در هاله شرقی مجموعه پلوتونیک الوند نواری از سنگ های میگماتیتی وجود دارد که دارای ساخت های متنوعی از جمله استروماتیک، پتیگماتیک، دیکتیونیتیک، شولن، سورئیتیک و نبولیتیک می باشند. در این مجموعه میگماتیتی تفکیک ملانوسوم از مزوسوم در بسیاری از حالات مشکل است و باید گفت ملانوسوم در حاشیه همه لوکوسوم های منطقه وجود نداشته و یا اینکه ضخامت آن خیلی کم است. سه نوع لوکوسوم ترونجمیتی، گرانودیوریتی و آلکالی فلدسپار گرانیتی در این میگماتیت ها وجود دارد شواهد صحرایی و میکروفابریک نشان می دهند که فرایندهای تفریق دگرگونی، ذوب بخشی و تزریق ماگمایی در میگماتیت زایی نقش داشته اند. از این میان نقش ذوب بخشی با اهمیت بوده و نتیجه فرا دگرگونی ناحیه ای (الترامتامورفیسم) بین میگماتیت زایی با تشکیل گرانیت های نوع S ارتباط ژنتیک وجود دارد. میگماتیت زایی اصلی در اثر دگرگونی ناحیه ای و همزمان با قبل از تزریق گرانیت های نوع S اتفاق افتاده اما سنگ های میگماتیتی متعاقبا متحمل دگرگونی مجاورتی نیز شده اند. ذوب بخشی در منطقه زود هنگام بوده و قبل از تبدیل کامل آندالوزیت به سیلیمانیت صورت گرفته است. بهم ریختگی های ناشی از عملکرد تکتونیک و نیز حضور لایه های متوالی کم ضخامت از سنگ های با ترکیب مختلف سبب شده است تا ذوب بخشی به صورت انتخابی (و نه فراگیر) رخ دهد و این پدیده تفکیک زون های کانی شناسی را نیز دشوار نموده است.

سنگ های دگرگونی واحد یکه چاه در شمال شرق گلپایگان، بخشی از پهنه ساختاری سنندج-سیرجان هستند. این واحد شامل سنگ های دگرگونی درجه بالا و میلونیتی بوده که بیشتر از بیوتیت گنیس، بیوتیت گارنت گنیس، آمفیبولیت و ارتوگنیس تشکیل شده است. بیوتیت گنیس و بیوتیت گارنت گنیس ها میگماتیتی شده اند. ساختارهای لایه ای، پتیگمایی، چین خورده، چشمی، شبکه ای و لکه ای در این میگماتیت ها به چشم می خورند. لوکوسوم ها از نوع لوکوسوم های در خاستگاه و رگه ای هستند. با توجه به نوع ساختار لوکوسوم ها و برخی از ریزساختارهای آذرین حفظ شده در آنها، فرآیند غالب تولیدکننده این میگماتیت ها ذوب بخشی بوده است. ماکل دوقلوئی ساده در فلدسپار پتاسیم لوکوسوم، بیوتیت خورده شده، حضور مذاب، منطقه بندی در بعضی از پلاژیوکلازها، بافت سیمپلکتیت در لوکوسوم و مزوسوم، مسکویتی شدن برخی از کانی ها، تعدادی از شواهد مهم ذوب بخشی در این میگماتیت ها هستند. با توجه به حضور لوکوسوم ها و پدیده میگماتیتی-شدن، سنگ های منطقه مورد بررسی دچار یک مرحله افزایش دما تا رسیدن به ذوب بخشی شده اند و سپس دگرگونی پسرونده را طی سردشدگی پشت سر گذاشته اند. شواهد دگرگونی پسرونده در این نمونه ها شامل تبدیل روتیل به اسفن و ایلمنیت، بافت سیمپلکتیت (کوارتز + مسکویت)، بافت میرمکیت (کوارتز + پلاژیوکلاز)، گارنت آتولی، تجزیه گارنت به کوارتز و کلریت است.

