علوم محیطی
سال:1401 | دوره:20 | شماره:4 |تعداد مقالات:15

سابقه و هدف: هدف کلی این پژوهش تخمین انتشار آلاینده های خودروهای گاز سوز (CNG) شهر تهران به منظور شناسایی، ارزیابی و برنامه ریزی برای کنترل انتشار از طریق خودروهای گازسوز، همچنین تعیین میزان آلایندگی خودروهای سواری تولیدی صنایع خودروسازی ایران، مقایسه آن با استانداردهای آلایندگی و شناسایی روش مناسب مدلسازی برای سوخت CNG است. مواد و روش ها: در این پژوهش به منظور برآورد انتشار آلاینده ها از خودروهای گاز سوز تولید داخل، با استفاده از اطلاعات ورودی ناوگان خودرویی کشور و با بکارگیری نرم افزارهای مدلسازی IVE و COPERT محاسبات مربوطه صورت گرفته و در نهایت با نتایج حاصل از آزمون آلایندگی ISQI مقایسه گردید. نتایج و بحث: بررسی ها نشان داد که برخلاف فرض اولیه پژوهش نرم افزار IVE در رابطه با خودروهای گازسوز مناسب نبوده و نتایج حاصل از محاسبات نرم افزار COPERT برای خودروهای گازسوز به مراتب نزدیک تر به مقادیر آزمون آلایندگی ISQI است. بر اساس نتایج این پژوهش نرم افزار COPERT درخصوص آلاینده منواکسید کربن 65درصد دقیق تر و درمورد NOX نیز 78درصد عملکرد بهتری داشته اما در برآورد آلاینده دی اکسید کربن 13درصد ضعیف تر عمل کرده است. نتیجه گیری: پیشنهاد می گردد مدلسازی انتشار برای سوخت CNG از طریق نرم افزار COPERT صورت پذیرد که مشخصاً در رابطه با این سوخت و بخصوص در مورد آلاینده های CO و NOX دقیق تر از IVE عمل می کند. بنابراین لازم است در خصوص مرجعیت نرم افزار IVE در زمینه مدلسازی انتشار آلاینده های خودروهای گازسوز تجدیدنظر گردد.

سابقه و هدف: سبزیجات بخش مهمی از غذای جمعیت جهان به ویژه کشورهای در حال توسعه را تشکیل می دهند. در حال حاضر به دلیل استفاده بیش از حد از کودهای شیمیایی نیتروژن دار، به منظور تسریع رشد رویشی، سبب افزایش غیر استاندارد نیترات در بسیاری از سبزیها مخصوصا سبزیهای برگی شده است. به دلیل اثرات زیانبار نیترات اضافی در گیاهان خوراکی برای انسان و دام، پژوهشهای زیادی در زمینه تجمع نیترات در محصولات زراعی در جهان انجام شده است. با توجه به ضرورت چنین مطالعاتی در کشور و همچنین کنترل غلظت نیترات در سبزیها و صیفی جات، پژوهش حاضر با هدف بررسی و پایش غلظت نیترات در برخی محصولات سبزی و صیفی(خیار، گوجه، سیب زمینی، بادمجان، فلفل، پیاز، پیازچه و سبزیجات برگی) تولید شده در برخی از گلخانه ها و مزارع استان اصفهان به اجرا درآمد. مواد و رو ش ها: برای انجام این پژوهش تعداد 142 نمونه از انوا عی از سبزیجات برگی (گشنیز، ریحان، تره، جعفری، شاهی، شوید، ترخون، نعناع، شنبلیله ) و صیفی جات (خیار، گوجه فرنگی، بادمجان، فلفل، پیاز، پیازچه و سیب زمینی در اندازه های ریز و درشت) از گلخانه ها و مزارع کشاورزی شهرستانهای اصفهان، درچه، فلاورجان، تیران، دستگرد، دهاقان و اطراف آ نها جمع آوری شد. مقدار نیترات نمونه های گیاهی بر اساس روش رنگ سنجی پس از احیاء و تولید کمپلکس رنگی آمینو آزو، به وسیله دستگاه اسپکترو فتومتر اندازه گیری شد. در ادامه غلظت نیترات در نمونه ها با حداکثر غلظت مجاز نیترات در محصولات کشاورزی که به وسیله سازمان ملی استاندارد ایران ارائه شده است، مقایسه شد. نتایج و بحث: مشاهده شد که میانگین غلظت نیترات در خیارهای مورد مطالعه 48 1/ برابر حد مجاز سازمان ملی استناندارد ایران (90 میلی گرم بر کیلوگرم) بود، درحالی که میانگین غلظت نیترات در نمونه های سیب زمینی، گوجه فرنگی و فلفل نسبت به حد مجار ارائه شده به وسیله سازمان ملی استاندارد ایران (به ترتیب170، 150 و 200 میلی گرم در کیلوگرم وزن تر) کمتر بود. همچنین میانگین غلظت نیترات در سیب زمینی، گوجه فرنگی، بادمجان، فلفل و پیاز ریز نسبت به میانگین غلظت نیترات در سیب زمینی، بادمجان، گوجه فرنگی، فلفل و پیاز درشت بیشتر بود. در بین صیفی جات مورد مطالعه بیشترین میانگین غلظت نیترات در خیار و کمترین میانگین غلظت نیترات در گوجه فرنگی مشاهده شد. میانگین غلظت نیترات در پوست خیار 1/67 برابر بیشتر از میانگین غلظت نیترات در میوه خیار بود. به طور کلی میانگین غلظت نیترات در سبزیهای برگی بیشتر از حد مجاز استاندارد ملی ایران ( 1000 میلی گرم بر کیلوگرم وزن تر ) بود. در بین سبزیهای مورد مطالعه میانگین غلظت نیترات فقط در نعناع ( 457 میلی گرم بر کیلوگرم وزن تر)، شنبلیله ( 262 میلی گرم بر کیلوگرم وزن تر ) و ترخون ( 695 میلی گرم بر کیلوگرم وزن تر) کمتر از حد مجاز استاندارد ملی کشور بود. درباره سایر سبزیهای برگی میتوان گفت که از نظر مقدار نیترات محدودیت مصرف وجود دارد. نتیجه گیری: با توجه به نتایج به نظر میرسد که اندازه میوه معیار مناسبی برای ارزیابی مقدار نیترات گیاه نمی تواند باشد و جنبه های مدیریتی مزارع نقش بیشتری در غلظت نیترات گیاه دارد. از طرف دیگر تغییرات نیترات در مزارع مختلف به قدری زیاد است که نمیتوان به طور واضح بیان نمود که مصرف صیفی و سبزیهای موجود در بازار از نظر میزان نیترات دارای محدودیت باشد. به هر حال به نظر میرسد که مصرف سبزیهای برگی و صیفی جات تولید شده از مناطق مورد مطالعه برای سلامت مصرف کننده زیانبار بوده و ممکن است در برخی موارد دارای محدودیت باشد.

سابقه و هدف: با توجه به اینکه کشاورزی مهمترین نقش را در تأمین امنیت غذایی برعهده دارد، تهیه نقشه ای که پراکندگی مکانی، وسعت اراضی و نوع محصولات کشت شده را با دقت بالایی نشان دهد، بسیار ضروری است. پوشش اراضی کشاورزی در فواصل زمانی نسبتا کوتاه، بسیار پویا و متغیر است. این موضوع، طبقه بندی محصولات زراعی روی تصاویر ماهواره ای را به کاری چالش برانگیز مبدل می کند. کمبود یا فقدان داده های دارای برچسب واقعیت زمینی نیز مزید بر علت است. بنابراین روشهایی که به نمونه های زمینی وابستگی کمتری دارند و از ویژگیهای فنولوژیک حاصل از سری زمانی باندها و شاخصهای گیاهی برای طبقه بندی محصولات استفاده می کنند، مناسبتر خواهند بود. هدف از این مطالعه استفاده از در روش یادگیری عمیق مبتنی بر شبکه های کانولوشن برای طبقه بندی محصولات کشاورزی و بهبود عمکرد این شبکه از طریق استفاده از کانالهای ویژگی محصولات بعنوان تصویر ورودی به شبکه و افزایش دقت طبقه بندی است. مواد و روش ها: در این مطالعه از تصاویر باندهای مرئی و فروسرخ نزدیک ماهواره سنتینل-2 در 10 تاریخ مختلف از سال 2019 برای ناحیه ای واقع در ایالت آیداهو ایالات متحده آمریکا که یک منطقه مهم کشاورزی به شمار می رود و از لایه داده های زراعی(Cropland Data Layer) برای استخراج برچسب نوع محصولات در مزارع نمونه، استفاده گردید. سپس در نرم افزار متلب، سری زمانی باندها ساخته شد و با استفاده از آنها پروفیل زمانی NDVI برای شناسایی ویژگیهای فنولوژیکی منحصر به فرد برای هر محصول استخراج گردید. در ادامه توابعی که بر اساس ویژگیهای فنولوژیک هر محصول توسعه داده شده اند، بر روی سری زمانی باندها اعمال گردید و برای هر محصول یک کانال ویژگی به دست آمد که در دو فرآیند جداگانه، یکبار از باندها و بار دیگر از کانالهای ویژگی به عنوان ورودی به شبکه CNN استفاده گردید و شبکه، با استفاده از کانالهای ورودی و نمونه های زمینی، آموزش دیده و نتیجه عملکرد شبکه در طبقه بندی محصولات زراعی در سایت تست، مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج و بحث: در مرحله اول، سری زمانی باندها، ورودی شبکه کانواوشنی عمیق را تشکیل دادند و شبکه در ناحیه آموزش، با استفاده از اطلاعات طیفی-زمانی باندها به عنوان کانالهای ورودی و نمونه های زمینی محصولات به عنوان برچسب، آموزش دید. به دلیل همپوشانی طیفی محصولات در برخی از دوره های زمانی، آموزش شبکه با خطای نسبتا بالایی همراه بود و به همین دلیل برای ناحیه تست، دقت کلی طبقه بندی 69(درصد) و ضریب کاپای 55/0 به دست آمد. در مرحله دیگر، توابعی که به عنوان شاخصهای فنولوژیک برای هر محصول توسعه داده شده بود، روی سری زمانی باندها اعمال گردید و برای هر محصول، یک کانال ویژگی بعنوان شاخص انحصاری آن محصول، به دست آمد. آنگاه الگوریتم با استفاده از این کانالهای ویژگی، در ناحیه تست اجرا گردید و دقت کلی به 86(درصد) و ضریب کاپا به82/0 ارتقا یافت که نشان دهنده بهبود چشمگیر نتایج در مقایسه با حالت قبل است. نتیجه گیری: شبکه کانولوشنی عمیق برای تشخیص محصولات کشاورزی، به نوع کانالهای ورودی بسیار حساس است و انتخاب کانال هایی با ویژگی های طیفی_زمانی مناسب برای انواع محصولات، بر دقت آموزش شبکه بسیار تاثیرگذار بوده و می تواند هزینه یا خطای آموزش شبکه کانولوشنی عمیق را پایین آورده و کارایی آن را در طبقه بندی محصولات گوناگون، بالا ببرد.

