مقدمه و هدف: زعفران با نام علمی Crocus sativus L. یک گیاه زراعی است که وارد ترکیه شده است. در سال های کشت این گیاه کاهش یافته است و تنها در تعدادی از روستاها کاشته می شود. در ترکیه سوخ زعفران به صورت تصادفی و سنتی بدون در نظر گرفتن نحوه قرار گرفتن سوخ در خاک کشت و کار می شود. لذا تحقیق حاضر با هدف اثر اندازه سوخ و نحوه قرار گرفتن سوخ در بستر خاک بر عملکرد کلاله و سوخ خا به مرحله اجرا در آمد.روش تحقیق: این مطالعه با چهار سطح اندازه سوخ 6، 7، 8 و 9 سانتی مترو سه سطح روش سوخ گذاری در خاک شامل افقی، عمودی و وارونه در یک آرایش اسپیلت پلات در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی گروه علوم زراعی دانشگاه آنکارا طی سال های 2010 تا 2011 اجرا شد.نتایج و بحث: نتایج نشان داد که طرز قرار گرفتن سوخ در خاک و اندازه سوخ اثرات معنی داری بر عملکرد کلاله زعفران داشته اند. در حالی که تنها اندازه سوخ بر عملکرد سوخ به دست آمد اثر معنی داری داشت. بیشترین عملکرد کلاله زعفران و عملکرد سوخ از کاشت سوخ به اندازه 9 سانتی متر به دست آمد. هم چنین روش کاشت عمودی سوخ دارای بیشترین عملکرد کلاله مادگی بود.توصیه کاربردی/ صنعتی: با توجه به نتایج به دست آمده جهت کاشت گیاه زعفران توصیه می شود سوخ زعفران با اندازه درشتر و به صورت عمودی کشت شود. اصل مقاله به صورت متن کامل انگلیسی، در بخش انگلیسی قابل رویت است.

در این تحقیق اثر سه روش مختلف آبیاری بر روی درصد ماده خشک، جوانه زنی، بهره وری مصرف آب آبیاری، عملکرد و برخی صفات زراعی چهار رقم پیاز خوراکی ایرانی مطالعه شد. آزمایش در سال های 1386 و 1387 به صورت کرت های نواری در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی نیشابور اجراء شد. سه روش آبیاری (قطره ای، شیاری و کرتی) به عنوان کرت های عمودی و چهار رقم پیاز روز بلند به نام های قرمز آذر شهر، سفید کاشان، سفید نیشابور و قرمز نیشابور به عنوان کرت های افقی در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد روش آبیاری قطره ای در مقایسه با دیگر روش ها عملکرد سوخ های پیاز را افزایش داد. بررسی اثر متقابل رقم × روش آبیاری نشان داد آبیاری شیاری 37% عملکرد رقم سفید کاشان را نسبت به روش کرتی افزایش داد. میانگین عملکرد پیاز سفید کاشان نیز در آبیاری قطره ای 30% بیشتر از عملکرد این رقم در روش آبیاری کرتی بود. بهره وری مصرف آب آبیاری در روش قطره ای به ترتیب %28 و %52 نسبت به روش های آبیاری شیاری و کرتی بیشتر بود. در مجموع، عملکرد سوخ در روش آبیاری قطره ای 7.2% کمتر از روش شیاری و 27% بیشتر از روش کرتی بود.

