خطه یزد در ایران مرکزی دامنه ای با دگرریختی فعال در قلمرو برخورد عربی-اوراسیا به شمار می رود. منطقه مورد بررسی در جنوب باختر یزد واقع است و با گسل دهشیر در خاور و گسل مهریز در باختر احاطه می شود. این سامانه گسلی راستای عمومی شمال باختری دارد و مستندات فراوانی از گسلش پویا را در خود جای داده است. گسلهای اصلی و فرعی به منظور شناخت ویژگیهای ساختاری و زمین ریختی پهنه های گسلی در عکس های ماهواره ای ترسیم شده است. موقعیت رومرکز پنج زمین لرزه دستگاهی با بزرگای بین ٤ تا ٥ ریشتر در پهنه گسلی تنگ چنار و گسلهای مسبب احتمالی آنها مشخص شده است. گسل پویای طزنج با راستای شمال باختری برای نخستین بار در این نوشتار معرفی شده است. در این گستره، سازوکار چیره گسل ها راستالغز راست بر با مؤلفه معکوس می باشد که بیانگر جنبش کنونی گسلها است. داده های زمین ریختی بسیاری از جدایش راست بر واحدهای سنگی، مخروط افکنه های آبرفتی کواترنری و قناتها در راستای گسلها ارائه شده است. شواهدی از جدایش راست بر واحدهای تریاس در حدود ٨ ٤ 0 متر در راستای گسل تفت و ٢ ٢ ٥ 0 متر در سنگهای کرتاسه زیرین در راستای گسل مهریز وجود دارد. جدایش راست بر مخروط افکنه های آبرفتی در ایستگاههای متعدد از حدود ١ ٤ ٠ متر تا بیشینه ٥ ٠ ٠ متر در راستای گسل توران پشت بازه تغییر دارد. تحلیل های زمین ریختی با برداشت های میدانی و اندازه گیری های هندسی و کینماتیک (جنبش شناختی) گسلها همراه است.

در اثر جابه جایی ریز صفحات نسبت به همدیگر امواج لرزه ای و شکست گسل شکل می گیرد که با توجه به عمق، میزان جابه جایی، نوع جابه جایی، شرایط زیرسطحی پیامدهای متنوعی را بر روی سطح زمین از خود نشان می دهد. تاکنون مطالعات محدودی بر روی گسلش سطحی صورت گرفته است اما به دنبال وقوع سه زمین لرزه چی چی تایوان، دوزجی وکوجاعلی ترکیه انجام چنین مطالعاتی شتاب گرفته است. با توجه به از بین رفتن سریع شواهد سطحی گسلش و کم بودن زمان بررسی ها از یک طرف و زمان بر بودن و بالا بودن هزینه ساخت نمونه های بزرگ مقیاس (شرایط 1g) از طرف دیگر، اهمیت مطالعات گسلش در شرایط گرانش تشدید شده (Ng) به کمک دستگاه سانتریفیوژ را آشکار می کند. در این تحقیق ابتدا جزئیات جعبه دو بخشی گسلش مورد استفاده تشریح شده است. سپس نتایج هفت آزمایش شبیه سازی گسلش انجام شده به کمک این جعبه ارائه شده است. پنج آزمایش اولیه به منظور کالیبراسیون جعبه و کاهش شرایط مرزی بوده است و دو آزمایش نیز به شبیه سازی گسلش عادی و معکوس-بعد از کسب شرایط مطلوب – بر روی خاک های دانه ای پرداخته است سپس نتایج مقدار جابه جایی منتقل شده به سطح زمین، میزان جابه جایی مورد نیاز سنگ کف جهت ظهور گسل در سطح، تغییر زاویه گسل از سنگ کف تا سطح زمین، وسعت منطقه تغییر شکل در گسلش معکوس و عادی با همدیگر مقایسه شده است.

