تاریخ جهان در اساطیر ایرانی سه مرحلة اصلی دارد که عبارتند از بندهشن، گمیزشن، وزارشن. بندهشن مرحلة آغاز آفرینش است که هنوز دو اصل خیر و شر جدا از هم هستند، گمیزشن مرحلة اختلاط و ستیز این دو اصل است، و وزارشن مرحلة جدایی این دو اصل از هم با شکست کامل نیروهای شر. از آنجا که این سه بخش سه مرحلۀ اصلی از یک روند هستند و کاملاً به هم مربوط و پیوسته اند، رویدادهای اصلی هیچ یک از این سه را نمی توان و نباید بدون توجه به دو مرحلة دیگر مطالعه و بررسی کرد؛ این امر در خصوص مرحلۀ اول و سوم بیشتر صدق می کند. فرشگرد دربردارندة وقایعی است که در مرحلة وزارشن روی خواهند داد. در این مقاله فرشگرد را با توجه به رویدادهای مربوط به بندهشن مذکور در برخی متون پهلوی بررسی کرده ایم، شواهدی از مهرپرستی رومی را از نظر گذرانده ایم، و در پایان به این نتیجه رسیده ایم که آخرالزمان زردشتی بر اساس باورهای مهرپرستی ایرانی تعریف شده است. مهرپرستی دین ایرانیان پیش از دین آوری زردشت بوده، و بسیاری از آموزه ها و باورهای این کیش در اوستا و متون پهلوی و همچنین در مهرپرستی رومی باقی ماند.برای گردآوری اطلاعات در این پژوهش از روش کتابخانه ای بهره برده شده است، و از شیوة تطبیقی ـ تحلیلی برای تحلیل اطلاعات.

دین زردشتی همانند ادیان سامی به فردی که نجات بشریت به دست او خواهد بود معتقد است این فرد بنام سوشیانس است که در دوره هزار ساله قبل از خود نیز در قالب هوشیدر و هوشیدر ماه ظهور کرده است.در دوره ظهور سوشیانس حوادثی قبل و بعد از او اتفاق می افتد که بسیار جالب توجه است اما آنچه مهم است وقوع رستاخیز می باشد که با ظهور سوشیانس تحقق می پذیرد و رستاخیز واقعی بدن رخ خواهد داد و داوری بزرگ انجام خواهد گرفت و نزاع میان اشه و دروگ پایان خواهد پذیرفت.

نیکی در زمرۀ بارزترین آموزه های دینی - اخلاقی در همۀ ادیان الهی از جمله دیانت زرتشتی است. هرچند این آموزه در سنت های مختلف دینی منزلتی والا دارد، در ابعاد و سطوح متفاوتی به آن پرداخته شده است. پژوهش حاضر به شیوۀ توصیفی - تحلیلی و با استناد به متون مقدس - اوستا و ادبیات پهلوی - نخست در پی تبیین نقش محوری و شاخص این آموزه در الهیات زرتشتی و سپس طرح جایگاه ممتاز نیکوکاری و گونه های آن در ادبیات مقدس زرتشتیان است. یافته های این تحقیق نشان می دهد آموزۀ نیکی در آیین زرتشتی به گونه ای متمایز از دیگر ادیان جهان، فراتر از یک توصیۀ ایمانی - اخلاقی، ارتباطی وثیق با طیف وسیعی از باورهای بنیادین دینی دارد و نقشی جوهری در الهیات این دین ایفا می‎کند. در آیین زرتشتی، اهورا مزدا ذات و سرچشمۀ نیکی است که اراده اش بر تحقق شهریاری نیکی در عالم تعلق گرفته است و در این راه نقش کارگزاران او یعنی اَشُو زرتشت، اَمشاسپَندان، ایزدان، اَشَوَنان و فرشگردکرداران در برپایی این جهان آرمانی، بر مبنای این آموزه معنا پیدا می کند و تبیین می شود.

آنچه تحت عنوان فرجام شناسی زردشتی مطرح می شود، در دو عنوان قابل بررسی است: فرجام روان آدمی پس از مرگ و فرجام نهایی جهان، که هر کدام از آنها به نوبه خود دارای زیرمجموعه های دیگری است؛ چنانکه پس از مرگ، روان انسان باید مراحلی نظیر سدوش، روانه شدن به طرف پل چینود، داوری فردی، و پادافره را از سر بگذراند، مراحلی که تا رستاخیز ادامه خواهد یافت. این در حالی است که فرجام نهایی جهان دربر دارنده ظهور موعودهای زردشتی، رستاخیز، داوری نهایی انسان، و فرشگرد است. آنچه تا رستاخیز واقع می شود تنها با روان آدمی مرتبط است، اما مراحل مربوط به فرجام نهایی اش جسمانی است. در نهایت، با فرشگرد و آفرینش دنیای نوین، بشر همواره با آرامش و سعادت زیست خواهد کرد.

