نفوذ آب در خاک و ویژگی های آن، در مدیریت آب و خاک مزرعه از جنبه های مختلف مهم می باشد. آبگریزی خاک پدیده ای است که غالبا در خاک های جنگلی رخ می دهد و نفوذ را به شدت کاهش داده و تخریب خاک را به شیوه های مختلف شدت می بخشد. در تحقیق حاضر از دو خاک غالب منطقه با بافت های لوم رسی و لوم شنی از اطراف شهرستان کلیبر استان آذربایجان شرقی نمونه برداری و به صورت مصنوعی با اسید استئاریک در پنج درجه مختلف آبگریز شد. شدت آبگریزی به روش آزمون زمان نفوذ قطره آب (WDPT) اندازه گیری و اثر آبگریزی بر نفوذ تجمعی و ضرایب معادلات نفوذ کوستیاکف و فیلیپ بررسی شد. نتایج نشان دهنده این بود که با افزایش درجه آبگریزی در هر دو خاک مقدار نفوذ تجمعی، متوسط سرعت نفوذ در شروع آزمایش و متوسط سرعت نفوذ نهایی (حاصل از میانگین داده های نفوذ در سه تکرار) کاهش یافت. با افزایش درجه آبگریزی از درجه یک به درجه پنج مقدار متوسط سرعت نفوذ اولیه از 1.37 به 0.31 سانتی متر بر دقیقه در خاک لوم شنی و از 1.50 به 0.23 سانتی متر بر دقیقه در خاک لوم رسی رسید. همچنین با افزایش درجه آبگریزی از درجه یک به درجه پنج سرعت نفوذ نهایی برای خاک لوم شنی از  0.037به 0.0001 سانتی متر بر دقیقه و برای خاک لوم رسی از 0.020 به 0.008 سانتی متر بر دقیقه رسید. افزایش آبگریزی در هر دو خاک بر ضرایب مدل های نفوذ مذکور تاثیرگذار بود. به طوری که ضرایب جذبی خاک (c کوستیاکف و S فیلیپ) بیشترین کاهش در مقابل افزایش آبگریزی را داشتند. ارزیابی مدل ها نشان داد که مدل کوستیاکف مدل بهتری در مقایسه با مدل فیلیپ برای برآورد میزان نفوذ تجمعی در درجه های متفاوت آبگریزی می باشد.

هدایت هیدرولیکی اشباع خاک (Ks) یکی از پارامترهای اساسی در مطالعات حرکت آب و املاح در خاک و طراحی پروژوه های آبیاری و زهکشی است. بنابراین، شناخت الگوی توزیع مکانی آن از اهمیت فراوانی برخوردار می باشد. هدف از پژوهش حاضر پیش بینی الگوی پراکنش مکانی Ks در مزرعه تحقیقاتی سد سیستان با استفاده از روش های میان یابی بوده است. برای این منظور تعداد 113 آزمایش نفوذ تک حلقه-ای بیرکن در خاک های مزرعه با فواصل حدود 80 متر انجام گردید. ضریب Ks با استفاده از الگوریتم های محاسباتی بیرکن شامل BESTslope، BESTintercept و BESTsteady به دست آمد. متوسط خطای نسبی برازش برای الگوریتم های BESTslope و BESTintercept به ترتیب 19/5% و 35/9 درصد بوده که رضایت بخش است. برای مقایسه دقت تخمین از پارامترهای ضریب تعیین وزنی (ω r2) و خطای استاندارد (SE) استفاده شد. براساس نتایج به دست آمده، هدایت هیدرولیکی اشباع از همبستگی مکانی متوسط با ساختار غالب نمایی برخوردار بود. همچنین نتایج نشان داد که در بافت لوم و لوم شنی که بافت غالب منطقه مورد مطالعه است و برای هر سه الگوریتم محاسباتی بیرکن، روش لوگ کریجینگ با اختلاف نه چندان زیاد نسبت به سایر روش های میان یابی، بیشترین مقدار ω r2 و کمترین مقدار SE و در واقع بیشترین دقت تخمین را داشت. از طرفی دقت تخمین در الگوریتم BESTsteadyکه ساده ترین فرآیند محاسباتی را در مقایسه با دو الگوریتم دیگر دارد، بیشتر بود. بنابراین طبق نتایج به دست آمده، روش لوگ کریجینگ نمایی به عنوان بهترین روش میان یابی برای تعیین الگوی پراکنش مکانی هدایت هیدرولیکی اشباع خاک براساس مقادیر Ks به دست آمده از الگوریتم ساده و کاربردی BESTsteady در خاک های لوم و لوم شنی پیشنهاد می شود.

