منطق نگاران دو بخشی قرن هفتم با تامل در تفاوت ساختار قضیه طبیعیه و قضیه مهمله به اعتبار قضیه طبیعیه به عنوان یکی از اقسام حملی پرداختند و تقسیم بندی سه گانه را به صورت چهارگانه بازسازی کردند. آنان دو دیدگاه رقیب، یعنی مهمله انگاری و شخصیه انگاری طبیعیه را مورد نقد قرار دادند. طبیعیه از حیث سور ناپذیری، انحلال ناپذیری به عقدالوضع و عقدالحمل، اشتمال بر عضویت و نه اندراج؛ و یکسانی موضوع حقیقی و موضوع ذکری، با مهمله تمایز ساختاری دارد. طبیعیه با شخصیه از حیث موارد یاد شده، تفاوت ساختاری ندارد و تمایز آن دو، در سنخ محمول آنهاست. از این روی منطق دانان قرن هفتم از طرفی طبیعیه را متمایز از مهمله اعتبار کردند و از طرف دیگر بر طبیعیه در حکم شخصیه است تاکید داشتند. آنان با اعتبار طبیعیه به صورت متمایز از شخصیه، به یک معنا به اهمیت منطقی محمول درجه دو پی برده اند. مراد از محمول درجه دو در اینجا معقول ثانی منطقی است که به دلیل محمول واقع شدن تمایز ساختاری را سبب می شود. بنابراین، محمول درجه دوم با آنچه منطق دانان جدید در حساب محمولات درجه دوم به کار می برند، متفاوت است. این پژوهش، در واقع، سهم منطق نگاران دو بخشی قرن هفتم را در توسعه دانش منطق، با عطف توجه به یک مساله معین نشان می دهد.

مکتب طب ایرانی بر پایه اصول و مبانی خاصی شکل گرفته است که به عنوان ریشه های ثابت و استوار طب پویا، فهم درست از آن، نتایج سودمندی را در شناخت و درمان بیماری ها و مهم تر از آن حفظ سلامت و پیشگیری از بیماری ایجاد نموده است. بخش نظری طب ایرانی به بیان اصول و مبانی در طب می پردازد که به وجود آمدن و تعادل انسان به وجود آن ها بستگی دارد. این اصول شامل هفت جزء شامل: ارکان، امزجه، اخلاط، اعضاء، ارواح، قوا و افعال است. فهم مناسب این مطالب در ساخت داروها و درمان بیماری ها و نیز در تغذیه و حفظ الصحه بسیار ارزشمند می باشد و به همین خاطر فرا گرفتن امور طبیعیه برای طبیبان و داروسازان مکتب طب ایرانی از مهم ترین اولویت ها می باشد و همان طور که ذکر گردید در فهم مناسب این مطالب طبیب بی نیاز از فهم خوب فلسفه نمی باشد.

گسترش روز افزون استفاده از طب مکمل در سراسر دنیا، نیاز به شناخت دقیق مبانی، اصول و کاربرد صحیح آن را از سوی حرف پزشکی، اجتناب نا پذیر ساخته است. این مطالعه با هدف مروری کامل مبانی نظری طب سنتی انجام شده است.این پژوهش، مطالعه از نوع مروری و با استفاده از منابع اصیل مرتبط با موضوع و با بررسی متون مربوطه از پایگاه های اطلاعاتی اینترنتی (Google, scholar, SID, Magiran, Iranmedex) با کلیدواژه های (Elementary, Iranian Traditional Medicine) انجام شده است.یافته های این مطالعه نشان می دهد تئوری ها و مفاهیم پیشگیری، تشخیص، بهبود و درمان بیماری در طب سنتی بر اساس برخورد کل نگر به بیمار است. در طب سنتی اختلالات در حیطه های جسمی، روحی، روانی، معنوی و محیطی به طور همزمان درمان می شوند. با توجه به این موارد می توان این گونه نتیجه گیری کرد که فلسفه جامع نگر عنصری کلیدی در تمام موارد استفاده از طب سنتی است. بنابراین هنگام بررسی آثار مکتوب در زمینه طب سنتی چه داروهای گیاهی و چه درمان های مبتنی بر روش های سنتی باید نظریه ها و مفاهیم و کاربرد هر نوع طب سنتی و زمینه فرهنگی آنها در نظر گرفته شوند.