نفوذ مجموعه پلوتونیک الوند در سنگ های رسی ونیمه رسی منطقه تویسرکان باعث تشکیل هاله گرمایی در اطراف آن در منطقه سرابی شده، است. دگرگون شدن سنگ ها باعث تشکیل انواع هورنفلس ها در منطقه شده است. پدیده ذوب بخشی و میگماتیتی شدن در دگرگونی های درجه بالا و نزدیک به همبری به علت گرمای حاصل از توده در سنگ های با ترکیب مناسب دیده می شود. مقدار ذوب بخشی و حجم ماگمای آناتکسی تشکیل شده کم بوده و بخش های روشن (لوکوسم) به صورت قطره ای در مقیاس میلی متری تا سانتی متر مشاهده می شود. کانی های اصلی و بافت در بخش روشن رنگ میگماتیت ها شامل کوارتز و فلدسپار پتاسیم با بافت آذرین که در آن فلدسپار پتاسیم شکل دار تا نیمه شکل دار دیده می شود که کوارتز با بافت بین بلوری (interstitial) فضای بین آنها را پر کرده است. تفاوت بافتی بین بخش های روشن - تیره، (لوکوسوم و ملانوسوم)، ترکیب کانی شناسی لوکوسوم، ساخت آذرین در بخش لوکوسوم و محدود بودن تشکیل لوکوسوم همگی شواهدی از رخداد پدیده آناتکسی در هاله منطقه سرابی است. واکنش های موثر در تشکیل مذاب و بخش روشن میگماتیتی شامل واکنش های ذوب در حضور سیال آزاد (fluid–present) و واکنش ذوب بدون حضور سیال آزاد (fluid-absent) می باشد. مجموعه کانی های دگرگونی درجه بالا شامل کردیریت، سیلیمانیت و گارنت می باشد. ترکیب کانی شناسی لوکوسوم ها شبیه لوکوگرانیت های حاصل از ذوب بخشی است و با منشاء تبلور از مذاب مطابقت دارد.

مجموعه زنجان- تکاب یک کمربند دگرگونی با روند NW-SE و شامل گنایس­، آمفیبولیت­ و آمفیبولیت­ گنایسی، متاگرانیت­ های قدیمی، شیست ­های پلیتی به همراه میگماتیت ­ها و متاافیولیت­ هاست. میگماتیت­ های مافیک تکاب بر اساس شواهد صحرایی و درجه ذوب بخشی به دو گروه اصلی متاتکسیت با ساختارهای لکه ­ای یا لخته ­ای، افتالمیتیک، دیکتیونیتیک، آگماتیک، استروماتیک و دیاتکسیت با ساختارهای شولن، پتیگماتیک، چین ­خورده، استیکتولیتیک، فلبیتیک یا رگه ­ای، شلیرن، نبولیتیک یا ابری شکل تقسیم شده اند. این میگماتیت­ ها از تناوب بخش مزوسومی با بافت پورفیروبلاستیک، زینوبلاستیک، گرانوبلاستیک و نماتوبلاستیک و کانی­ های اصلی پلاژیوکلاز، هورنبلند، بیوتیت، بخش ملانوسومی با بافت نماتوبلاستیک، زینوبلاستیک، گرانوبلاستیک و جهت ­دار و کانی­ های اصلی هورنبلند،­ پلاژیوکلاز و بخش لوکوسومی با بافت دانه ای، سیمپلکتیت و میرمکیتی و کانی ­های اصلی پلاژیوکلاز، کوارتز، فلدسپار پتاسیم، تیتانیت، هورنبلند و بیوتیت تشکیل شده اند. بررسی شکل نمودارهای پراکندگی اندازه بلور بیانگر شرایط فیزیکی و فرایندهای سنگ شناختی مؤثر در سنگ ­های مورد بررسی است. برای بررسی این فرایندها، بلورهای پلاژیوکلاز در 4 نمونه لوکوسومی به کمک نرم افزارهای Jmicro vision و CSD Corrections آنالیز کمی شدند و سپس نتایج به دست آمده از آنالیز نمونه ­های مختلف لوکوسومی با هم مقایسه شدند. نمودارهای پراکندگی اندازه بلور، بلورهای پلاژیوکلاز دو مرحله رشد با سرعت ­های متفاوت را در نمونه ­های مورد بررسی نشان می ­دهد؛ به طوری که بلورهای درشت ­تر (بخش انتهایی نمودار خمیده سمت راست) به مذابی تعلق دارند که در اعماق بیشتر و یا در محیطی آرام تر سرد شده اند؛ ولی بخش ابتدایی نمودار در سمت چپ، در مناطق سطحی ­تر و با سرعت زیادتری متبلور شده است.