سابقه و هدف: گزارش های متناقضی در مورد تغییر خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و پاسخ های بیولوژیکی خاک های اصلاح شده با بایوفیلم وجود دارد. اگرچه گزارشی از مقایسه اثرات صمغ عربی در بافت های مختلف خاک وجود ندارد، گزارشات اثرات بیوپلیمرهای متفاوت به عنوان آنالوگ بالقوه ای از بایوفیلم در خاک های مختلف به صورت متناقض وجود دارد. با فرض اینکه کلاس بافت خاک، به عنوان ویژگی ذاتی آن ها، ممکن است اثرات اصلاح کننده ها یا تهویه کننده های مختلف را تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین جهت ارزیابی عملکرد صمغ عربی در دو کلاس بافت خاک متفاوت، تحقیق حاضر با هدف بررسی اثرات صمغ عربی به عنوان مشابهی از بایوفیلم (پلی ساکاریدهای برون سلولی) بر چندین ویژگی خاک در خاک هایی با بافت لوم و لوم رسی انجام گرفت. مواد و روش ها: برای انجام این تحقیق با دو خاک مختلف شامل کلاس های بافت لوم رسی و لوم، یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی (CRD) با دو فاکتور شامل نوع خاک و مقادیر مختلف صمغ عربی(صفر، 5 و 10 گرم درکیلوگرم خاک) و سه تکرار و دو مشاهده انجام گردید، سپس، بعد از اتمام مرحله انکوباسیون خاک های تیمار شده، نمونه های خاک دست خورده و دست نخورده از گلدان ها تهیه و برای اندازه گیری جرم مخصوص ظاهری، رطوبت اشباع خاک و هدایت هیدرولیکی اشباع خاک، پایداری خاکدانه ها در حالت خیس(WAS)، میانگین وزنی قطر خاکدانه ها (MWD)، بعد فرکتال جرمی خاکدانه ها، اسیدیته خاک (pH)، مقدار کربن آلی خاک، ظرفیت تبادل کاتیونی و تنفس میکروبی خاک اندازه گیری شد. یافته ها: نتایج نشان داد که اثر صمغ عربی بر رطوبت اشباع، جرم مخصوص خاک، هدایت هیدرولیکی اشباع و فعالیت میکروبی در خاک لوم نسبت به خاک لوم رسی کمتر بود. کاربرد صمغ عربی در خاک لوم رسی موجب افزایش تقریباً 12 و 18 و 317 درصد به ترتیب در مقدار رطوبت اشباع حجمی و جرمی و هدایت هیدرولیکی اشباع خاک لوم رسی شد. درحالی که اثرات خیلی ناچیزی بر این خصوصیات در خاک لوم داشت. استفاده از صمغ عربی همچنین، جرم مخصوص خاک لوم رسی را کاهش داد درحالی که هیچ تغییری در جرم مخصوص خاک لوم مشاهده نشد. همچنین در خاک های تیمار شده، صمغ عربی تغییرات مثبتی را در کربن آلی خاک و پایداری، اندازه و بعدفراکتال جرمی خاکدانه ها که مستقل از نوع خاک می باشند را نشان داد. نتیجه گیری: با توجه به اینکه تغییرات کمتری در خصوصیات بافت لوم (درشتر از خاک لوم رسی می باشد) مشاهده شد، پیشنهاد ما کاربرد مقدار بالاتری از صمغ عربی (بیشتر از 10 گرم بر کیلوگرم) در خاک درشت بافت یا استفاده آن به همراه بقایای مواد آلی برای دستیابی به اثرات قابل توجه در این خاک ها می باشد.