فیلسوفان مسلمان حمل اولی و شایع را به دو معنای متفاوت به کار برده اند: 1. به قید قضیه 2. به قید موضوع. حمل اولی و شایع به قید قضیه نخستین معنای این دو اصطلاح و به ترتیب، به معنای «اتحاد مفهومی» و «حمل مصداقی» است؛ اما حمل اولی و شایع به قید موضوع، معنایی است که بعدها اختراع شده و به ترتیب، به معنای «اراده مفهوم موضوع» و «اراده مصادیق موضوع» است و در حقیقت، چیزی جز همان تفکیک معروف میان «قضیه طبیعیه» و «قضیه غیر طبیعیه» نیست. در این مقاله، با بررسی کاربردهای متعدد دو معنای حمل اولی و شایع در فلسفه اسلامی، به صورت بندی این دو معنا در منطق جدید از سوی معاصران اشاره می کنیم و خود صورت بندی دیگری پیشنهاد می کنیم. در پایان مقاله، نشان می دهیم که منطق جدید می تواند حمل اولی به قید موضوع (یعنی قضیه طبیعیه) را به حمل اولی به قید قضیه فروبکاهد و از این رو، تفاوت ها را به تشابه بدل سازد.

بیان مسئله: معماری دامنه وسیعی داشته و با علوم بسیاری در ارتباط است، که این موضوع اهمیت آن را افزایش می دهد. لذا به نظر میرسد یکی از علومی که معماران گذشته آن را فرا می گرفتند، طب بوده است؛ و مؤید آن بنا های به جای مانده از گذشته، آثار مکتوب مرتبط با توصیه های طبی و کاربرد آن در معماری است. حمام یکی از کاربردی‏ترین و تخصصی ‏ترین‏ عناصر طبی معماری شهرها و روستاهای ایران است که متأسفانه اطلاعات موجود پیرامون آن، بیشتر جنبۀ فرهنگی و اجتماعی دارد و معماری آن از بعد فضایی درمانی و رابطه کالبد بنا با انسان کمتر مورد توجه قرار گرفته است. اهداف تحقیق: تحقیق حاضر با رجوع به منابع معتبر طب سنتی، به رابطۀ عناصر حمام‏های ایرانی با مسئلۀ پیشگیری و درمان و نیز چگونگی شکل‏گیری حمام با توجه به طب سنتی می‏پردازد. باتوجه به اینکه تبیین نظام سلسله مراتب حمام بر مبنای کارکردهای بهداشتی و درمانی بوده است، هدف این تحقیق، مطالعۀ این فرضیه است که معماری حمام‏های ایرانی از ادوار پیش از اسلام و سپس در دوران اسلامی، در راستای حفظ سلامتی و یا درمان شکل گرفته است. روش تحقیق: رهیافت مقاله حاضر مبتنی بر تفسیر تاریخی شواهد مستند است که در قالب متون طبی به موضوعات مرتبط در معماری حمام پرداخته اند. چارچوب نظری که این پژوهش بر آن استوار است، بررسی رابطه عناصر و اجزا معماری حمام و سلامت انسان از منظر طب سنتی است. بنابراین این پژوهش به لحاظ معرفت شناسی در پارادایم تفسیری یا برساختی (ساختارگرایی)، به لحاظ جهت گیری نظری، به لحاظ رویکرد (شیوه استدلال) تطبیقی، به لحاظ نوع داده ها کیفی، به لحاظ نوع نتایج توصیفی-تحلیلی و به لحاظ رهیافت تاریخی-تفسیری است که به شیوه تحلیل گونه شناسی و با شیوه گردآوری داده کتابخانه ای (اسنادی) و با ابزار نقشه خوانی، سند خوانی و فیش برداری انجام شده است.

