زمینه و هدف: آناتومی مولر های ماگزیلا خیلی پیچیده است و درمان ریشه برای این گروه خاص از دندان ها یک چالش بزرگ برای دندان پزشک ها محسوب می گردد. با توجه به محدودیت های تکنیک های کانونشنال در پیدا کردن کانال دوم مزیوباکال (MB-2) و تفاوت های آناتومیک مشاهده شده در قومیت های مختلف، این مطالعه با هدف تعیین آناتومی کانال ریشه مزیوباکال در دندان های مولر اول دایمی ماگزیلا با استفاده از CBCT (Cone-beam computed tomography) در شهر رفسنجان انجام شد. مواد و روش ها: در این مطالعه توصیفی، تعداد 41 کلیشه رادیوگرافیPromax 3D CBCT از بیماران شهر رفسنجان در سال 1397 مورد بررسی قرار گرفت. جهت بررسی مورفولوژی ریشه، بعد از به دست آوردن تصاویر multiple planar reformation (MPR) در مقاطع ساژیتال و آگزیال، ارزیابی برحسب طبقه بندی ورتوچی (Vertucci) انجام شد. داده ها با استفاده از آزمون مجذور کای و یا آزمون دقیق فیشر تجزیه و تحلیل شد. یافته ها: از 41 کلیشه مورد بررسی، در 15 کلیشه (6/36%) یک کانال و در 26 کلیشه دیگر (4/63%) دو کانال در ریشه مزیوباکال مشاهده شد. در میان ریشه های حاوی دو کانال، تایپ II طبقه بندی ورتوچی، رایج ترین تایپ مشاهده شده بود. لازم به ذکر است که ارتباط معنی داری بین تعداد کانال ها و هم چنین تایپ کانال ها با جنسیت (به ترتیب، 495/0=P و 583/0=P) و کوادورانت دندان (به ترتیب، 133/0=P و 669/0=P) مشاهده نشد. نتیجه گیری: با توجه به نتایج مطالعه حاضر و میزان دو کانال بودن ریشه مزیوباکال، می توان گفت که تهیه کلیشه CBCT قبل از درمان ریشه در دندان مولر اول ماگزیلا جهت بررسی وجود و تعیین نوع کانال MB-2 می تواند کمک کننده باشد.

زمینه: شکل شناسی سیستم کانال ریشه دندان اغلب بسیار پیچیده است. یکی از جالب ترین تنوع های تشریحی، مربوط به ریشه مزیوباکال مولر اول فک بالاست.هدف: مطالعه به منظور تعیین تنوع تشریحی ریشه مزیوباکال مولر اول دایمی فک بالا در جمعیتی از شهر قزوین انجام شد.مواد و روش ها: در این مطالعه مقطعی، 114 دندان مولر اول دایمی فک بالا از درمانگاه های دندان پزشکی شهر قزوین جمع آوری شدند. تاج کل نمونه ها از ناحیه طوق (CEJ) قطع و دندان هایی که در ریشه مزیوباکال خود تقعر، به همراه دو مدخل کانال و دو سوراخ اپیکالی داشتند، انتخاب شدند. در این نمونه ها طول کانال مزیوباکال و مزیوپالاتال، طول ریشه و بزرگ ترین قطر مزیودیستال (در سه سطح: وسط ریشه، یک میلی متر اپیکالی تر و یک میلی متر تاجی تراز وسط ریشه) در بخش باکالی و پالاتالی ریشه مزیوباکال اندازه گیری شد. سپس جوهر هندی به داخل سیستم پالپی ریشه مزیوباکال تمام نمونه ها تزریق شد. نمونه ها توسط دمینرالیزاسیون، آب گیری و غوطه ورسازی در متیل سالیسیلات شفاف شدند. ارزیابی سیستم کانال ریشه بر اساس طبقه بندی ورتوچی(Vertucci)  انجام شد. داده ها با آزمون آماری تی تحلیل شدند.