در این پژوهش تأثیر مواد نفتی و هوادیدگی فیزیکی بر آب گریزی و ویژگی های هیدرولیکی دو خاک لوم شنی و لوم رسی بررسی شد. خاک ها با سه سطح مواد نفتی (0، 5/0 و 1%) و با دو شرایط ساختمانی خاک (دست خورده و هوادیده فیزیکی) تیمار شدند. سپس آب گریزی خاک به روش زمان نفوذ قطره آب (WDPT)، و منحنی مشخصه رطوبتی و هدایت هیدرولیکی اشباع خاک در تیمارهای آزمایشی اندازه گیری شد. داده های منحنی مشخصه رطوبتی خاک با معادله ون گنوختن مدل سازی شد. نتایج نشان داد به دلیل افزایش آب گریزی (WDPT) در اثر افزودن مواد نفتی، نگهداشت آب خاک کاهش یافت. با افزایش درجه آب گریزی خاک (ناشی از افزودن نفت)، هدایت هیدرولیکی اشباع (K_S) (از مقدار 98/7 در شاهد به cm h-1 64/5 در تیمار 1%) و رطوبت اشباع (θ_s) (از مقدار 547/0 در شاهد به cm3 cm-3 457/0 در تیمار 1%) و رطوبت باقی مانده (θ_r) (از مقدار 122/0 در شاهد به cm3 cm-3 112/0 در تیمار 1%) کاهش معنی داری یافته و پارامترهای مقیاس () (از مقدار 130/0 در شاهد به cm-1 240/0 در تیمار 1%) و شکل (n) (از مقدار 36/1 در شاهد به 56/1 در تیمار 1%) افزایش معنی داری یافتند. هیدروکربن های نفتی سبب کاهش آب فراهم خاک برای گیاه (از مقدار 084/0 در شاهد به cm3 cm-3 049/0 در تیمار 1%) شدند. درجه آب گریزی (WDPT) در خاک هوادیده فیزیکی (s 2/30) نسبت به خاک دست خورده (s 9/23) به طور معنی داری بیش تر بود. نتایج این پژوهش در مدیریت خاک های آلوده به نفت در شرایط مختلف (بافت و ساختمان خاک) قابل استفاده خواهد بود.

سفره های آب زیرزمینی یکی از منابع عمده تأمین آب شرب و آب کشاورزی می باشند. از طرفی افزایش استفاده از کودهای نیتروژنی به دلیل پویایی زیاد نیترات در خاک تهدیدی جدی برای آب های زیرزمینی و در نتیجه سلامت انسان است. لذا در این پژوهش تأثیر سطوح 0، 1 و 2 درصد وزنی اصلاح کننده های کوکوپیت، بیوچارکوکوپیت و ورمی کمپوست بر انتقال نیترات در دو خاک لوم شنی و لوم رسی بررسی شد. خاک ها از مرکز تحقیقات کشاورزی استان همدان تهیه گردیدند. پس از آن آزمایشات در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار، در آزمایشگاه زهکشی دانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا انجام گرفتند. سپس ستون های خاک به طول 70 و قطر 6 سانتی متر تا ارتفاع 50 سانتی متری از خاک پر شدند. از محلول نمک خالص نیترات پتاسیم به عنوان آلاینده مصنوعی با غلظت 150 میلی گرم بر لیتر استفاده گردید. در طول آزمایش بار آبی ثابت 5 سانتی متری محلول آلاینده به صورت پیوسته روی ستون های خاک برقرار بود و نمونه گیری از زهاب ستون ها در زمان بندی های متفاوت صورت گرفت. نتایج نشان داد، استفاده از اصلاح کننده ها خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک را تحت تاثیر قرار داد. این تغییرات شامل افزایش کربن آلی، مواد آلی، هدایت الکتریکی، تخلخل و همچنین کاهش میزان چگالی ظاهری نسبت به خاک شاهد بود. تأثیر اصلاح کننده بیوچار در سطح یک و دو درصد روی خاک ها بیش تر از سایر اصلاح کننده ها بود. انتشارپذیری نیترات در ستون های خاک با مدل CXTFIT محاسبه گردید. ن شاهد برای سطوح 1 و 2 درصد ورمی کمپوست در خاک لوم شنی و سطوح 1 و 2 درصد کوکوپیت در خاک لوم رسی به دست آمد.