سابقه و هدف: پدیده گردوخاک در سال های اخیر یکی از مهمترین چالش های محیط زیستی در بخش وسیعی از کشور ایران است. شناسایی و پایش گردوخاک، در سطح وسیع با مدلهای پیش بینی عددی وضع هوا و داده ها و محصولات سنجش از دور که از سرعت و دقت بیشتر و هزینه کمتری برخوردار میباشند، از اهمیت فراوانی برخوردار است. مواد و روش ها: در این پژوهش، از بین رخدادهای گردوخاک در فصل گرم و سرد سال در نواحی غرب و جنوب غربی کشور، طی دوره آماری 15 ساله (2004-2018) به طور موردی تعدادی از روزهای دارای گردوخاک با شدت و تداوم زیاد انتخاب شدند. داده های مورد استفاده شامل کد هوای حاضر و میزان دید افقی ایستگاه های همدیدی واقع در منطقه، محصول AOD سنجنده مودیس و داده های FNL برای اجرای مدل WRF Chem است. در گام نخست، بارزسازی و مشاهده شدت پدیده گردوخاک در منطقه مورد مطالعه، با استفاده از الگوریتم ترکیبی Deep Blue و Dark Target صورت گرفت و سپس تصویرهای بارزسازی شده به نقشه تبدیل شدند. در گام بعد، به منظور بررسی غلظت گردوخاک در منطقه و مناطق تحت تاثیر آن، غلظت ذرات 〖PM〗_10، با استفاده از مدل عددی جفت شده WRF-Chem شبیه سازی شد. در نهایت برای ردیابی مسیر ذرات گردوخاک مدل لاگرانژی HYSPLIT به کار گرفته شد. نتایج و بحث: مقایسه نتایج حاصل از تصاویر سنجنده مودیس با کدهای هوای حاضر ثبت شده در ایستگاه های همدیدی منطقه نشان داد که الگوریتم های بازیابیDT وDB این سنجنده از توانایی قابل قبولی در آشکارسازی و شناسایی ماهیت ذرات معلق جو برخوردار هستند. نتایج حاصل از بررسی اندازه ذرات معلق جو روی تصویرهای ماهواره ای نشان داد که ذرات موجود در جو اندزه ای کمتر از یک میکرومتر دارند که این اندازه بیانگر ماهیت گردوخاکی بودن آن ها در جو منطقه های غربی و جنوب غرب ایران طی دوره های مورد مطالعه است. بنابر خروجی مدل عددی WRF-Chem در هر دو رویداد گردوخاک، مناطق واقع در شمال غرب کشور عراق ( مرز بین عراق و سوریه)، مناطق شرقی سوریه و مناطق شرقی عراق (هورالعظیم) به عنوان چشمه های اصلی گسیل ذرات گردوخاک برای منطقه مورد مطالعه، شناسایی شدند. نتیجه گیری: نتایج ناشی از مطالعه همزمان بارزسازی گردوخاک با استفاده از تصویرهای ماهواره ای، شبیه سازی غلظت ذرات معلق با استفاده از مدل جفت شده WRF – Chem و نحوه حرکت ذرات با مدل HYSPLIT یافتن منشأ و نحوه انتقال گردوخاک را بهینه کرده و تصمیم گیری و تصمیم سازی بهتری را برای پیش بینی مسیر حرکت گردوخاک برای مدیران بخش های مختلف و محققان فراهم می سازد.