به منظور ارزیابی تاثیر پرایمینگ و اندازه ی بذر بر ویژگی های کمی و کیفی ژنوتیپ های پیاز خوراکی، پژوهش حاضر در دو سال زراعی (1391 و 1392)به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی اجرا گردید. فاکتورهای آزمایش شامل پرایمینگ در چهار سطح (هیدروپرایمینگ با آب مقطر، اسموپرایمینگ با نیترات پتاسیم، پرایمینگ با استفاده ازماده ی فولامین و شاهد)، اندازه ی بذر در سه سطح (ریز با قطر 2.6، متوسط با قطر 2.8 و درشت با قطر 3 میلی متر) و ژنوتیپ در دو سطح (قرمزآذرشهر و زرقان) بود. ویژگی های عملکرد تر و خشک سوخ، وزن تر و خشک سوخ، درصد ماده خشک و مواد جامد محلول میزان خاکستر سوخ و برگ، میزان pH سوخ و غلظت اسید پیروویک مورد بررسی قرار گرفت. اثر پیش تیمار و اندازه بذر از نظر تمام ویژگی ها از لحاظ آماری تفاوت معنی دار را نشان داند و پرایمینگ بذر موجب بهبود ویژگی های کمی و کیفی سوخ گردید به طوری که بیشترین عملکردهای تر و خشک سوخ، درصد ماده خشک و مواد جامد محلول به ترتیب 58.17، 7.27 تن در هکتار و 12.54، 13.67 درصد به پرایمینگ با فولامین تعلق داشت و کمترین آن ها از تیمار شاهد به دست آمد. مقایسه میانگین ها نشان داد که بیشترین عملکرد تر و خشک سوخ، درصد ماده خشک و مواد جامد محلول به ترتیب 58.99، 7.37 تن در هکتار و 11.14، 12.45 درصد از بذور درشت و کمترین آن ها از بذر ریز به دست آمد. مقایسه میانگین ژنوتیپ ها نشان داد، قرمزآذرشهر با بیشترین عملکرد تر (53.46 تن در هکتار)، عملکرد خشک سوخ (6.68 تن در هکتار)، ماده خشک (11.81 درصد) و مواد جامد محلول (12.62 درصد) ژنوتیپ برتر شناخته شد.

به منظور یافتن بهترین اثر نسبت عناصر , P, K N بر صفات کمی و کیفی لاله هیبرید داروین رقم اپلدورن تحقیقی در قالب طرح پایه بلوک های کاملا تصادفی در گروه علوم باغبانی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران انجام گرفت. جهت انجام آزمایش سوخ های سه ساله لاله رقم اپلدورن در گلدانهای با بافت شنی لومی کشت گردید و به روش هیدرو پونیک با محلول های غذایی با سطوح مختلف از عناصر N, P, K تغذیه شدند. تیمار های آزمایشی شامل: 1- محلول شماره یک (شاهد) با N,P,K meq/l) -2 (6, 1.65, 2.6 محلول شماره دو با N,P,K ، (6, 4.05, 2.6, meq/l) -3  محلول شماره سه با N,P,K ، (6, 4.05, 4.6, meq/l) -4  محلول شماره چهار با N,P,K ، (6.25, 1.65, 4.6, meq/l) بود. در پایان دوره رشد رویشی، صفات وزن تر،رشد عمودی، قطر، تعداد سوخک، درصد ماده خشک، درصد نیتروژن، درصد پروتئین، میزان جذب P وK  سوخ ها اندازه گیری شد و نتایج نشان داد سوخ هائی که میزان P و K بیشتری از محلول های غذایی دریافت داشتند رشد رویشی بهتری نشان دادند و اندازه بزرگتری یافتند. این سوخ ها همچنین جذب N,P,K بیشتری داشتند و میزان پروتئین آنها که مربوط به آنزیم های گل دهی در نسل دختری بعدی است بیشتر گردید. در بین محلول های غذایی محلول شماره سه با نسبت عناصر N,P,K ، (6, 4.05, 4.6, meq/l)  بیشترین تاثیر را بر درشتی و عملکرد محصول سوخ و تعداد سوخک های تولیدی گل لاله داشته است(p<1٪) .