کشاورزی پایدار در مناطق خشک و نیمه خشک در گرو استفاده بهینه از منابع آبی با کیفیت بالا می باشد. تبخیر از سطح خاک و نفوذ عمقی از جمله تلفات غیرمفید در آبیاری هستند که کاهش آن ها می تواند راندمان جذب آب توسط ریشه و به تبع آن میزان تولید محصول را افزایش دهد. اجرای آبیاری قطره ای زیرسطحی دستیابی به این هدف را مقدور می سازد. عمق نصب بهینه قطره چکان در آبیاری زیرسطحی، مکانی است که نه تنها مقدار تبخیر از سطح خاک را کاهش می دهد، بلکه نفوذ عمقی نیز افزایش پیدا نکند. هدف از این پژوهش بررسی تغییرات توزیع رطوبت خاک و جذب آب توسط ریشه در عمق های مختلف کارگذاری قطره چکان و انتخاب عمق ایده آل می باشد. برای این منظور با استفاده از شبیه سازی در نرم افزار HYDRUS-2D، سه عامل موثر در میزان تلفات غیرمفید و آب مصرفی در آبیاری قطره ای شامل بافت خاک (لوم رسی، لوم و لوم شنی)، عمق کارگذاری قطره چکان (0، 10، 15 و 20 سانتی متر) و دبی قطره چکان (1، 2، 4 و 8 لیتر بر ساعت) به صورت حل عددی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد در بافت لوم شنی با افزایش عمق کارگذاری مقدار تبخیر تجمعی تا 40% می تواند کاهش پیدا کند ولی با توجه به مقدار نفوذ عمقی و آب مصرفی، بهترین عمق کارکذاری در 15 سانتی متری و با دبی 1 لیتر بر ساعت بدست آمد. تاثیر بافت خاک بر مقدار آب آبیاری بیشتر از تاثیر عمق نصب قطره چکان بود به طوری که در دبی 2 لیتر بر ساعت مقدار آب آبیاری در سه بافت خاک لوم، لوم رسی و لوم شنی به ترتیب برابر با 9/2، 1/3 و 6/4 مترمکعب بر متر بود. همچنین در بافت لوم رسی تغییر دبی و عمق کارگذاری، بیشترین و کمترین تاثیر را به ترتیب بر روی مقدار جذب آب ریشه و تبخیر از سطح خاک داشت.

