزدیکی شاه نشین طراحی و ساخته شده است. اشکوب بالای این کاخ ها، همان «فروار»ی است که به طور انحصاری محل نشستن امرای غزنوی و حَرم شان بوده است.