در سال های اخیر همواره استفاده از نهاده های بیولوژیک به عنوان یکی از راهکارهای اساسی در جهت توسعه پایدار محصولات زراعی و به ویژه گیاهان دارویی مطرح بوده اند. به منظور بررسی اثر گونه های مختلف میکوریزا و کود زیستی نیتروکسین بر عملکرد و اجزای عملکرد سیر آزمایشی در سال زراعی 89-1388 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی و با سه تکرار انجام شد. عوامل مورد بررسی شامل گونه های مختلف میکوریزا (Glomus mosseae، Glomus intraradices و شاهد بدون میکوریزا) و کود زیستی (کاربرد و عدم کاربرد نیتروکسین (دارای باکتری های Azotobacter sp. و Azospirillum sp.)) بودند. نتایج آزمایش نشان داد که تلقیح با دو گونه میکوریزا صفات مورد مطالعه را نسبت به شاهد افزایش دادند. وزن سوخ در بوته به طور معنی داری تحت تاثیر گونه های مختلف میکوریزا قرار گرفت، به طوری که گونه های Glomus mosseae و Glomus intraradices وزن سوخ در بوته را به ترتیب 48 و 29 درصد نسبت به شاهد افزایش دادند. تلقیح با نیتروکسین به طور معنی داری بر طول و قطر سوخک تاثیر داشت، به طوری که به ترتیب باعث افزایش 13 و 8 درصدی طول و قطر سوخک نسبت به شاهد شد. با توجه به نتایج آزمایش، تلقیح با Glomus mosseae در تلقیح و عدم تلقیح با نیتروکسین، در اکثر صفات مورد مطالعه نسبت به سایر تیمارها برتر بود. اثر متقابل تلقیح نیتروکسین و گونه های مختلف میکوریزا بر تمامی صفات مورد مطالعه معنی دار بود. نیتروکسین اثر تمامی گونه های میکوریزای مورد مطالعه را در مقایسه با شرایطی که این میکوریزاها به تنهایی به کار رفتند تشدید کرد. بیشترین (4306 کیلوگرم در هکتار) و کمترین (1665 کیلوگرم در هکتار) عملکرد اقتصادی به ترتیب در تیمارهای تلقیح Glomus mosseae توام با تلقیح نیتروکسین و عدم میکوریزا + عدم تلقیح نیتروکسین به دست آمد. به طور کلی با توجه به یافته های این پژوهش، به نظر می رسد می توان با استفاده از نهاده های بیولوژیک ضمن کاهش مصرف کودهای شیمیایی و مخاطرات زیست محیطی ناشی از آنها، پایداری تولید را در درازمدت حفظ نمود.

جهت بررسی امکان تولید زودرس سوخ پیاز در منطقه دزفول آزمایشی در مرکز آموزش کشاورزی دزفول واقع در جنوب این شهرستان، در سال 1377 اجرا گردید. این آزمایش به شکل کرتهای خرد شده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در چهار تکرار به اجرا در آمد. فاکتور اصلی، تاریخ کاشت با 5 سطح بود که در تاریخ 10، 20، 30 مرداد و 9 شهریور در مرکز تحقیقات خرم آباد به منظور تهیه نشاهای زودرس، خزانه گردید. پس از 70 روز نشاها به دزفول منتقل و کشت شده و پنجمین تارخ کشت 20 مهر ماه به صورت کشت مستقیم بذر در محل اصلی صورت گرفت که این تیمار به عنوان شاهد در نظر گرفته شد. فاکتور فرعی شامل 3 رقم پیاز به نامهای رینگرگرانو، پریماورا و ساواناسویت بود. قطر سرخ، تعداد شاخۀ گل دهنده و میزان عملکرد کل و سوخ تحت تاثیر تاریخ کاشت و رقم قرار گرفت. حداکثر و حداقل قطر سوخ، عملکرد کل، تعداد و وزن برگها در زمان برداشت گیاه به ترتیب در اولین و چهارمین تاریخ کاشت قرار داشتند، اما حداکثر وزن کل سوخ در سومین تاریخ کاشت و شاهد منطقه بدست آمد و کمتریت آن در تاریخهای دیگر بود و در شاهد کمترین تعداد شاخه گل دهنده بوجود آمد. حداکثر و حداقل آن به ترتیب در رقم رینگرگرانو بود. اثرات متقابل آنها نشان داد که رقم پریماورا در اولین تاریخ کاشت کمترین تعداد شاخه گل دهنده را تولید کرد. نتایج حاصله بیانگر آن است که می توان تاریخهای اول و دوم را برای تولید پیاز سبز توصیه نمود و کشت سوم را برای تولید خارج از فصل سوخ در نظر گرفت گر چه خطر تولید سوخ در زمان کشت طبیعی آن (شاهد منطقه) کمتر است و بهتر است رقم پریماورا را برای کشت زودرس در منطقه توصیه نمود.  