سابقه و هدف: اجرای طرح­های کنترلی، پایش و تدوین قوانین ترافیکی و مدیریتی نیاز به کسب اطلاعات اساسی و بنیادین در خصوص منشأ ذرات، خواص فیزیکی-شیمیایی و رفتار آن­ها در اتمسفر دارد. جمع ­آوری این اطلاعات نیاز به مطالعه ابعاد مختلف ماهیتی ذرات دارد که بیشتر آن­ها به صورت مستقیم امکان­ پذیر نخواهد بود. چالش آلودگی هوای کلانشهر تهران نیاز به انجام مطالعات بنیادین داشته و ما در این تحقیق سعی کردیم ابعاد جدیدی از ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی بنیادین ذرات اتمسفری شهر تهران را ارائه دهیم. مواد و روش ها: فرایند جمع­آوری ذرات جهت ارزیابی غلظت و ترکیب شیمیایی آن­ها توسط نمونه­ بردار حجم بالا به مدت 1 تا 24 ساعت و متوسط جریان m3/min 7/1 روی فیلترهای فایبرگلاس انجام شد. همچنین برای تعیین توزیع قطر آئرودینامیکی ذرات از نمونه­ بردار آبشاری (ایمپکتور اندرسن) با جریان L/min 3/28 و به مدت 72 ساعت تا 7 روز استفاده شد. بعد از نمونه ­برداری، نمونه­ ها جهت تعیین غلظت کل و توزیع آئرودینامیکی در آزمایشگاه آماده ­سازی شدند. نتایج و بحث: نتایج نشان داد، میانگین غلظت ذرات در طول دوره نمونه ­برداری µg/m3 9/11±6/118 بود. در طول دوره نمونه­ برداری بالاترین غلظت ذرات جمع ­آوری شده µg/m3 1/22±61/154 و کمترین مقدار آن µg/m3 15/23±12/129 به ثبت رسید. نتایج بررسی SEM نمونه ­های برداشت شده نشان داد که ذرات به شکل کروی، نامنظم، لیف مانند و همچنین اشکال کریستالی حضور دارند. غالب عناصر در این نمونه­ ها شامل K، Ca، Cl و Fe است که به همراه ترکیب­ های از Ti، Zn دیده می­ شود. ساختارهای خوشه مانند و بی شکل غنی از O، Zn، Mg، Fe، K، Si و Na در ذرات با ابعاد 2 تا 7 میکرومتر مشاهده شد. نتیجه گیری: باتوجه به نتایج و مقایسه با سایر کارهای صورت گرفته شده در این زمینه، ذرات ریز بیشتر طی فرآیندهای احتراق سوخت توسط صنایع و حمل و نقل شهری انتشار می ­یابند. همچنین ذرات بزرگتر طی فعالیت­ های انسانی مانند گرد و غبار تولیدی در جاده ­ها توسط وسائل نقلیه، ساخت و ساز ساختمانی و صنایع تولید و منتشر می­ شود

سابقه و هدف: پس از کشف، گسترش و بلوغ مفهوم زیرساخت سبز در نهایت محققان آن را شبکه ای درهم آمیخته از عناصر طبیعی و نیمه طبیعی باقابلیت فراهم آوردی عملکردهای مختلف و خدمات اکوسیستمی و شامل مزیت های بوم شناختی، اقتصادی و اجتماعی برای انسان و سایر گونه های زیستی می دانند. در بستر مسئله مدیریت آب و شهرها در ایران و به ویژه در حاشیه کویر مرکزی ضروری است زیرساخت سبز به عنوان شبکه هایی در اکوسیستم حاشیه کویر تعریف عملیاتی گردد و به این سؤال پاسخ داده شود که مفهوم زیرساخت های سبز در نواحی خشک و نیمه خشک چیست و ویژگی های آن ها کدامند؟ لذا هدف اصلی این پژوهش شناسایی زیرساخت های سبز در شهرهای کویری است. برای نیل به این هدف دو گام پیش بینی شده است 1-جستجو و تعریف عملیاتی زیرساخت های سبز در گفتمان های بالغ آب و شهر 2-مصداق یابی زیرساخت سبز در شهرهای حاشیه کویر. مواد و روش ها: این پژوهش در گام نخست در جستجوی تعریف عملیاتی زیرساخت سبز است، لذا تحلیل محتوای کیفی متون مرتبط با دوره گسترش و تثبیت مفهوم زیرساخت سبز در سال های 2005 تا 2020 و تدوین چارچوب مفهومی برای تعریف عملیاتی زیرساخت سبز را در دستور کار قرار داد. در بازه زمانی مذکور، منابع تحقیقاتی مختلف در پاسخ به سؤال " زیرساخت سبز چیست؟ " بررسی شدند. این منابع شامل مقالات، کتب و گزارش ها پیرامون موضوع زیرساخت سبز می باشند. در این پژوهش، روش تحلیل محتوا در بستر روش های پژوهش کیفی در متون تخصصی حوزه طراحی محیطی با رویکرد استقرایی برای کشف مضامین موجود در تعاریف زیرساخت سبز برگزیده شده است. با کاربرد این معانی پنهان زیرساخت سبز آشکار شده و امکان قیاس آن با زیرساخت های شهرهای تاریخی حاشیه کویر را فراهم می گردد. تحلیل محتوا به صورت عمده در سه مرحله اصلی آمادگی، سازماندهی و گزارش انجام می گردد. این مراحل در 6 گام صورت پذیرفته است: 1-مشخص کردن مسئله پژوهش 2-تدوین سؤالات و اهداف 3-تعریف و مشخص کردن متغیرها 4-نمونه گیری و انتخاب واحدهای تحلیل و زمینه 5-کدگذاری و مقوله بندی 6-تحلیل و استنباط و گزارش. نتایج و بحث: پس از تحلیل محتوای متون تخصصی متناسب با کرونولوژی مطالعات حوزه زیرساخت سبز در گام اول، کدهای این مفهوم در شکل شناسی، نظام استقرار، عملکرد، زمینه، مزیت، خدمات و هدف استخراج و دسته بندی گردید. 1-شکل شناسی (ریخت شناسی) زیرساخت سبز متأثر از ماهیت سیستمی شبکه شهری است که شامل اجزای طبیعی و مصنوع به صورت لکه، کریدور و ماتریس بوده تا در نهایت ارتباط آب و زمین را برقرار نماید 2-استقرار زیرساخت های سبز از مقیاس کلان تا خرد، درون و بیرون شهرها و روستاها، دارای پراکنش وسیع جغرافیایی است. 3-زیرساخت های سبز چند عملکردی هستند. 4-زیرساخت سبز در زمینه طبیعی (جاندار و بی جان)، مصنوع و انسان گسترش می یابد. 5-زیرساخت های سبز با ایجاد مزیت های اقتصادی، اجتماعی، طبیعی و کالبدی ارزش آفرینی می کنند. 6-زیرساخت های سبز ارائه دهنده خدمات اکوسیستمی هستند. 7-زیرساخت های سبز در غایت امر به مدیریت پایدار منابع منجر خواهند شد. شبکه زیرساخت های سبز در شهرهای حاشیه کویر ایران نیز به مشابه یک سیستم چند عملکردیِ ارزش آفرین برای ارائه خدمات اکو سیستمی باهدف مدیریت پایدار منابع وجود دارند. به بیان عملیاتی تر مجموعه قنوات، باغات و مسیل ها تا فضاهای شهری و معماری همه تشکیل دهنده شبکه ای چند عملکردی از اجزای طبیعی هم چون باغات و اجزای مصنوع هم چون قنوات به صورت خطوط، نقطه و پهنه مانند شبکه سبز فصلی منعطف مابین بالادست و پایین دست آبادی ها برای برقراری ارتباط دوسویه زمین و آب در اقلیم گرم و خشک هستند که از مقیاس خرد (داربست درخت مو در یک خانه تاریخی) تا کلان (ذخایر برف خانه ای دائم) درون و بیرون شهرهای کوچک و بزرگ و روستاهای مستقر در حاشیه کویر قرار دارد. نتیجه گیری: زیرساخت سبز نه تنها به عنوان لقبی برای اندام های شهری که عضو یک شبکه بوم شناختی طبیعی و انسان ساخت هستند تلقی می گردد، بلکه به یک رویکرد علمی و شیوه ای از طراحی و برنامه ریزی محیطی نیز اطلاق می گردد که در آن بهترین نوع ارتباط آب و فرم شهر را برای پشتیبانی از هر دو فرآیند طبیعی و مصنوع در مدیریت منابع آبی در شهرهای تاریخی حاشیه کویر نیز وجود دارد. در شهرهای حاشیه کویر در اقلیم گرم و خشک نیز زیرساخت سبز به عنوان سیستم چند عملکردیِ ارزش آفرین برای ارائه خدمات اکوسیستمی باهدف مدیریت پایدار منابع وجود دارند. این شبکه شامل طیف وسیعی از قنوات، باغات، مسیل ها، فضاهای شهری و معماری مصنوع و طبیعی مبتنی بر آب هستند.

سابقه و هدف: ﻣﺎﻳﻌﺎت ﺑﺎ ﻓﺎز غیرآﺑﻰ چگال (DNAPL) در بین رایج ترین گونه های آﻟﻮدﮔﻰ در آب زیرزمینی هستند. روش ﭘﻤﭙﺎژ و تصفیه ارتقاء یافته (SEAR) یکی از روش های مرسوم پاک سازی آبخوان های آلوده به DNAPL است. باتوجه به هزینه بالای مواد شیمیایی مورداستفاده در این روش (سورفکتانت ها و کوسالونت ها)، انتخاب الگوی مناسب جانمایی چاه ها و نرخ های پمپاژ بهینه ضروری است. ﻧﺮم افزار شبیه سازی UTCHEM ﺗﻮاﻧﺎﻳﻰ مدل سازی نحوة انتقال و اﻧﺘﺸﺎر DNAPLها و قابلیت اﺟﺮای روش SEAR را دارد. مشکل اصلی استفاده از این نرم افزار، مدت زمان زیاد موردنیاز برای اجرای متعدد مدل در استفاده از آن برای بهینه سازی سیستم است. هدف از این پژوهش استفاده از دو روش یادگیری ماشین (شبکه عصبی مصنوعی و K همسایه نزدیک تر) به عنوان مدل های شبیه سازی جایگزین و وارد نمودن بهترین مدل در نرم افزار LINGO برای بهینه سازی روش SEAR است. مواد و روش ها: در اجرای روش SEAR، داده های کمی و کیفی آبخوان برای مدل سازی نحوه انتشار، انتقال و حذف DNAPLs در نرم افزار UTCHEM موردنیاز است. برای این منظور از اطلاعات سایت Camp Lejeune در