این پژوهش به بررسی تاثیر نوسان های سود و اجزای درونی آن (نوسان های اقلام تعهدی سرمایه در گردش، نوسان های وجه نقد حاصل از فعالیت های عملیاتی، استهلاک و سایر اقلام تعهدی سرمایه در گردش) بر دقت سود پیش بینی شده توسط مدیران می پردازد. نمونه آماری این پژوهش شامل داده های 72 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران از ابتدای سال 1387 تا انتهای سال 1392 می باشد.بدین منظور از مدل پیش بینی سود ساده دیچو و تانگ و مدل پیش بینی سود تفکیک شده به اجزای درونی خود که توسط کولین و گولی ارائه شد، استفاده گردید. برای دستیابی به نتایج پژوهش، مدل به صورت مقطعی برآورد گردید و سپس با استفاده از آزمون دو دامنه ای و نسبت بین دو متغیر مستقل، وضعیت پایداری متغیرها طی دوره مورد آزمون بررسی شد.شواهد حاکی از پایداری متغیر سود طی دوره سالانه می باشد، در حالی که سایر اجزای درونی سود در دوره های شش ماهه و دوره های سالانه پایدار نبوده و منجر به نوسان سود و کاهش دقت سود پیش بینی شده می گردند.

سرمایه گذاران، اعتباردهندگان و تحلیل گران مالی علاقه مندند اطلاعات بیشتری راجع به هموارسازی سود در شرکت های سرمایه پذیر داشته باشند؛ به خصوص اگر این اطلاعات بر تصمیم گیری آن ها موثر باشد. یافته های بسیاری از تحقیقات نشان دهنده این است که سرمایه گذاران در تصمیمات سرمایه گذاری، سود هموار و کم نوسان را ترجیح می دهند. در این راستا مدیران تلاش می کنند سود و نرخ رشد آن را هموار نشان دهند. تحقیق حاضر به بررسی تاثیر هموارسازی سود در جامعه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار بر محتوای اطلاعاتی (آگاهی بخشی اطلاعاتی) سود می پردازد. هموارسازی سود با استفاده از شاخص ایکل در سال های 1380 تا 1384 اندازه گیری شده است که در این ارتباط، با توجه به تعدادی از متغیرها در ساختار مدل، از اطلاعات یک سال ماقبل و سه سال آتی (نه سال مالی) نیز استفاده شده است. با تفکیک شرکت ها به هموارساز و غیر هموارساز موضوع تحقیق در قالب چهار فرضیه مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج حاکی از آن است که هموارسازی سود باعث افزایش محتوای اطلاعاتی می گردد و هدف اصلی هموارسازی به قصد تحریف اطلاعات نمی باشد. باید توجه داشت که رابطه ای مثبت بین سودهای جاری و آتی برقرار می باشد و در نهایت سود دوره های آتی شرکت، رابطه مستقیم و مثبتی با سود هموار شده شرکت دارد. همچنین هموارسازی سود، محتوای اطلاعاتی سود در رابطه با گردش وجوه نقد آتی و توانایی سود در پیش بینی اقلام تعهدی آتی را افزایش می دهد، که این مسائل هنگام تصمیم گیری استفاده کنندگان بایستی مورد نظر قرار گیرد.

در این پژوهش ارتباط نوع خبر سود پیش بینی شده فصلی و میزان تاخیر در اعلام آن و نیز ارتباط میزان تاخیر در اعلام سود پیش بینی شده فصلی با دقت پیش بینی به عنوان یکی از انگیزه های احتمالی تاخیر در اعلام سود در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، بر اساس داده های 130 شرکت طی سال 1383 تا 1392 بررسی شده است. در این راستا پنج فرضیه تدوین گردید و جهت آزمون فرضیه ها نیز از روش رگرسیون چندگانه مبتنی بر داده های ترکیبی (تابلویی) استفاده شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که بین خبر بد و میزان تاخیر در اعلام سود پیش بینی شده، رابطه مثبت معنی داری وجود دارد، که نتیجه حاصل با الگوی «خبر خوب-زود، خبر بد-دیر» مطابقت دارد. همچنین، بزرگی تعدیل های منفی، رابطه مثبتی با میزان تاخیر در اعلام آن دارد، لیکن با افزایش درصد پوشش، به عنوان نشانه ای از موفقیت عملکرد شرکت، میزان تاخیر در اعلام سود کاهش می یابد. از طرف دیگر، با افزایش تاخیر در اعلام سود هر سهم پیش بینی شده ، خطای پیش بینی سود (دقت پیش بینی سود)، کاهش (افزایش) می یابد. بنابراین افزایش دقت پیش بینی می تواند یکی از انگیزه های احتمالی تاخیر در اعلام سود باشد.