یافته ها: میانگین طول ریشه مزیوباکال در بخش باکالی و پالاتالی و میانگین طول کانال مزیوباکال و مزیوپالاتال به ترتیب 14.30، 13.34، 14.84 و 14.09 میلی متر بود. طول بخش پالاتالی به طور معنی داری کوتاه تر از بخش باکالی بود (p<0.001). میانگین قطر مزیودیستال در وسط ریشه، یک میلی متر اپیکالی تر و یک میلی متر تاجی تر از وسط ریشه در بخش باکالی ریشه مزیوباکال به ترتیب 3.09، 3 و 3.26 و در بخش پالاتالی 2.24، 2.11 و 2.31 میلی متر بود. میانگین قطر بخش باکالی ریشه در هر سه سطح، به طور معنی داری کم تر از بخش پالاتالی بود (p<0.001). ساختار تشریحی سیستم کانال ریشه بر اساس طبقه بندی ورتوچی در ریشه مزیوباکال 21.9% نوع یک، 50.8% نوع دو، 0.8% نوع سه، 21% نوع چهار، 2.6% نوع پنج و 2.6% نوع شش بود.نتیجه گیری: طبق نتایج این مطالعه، ساختار تشریحی سیستم کانال ریشه در ریشه مزیو باکال مولر اول فک بالا تنوع بالایی دارد. ریشه مزیوباکال اغلب دو کانال که به یک سوراخ آپیکالی ختم می شوند.

مقدمه: برای انجام یک درمان موفق اندودونتیک، نیاز به شناسایی تمام کانال های ریشه، پاکسازی و پرکردن کامل آنها می باشد. یک دلیل مهم کاهش موفقیت درمان اندودونتیک در مولرهای ماگزیلا، شکست در شناسایی و درمان کانال دوم مزیوباکال می باشد. لذا در مطالعه حاضر به بررسی آناتومی ریشه مزیوباکال مولرهای اول ماگزیلا از لحاظ حضور یا عدم حضور کانال دوم مزیوباکال با استفاده از تکنیک (CBCT: Cone Beam Computed Tomography) پرداخته شده است.روش بررسی: در این مطالعه تحلیلی، 30 دندان مولر اول دائمی ماگزیلای کشیده شده، جمع آوری و به مدت 24 ساعت در محلول هیپوکلریت سدیم 5.25% قرار داده شد. سپس به صورت جداگانه در استوانه های پلاستیکی توسط موم Modeling مانت شدند. استوانه ها به 6 گروه 5تایی تقسیم شده و نمونه های هر گروه به شکل U جهت تصویربرداری در دستگاه CBCT قرار داده شدند. تصاویر توسط یک مشاهده گر باتجربه (رادیولوژیست فک و صورت) مورد بررسی قرار گرفت. برای این مطالعه از تجزیه و تحلیل درصدی انجام شد.نتایج: ارزیابی توسط CBCT حضور کانال دوم مزیوباکال را در 60% نمونه ها نشان داد که از این میان، این کانال در 55.55% موارد در 3/1 کرونال، در 33.33% موارد در 3/1 میانی و در 11.11% موارد در 3/1 اپیکال قرار داشت.نتیجه گیری: در بیش از نیمی از ریشه های مزیوباکال دندان های مولر اول ماگزیلا، دو کانال وجود دارد و اسکن های CBCT می توانند در پیداکردن کانال های اضافی در مولرهای اول ماگزیلا مفید بوده و در نتیجه منجر به کسب نتایج موفقیت آمیز بالاتر در درمان اندودونتیک شوند.