کارولینای شمالی، ایالات متحده آمریکا استفاده شد. در این پژوهش با بررسی انواع مدل های جایگزین بر مبنای روش های یادگیری ماشین و اجرای 250 سناریو مختلف در نرم افزار UTCHEM، از دو مدل روش شبکه عصبی مصنوعی (ANN)، و نزدیک ترین همسایگی های K (KNN) به منظور شبیه سازی روش SEAR و توسعه مدل جایگزین استفاده گردید. به منظور صحت سنجی دو مدل جایگزین، 50 سناریو جدید در نرم افزار UTCHEM اجرا شد و درصد پاک سازی آن ها به دست آمد. همچنین با استفاده از دو مدل جایگزین نیز درصدهای پاک سازی 50 سناریو مشخص گردید. برای ارزیابی عملکرد مدل های جایگزین، از آماره جذر میانگین مربعات خطا (RMSE) استفاده شد و با نتایج سایر پژوهش ها مقایسه گردید. در انتها از مدل جایگزینی که دقت بیش تری داشت در نرم افزار LINGO به منظور بهینه سازی روش ﭘﻤﭙﺎژ و تصفیه ارتقاء یافته (SEAR) استفاده شد. نتایج و بحث: مقادیر RMSE در نتایج به دست آمده از مدل های جایگزین ANN و KNN در مرحله صحت سنجی به ترتیب برابر 0. 67 و 1. 66 بوده که این بیانگر دقت بالای هر دو مدل جایگزین، به خصوص ANN است. میانگین مدت زمان هر اجرای نرم افزار UTCHEM در این پژوهش 45 دقیقه بوده است در حالی که در مدل جایگزین به چند ثانیه کاهش یافت؛ همچنین نرم افزار LINGO برای مشخص کردن سناریو بهینه حدود 21500 سناریو مختلف را در مدت زمان 30 دقیقه بررسی نمود در حالی که در صورت عدم استفاده از مدل جایگزین مدت زمان موردنیاز برای این کار بیش از 16000 ساعت است. بر اساس موقعیت و دبی چاه های فعال در سناریو بهینه، مشخص شد که اولاً چاه های موجود در بالادست و پایین دست آلودگی بیشترین تأثیر را در پاک سازی دارند و ثانیاً عامل زمان بیشتر از دبی پمپاژ چاه ها در پاک سازی تأثیر دارد. سناریو بهینه به دست آمده در این پژوهش با هزینة کم تر نسبت به هزینه های گزارش شده در پروژه Camp Lejeune و در مدت زمان 30 روز، منطقه آلوده به DNAPL را تا 95% پاک سازی می کند. نتیجه گیری: بر اساس نتایج به دست آمده در این پژوهش مشخص گردید که استفاده از الگوریتم های یادگیری ماشین نظیر ANN و KNN، به همراه نرم افزار بهینه سازی LINGO که از قوی ترین نرم افزارهای حل مسائل بهینه سازی خطی و غیرخطی است، باعث می شود علاوه بر داشتن دقت مناسب، مدت زمان موردنیاز برای یافتن سناریو بهینه تا حد چشم گیری کاهش یابد.

سابقه و هدف: روددره های شهری کریدورهای طبیعی هستند که چشم انداز مفرحی را برای شهرها فراهم نموده و از نظر محیط زیستی، اجتماعی و فرهنگی نقش مهمی را در زندگی شهری بازی می کنند. در حال حاضر به سبب توسعه بی رویه و عدم توجه به مباحث محیط زیستی در مدیریت و برنامه ریزی کالبدی شهر، ساختار و کارکرد این عناصر مهم از بین رفته و تبدیل به کانال های جمع آوری آب سطحی یا گنداب رو شده اند. در شهر تهران به منظور بهبود کیفیت محیط زیست شهری پروژه هایی برای احیا و ساماندهی روددره های شهری مطرح شده است. از نقاط ضعف پروژه های مدیریت شهری نگاه تک بعدی به توسعه و حتی احیا است. اگرچه قابلیت بازگشت رودخانه به حالت اولیه از آن سلب شده است، راهکارهایی وجود دارد که می تواند تا حدودی شرایط را برای رودخانه جهت دستیابی به پایداری اکولوژیکی فراهم نماید. هدف اصلی این مطالعه بکارگیری روش های مهندسی و مدیریتی به صورت تلفیقی و در نظر گرفتن ابعاد مختلف مدیریتی جهت یافتن راه حل های کاربردی است تا از این طریق طراحی چشم انداز پیرامون یک روددره به عنوان ابزاری برای احیای رودخانه و بازگرداندن آن از یک عنصر مخرب و سیل خیز به عارضه طبیعی مهم و در عین حال خدمات رسان در شهر استفاده شود. البته در صورتی که مولفه های کلیدی اعم از اکولوژیکی، اقتصادی، اجتماعی فرهنگی، کالبدی و اجرایی و شاخص های زیرمجموعه آنها را به صورت یکپارچه مد نظر قرار دهد. به منظور کاربردی نمودن این روش ها و ارایه نتایج عینی، رودخانه فرحزاد به عنوان نمونه موردی انتخاب شد. مواد