تحقیق در عملیات در کاربردهای آن
سال:1399 | دوره:17 | شماره:1 (پیاپی 64) |تعداد مقالات:8

گسترش عملکرد کیفیت یک سیستم توسعه محصول و مدیریت کیفیت مشتری مدار برای دستیابی به حداکثر رضایت مشتری است. بهکار گیری گسترش عملکرد کیفیت مستلزم تعیین روابط بین خواسته های مشتری و نیازمندی های فنی، و همچنین همبستگی بین نیازمندی های فنی است که توسط یک تیم بین وظیفه ای انجام می شود. چنین داده هایی ماهیت مبهم و فازی دارند و افراد قضاوت های متفاوتی درباره این روابط دارند. در این پژوهش برای مواجهه با ماهیت فازی در فرآیند طراحی محصول استفاده از یک روش تصمیم گیری گروهی فازی در گسترش عملکرد کیفیت پیشنهاد شده است. همچنین یک چارچوب ترکیبی از گسترش عملکرد کیفیت و برنامه ریزی فیزیکی خطی برای تعیین سطح برآورد بهینه هر یک از نیازمندی های فنی محصول و حداکثر کردن رضایت مشتری کل ارایه شده است. در نهایت، چارچوب ارایه شده برای یک محصول خاص در شرکت مجتمع صنعتی اسفراین که تولیدکننده قطعات سنگین فولادی می باشد، به کار گرفته شده است. نتایج حاصل از حل مدل، سطح برآورد بهینه ی هر کدام از نیازمندی های فنی و همچنین میزان بودجه اختصاص یافته به هر کدام از آنها را نشان می دهد به گونه ای که سطح رضایت مشتری از محصول تولید شده بر مبنای چهار خواسته ی مشتری در دامنه های ایده آل و مطلوب قرار گرفته است.

تامین مواد اولیه پایدار همواره ازجمله نگرانی های شرکت های تولیدی است. با توجه به افزایش آگاهی زیست محیطی و اجتماعی، انتخاب تامین کننده پایدار از اولویت های سازمان ها گردیده است. با توجه به ابهام و تردید موجود در تصمیم گیری افراد به کارگیری روش های تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت کاربرد فراوانی یافته است. تحقیق حاضر سعی دارد با استفاده از رویکرد ترکیبی چندمعیاره فازی یک مدل تصمیم گیری برای ارزیابی و انتخاب تامین کنندگان پایدار ارایه دهد. بدین منظور در مرحله نخست با مرور تحقیقات گذشته، شاخص های موثر در انتخاب تامین کنندگان پایدار مشخص گردیده و با استفاده از روش دلفی فازی اقدام به غربال سازی شاخص ها از دید خبرگان گردید. در مرحله بعد به کمک رویکرد بهترین بدترین فازی شهودی وزن هریک از شاخص ها استخراج گردید. در ادامه از تکنیک ویکور فازی شهودی برای ارزیابی تامین کنندگان موجود استفاده گردید. به منظور بررسی قابلیت مدل ارایه شده از یک مطالعه واقعی در صنعت تولید باتری های سربی اسیدی استفاده گردید. درنهایت با انجام تحلیل حساسیت و مقایسه نتایج مدل با رویکرد تاپسیس فازی شهودی کارایی رویکرد پیشنهادی ارزیابی شد.