زمینه و هدف:عدم اطلاع دقیق دندانپزشک از احتمال وجود کانال اضافی در بعضی از دندانها موجب درمان ناقص و غلط او می گردد. از آنجا که کتابهای مرجع آناتومی دندان در این زمینه از دقت لازم و کافی برخوردار نیستند بنابراین این مطالعه با هدف بررسی شیوع کانال دوم ریشه مزیوباکال دندان های مولر فک بالا انجام گرفت.مواد و روش ها: 60 دندان تازه کشیده شده جمع آوری و در محلول هیپوکلریت 5.5 درصد نگهداری شد. در رادیوگرافی با کولینگوال از تمام دندانها در 8.3 درصد از دندان ها کانال دوم قابل مشاهده بود اما در رادیوگرافی مزیودیستالی این رقم به 50 درصد افزایش یافت. پس از تهیه حفره دسترسی به طریقه معمول فقط در 28.3 درصد از موارد مدخل کانال دوم کشف شد اما پس از گسترش حفره دسترسی با استفاده از یک فرز روند به میزان 41.7 درصد به تعداد کانالهای پیدا شده قبلی اضافه شد. در مرحله آخر با قطع ریشه از محل انشعاب ریشه ها به کشف 21.7 درصد از کانال ها موفق شدیم.یافته ها: در مجموع 91.7 درصد از دندان های مولر اول فک بالا در ریشه مزیوباکال خود دارای دو کانال ML و MB بودند که 58.3 درصد به شکل TYPEII و 33.3 درصد به شکل TYPEIII بودند و از 60 نمونه مورد مطالعه تنها 8.3 درصد دندانها یک کانال داشتند.نتیجه گیری: بنابراین می توان نتیجه گرفت که دندان مولر اول بالا دارای 4 کانال می باشد ولی ممکن است در کمتر از 10 درصد موارد دارای 3 کانال باشد.

زمینه و هدف: هدف از این مطالعه مقایسه Seal حاصل از کاربرد روش تراکم جانبی گوتاپرکا با روش تراکم عمودی گوتاپرکا در پرکردگی کانال مزیوباکال دندان مولار فک بالا بود.مواد و روشها: 200 دندان مولارفک بالا با آپکس سالم جمع آوری و از میان آنها 30 عدد دندان که در رادیوگرافی، میزان انحنای کانال مزیوباکال آنها به روش 20-25 Schneider درجه و فایل اندازه گیری اولیه در آنها فایل شماره 15 بود انتخاب شدند. سپس کلیه نمونه ها از ناحیه CEJ به وسیله دیسک الماسی قطع گردیدند و تا فایل شماره 25 به روش Step-back آماده شدند. پس از این دندانها مورد نظر به چهار دسته تقسیم شدند. 10 عدد دندان به روش تراکم عمودی و 10 دندان به روش تراکم جانبی پر شدند و نیز 5 عدد دندان به عنوان شاهد مثبت و 5 عدد دندان به عنوان شاهد منفی در نظر گرفته شدند. پس از سفت شدن سیلر (AH 26) در رطوبت %100 و دمای 37 درجه سانتی گراد نمونه های شاهد منفی کاملا توسط لاک ناخن و موم چسب پوشانیده شدند و بقیه دندانها نیز بجز ناحیه 1.5 میلی متر آپیکالی کانال مزیوباکال توسط لاک ناخن و موم چسب پوشانیده شدند. نمونه ها به مدت 48 ساعت در محلول رنگی متیلن بلو %2 قرار گرفتند. پس از خارج کردن نمونه ها و شستن و خشک کردن، لاک ناخن و موم چسب برداشته شده، برش طولی در سطح ریشه ایجاد و نفوذ خطی رنگ توسط استریومیکروسکوپ اندازه گیری شد.یافته ها: میانگین میزان ریز نشت در دندان هایی که با روش تراکم جانبی پر شده بودند 2.35 mm و در دندان هایی که به روش تراکم عمودی پر شده بودند 2.5mm بود. تفاوت موجود بین دو روش از نظر آماری معنی دار نبود (P=0.2).نتیجه گیری: تفاوتی در میزان ریز نشت احتمالی در رابطه با روش های تراکم عمودی و تراکم جانبی در کانال های دندانهای مولر به نظر نمی رسد.

