سابقه و هدف: مصرف محصولات غنی شده علاوه بر تأمین نیازهای بدن، نه تنها سبب بیماری نمی شود بلکه تأثیرات مثبتی را نیز برای مصرف کننده به دنبال دارد. پفک محصولی متشکل از بلغور و آرد غلات می باشد که به وسیله دستگاه اکسترودر حجیم شده است. کدوحلوایی یک منبع مناسب از کاروتن، ویتامین های محلول در آب و اسیدهای آمینه است. کدوحلوایی را می توان به آرد که دارای ماندگاری طولانی است تبدیل نمود. آرد کدوحلوایی به دلیل عطر و طعم بسیار مطلوب، شیرینی و رنگ زرد نارنجی-قرمز تیره آن استفاده می شود. مواد و روش ها: برای تولید پودر کدوحلوایی، پس از جدا کردن پوست و دانه های کدوحلوایی، گوشت آن به قطعه های 5 میلی متری برش خورده و در خشک کن با هوای داغ با سرعت جریان هوای یک متر بر ثانیه و دمای 65 درجه سانتی گراد به مدت 8 ساعت تا رطوبت 10% خشک گردید. در این مطالعه تأثیر جایگزین کردن مخلوط پودر کدوحلوایی با آرد ذرت در تولید پفک در چهار سطح 0، 10، 15 و 20 درصد، در قالب طرح کاملاً تصادفی بر خواص فیزیکوشیمیایی و ویژگی های حسی پفک، مورد ارزیابی قرار گرفت. اختلاف بین تیمارها به روش تجزیه واریانس و مقایسه میانگین براساس روش دانکن در سطح اطمینان 95% انجام شد. تأثیر جایگزین کردن پودر کدوحلوایی بر خواص فیزیکوشیمیایی پفک مانند رطوبت، میزان ترکیبات پلی فنلی کل، فیبر، بتاکاروتن، دانسیته و خصوصات بافتی مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته ها: بین پفک های تهیه شده از نظر خصوصیت تردی اختلاف معنی داری مشاهده نشد (05/0P>). با افزایش درصد پودر کدوحلوایی در فرمولاسیون پفک، اختلاف معنی داری بین پفک ها از نظر مقدار رطوبت مشاهده شد و مقدار رطوبت آنها در محدوده 58/5-11/2 درصد متغیر بود. بیش ترین میزان بتاکاروتن مربوط به پفک حاوی 20% پودر کدوحلوایی (54/0 میلی گرم در صد گرم) و کمترین مقدار آن مربوط به تیمار شاهد بود (09/0 میلی گرم در صد گرم). با افزایش درصد پودر کدوحلوایی اختلاف معنی داری بین پفک ها از نظر مقدار پلی فنول کل مشاهده شد و مقدار پلی فنول کل آنها در محدوده 2203-433 میلی گرم در لیتر به دست آمد. استفاده از سطوح بالاتر جایگزینی پودر کدوحلوایی منجر به تولید محصولی با نرخ انبساط بیشتر نسبت به تیمار شاهد شد. بیش ترین میزان نرخ انبساط مربوط به پفک حاوی 20% پودر کدوحلوایی بود که با تیمارهای دیگر و تیمار شاهد اختلاف معنی داری داشت (05/0P <). نتایج ارزیابی حسی نشان داد که پفک حاوی 20 % پودر کدوحلوایی بالاترین امتیاز را از نظر رنگ، بافت، طعم و پذیرش کلی داشت. نتیجه گیری: اختلاف معنی داری بین نمونه شاهد و نمونه های آزمایشی از نظر آزمون های فیبر، بتاکاروتن، نرخ انبساط و دانسیته مشاهده شد (05/0P<). با افزایش مقدار پودر کدوحلوایی مقدار فیبر پفک ها افزایش یافته و مقدار فیبر در محدوده 04/7-10/1 درصد بدست آمد. براساس نتایج ارزیابی فیزیکوشیمایی و حسی پفک حاوی 20 % پودر کدوحلوایی به عنوان نمونه برتر معرفی می گردد.

نتایج به دست آمده از مطالعات بالینی حاکی از وجود ارتباط معنی داری بین سبک زندگی(خصوصا رژیم غذایی)، طیف متنوعی از بیماری ها و وضعیت سلامت مصرف کننده می باشد. در این رابطه مواد غذایی فراسودمند قادر به بهبود وضعیت سلامت و کیفیت زندگی افراد می باشد. همگام با افزایش آگاهی مصرف کنندگان و افزایش تحقیقات در زمینه غذاهای فراسودمند پروبیوتیکی، امروزه جهت بهینه سازی اثرات سلامت بخش پروبیوتیک ها، مفهومی جدید(پست بیوتیک) در حال شکل گرفتن است. در این مطالعه ضمن معرفی مواد غذایی فراسودمند پست بیوتیک، بررسی چالش های پیشرو در تولید صنعتی آن ها و لزوم تمرکز سرمایه گذاری برای توسعه و گسترش این گروه از مواد غذایی انجام گرفته است. مقالات مرتبط با موضوع مطالعه در پایگاه های اطلاعاتی ISI Web of Knowledge, PubMed/Medline, Scopus و Google Scholar جستجو شدند و مطالعاتی که مفهوم، روش های استخراج، شناسایی و فعالیت های زیستی پست بیوتیک ها را بررسی کرده بودند، وارد مطالعه شدند. پست بیوتیک ها با توجه به ویژگی های منحصربه فرد خود قابلیت استفاده در ماتریکس طیف گسترده از غذاهای فراسودمند تخمیری و غیر تخمیری را دارند. فرآیند تخمیر یکی از مهم ترین منابع تولید پست بیوتیک ها به شکل طبیعی می باشد، با این حال می توان با استفاده از روش های مختلف آزمایشگاهی ترکیبات فوق را به شکل خالص تر و باقدرت عملکردی بالایی تولید کرد که قابلیت استفاده در طیف گسترده ای از مواد غذایی برای بهبود وضعیت تغذیه ای و زمان ماندگاری محصولات غذایی و اهداف سلامت بخشی در مصرف کنندگان داشته باشند. درک ویژگی های فارماکوکینتیک ترکیبات پست بیوتیکی و نانوسامانه های حامل برای طراحی بهترین سیستم تحویل و همچنین حصول اطمینان از ویژگی های ایمنی و کیفی مطلوب محصولات(دارویی-غذایی) پست بیوتیک، ضروری قلمداد می شود. پست بیوتیک ها را می توان به عنوان راهبردی نوین در طیف وسیعی از محصولات غذایی جهت به تاخیر انداختن فساد، افزایش ماندگاری و توسعه غذاهای فراسودمند به کار گرفت.