زند بهمن یسن جزء آن دسته از متون پهلوی است که در آنها، از روی مکاشفه، حوادث جهان پیشگویی شده است. کتاب در 9 فصل تدوین شده و پرسش و پاسخی است میان زردشت و اورمزد که، در آنها، اورمزد به پیش بینی حوادثی می پردازد که در سر هزاره زردشت و بعد از آن در زمان پسران او برای ایران و کل جهان رخ می دهد؛ حوادثی که در نهایت منجر به شکست اهریمن و، به تبع آن، رستاخیز و فرشگرد می شود.

مقاله حاضر شامل مسایل مربوط به معتقدات مزدا پرستان درباره مرگ و مراسم وابسته بدان در این جهان است. در این نوشته فرجام شناسی مزدا پرستی و آیین دفن مردگان بر اساس متنهای کهن اوستا (اوستای کهن که شماری از یسنه هاست) و اوستای جدید که (اوستای جدید کتابها و مجموعه هایی چون یشتها، وندیداد، خرده اوستا و یسپرد و یسنه های جدید رادر بر می گیرد.) ـ و از لحاظ دوره های جدیدتر و بر اساس متنهای پارسی میانه یا پهلوی (مانند روایت پهلوی، ارداویراف نامه، گزیده های زادسپرم، مینوی خرد و ...) مورد بحث قرار می گیرد. طبیعی است که در مورد اقوامی چون ایرانیان که دارای آثار دینی مکتوبی از دورانهای کهن و میانه و نو هستند، باید هر دوره را به صورتی مجزا مورد مطالعه قرار داد. زیرا در طول زمان و با تغییرات و تحولات اجتماعی و فرهنگی و تاریخی گوناگون دیدگاهها و برداشتهای تازه ای پدید می آید که در هر مقطع بر جهان بینی و چگونگی آرا و عقاید مردم آن زمان اثر می گذارد و به آن رنگ تازه ای می دهد.

برجستگی روح معنویت گرایی در ذهن و ضمیر انسان ایرانی و البته انعکاس آن در هستی شناسی، انسان شناسی و فرجام شناسی اندیشه ایرانی، در پرداختن به امر سیاسی نیز پیامدهای خود را آشکار خواهد ساخت. در این پژوهش بر آنیم تا از این منظر به بررسی جایگاه، چیستی و تداوم ریاست و سیاست باطنی و روحانی و به طور خاص شاه آرمانی و ولایت معنوی در فلسفه ایرانی بپردازیم. در این زمینه، اندیشه های هانری کربن، به عنوان فیلسوفی که در جای جای آثار خود به این استعداد ایرانی اشاره دارد، و درک و دریافت وی از مضامین بالا، هدایتگر مسیر و مقصود ما بوده است. در پاسخ به این پرسش که مبانی شاه آرمانی و ولایت معنوی در فلسفه سیاسی ایرانی چیست؟ مستلزم آن بوده ایم تا از ساحت «علم سیاست» به «فلسفه سیاسی» با مختصاتی که در ادامه بدان اشاره شده است، گذر نماییم. به اختصار، درکی که از شاه آرمانی و ولایت معنوی و به طور کلی سیاست باطنی در اینجا توصیف می شود، در ساحتی کلی، ژرف اندیشانه، فراتاریخی و مبنایی است که قابل فهم می باشد و این امری متمایز با سطح جزیی، تاریخی و عینی سیاست بوده و قابل فروکاست یا مقایسه صوری با مقتضیات و واقعیات موجود آن نیست. به باور ما، کربن بر آن است تا ضمن تاکید و برجسته سازی بعد معنوی نبوت و امامت، تمایزی بین ولایت، ریاست و هدایت روحانی با شکل ظاهری و دنیوی آن ایجاد نموده و بی آنکه مجبور باشد تا از آرمان به واقعیت سقوط کند، با اصالتی که به عالم و ساحتی مینوی و باطنی و تاریخ و زمانی لطیف و درونی در جهان بینی فلسفه ایرانی دریافته و بهره گیری از تاکیدی که در آنجا به آرمان شهر، شاه آرمانی و فرشگرد و منجی گرایی وجود دارد، از مفهومی چون ولایت و ریاست معنوی سخن بگوید.