و روش ها: برای نمایش و طبقه بندی شاخص های پایداری اکولوژیکی و مدیریت زیستگاه از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و مدل مساحی رودخانه شهری (URS) استفاده شد. ابتدا محدوده رودخانه در 8 گستره 50 متری تفکیک و سپس شاخص های اولیه شامل مواد و مصالح، عوارض زیستگاه و پوشش گیاهی با یکدیگر ترکیب شدند و خصوصیات هر گستره تعیین شد. با استفاده از تحلیل خوشه ای مقادیر عددی برای شاخص های اولیه در نرم افزار SPSS تعریف و مطابق با تفاوت ها و شباهت های میان آنها دسته بندی شد. بدین ترتیب گستره ها در طبقات مختلف از خیلی خوب تا خیلی فقیر رده بندی شدند. نتایج و بحث: در مجموع محدوده رودخانه فرحزاد در 4 طبقه کیفی خیلی خوب، خوب، متوسط و زیرمتوسط از نظر طراحی چشم انداز پهنه بندی شد. در بخش شمالی که در حوضه آبریز کن واقع شده، حدود 32 درصد از گستره رودخانه فرحزاد در محدوده خیلی خوب از نظر شاخص های محیط زیستی قرار گرفت. محدوده خیلی خوب در بازه ابتدای مسیر و قسمت های کوهستانی قرار داشت. در ادامه به دلیل فضای سبز پیرامونی و درختان دستکاشت باغی، حدود 11 درصد در طبقه خوب شناخته شد. محدوده های خیلی خوب و خوب حاکی از امکان طراحی برای ساماندهی اراضی و احیای رودخانه در این بخش ها است. حدود 12 درصد از گستره رودخانه در سطح ضعیف طبقه بندی شده و مابقی مربوط به سطح متوسط است. در قسمت جنوبی مسیر که گستره در حوضه آبریز مرکزی قرار دارد کلاً در طبقه ضعیف ارزیابی شد که احتمالا با تغییرات جزئی بتوان کاربری های مناسب را به تدریج تعریف و چشم انداز آتی را بر این پایه طراحی نمود. نتیجه گیری: در نهایت بهترین کاربری برای دستیابی به چشم انداز مناسب در گستره رود دره فرحزاد، گردشگری پایدار با رویکرد ساماندهی رود دره تشخیص داده شد که در بخشهای شمالی رودخانه و محلهایی که اطراف آنها فضای سبز دارد، قابل اجرا است. در ادامه مسیر پس از سیل برگردان غرب که دستخوش توسعه شهری است، نیاز به برنامه ریزی دقیق بر مبنای یک رویکرد جامع نگر و چند جانبه برای حفاظت از رودخانه و در صورت امکان تلاش برای بازسازی آن است

سابقه و هدف: نظر به پتانسیل بالقوه سمیت و خطرات اکولوژیکی فلزات سنگین در بوم ­سازگان­ های آبی سنجش و ارزیابی غلظت آنها در بخش­ های مختلف محیط­ های آبی بسیار ضروری است. از این رو مطالعه حاضر به سنجش غلظت فلزات کادمیوم، کروم، سرب، نیکل، آرسنیک و روی و ارزیابی توزیع مکانی مخاطره اکولوژیکی آن­ها در رسوبات سطحی تالاب بین المللی انزلی می ­پردازد. مواد و روش ها: نمونه ­برداری از 50 ایستگاه در بخش ­های مختلف تالاب انجام شد. پس از آماده سازی و هضم اسیدی نمونه­ ها، غلظت فلزات مذکور با استفاده از دستگاه جذب اتمی تعیین گردید. به منظور پهنه بندی سمیت و مخاطره اکولوژیکی فلزات از روش وزن دهی معکوس فاصله (IDW) استفاده شد. نتایج و بحث: میانگین کلی غلظت فلزات به ترتیب به صورت روی (91/23±23/80)، کروم (06/34±04/19)، نیکل (65/26±5/19)، سرب (48/06±03/14)، آرسنیک (74/54±4/7) و کادمیم (31/±0 73/0) اندازه­گیری شد. بررسی شاخص­ های پتانسل سمیت حاد فلزات، ریسک اکولوژیکی، ارزیابی خطر اصلاح شده و بار آلودگی بیانگر وضعیت آلودگی پایین در رسوبات تالاب بود. خطر محیط ­زیستی فلزات در رسوبات منطقه به ترتیب به صورت (کادمیوم > آرسنیک > سرب> نیکل > روی> کروم) ارزیابی گردید. همچنین یافته­ های توزیع پراکنش خطر سمیت و مخاطره اکولوژیکی فلزات در بخش ­های مختلف تالاب از الگوی یکسانی پیروی نمی­کند و بخش­ های غربی تالابی خطرات بیشتری دارند. نتیجه گیری: نتایج پتانسیل سمیت حاد و خطر اکولوژیکی وضعیت آلودگی فلزات سنگین در رسوبات منطقه به ترتیب پایین و متوسط ارزیابی می ­گردد. گسترش شدید فعالیت­ های انسانی در نواحی اطراف تالاب، در کنار رسوبگذاری و ورود آلاینده ­های مختلف، لزوم پایش مداوم تالاب و ارزیابی خطر سلامت اکولوژیکی آن را تایید می نماید.