سابقه و هدف: فرآیندهای ریزوسفری نقش مهمی در اجزای روی در خاک ها دارد. ریشه های گیاه توانایی تبدیل اجزای فلزات برای جذب آسان از طریق ترشحات ریشه در ریزوسفر را دارند. در این پژوهش، تأثیر EDTA، اسید سیتریک و عصاره کود مرغی بر جزءبندی روی در ریزوسفر ذرت رقم سینگل کراس 704 در دو خاک آلوده با بافت متفاوت بررسی شد. مواد و روش ها: این تحقیق به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملأ تصادفی در سه تکرار در شرایط گلخانه ای انجام شد و اسید سیتریک و EDTA در سطوح غلظتی صفر، 5/0 و 1 میلی مول بر کیلوگرم خاک و عصاره کود مرغی در سطوح غلظتی صفر، 5/0 و 1 گرم بر کیلوگرم خاک استفاده شدند. تعداد سه بذر ذرت در هر ریزوباکس کاشته شد. بعد از 10 هفته گیاهان برداشت شدند و خاک ریزوسفری و توده جدا شدند. کربن آلی محلول (DOC)، کربن بیوماس میکروبی (MBC) و جزءبندی روی در خاک ریزوسفری و توده تعیین شدند. یافته ها: نتایج نشان داد ویژگی های خاک ریزوسفری با خاک توده متفاوت بود. در هر دو خاک کربن آلی محلول و کربن بیوماس میکروبی در خاک ریزوسفری به صورت معنی داری (05/0p≤ ) از توده خاک بیشتر بود، در حالی که pH کاهش معنی داری (05/0p≤ ) در خاک ریزوسفری نسبت به خاک توده یافت. در خاک لوم شنی و لوم رسی میانگین اجزای روی تبادلی و پیوند شده با ماده آلی در خاک ریزوسفری کمتر از توده خاک و میانگین اجزاء روی پیوند شده با اکسیدهای آهن و منگنز، پیوند شده با کربنات ها و باقیمانده در خاک ریزوسفری بیشتر از توده خاک بود. در هر دو خاک در خاک های ریزوسفری و توده، بیشترین مقادیر روی به ترتیب در اجزاء پیوند شده با اکسیدهای آهن و منگنز، باقیمانده، پیوند شده با ماده آلی، پیوند شده با کربنات ها و تبادلی بود. در خاک لوم شنی و لوم رسی جذب روی اندام هوایی با روی پیوند شده با اکسیدهای آهن و منگنز (71/0r=) همبستگی معنی داری داشت. در خاک لوم شنی در کشت ذرت، بیشترین جذب روی اندام هوایی ذرت در خاک تیمارشده با 1 گرم عصاره کود مرغی بر کیلوگرم مشاهده شد. در خاک لوم رسی بیشترین جذب روی اندام هوایی ذرت در خاک تیمارشده با 5/0 گرم عصاره کود مرغی بر کیلوگرم مشاهده شد. در خاک لوم شنی تیمار 1 میلی مول EDTA بر کیلوگرم و در خاک لوم رسی تیمار 1 میلی مول اسید سیتریک بر کیلوگرم منجر به آزاد شدن بیشترین غلظت روی در جزء پیوند شده با اکسیدهای آهن و منگنز شد. نتایج مقایسه میانگین ها نشان داد میانگین اجزاء روی تبادلی و روی پیوند شده با اکسیدهای آهن و منگنز در خاک لوم شنی به صورت معنی داری (05/0p≤ ) بیشتر از خاک لوم رسی بود، در حالی که میانگین روی پیوند شده با ماده آلی و روی باقیمانده در خاک لوم رسی به صورت معنی داری (05/0p≤ ) بیشتر از خاک لوم شنی بود، که می توان آن را به ویژگی های متفاوت دو خاک نسبت داد. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که تغییرات فیزیکی، شیمیایی، و بیولوژیکی شرایط خاک ناشی از ریشه ذرت نه تنها منجر به کاهش اجزاء متحرک روی شد، بلکه منجر به تغییر در اجزاء باثبات روی در خاک نیز شد. از آنجایی که استفاده زیاد از حد کلات کننده ها می تواند باعث قابلیت استفاده بیشتر روی در خاک شود بدون این که جذب گیاه را افزایش دهد، لذا استفاده از سطوح غلظتی بالاتر توصیه نمی شود.