هدف از این مطالعه مقایسه سیل آپیکالی حاصل از کاربرد روش ترمافیل با روش های تراکم عمودی و جانبی گوتاپرکا در پرکردگی کانال مزیوباکال دندان مولار فک بالا بود. 245 عدد دندان مولار فک بالا با آپکس سالم جمع آوری و از بین آنها 40 عدد دندان که در رادیوگرافی میزان انحنای کانال مزیوباکال آنها به روش  Schneider،25ـ20 درجه و فایل اندازه گیری اولیه در آنها فایل شماره 15 بود، انتخاب گردیدند. سپس کلیه نمونه ها از ناحیهCEJ  به وسلیه دیسک الماسی قطع گردیدند و تا فایل شماره 25 به روشstep back  آماده شدند. دندان های انتخاب شده به 5 گروه تقسیم شدند. 10 عدد دندان به روش تراکم عمودی، 10 عدد به روش تراکم جانبی و 10 عدد توسط دستگاه ترمافیل و با روش ارائه شده در بروشور آن پر شدند و نیز 5 عدد دندان بعنوان شاهد مثبت و 5 عدد دندان به عنوان شاهد منفی در نظر گرفته شدند. در تمامی گروه ها از ماده گوتاپرکا به انضمام سیلر (AH 26) جهت پرکردن کانال ها استفاده گردید. پس از سفت شدن سیلر (AH 26) در رطوبت 100% و دمای 37 درجه سانتی گراد، گروه شاهد منفی به طور کامل و بقیه دندان ها به جز 1.5 میلی متر آپیکالی کانال مزیوباکال توسط لاک ناخن و موم چسب پوشانیده شدند. نمونه ها به مدت 48 ساعت در محلول رنگی جوهر هندی قرار گرفتند. پس از خارج کردن نمونه ها و شستن و خشک کردن، لاک ناخن و موم چسب برداشته، برش طولی در سطح ریشه ایجاد و نفوذ خطی رنگ توسط استریومیکروسکوپ اندازه گیری شد. در میان 3 روش پر کردن کانال مزیوباکال دندان مولار فک بالا حداکثر میزان ریزنشت رنگ مربوط به گروه ترمافیل و حداقل آن مربوط به گروهی بود که با روش تراکم جانبی پر شده بودند. میانگین و انحراف معیار مقادیر ریزنشت در گروه ترمافیل‏±0.54 5.25 میلی متر، در گروه تراکم جانبی 0.24±‏2.35 میلی متر و در گروه تراکم عمودی 0.52±‏2.91 میلی متر بود. اختلاف آماری میان گروه ترمافیل با 2 گروه دیگر معنی دار بود (P<0.002) ولی بین دو روش تراکم جانبی و تراکم عمودی اختلاف معنی دار آماری وجود نداشت (P>0.005).

مقدمه: تمطالعه ی حاضر با هدف مقایسه ی دقت سه نوع آپکس یاب Novapex, Dentaport ZX, Raypex5 با رادیوگرافی در تعیین طول کانال مزیوباکال مولر اول دائمی فک پایین انجام پذیرفت.مواد و روش ها: در این مطالعه به صورت In vitro، تعداد 72 دندان مولر اول دائمی فک پایین کشیده شده در محدوده ی انحنای 30-20 درجه انتخاب و پس از ضدعفونی دندان ها با محلول فرمالین 10 درصد، دندان ها در محلول کلرآمین T 0/5 درصد نگهداری شدند و حفره ی دسترسی مناسب تهیه و بافت پالپی توسط بروچ خاردار خارج شد. طول واقعی هر کانال ریشه توسط یک فایل 15 با استاپر تعیین شد. در ادامه طول کانال ریشه توسط آپکس یاب های Novapex, Dentaport ZX, Raypex5 با رادیوگرافی مقایسه شد و اختلاف به دست آمده از طول های فوق با استفاده از آزمون ANOVA و T-test در سطح خطای کمتر از 0/05 تحلیل گردید.یافته ها: ننتایج نشان داد که بین میانگین طول کانال دندان مولر اول فک پایین در آپکس یاب های Raypex5, Novapex, Dentaport ZX با رادیوگرافی پری اپیکال تفاوت معنی داری وجود دارد (001/0 = P). اما بین میانگین طول کانال دندان مولر اول فک پایین در آپکس یاب های Raypex5, Novapex, Dentaport ZX با طول واقعی کانال تفاوت معنی داری مشاهده نگردید (0/05 < P).نتیجه گیری: تفاوت معنی داری بین اندازه گیری طول کانال توسط آپکس یاب ها با یکدیگر در محدوده ی 5/0± میلی متر منطبق بر تنگه ی اپیکال وجود ندارد.