مکتب طب سنتی ایران دارای مبانی قوی استدلالی می باشد که با کمک گرفتن از تجربه و قیاس و بر اساس عملکرد طبیعت بدن در جهت درک و توضیح بسیاری از علایم و نشانه ها تلاش نموده است. دستگاه گوارش بخصوص معده در مکتب پزشکی ایرانی از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد و دقت در پیشگیری و درمان بیماری های معده در درمان بسیاری از بیماری های بدن همواره مورد توجه بوده است. در معاینه و بررسی بیماری های دستگاه گوارش، پزشک باید درک صحیحی از علم تشریح و ارتباط بین اندام ها داشته باشد. همچنین بر اساس مکتب پزشکی ایرانی، طبیب علاوه بر اطلاع صحیح از علم تشریح، برای درک صحیح بیماری ها و علایم آن می بایستی بر مبانی نظری طب بخصوص امور هفت گانه طبیعیه تسلط کامل داشته باشد تا بتواند با استفاده از آن توضیح منطقی برای ارتباط بین علایم بیماری برقرار نماید. بر اساس نظریه مکتب پزشکی ایرانی، امور منسوب به طبیعت بدن یا امور طبیعیه شامل ارکان، مزاج، اخلاط، اعضا، ارواح، قوا و افعال می باشند. مقایسه هایی مابین این مباحث در مکتب طب ایرانی و طب سنتی چین نیز در مقاله ذکر شده است.

شناخت آرای منطقی دوانی، رهبر مدرسه جلالیه در حوزه فلسفی شیراز، در فهم تطور تاریخی اندیشه های منطقی در فرهنگ اسلامی، اهمیت بسزایی دارد. آثار دوانی به دو گروه منطقی و فرامنطقی قابل تقسیم است. شرح رساله اثبات عقل مفارق و نوشته های متعدد دوانی در حل شبهه  جذر اصم را نوشته های فرامنطقی می دانیم که در آن ها به بحث از صدق، مناط و تفسیر آن می پردازد. حواشی وی بر آثار منطقی پیشینیان که غالبا  محدود به مباحث آغازین منطق است، نوشته های منطقی وی را تشکیل می دهد. دوانی در منطق نگاری، پیرو منطق نگاری دو بخشی است و غالبا به آثار قرن هفتم و هشتم ق. معطوف است. نسبی انگاری بداهت و نظری بودن، حمل پذیری جزیی حقیقی، شخصیه انگاری قضیه طبیعی، ذهنیه انگاری سالبه المحمول و نقد مبنای عدم استلزام صدق آن نسبت به وجود موضوع از آرای منطقی دوانی است.

ارسطو در آغاز کتاب قیاس (تحلیل اولی) گزاره حملی را به دو قسم مسور و مهمل طبقه بندی می کند. منطق دانان پیشین در دوره اسلامی، طبقه بندی گزاره حملی را در کتاب "عبارت" طرح و آن را به سه قسم شخصی، مسور و مهمل افزایش دادند. منطق دانان پیشین در دوره اسلامی طبقه بندی گزاره حملی را در کتاب عبارت" طرح و آن را به سه قسم شخصی، مسور مهمل افزایش دادند منطق دانان دو بخشی متاخر (از سده هفتم به بعد) طبیعیه را نیز بر آنها افزودند. علامه حلی طبقه بندی پنج گانه ای را ارایه می دهد. امروزه دیدگاه رایج از آن منطق دانان دو بخشی متاخر است. اما دیدگاه علامه حلی نزد اصولیان موثر افتاد. تبیین تطور تاریخی طبقه بندی گزاره حملی و نقد و تحلیل این دیدگاه مساله تحقیق حاضر است. در پرتو نقد ملاک تقسیم بندی و با توجه به اصل ارجاع مهمل به جزیی و طبیعیه به شخصی می توان به تقسیم بندی دو گانه ای رسید. قضیه یا شخصی و در حکم شخصی، یا مسور و در حکم مسور است. همچنین ملاک تقسیم در این طبقه بندی قابل نقد است. در پرتو این نقد روشن می شود که این طبقه بندی فراتر از ملاک موضوع بر تمایز ساختاری استوار است.