به منظور دست یابی به نسبت مناسب کود شیمیایی و کمپوست در جهت افزایش عملکرد اقتصادی پیاز، تحقیقی در مزرعه ایستگاه تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ملکان در سال 92 اجرا گردید. آزمایش به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار به مورد اجرا گذاشته شد. عامل کود (A) در کرت های اصلی در شش سطح (مقدار توصیه شده کودهای شیمیایی به عنوان شاهد (a1)، 3/4تیمار شاهد + 4 تن در هکتار کمپوست (a2)، 1/2 تیمار شاهد + 8 تن در هکتار کمپوست (a3)، 1/4برابر تیمار شاهد + 12 تن در هکتار کمپوست (a4) و کمپوست به میزان 16 و 20 تن در هکتار (a5 و a6) و ارقام (B) قولی قصه زنجان (b1) و قرمز آذرشهر (b2) در کرت های فرعی قرار داده شدند. رقم قرمز آذرشهر در کلیه صفات مورد مطالعه نسبت به رقم قولی قصه زنجان برتر بود. اثر سطوح کودی بر کلیه صفات به غیر از تعداد لایه خوراکی معنی دار بود و a1 در این صفات نسبت به سطوح کودی دیگر بیشترین مقدار را داشت. برهمکنش کود × رقم در کلیه صفات غیر معنی دار شد. کاربرد ترکیبی کودهای معدنی و کمپوست تاثیر مثبت معنی دار بر صفات رشدی گیاه، قطر پیاز، عملکرد تک بوته و عملکرد کل نسبت به مصرف کود کمپوست به تنهایی داشت. نتایج نشان داد که مصرف 3/4 و 1/2 a1 و جایگزینی آن با کمپوست به ترتیب به میزان 4 و 8 تن در هکتار ( a2و a3) کاهش معنی داری در عملکرد تک بوته و عملکرد کل پیاز نسبت به مصرف کود شیمیایی (a1) به تنهایی نداشت. بنابراین کاربرد 3/4 تیمار شاهد + 4 تن در هکتار کمپوست (a2) و یا 1/2 تیمار شاهد+ 8 تن در هکتار کمپوست (a3) برای کشت پیاز در منطقه قابل توصیه است.

پیاز یکی از مهم ترین سبزی های بومی ایران می باشد. برخلاف این که برای بیشتر رقم های دنیا آستانه طول روز و دمای تجمعی برای تشکیل سوخ به طور کامل تعیین شده است اما تاکنون پژوهشی در این مورد در کشور ما انجام نشده است. به این منظور پژوهشی در رقم های «سفید بهبهان»، قرمز ایرانشهر»، »کمره ای خمین»، «درچه اصفهان»، «قرمز آذرشهر» و «سفید قم» در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار به مدت یک سال (1386ـ 1385) در دو منطقه بهبهان و کرج اجرا شد. در این پژوهش سازگاری رقم ها در دو منطقه گفته شده و تاثیر شرایط اقلیمی متفاوت بر عملکرد و ویژگی های کمی و کیفی رقم ها مورد بررسی نیز مطالعه گردید. در بهبهان بذرها در اوایل آبان ماه در خزانه کشت و در اوایل بهمن ماه نشاءها به زمین اصلی منتقل شدند. تاریخ کاشت بذرها در کرج اواسط اسفند و انتقال نشاءها به زمین اصلی در اواخر اردیبهشت صورت گرفت. تاریخ سوخ دهی به کمک روش نسبت سوخ دهی و مجموع تجمعی دما تخمین زده شد. آستانه طول روز برای سوخ دهی در این رقم ها از 12 ساعت و 7 دقیقه تا 14 ساعت و 11 دقیقه و دمای تجمعی از 886 تا 2018 درجه روز رشد تعیین گردید. در بهبهان در رقم «سفید قم» به علت نبود کمینه طول روز مورد نیاز برای سوخ دهی، سوخ تشکیل نگردید. بر اساس نتایج این پژوهش رقم های «سفید بهبهان»، «قرمز ایرانشهر»، «کمره ای خمین» و «در چه اصفهان» برای منطقه بهبهان و رقم های «سفید قم»، «قرمز آذرشهر»، «کمره ای خمین» و «درچه اصفهان» برای منطقه کرج مناسب دانسته شد.