سابقه و هدف: آلودگی های نفتی یک پیامد اجتناب ناپذیر حاصل از افزایش سریع جمعیت و فرایند صنعتی شدن هستند که انتشار آن ها در خاک می توانند بر بسیاری از ویژگی های خاک به ویژه پایداری خاکدانه ها موثر باشند. توزیع اندازه ذرات و پایداری خاکدانه ها از ویژگی های اصلی فیزیکی خاک هستند که بررسی این شاخص ها، پایه و اساس استراتژی های حفاظت خاک بوده و از پارامترهای بسیار مهم در شناسایی وضعیت ساختمان خاک می باشند. ایران کشوری نفت خیز است و تاکنون اثر ترکیبات نفتی مختلف بر پایداری خاکدانه ها و شاخص های پایداری شامل میانگین وزنی و هندسی قطر خاکدانه ها در خاک های با بافت مختلف بررسی نشده است. بنابراین هدف از این پژوهش بررسی اثر سطوح مختلف نفت خام، نفت سفید و گازوئیل به عنوان سه ماده نفتی پر مصرف بر پایداری خاکدانه ها در سه خاک با بافت های لوم رسی، لوم شنی و شن لومی است. مواد و روش ها: در این پژوهش تاثیر سطوح صفر، 5/1، 3 و 5/4 درصد نفت خام، نفت سفید و گازوئیل بر پایداری خاکدانه ها در خاک های لوم رسی، شن لومی و لوم شنی در قالب طرح کاملا تصادفی در یک آزمایش فاکتوریل بررسی شد. شاخص های پایداری مورد مطالعه شامل میانگین وزنی و هندسی خشک و تر قطر خاکدانه ها بودند که به ترتیب با استفاده از روش های الک خشک و تر اندازه-گیری شدند. نتایج حاصل از پژوهش با استفاده از نرم افزارهای آماری EXCEL و SAS تجزیه و تحلیل و میانگین های مربوط به اثر جداگانه و برهمکنش های هر یک از تیمارها با استفاده از آزمون چند دامنه ای دانکن در سطح معنی داری 5 درصد مقایسه شدند. یافته ها: نتایج نشان داد میانگین وزنی خشک قطر خاکدانه ها در خاک های شن لومی و لوم شنی به طور معنی داری به ترتیب به میزان حدود 72 و 56 درصد و میانگین هندسی خشک قطر خاکدانه ها در این خاک ها به ترتیب به میزان حدود 78 و 69 درصد کمتر از خاک لوم رسی بود. همچنین میانگین وزنی خشک قطر خاکدانه ها در خاک های تیمار شده با نفت سفید و گازوئیل در مقایسه با خاک های تیمار شده با نفت خام به ترتیب به میزان حدود 17 و 25 درصد و میانگین هندسی خشک قطر خاکدانه ها به ترتیب به میزان حدود 22 و 35 درصد بیشتر بود. میانگین وزنی تر قطر خاکدانه ها در خاک شن لومی در مقایسه با خاک های لوم رسی و لوم شنی به طور معنی-داری و به ترتیب به میزان حدود 20 و 35 درصد و میانگین هندسی تر قطر خاکدانه ها به ترتیب به میزان حدود 91 و 12 درصد بیشتر بود. همچنین میانگین وزنی تر قطر خاکدانه ها در خاک های تیمار شده با نفت سفید و گازوئیل در مقایسه با نفت خام به طور معنی داری و به ترتیب به میزان حدود 32 و 8 درصد و میانگین هندسی تر قطر خاکدانه ها در خاک های تیمار شده با نفت سفید و گازوئیل در مقایسه با نفت خام به طور معنی داری به ترتیب به میزان حدود 34 و 14 درصد کمتر بود. نتیجه گیری: به طور کلی نتایج نشان داد کاربرد سطوح کم مواد نفتی سبب افزایش معنی دار میانگین وزنی و هندسی خشک و تر قطر خاکدانه ها شد درحالی که سطوح زیاد سبب کاهش ویژگی های مذکور شد. نتایج حاصل از این پژوهش می تواند در هر دو بعد شناسایی و پایش ویژگی های خاک های آلوده به مواد نفتی برای اصلاح و اتخاذ تصمیمات مدیریتی و همچنین به منظور حفاظت از خاک در برابر پدیده مخرب فرسایش قابل استفاده باشد.