زمینه و هدف: درصد قابل توجهی از موارد شکست درمان های اندودانتیک مربوط به دندان های مولر ماگزیلا می باشد که یکی از علل اصلی آن عدم کشف و دستیابی به کانال دوم ریشه مزیو با کال (MB2) می باشد. روش های مختلفی برای کشف و دستیابی به این کانال وجود دارد. هدف از این مطالعه آن بود که مقایسه ای بین سه روش مختلف دید مستقیم، لوپ های فایبراپتیک و میکروسکوپ جراحی جهت یافتن کانال مزیوباکال دوم پس از troughing با اولتراسونیک انجام و بهترین روش معرفی گردد.روش بررسی: در این مطالعه تجربی تعداد 90 دندان مولرماگزیلا (45 عدد مولر اول و 45 عدد مولر دوم) که پس از تهیه حفره دسترسی، کانال MB2 در آنها با چشم غیر مسلح و سوند کشف نشده بود، انتخاب و به 3 گروه 30 تایی تقسیم شدند. سپس در تمام نمونه ها بر آمدگی عاجی بین کانال های مزیوباکال و پالاتال به کمک قلم اولتراسونیک اندودونتیک حذف شد. (troughing) گروه اول با دید مستقیم و سوند، گروه دوم با Loup و نور فایبراپتیک و گروه سوم با میکروسکوپ جراحی مورد بررسی قرار گرفتند. برای آنالیز داده ها از روش تحلیل حساسیت و ویژگی استفاده شد.یافته ها: نتایج بدست آمده نشان داد که کانال مزیوباکال دوم بعد از عمل troughing در حدود %21 موارد با دید مستقیم، %61 با لوپ و نور فایبراپتیک و %92 با میکروسکوپ جراحی کشف شد.نتیجه گیری: بر اساس نتایج این مطالعه میکروسکوپ جراحی و سپس لوپ بانور فایبر اپتیک روش های برتر برای یافتن کانال مزیوباکال دوم هستند و troughing با اولتراسونیک به عنوان یک وسیله کمکی در کشف کانال مزیوباکال دوم در تمامی متدها می تواند به کار برده شود.