هدف این پژوهش بررسی توان اطلاعاتی معیار جدیدی از ریسک با عنوان ریسک کاهش سود در تحلیل صورت های مالی است که بر مبنای تغییرات رو به پایین نسبت به سود مورد انتظار حساب می شود. به این منظور، رابطه ویژگی های کیفی سود، بتای سود، نوسان سود و همچنین، معیارهای ریسک کاهش بازده و چولگی منفی بازده سهام با ریسک کاهش سود بررسی شد. پنج فرضیه اصلی و هفت فرضیه فرعی تدوین و داده های مربوط به 91 شرکت عضو بورس اوراق بهادار تهران برای دوره زمانی 1379 تا 1393 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. الگوی رگرسیون پژوهش با استفاده از روش داده های ترکیبی بررسی و آزمون شد. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد که معیارهای ریسک کیفیت اقلام تعهدی، پایداری، توان پیش بینی، هموارسازی، به موقع بودن، بتای سود، نوسان سود، ریسک کاهش بازده و چولگی منفی بازده سهام دارای رابطه معنی دار با ریسک کاهش سود هستند و بنابراین، می توان نتیجه گرفت اطلاعات مربوط به این معیارهای ریسک در معیار ریسک کاهش سود نهفته است. متغیرهای مربوط بودن و محافظه کاری در سود اگرچه در تحلیل رگرسیون درکنار سایر معیارهای ریسک دارای رابطه معنی دار با ریسک کاهش سود نبودند ولی در تحلیل همبستگی دارای ارتباط معنی دار و منفی با ریسک کاهش سود می باشند.

حق الزحمه حسابرسی به شرایطی که موجب افزایش ریسک حسابرسی می شود، حساس است. خودهمبستگی سود و نوسان سود از ویژگی های مهم سود هستند که بر ریسک حسابرسی اثرگذارند. اگرچه این ویژگی ها ممکن است از عناصر تشکیل دهنده ریسک ذاتی باشند، اما همبستگی و جهت اثر آن ها مبهم است. با افزایش ریسک ذاتی، حسابرسان باید آزمون محتوای بیشتری را اجرا کنند تا ریسک کلی حسابرسی کاهش یابد. در تحقیق حاضر به بررسی اثر ویژگی های مذکور سود بر حق الزحمه حسابرسی از منظر تئوری های موجود پرداخته شده است. در این راستا، اطلاعات 93 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی بازه زمانی 1388 تا 1394 مورد بررسی و آزمون قرار گرفت. نتایج آزمون فرضیه های پژوهش، نشان می دهند که بین خودهمبستگی سود و حق الزحمه حسابرسی رابطه ی منفی و معنادار و بین نوسان سود و حق الزحمه حسابرسی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. به عبارت دیگر، هرچه نوسانات (خودهمبستگی) سود بیشتر باشد، موسسات حسابرسی حق الزحمه بیشتری (کمتری) بر صاحبکاران خود شارژ می کنند. همچنین برخلاف انتظار، تخصص صنعتی حسابرسان یا به عبارتی دیگر کیفیت حسابرسی، اثر تعدیلی معناداری بر رابطه بین ویژگی های سود و حق الزحمه حسابرسی ندارد.

در این مقاله اختلاف سود حسابداری و سود ماخذ محاسبه مالیات بر رشد و پایداری سود بررسی شده است. یافته های مقاله با استفاده از داده های نمونه انتخابی از 80 شرکت و بکارگیری تحلیل آماری رگرسیون به صورت داده های ترکیبی نشان می دهد که در بازار سرمایه ایران، اختلاف سود حسابداری و سود ماخذ محاسبه مالیات با تغییرات آتی سود خالص بعد از مالیات رابطه معنی داری دارد، به طوری که با افزایش این اختلاف از میزان رشد سود خالص شرکت ها کاسته می شود. همچنین شواهد نشان می دهد که اختلاف بین سود حسابداری و سود ماخذ محاسبه مالیات با تغییرات آتی مالیات رابطه معنی داری دارد. به طوری که با افزایش این اختلاف بر میزان رشد مالیات در سال های آتی افزوده می شود. در ارتباط با پایداری سود نیز نتایج حاکی از این است که در میان شرکت های بورسی، اختلاف زیاد بین سود حسابداری و سود ماخذ محاسبه مالیات، پایداری سود شرکت ها را تحت تاثیر قرار می دهد به طوری که با زیاد بودن اختلاف مثبت و یا منفی بین سود حسابداری و سود ماخذ محاسبه مالیات از پایداری سود شرکت ها کاسته می شود.