نفوذ نفلین سینیت و نفلین گابروی کلیبر به سن ائوسن – الیگوسن در سنگهای رسی و آهکی کرتاسه باعث تشکیل هاله گرمایی به ستبرای بیش از 1 کیلومتر در اطراف آن شده است. دگرگون شدن سنگهای رسی و آهکی در حاشیه شمالی و خاوری هاله و سنگهای مافیک در حاشیه جنوبی هاله، باعث تشکیل انواع هورنفلسهای دگرگونی در منطقه شده است. پدیده میگماتیتی شدن و ذوب بخشی در درجه دگرگونیهای بالا و نزدیک همبری به علت گرمای حاصل از توده در سنگهای با ترکیب شیمیایی مناسب، دیده می شوند. مقیاس ذوب بخشی بسیار کوچک و حجم ماگمای آناتکسی تشکیل شده کم است. بخشهای روشن (لوکوسومها) به صورت رگه ای و قطره ای در مقیاس میلی متری مشاهده می شود. کانیهای اصلی در بخش روشن رنگ میگماتیتها شامل کوارتز و فلدسپار پتاسیم با بافت آذرین، بویژه فلدسپارهای پتاسیم شکل دار تا نیمه شکل دار، بافت گرانوفیری و بافت بین بلوری interstitial)) در کانیهای کوارتز است. تفاوتهای بافتی بین بخش روشن و تیره (لوکوسوم و مزوسوم)، ترکیب کانی شناسی لوکوسوم، ساخت آذرین در بخش لوکوسوم و محدود بودن تشکیل لوکوسوم به سنگهای رسی، همگی شواهدی از رخداد پدیده آناتکسی در هاله کلیبر است. واکنشهای موثر در تشکیل مذاب و بخش روشن میگماتیت شامل واکنشهای ذوب در حضور فاز سیال آزاد (fluid–present) و واکنشهای در نبود فاز سیال آزاد fluid–absent)) می باشد. مجموعه کانیهای دگرگونی درجه بالا (مانند مجموعه های دارای ارتوپیروکسن) احتمالا در اثر از بین رفتن کانیهای آبدار (مانند بیوتیت) توسط واکنشهای بدون حضور سیال آزاد تشکیل شده اند. ترکیب کانی شناسی لوکوسومها مشابه لوکوگرانیت تا گرانیت حاصل از ذوب بخشی است و با منشا تبلور از مذاب مطابقت دارد.

میگماتیت های قره ناز در نتیجه ذوب بخشی آمفیبولیت ها تحت شرایط رخساره گرانولیت تشکیل شده اند. شواهد ساختی، بافتی، کانی شناسی و ژیوشیمیایی در میگماتیت های منطقه بیانگر تشکیل میگماتیت ها در طی ذوب بخشی می باشد. میگماتیت های مورد مطالعه دارای انواع متنوعی از ساختارها شامل لکه ای، شولن، افتالمیتیک، استروماتیک، دیکتیونیتیک، پتیگماتیت، فلبیتیک، شلیرن، پگماتیتوییدی و نبولیتیک می باشند. وجود پلاژیوکلازهای شکل دار و کوارتزهای بی شکل به صورت بین دانه ای به همراه تشکیل بافت گرانولار، میرمکیت و پرتیت در بخش های لوکوسوم و همچنین وجود زونینگ، ماکل پلی سنتتیک در پلاژیوکلازها بیانگر نقش ذوب بخشی در تشکیل میگماتیت ها بوده است. بر اساس محاسبات تعادل جرمی در میگماتیت های قره ناز ترکیبات اجزای میگماتیتی لوکوسوم، ملانوسوم و مزوسوم در راستای خطی مستقیم قرار می گیرند که نشانه ای بر منشا ذوب بخشی میگماتیت های مورد مطالعه باشد. درصد ذوب بخشی برای میگماتیت های مطالعه شده به روش تعادل جرمی در حدود f≈ 36. 5% و f≈ 43. 6% محاسبه شده است. تفاوت در درصدهای ذوب بخشی ممکن است وابسته به روابط بین نرخ و خروج مذاب از ناحیه ذوب و به مقدار اندک وابسته به میزان واتنش در منطقه می باشد. دمای تشکیل این میگماتیت ها در حدود 870-850 درجه سانتی گراد و فشار در حدود 7-6 کیلوبار تعیین شده است.