این پژوهش با هدف بررسی اثر کاربرد سطوح صفر، 5/1%، 3% و 5/4% نفت خام، نفت سفید و گازوئیل بر رس قابل پراکنش خود به­خودی و مکانیکی در سه خاک با بافت­های لوم رسی، شن لومی و لوم شنی انجام شد. نتایج نشان داد که درصد رس قابل پراکنش خود به خودی در خاک­های تیمار شده با نفت سفید و گازوئیل در مقایسه با نفت خام به طور معنی­داری به­ترتیب در حدود 34% و 44% و رس قابل پراکنش مکانیکی در خاک­های تیمار شده با نفت سفید و گازوئیل در مقایسه با نفت خام به طور معنی­داری و در حدود 200% بیشتر بود. نتایج در انتهای آزمایش نشان داد به طور کلی میانگین درصد رس قابل پراکنش خود به خودی در خاک شن لومی نسبت به خاک­های لوم رسی و لوم شنی به طور معنی­داری به ترتیب در حدود 21% و 57% بیشتر بود، در حالی که رس قابل پراکنش مکانیکی در خاک شن لومی به طور معنی­داری حدود 31% کمتر از خاک لوم رسی و حدود 32% بیشتر از خاک لوم شنی بود. به طور کلی افزایش سطوح مواد نفتی سبب افزایش درصد رس قابل پراکنش خود به خودی و مکانیکی در سطوح اولیه و کاهش آن­ها در سطوح بالاتر شد. نتایج نشان داد سطوح مختلف مواد نفتی اثرات معنی­داری بر رس قابل پراکنش داشتند. بنابراین نتایج این پژوهش می­تواند اطلاعات لازم در خصوص اثر مواد نفتی بر میزان رس قابل پراکنش خاک (به عنوان یکی از معیارهای استحکام و انسجام خاک و سایر ویژگی­های مرتبط با آن) را فراهم کرده و در تصمیم­گیری­های لازم برای مدیریت و اصلاح خاک­هاِ آلوده به نفت و همچنین استفاده از ترکیبات نفتی برای حفاظت از خاک در برابر فرسایش مورد استفاده قرار گیرد.

این پژوهش با هدف بررسی اثر کاربرد سطوح صفر، 5/1%، 3% و 5/4% نفت خام، نفت سفید و گازوئیل بر رس قابل پراکنش خود به خودی و مکانیکی در سه خاک با بافت های لوم رسی، شن لومی و لوم شنی انجام شد. نتایج نشان داد که درصد رس قابل پراکنش خود به خودی در خاک های تیمار شده با نفت سفید و گازوئیل در مقایسه با نفت خام به طور معنی داری به ترتیب در حدود 34% و 44% و رس قابل پراکنش مکانیکی در خاک های تیمار شده با نفت سفید و گازوئیل در مقایسه با نفت خام به طور معنی داری و در حدود 200% بیشتر بود. نتایج در انتهای آزمایش نشان داد به طور کلی میانگین درصد رس قابل پراکنش خود به خودی در خاک شن لومی نسبت به خاک های لوم رسی و لوم شنی به طور معنی داری به ترتیب در حدود 21% و 57% بیشتر بود، در حالی که رس قابل پراکنش مکانیکی در خاک شن لومی به طور معنی داری حدود 31% کمتر از خاک لوم رسی و حدود 32% بیشتر از خاک لوم شنی بود. به طور کلی افزایش سطوح مواد نفتی سبب افزایش درصد رس قابل پراکنش خود به خودی و مکانیکی در سطوح اولیه و کاهش آن ها در سطوح بالاتر شد. نتایج نشان داد سطوح مختلف مواد نفتی اثرات معنی داری بر رس قابل پراکنش داشتند. بنابراین نتایج این پژوهش می تواند اطلاعات لازم در خصوص اثر مواد نفتی بر میزان رس قابل پراکنش خاک (به عنوان یکی از معیارهای استحکام و انسجام خاک و سایر ویژگی های مرتبط با آن) را فراهم کرده و در تصمیم گیری های لازم برای مدیریت و اصلاح خاک هاِ آلوده به نفت و همچنین استفاده از ترکیبات نفتی برای حفاظت از خاک در برابر فرسایش مورد استفاده قرار گیرد.