در اغلب مسایل کاربردی در دنیای واقعی، پارامترهای مساله نادقیق هستند. این موضوع سبب میشود که داده های مساله به صورت غیرقطعی و بازهای به دست آیند. مدل های ریاضی بازه ای، شامل مسایل برنامه ریزی خطی بازه ای و مسایل برنامه ریزی غیرخطی بازه ای هستند. یکی از مدلهای غیرخطی ریاضی که بر پایه نادقیق بودن ضرایب مطرح شده است، مساله برنامهریزی مرتبه دوم بازهای است. این نوع مسایل که پارامترها به صورت نادقیق بیان می شوند کاربرد وسیعی در علوم مختلف از جمله مدیریت موجودی، علم اقتصاد، انتخاب سهام، طراحی مهندسی و مطالعه مولکولی دارند. پارامترهای بازه ای در این مسایل بهینه سازی سبب می شوند که مقدار تابع هدف نیز به صورت نادقیق و بازه ای به دست آید. این مقاله دشوارترین نوع مسایل برنامه ریزی مرتبه دوم بازه ای که شامل متغیرهای تصمیم نامقید در علامت است را بررسی کرده و روشی جدید برای تعیین کران های تابع هدف آن ارایه می دهد. در این روش با حل زیرمدل هایی که شامل متغیرهای نامنفی هستند، کران های مقادیر بهینه تابع هدف به دست میآید.

در ارزیابی کارایی واحدهای تصمیم گیرنده به کمک مدل های DEA، ممکن است بیش از یک واحد تصمیم گیرنده دارای مقدار کارایی یک باشد. از آنجایی که رتبه بندی واحدهای تصمیم گیرنده کارا برای تصمیم گیران ضروری است؛ لذا روش ها و مدل های مختلفی بدین منظور ارایه شده است. یکی از این روش ها، روش مبتنی بر استفاده از نظریه بازی ها برای تمام واحدهای تصمیم گیرنده کارا است. در این تحقیق، از مدل های لی و لوزانو استفاده می شود که این مدل ها ترکیبی از تحلیل پوششی داده ها و نظریه بازی ها هستند. همچنین از مدل SBM ورودی محور و ارزش هسته ای به منظور رتبه بندی واحدهای تصمیم گیرنده کارا استفاده می شود.

در این مقاله، یک روش ناحیه اعتماد تطبیقی نایکنوای جدید برای حل مسایل بهینه سازی نامقید ارایه می کنیم که در آن از تکنیک فیلتر استفاده شده است. در روش پیشنهادی، از تکنیک نایکنوایی خاصی استفاده شده است. با استفاده از این تکنیک، الگوریتم می تواند ازگام اول، از خواص نایکنوایی بهره ببرد و سرعت رسیدن به جواب را افزایش دهد. همچنین، فیلتر به کاررفته در این روش، از نوع فیلترهای متناهی است. این مهم، با توجه به ساختار فیلتر اثبات شده است. ساختار الگوریتم، بر اساس دو حلقه خارجی و داخلی استوار است که هر یک با توجه به شرایط موجود در هر تکرار عملیات مشخصی را انجام می دهد. در تکرارهای الگوریتم، برای یافتن طول گام، از زیرمساله ای با ساختار ساده استفاده می کنیم. همچنین، صورت اصلاح شده ای از شرط سکانت را برای تقریب هسیان چنان به کارمی بریم که ماتریس هسیان، همواره معین مثبت باشد. علاوه برآن، همگرایی سراسری الگوریتم تحت برخی شرایط استاندارد اثبات شده است. نتایج عددی حاصل از روش پیشنهادی روی مجموعه مسایل آزمونی، حاکی از کارایی الگوریتم جدید، نسبت به سایر روش های مشابه است.

تحلیل پوششی داده ها یک روش ناپارامتری برای سنجش عملکرد گروهی از واحدهای تصمیم گیری (DMUها) است که ورودی های متعدد را مصرف می کنند و خروجی های متعدد را تولید می نمایند. با استفاده از این رویکرد، عملکرد DMUها را از دیدگاه های خوشبینانه و بدبینانه اندازه گیری می کنند. در بسیاری از مواقع نتایج آن ها بسیار گمراه کننده و حتی متناقض است. لذا این ضرورت انکارناپذیر است که باید اندازه های مختلف عملکرد را ادغام کرد، تا یک ارزیابی کلی از عملکرد هر DMU به دست آید. این چیزی است که به آن رویکرد تحلیل مرز دوگانه می گویند. در این مقاله یک اندازه ی کارایی میانگین توانی را برای ارزیابی عملکرد کلی هر DMU پیشنهاد می کنیم. کارایی میانگین توانی هر دو اندازه ی کارایی خوشبینانه و کارایی بدبینانه هر DMU را با هم ادغام می کند، و بنابراین، نسبت به هر کدام از این دو اندازه جامع تر است. نشان داده می شود که اندازه ی کارایی میانگین توانی قدرت افتراق بیشتری نسبت به هر کدام از اندازه های کارایی های خوشبینانه و بدبینانه دارد. کارایی میانگین توانی پیشنهادی با یک مثال عددی، شامل ارزیابی عملکرد 42 گروه آموزشی در یکی از واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی در ایران نشان داده خواهد شد تا مزایا و سودمندی آن را در موقعیت های زندگی واقعی نشان دهد.