در برخی از زلزله های قوی، گسلش سطحی در آبرفت نرم انتشار یافته و به سازه برخورد کرده است. اگرچه تحقیقات مهندسان زلزله در 4 دهه اخیر، عمدتا بر روی مطالعه پاسخ دینامیکی خاک و سیستم های سازه ای به ارتعاشات حاصل از انتشار امواج زمین لرزه متمرکز شده است، لیکن تجربه زلزله های پیشین نشان می دهد که جابجایی های استاتیکی بزرگ زمین نیز می تواند برای سازه ها مشکلات جدی ایجاد نماید. از جمله زمین لرزه هایی که در ارتباط با پدیده گسلش سطحی بسیار حائز اهمیت بوده اند و می توان آن ها را نقطه عطفی در نگرش به پدیده گسلش سطحی دانست، زمین لرزه های ترکیه و تایوان (1999)، و زلزله لندرز (1992) در کالیفرنیاست. در اندک مطالعات انجام شده در زمینه اندرکنش گسلش نرمال و گروه شمع، مشخص شد که شمع ها به دلیل تبعیت از تغییرشکل های ناشی از گسلش و انتقال آن به سازه، اعمال تغییرمکان نسبی افقی و قائم بر سازه، ایجاد ممان خمشی بسیار زیاد در محل اتصال شمع به سر شمع در گروه شمع های با اتصال صلب، رفتار مناسبی در مقابل گسلش ندارند. در مطالعات پیشین نشان داده شده که انحراف مسیر گسلش بسیار حائز اهمیت است و در این زمینه تمهیداتی صورت گرفته است. هدف این مقاله، بررسی مکانیزم گسلش معکوس و اندرکنش آن با گروه شمع، به کمک نرم افزار سه بعدی المان محدود می باشد. به این منظور یک گروه شمع در مسیر گسلش معکوس قرار گرفت و با انجام تحلیلهای عددی مشخص شد که شمع ها در برخورد با گسلش، به مقدار ناچیزی مسیر گسلش را منحرف می سازند.

زون گسل بخاردن-قوچان در فاصله 150 کیلومتری شمال شرق مشهد از برجسته ترین چهره های توپوگرافی-ساختمانی مرکز کپه داغ در بین شهرهای قوچان، شیروان و بجنورد است. مجموع گسل های امتداد لغز-راستگرد قوچان، باغان-گرماب، شیروان و غلامان-سومبار با روند شمالغرب-جنوبشرق از مهم ترین گسل های این زون بوده که فعالیت نوزمین ساختی آنها در نهشته های کواترنری قابل ردیابی است. انتهای این گسل ها به صورت رورانده است. طبق شواهد دورسنجی و میدانی این جنبش ها می توان در ایجاد پدیده های مورفوتکتونیکی مانند برخاستگی و برش پادگان های رودخانه ای، جابجایی ابراهه ها و تقطیع، برش و جابجایی رسوبات کواترنری مخروط افکنه ای مشاهده نمود. تراکم بالای پراکنده ای زمین لرزه ها در پایانه گسل های قوچان و باغان و گرماب می باشد.

در بیشتر مطالعات مربوط به اندرکنش گسلش-خاک-فونداسیون-سازه، تنها فونداسیون مدل شده و اثر سازه با روش هایی مانند سختی معادل یا اضافه نمودن سربار معادل آن در مدلسازی ها دیده شده و از مدلسازی مستقیم سازه در مدل های آزمایشگاهی و عددی خودداری شده است. لذا به نظر می رسد مدلسازی مستقیم سازه بتواند درک بهتری از تاثیر حضور سازه-فونداسیون بر نحوه انتشار گسلش سطحی1 و همچنین بر نحوه عملکرد اعضاء مختلف سازه در حین گسلش را امکان پذیر سازد. در این تحقیق مدلسازی عددی دوبعدی سازه-فونداسیون-آبرفت با اعمال گسلش سطحی معکوس به صورت شبه استاتیکی، در حالت قابهای دو دهانه دارای پی نواری با تعداد طبقات 3 و 7، با استفاده از روش اجزاء محدود و نرم افزار آباکوس انجام شده و تاثیر عواملی نظیر موقعیت قرارگیری سازه، تعداد طبقات و ضخامت فونداسیون در این پدیده اندرکنشی به صورت پارامتریک مورد مطالعه و بررسی قرارگرفته است. بر این اساس بحرانی ترین موقعیت قرارگیری، برای حالتی است که سازه برروی فرادیواره و در فاصله 15 تا 25 متری از محل رخنمون گسلش میدان آزاد2 قرار می گیرد. تاثیر افزایش تعداد طبقات (افزایش سربار) از نظر تغییرشکل های ایجادشده در سازه در مواجهه با پدیده گسلش در حالت های مختلف قرارگیری سازه متفاوت می باشد، اما از نظر تغییرات نیروهای داخلی اعضا سازه ای، افزایش تعداد طبقات باعث ایجاد مقادیر نیروی برشی و لنگر خمشی بزرگتری در طول تیر طبقات و فونداسیون سازه ها در اثر اعمال گسلش می شود. افزایش ضخامت فونداسیون نیز باعث کاهش مقادیر نیروی برشی و لنگر خمشی ایجاد شده در اعضای سازه ای نظیرتیرها در اثر اعمال گسلش می گردد، در نتیجه می تواند به عنوان یک راهکار مناسب در جهت عملکرد بهتر سازه در مواجهه با پدیده اندرکنشی سیستم کوپل، مورد توجه قرارگیرد.