سابقه و هدف: پیاز با سطح زیر کشت 63685 هکنار یکی از مهم ترین سبزی ها در ایران می باشد. بخش قابل توجهی از بذر ارقام روز کوتاه پیاز از طریق واردات تامین می شود که شرایط را برای حذف و فرسایش ژنتیکی توده های بومی فراهم نموده است. اما علی-رغم این فرسایش، تنوع وسیعی در این توده ها گزارش شده است. در بین این توده ها، توده هایی با عملکرد بالا، خاصیت انبارمانی طولانی و مقاوم به آفات در مطالعات گوناگون مشاهده شده است، بنابراین مطالعه کمی و کیفی این توده ها حائز اهمیت فراوانی می-باشد. در همین راستا این پژوهش به منظور مطالعه تاریخ سوخ دهی، صفات مرفولوژیک و همبستگی صفات جمعیت های بومی جنوب کشور و دو رقم تجاری پریماورا و تگزاس ارلی گرانو صورت گرفت. مواد و روش ها: این تحقیق به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی شامل هشت تیمار (پیاز اصلاح شده بهبهان، توده های محلی بهبهان، پادوک، رامهرمز، برازجان، ایرانشهر و ارقام تگزاس ارلی گرانو و پریماورا) با چهار تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بهبهان به مدت دو سال زراعی (93-1392) اجرا شد. بذور در اواسط مهر ماه در خزانه کشت و نشاها (در مرحله 2 تا 3 برگی) و در اواخر آذر ماه به زمین اصلی منتقل شدند. تاریخ تشکیل سوخ با شاخص نسبت تشکیل سوخ و مجموع تجمعی تخمین زده شد. سوخ ها در زمان افتادگی50 تا 80 درصد برگ ها و شروع خشک شدن آنها برداشت شدند. نتایج حاصله توسط نرم افزار MSTATC تجزیه و تحلیل گردید و میانگین ها با استفاده از آزمون چند دامنه ای دانکن مقایسه شدند. یافته ها: در سال اول آزمایش در جمعیت های مورد مطالعه سوخ از 27 اسفند با طول روز 11 ساعت و 56 دقیقه تا 3 فروردین با طول روز 12 ساعت و 5 دقیقه تشکیل شد. در سال دوم آزمایش زمان سوخ دهی از 12 فروردین با طول روز 12 ساعت و 32 دقیقه تا 30 فروردین با طول روز 13 ساعت و 5 دقیقه متغیر بود. حداکثر عملکرد کل در سال اول و دوم آزمایش به ترتیب توسط توده محلی پادوک و رقم تگزاس ارلی گرانو تولید شد. بیشترین عملکرد قابل فروش به رقم پریماورا مربوط بود. در ارقام تگزاس ارلی گرانو و پریماورا بولتینگ مشاهده نگردید. حداکثر و حداقل دوقلویی به ترتیب به رقم پریماورا و توده محلی برازجان مربوط بود. بیشترین درصد ماده خشک سوخ به پیاز اصلاح شده بهبهان تعلق داشت. مطالعه ضرایب همبستگی مشخص نمود عملکرد کل و قابل فروش با بولتبنگ و دوقلویی همبستگی منقی و معنی داری دارند. بین درصد ماده خشک سوخ و درصد کل مواد جامد محلول سوخ رابطه مثبت و معنی-داری مشاهده گردید. نتیجه گیری: همه جمعیت های مورد مطالعه روز کوتاه بودند. بر اساس نتایج این بررسی برای کشت پیاز در خوزستان رقم تگزاس ارلی گرانو بهترین رقم می باشد. در میان جمعیت های بومی، پیاز اصلاح شده بهبهان، از نظر حساسیت پایین به دوقلویی و بالا بودن درصد ماده خشک سوخ، مناسب ترین جمعیت می باشد.