1زمینه و هدف: دندان های مولر اول فک پایین شایعترین دندان هایی هستند که تحت درمان اندودنتیک قرار می گیرند و از نظر آناتومیکی بسیار چالش برانگیز هستند. دانش کافی از منطقه خطر یا danger zone در ریشه مزیالی مولر های اول مندیبل به کاهش ریسک اشتباه پرفوریشن حین درمان کمک می کند این یافته ها برای کلینیسین در افزایش موقعیت درمان ریشه دندان و آماده سازی فضای پست مفید واقع می شود. روش بررسی: این مطالعه تصاویر (Cone Beam Computed Tomography, CBCT) از 144 دندان مولر اول مندیبل از 74 بیمار 18 تا 66 ساله مراجعه کننده به یک مرکز تخصصی رادیولوژی فک وصورت در شهر گرگان در سال های 1397تا 1399 مورد بررسی قرار گرفت. میانگین فاصله اوریفیس تا فورکا محاسبه شد و میانگین ضخامت عاج دیستالی کانال های مزیوباکال و مزیولینگوال در سه، چهار و پنج میلی متری زیر اوریفیس اندازه گیری شد. میانگین ضخامت عاج دیستالی بر حسب سن، جنس و سمت فکی مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها: کمترین میانگین ضخامت دیواره دیستال کانال های مزیوباکال و مزیولینگوال در فاصله پنج میلی متری زیر اوریفیس کانال قرار داشت. میانگین ضخامت دیواره دیستال کانال های مزیوباکال و مزیولینگوال در مردان بیشتر از زنان به دست آمد (05/0P<). میانگین ضخامت دیواره دیستال با سن ارتباط معناداری نشان نداد (745/0P=) به جز در ناحیه سه و پنج میلی متر زیر اوریفیس در کانال مزیوباکال که با سن ارتباط معنادار داشت (01/0P=) اختلاف معنادار آماری بین دو سمت فکی مشاهده نشد (543/0P=) به جز در ناحیه چهار میلی متری زیر اوریفیس در کانال مزیولینگوال (05/0P<). نتیجه گیری: مطالعه حاضر نشان داد که منطقه خطر در عاج دیستالی کانال های مزیوباکال و مزیولینگوال دندان های مولر اول مندیبل در مردان و زنان در پنج میلی متری زیر اوریفیس کانال مشاهده می شود.

مقدمه: مهمترین علت درمان ریشه ناموفق، آماده سازی و پرکردگی ضعیف کانال ها و همچنین کانال های درمان نشده می باشد. بنابراین شناخت آناتومی سیستم کانال ریشه از ارکان اصلی موفقیت درمان ریشه محسوب میشود. هدف این مطالعه بررسی مورفولوژی سیستم کانال ریشه دندان های مولر دوم ماگزیلا با ریشه های به هم چسبیده بود. مواد و روش ها: در این مطالعه آزمایشگاهی، 50 دندان مولر دوم ماگزیلا با ریشه های به هم چسبیده مانت شده و از آنها توموگرافی کامپیوتری با اشعه مخروطی (CBCT) تهیه شد. نمونه ها از نظر سیستم کانال ریشه مزیوباکال بر اساس تقسیم بندی Vertucci، وجود کانال مزیوباکال دوم و سوم، وجود ایسموس بین کانالها، آناتومی C شکل، وضعیت اتصال ریشه ها و حداقل ضخامت عاج در یک سوم میانی بررسی شدند. برای آنالیز داده ها از آزمون های کروسکال والیس، یوی من ویتنی و آزمون دقیق فیشر استفاده شد و سطح معنی داری 05/0 در نظرگرفته شد. یافته ها: شایعترین آناتومی، کانال تایپ 1 با فراوانی 42% (21 عدد) و سپس تایپ 4, 6 با فراوانی هرکدام 16% (8 مورد) و تایپ 2 با فراوانی 14% (7 مورد) بود. کانال مزیوباکال دوم در 58% (29 مورد) و کانال مزیوباکال سوم در 4% (2 مورد) مشاهده شد. در 22% دندان ها (11 مورد) بین کانال ها ایسموس مشاهده شد. 6% دندان (3 مورد) آناتومی C شکل داشتند. شایعترین وضعیت اتصال ریشه ها مربوط به اتصال ریشه پالاتال و دیستوباکال با شیوع 42% (21 مورد) و سپس اتصال هر سه ریشه با فراوانی 18% (9 مورد) بود. حداقل ضخامت عاج در یک سوم میانی ریشه 64/0 میلیمتر تعیین شد. نتیجه گیری: مولر های دوم ماگزیلا با ریشه های به هم متصل، سیستم کانال ریشه پیچیده ای دارند. ارتباطی بین نحوه اتصال ریشه ها و وجود یا عدم وجود کانال مزیوباکال دوم وجود نداشت.