زمینه و هدف: در دیدگاه طب، یکی از مهم ترین عامل مؤثر بر کیفیت هوای محیط و سلامت انسان، چگونگی وضعیت جغرافیایی است و برای مکان یابی محل سکونت به عوامل محیط طبیعی به عنوان عاملی اثرگذار بر مزاج اقلیم و سکنه توجه شده است. بنابراین هدف این پژوهش تبیین عوامل مؤثر بر تغییرات آب و هوای منطقه، توصیه های طب سنتی برای مکان یابی و تعیین حدود اقلیم های هفتگانه از دیدگاه طب سنتی است. مواد و روش ها: این مطالعه یک تحقیق کیفی بر اساس روش تحلیلی-توصیفی و بر پایه اسناد و منابع معتبر کتابخانه ای است. به طوری که ابتدا منظور از تغییرات هوا در طب بیان گردیده و سپس عوامل مؤثر در تغییر آب و هوا و مکان یابی، با استفاده از منابع تاریخی مانند قانون، ذخیره خوارزمشاهی، مفرح القلوب و نرم افزار جامع طب سنتی نسخه 5/1 مورد بررسی قرار گرفته است یافته ها: عناصر محیطی مؤثر بر مکان یابی با تأثیر گذاشتن بر دو اصل مهم طب سنتی یعنی هوا و اعراض نفسانی باعث تغییرات در زنجیره امور طبیعیه شده و بر سلامتی انسان تأثیر می گذارد به گونه ای که همه عوامل و عناصر محیطی به دلیل دارا بودن مزاج خاص، بر افراد تأثیر گذاشته و با اثرگذاری بر تعادل جسم و روان انسان، تغییر افعال که هدف نهایی و آخرین زنجیره امور طبیعیه می باشد را باعث می گردند. نتیجه گیری: به نظر می رسد که معماری به شیوه عمل معماری همساز با اقلیم با توجه به لایه های اقلیمی مورد توجه طبیبان بوده است. همچنین در میان فاکتورهای مؤثر در مکان یابی، عامل باد به عنوان عاملی واسط بر سایر عوامل تأثیر مستقیم دارد و عنصر باد نقش بیشتری نسبت به سایر عوامل دارد. بنابراین توجه به جغرافیای پزشکی در انتخاب محل سکونت و ساخت بنا می تواند نقش مثبتی ایفا نماید و به ایجاد فضای سلامت محور کمک نماید.

واژه «حمل»، با توجه به دو مولفه اتحاد و تغایر، در برخورد با مهمانان ناخوانده ای همچون گزاره های طبیعیه و گزاره های مبتنی بر حمل اولی ذاتی دستخوش تغییراتی معنایی شده است که بر این اساس می توان سه دوره مجزا را از هم بازشناخت:1. دوره ای که در آن «ما به الاتحاد» در خارج و «ما به التغایر» در ذهن است؛2. دوره ای که در آن ما به الاتحاد، علاوه بر خارج، می تواند در ذهن نیز باشد و «ما به التغایر» نیز به سطح فراتر ذهن و یا ذهن دیگر عزیمت کند؛ 3. دوره ای که در آن ما به الاتحاد و ما به التغایر، علاوه بر منظر و ناظر، می توانند به ترتیب در ناظر و منظر قرار گیرند. بدون تفکیک این دوره ها نمی توان به درستی به بازخوانی نظریه تمایز حملین در آثار ملاصدرا پرداخت. در این مقاله ما به الاتحاد و ما به التغایر در سیری تاریخی تحلیل می شوند تا از این طریق، گوشه ای از ابهامات نظریه تمایز حملین زدوده شود.