مجموعه دگرگونی گشت در ارتفاعات تالش (باختر البرز) برونزد دارد. این مجموعه عمدتاً متشکل از سنگ های متاپلیتی و گرانیتی است. تورمالین، فاز فرعی متدوال این سنگ ها می باشد. در نمونه های شیستی، تورمالین های دراویتی با هسته-بندی فراوان و اندازه ریز، منطقه بندی ترکیبی نشان می دهند. تورمالین دراویتی نمونه های گنیسی، درشت تر و همگن می باشند. در نمونه های میگماتیتی، تورمالین منحصر به هر دو بخش لوکوسوم و ملانوسوم است. تورمالین های قهوه ای موجود در ملانوسوم گارنت دار، دارای ترکیب مگنزیوفوئیتیت بوده و مانند سایر فاز های ملانوسوم، ماهیت تفاله ای دارند، اما تورمالین دراویتی موجود در ملانوسوم عاری از گارنت، به صورت درشت و با چندرنگی سبز بر روی بیوتیت ها رشد کرده اند. ترکیب تورمالین لوکوگرانیت ها، شورلیتی است که به سمت حاشیه دراویتی می گردد. انواع مختلفی از جانشینی در ترکیب تورمالین مجموعه گشت مشاهده می شود. با توجه به شاخص های ترکیبی، تورمالین متاپلیت ها عمدتاً تحت شرایط دگرگونی تشکیل شده اند درحالی که انواع موجود در لوکوگرانیت ها در شرایط ماگمایی به وجود آمده اند. احتمالاً سیالات بوردار مجموعه گشت در درجات بالای دگرگونی، ضمن کاهش دمای سالیدوس گرانیت آب دار، تسهیل فرآیند میگماتیت زایی را به دنبال داشته است. افزون بر این، عنصر بور با کاهش ویسکوزیته لوکوسوم، تحرک پذیری و جدایش راحت تر مذاب از ملانوسوم و تشکیل لوکوگرانیت های هم جوار را فراهم کرده است.

مجموعه دگرگونی گشت در باختر رشت واقع است. سنگ های دگرگونی گشت رودخان بخشی از این مجموعه دگرگونی محسوب می شود. متاپلیت ها (شیست، گنیس و میگماتیت) مهمترین واحد سنگی منطقه گشت رودخان می باشند. کانی های شاخص شامل استارولیت، گارنت، سیلیمانیت و کیانیت هستند. میگماتیت ها عمدتاً از نوع متاتکسیت بوده و ساختارهای استروماتیکی، لکه ای، چین خورده و شبکه ای نشان می دهند. کانی های سنگ ساز اصلی ملانوسوم عاری از مسکویت میگماتیت ها، سیلیمانیت و بیوتیت می باشند. در ملانوسوم بعضی از نمونه ها گارنت نیز وجود دارد. کانی های سنگ ساز لوکوسوم کوارتز، فلدسپارآلکالن و پلاژیوکلاز است. تورمالین، گارنت، مسکویت و سیلیمانیت کانی های فرعی لوکوسوم هستند. میانگین دما و فشار دگرگونی محاسبه شده، توسط نرم افزار ترموکالک و دما-فشارسنج های قراردادی برای نمونه های شیستی، گنیسی و میگماتیتی به ترتیب 6/8 و 630، ، 7/6 و 650 و 3/6 کیلوبار و 720 درجه سانتی گراد است. پاراژنزهای کانی شناسی و گرادیان زمین گرمایی منتج از محاسبات دما-فشارسنجی متاپلیت های گشت رودخان، با گرادیان دگرگونی نوع بارووین یا کوهزایی مطابقت دارد. احتمالاً مجموعه گشت، بیانگر سنگ های دگرگونی اعماق متوسط پوسته ای، جایگاه تکتونیکی برخوردی بین بلوک البرز و صفحه توران می باشد که بر اثر واکنش آب زدایی مسکویت، ذوب بخشی متاپلیت ها و تشکیل لوکوگرانیت های هم جوار روی داده است.