هدف این مقاله ارزیابی بازده به مقیاس شرکت های بورس تهران بر اساس مدل های جدید در تحلیل پوششی داده ها می باشد. به کمک این ارزیابی می توان درخصوص اعمال سیاست های انقباضی یا انبساطی در شرکت های بورس قضاوت کرد. به این منظور نیاز به مدل هایی در تحلیل پوششی داده ها است که بتوانند بازده به مقیاس چپ و راست واحدهای تصمیم گیرنده را ارزیابی کنند. در این مقاله دو مدل برنامه ریزی خطی برای ارزیابی عملکرد و بازده به مقیاس های چپ و راست در تحلیل پوششی داده ها پیشنهاد می شود. مزیت اصلی روش در خطی بودن هر دو مدل می باشد در حالی که مدل های قبلی برای تعیین بازده به مقیاس های چپ و راست مشکل نشدنی بودن، غیرخطی بودن یا پارامتریک بودن را داشته اند. علاوه بر این با حل یک مدل تحلیل بازده به مقیاس چپ و با مدل دیگر تحلیل بازده به مقیاس راست را می توان انجام داد. نتایج تعیین بازده به مقیاس های چپ و راست شرکت های بورس تهران در سال 1395 نشان می دهد که مدل ها به راحتی قابل کاربرد به منظور تحلیل اعمال سیاست های انقباضی یا انبساطی در شرکت های بورس هستند.

برنامه ریزی آرمانی خطی یکی از تکنیک های مهم برای حل مسایل برنامه ریزی خطی چندهدفه می باشد که برای هر هدف (آرمان) یک سطح آرزو توسط تصمیم گیرنده در نظر گرفته می شود. در برنامه ریزی آرمانی اگر چند سطح آرزوی گسسته، برای آرمان ها درنظر گرفته شود، بحث برنامه ریزی آرمانی چندانتخابی مطرح می شود که اولین بار توسط چانگ در سال (2007) ارایه شد. چانگ در سال (2008) نوعی دیگر از برنامه ریزی آرمانی چندانتخابی به نام برنامه ریزی آرمانی چندانتخابی اصلاح شده که سطح آرزوی آرمان های آن، یک بازه بسته می باشد را مطرح نمود که ممکن است ابتدای بازه یا انتهای بازه از اهمیت خاصی برخوردار باشند. اولین مقاله چندانتخابی فازی باسطح آرزوی فازی مثلثی توسط بانکیان و همکاران در سال (2012) ارایه شد. در این مقاله مدل هایی جدید ازمسایل برنامه ریزی آرمانی چندانتخابی اصلاح شده (برنامه ریزی آرمانی چندانتخابی اصلاح شده با قیود فازی انعطاف پذیرو برنامه ریزی آرمانی چندانتخابی اصلاح شده با آرمان های فازی انعطاف پذیر) را مورد بررسی قرار می دهیم و برای حل آنها با استفاده ازروش آلفا-برش و در نظر گرفتن حداقل درجه عضویت های متفاوت برای آرمان ها یا قیدهای فازی انعطاف پذیر، آنها را به برنامه ریزی آرمانی خطی چندپارامتری قطعی تبدیل می کنیم. برای درک بیشتر مثال هایی عددی مطرح می کنیم و با روش های فوق آن ها را حل می کنیم.