سابقه و هدف: شیرابه موجود در محل دفن پسماندهای شهری، پساب بسیار سمی و خطرناکی است که معمولاْ به دلیل ماهیت پیچیده به عنوان منبع بالقوه آلودگی شناخته می شود. فلزات سنگین از مهمترین آلاینده های موجود در شیرابه هستند که با ورود به زنجیره غذایی و به دلیل توانایی تجمع پذیری زیستی، اثرات بهداشتی خطرناکی برای انسان به دنبال خواهند داشت. پژوهش حاضر با هدف بررسی کارایی بیوچار ارزان قیمت و قابل دسترس تولید شده از زایدات فضای سبز شهری در جذب فلز سنگین سرب (Pb) از شیرابه محل دفن پسماندهای شهری، بررسی پارامترهای موثر بر آن و مدل سازی سینتیک و ایزوترم واکنش های جذب، صورت گرفت. مواد و روش ها: شیرابه محل دفن پسماندهای شهری بابل به عنوان نمونه واقعی برای انجام آزمایش های جذب، مورد استفاده قرار گرفت. سرشاخه های هرس شده درختان شهری، جمع آوری و به عنوان منبع زیست توده برای ساخت بیوچار استفاده شدند. تولید بیوچار با فرآیند پیرولیز در دمای 700 درجه سانتی گراد و زمان ماند یک ساعت، صورت گرفت. سپس مشخصات جاذب شامل سطح مخصوص (BET) و ویژگی های ظاهری (SEM) تعیین شدند. آزمایش های جذب در مقیاس آزمایشگاهی و به صورت ناپیوسته انجام گرفت. تاثیر پارامترهای زمان تماس (30 تا 300 دقیقه)، مقدار بیوچار (یک تا 50 گرم بر لیتر) و اندازه ذرات بیوچار (2-1 میلی متر و 75-63 میکرومتر) بر جذب Pb بررسی شد و در نهایت بهترین الگوی فرآیند جذب، از طریق بررسی میزان انطباق داده های تجربی جذب با مدل های سینتیک و ایزوترم، مشخص گردید. نتایج و بحث: آنالیز کیفیت شیمیایی نمونه شیرابه برداشت شده از محل دفن پسماندهای شهری بابل مشخص کرد که غلظت یون Pb در آن برابر با 94/4 میلی گرم در لیتر است. سطح ویژه BET بیوچار تولید شده از زایدات فضای سبز شهری 44/292 مترمربع به ازای هر گرم تعیین شد که نشان دهنده آن است که جاذب دارای سطح ویژه مناسبی برای جذب است. همچنین میکروگراف SEM نشان داد که بیوچار تهیه شده دارای تخلخل بالا است و سطح ناهمگنی دارد که این مساله می تواند قابلیت و شانس این جاذب را در جذب آلاینده افزایش دهد. در مراحل بعدی، میزان جذب Pb از شیرابه محل دفن پسماندهای شهری بابل مورد بررسی قرار گرفت. مطابق یافته ها، راندمان جذب Pb از شیرابه محل دفن پسماندهای شهری بابل با افزایش زمان تماس و افزایش نسبت بیوچار به شیرابه، افزایش می یابد. همچنین کاهش اندازه ذرات بیوچار موجب افزایش بازده جذب می شود. حداکثر راندمان جذب توسط بیوچار با اندازه ذرات 2-1 میلی متر در زمان تماس 90 دقیقه و مقدار بیوچار 20 گرم بر لیتر به میزان 06/89 درصد به دست آمد. در حالی که کاربرد بیوچار با اندازه ذرات 75-63 میکرومتر در شرایط زمان تماس 120 دقیقه و مقدار بیوچار 20 گرم بر لیتر، منجر به حذف کامل و 100 درصدی یون Pb از شیرابه مورد مطالعه گردید. همچنین سینتیک شبه مرتبه دوم و ایزوترم لانگمیر به عنوان مناسب ترین مدل ها جهت توصیف فرآیند جذب Pb تشخیص داده شدند. نتیجه گیری: استفاده از بیوچار تهیه شده از زایدات فضای سبز به عنوان جاذب کم هزینه و ارزان قیمت، نه تنها آلایندگی فلزات سنگین و مخاطرات بهداشتی ناشی از آنها را در شیرابه محل دفن پسماندهای شهری کاهش می دهد، بلکه موجب مدیریت زایدات فضای سبز از طریق تبدیل آنها به یک ماده ارزشمند و تقلیل آثار سوء محیط زیستی در نتیجه دفع آنها خواهد شد.

سابقه و هدف: گندم یکی از مهم ترین محصولات مورد استفاده در کشور است و اساس امنیت غذایی ایرانیان را تشکیل می دهد. کشت گندم در ایران قدمتی طولانی و بیش از 8000 سال دارد. از سوی دیگر، با رشد جمعیت کشورها، موضوع امنیت غذایی هر روز اهمیت بیشتری پیدا کرده تا جایی که به یکی از مهم ترین مسائل کشور تبدیل شده و تلاش می شود تا در تولید این محصول استراتژیک به خودکفایی دست یافت. همچنین سطح زیر کشت همواره یکی از عوامل اصلی محدودکننده تولید در دنیا بوده است و امروزه در تمامی کشورها مسئولان و محققین در تلاش هستند تا بدون تکیه بر افزایش سطح زیر کشت به تولید بیشتر دست بیابند. تاریخ کشاورزی صنعتی و پیامدهای کشاورزی سبز در قالب کشاورزی رایج نشان می دهد که راه تامین محصولات زراعی از این طریق نیست، به ناچار اهمیت مطالعه تاریخ کشاورزی کشور هر روز اهمیت بیشتری می یابد تا با تحلیل رویدادها دلیل موفقیت یا شکست برنامه ها را در طول زمان مورد بررسی قرار گرفته، از اشتباهات آن اجتناب کرده و نقاط قوت آن را مکرر شود. مواد و روش ها: از این رو مطالعه ای در قالب سری های زمانی و بررسی روندهای کمی جهت تحلیل و بررسی تغییرات سطح زیر کشت، تولید گندم و تغییرات جمعیتی در یک دوره 60 ساله صورت گرفته است. به منظور انجام این کار، از نرم افزار Minitab® 17. 1. 0 استفاده شده است. نتایج و بحث: نتایج تحقیق نشان دهنده رشد خطی جمعیت از سال 1340 تا 1399 (1961 تا 2020) است. در همین مدت، کل تولید گندم کشور از 5/3 میلیون تن در هکتار به 7/11 میلیون تن در هکتار افزایش یافته است که رشد 234 درصدی را در این بخش نشان می دهد. سطح زیر کشت گندم در این سال ها نسبت به میزان تولید و رشد جمعیت تغییرات کمتری داشته و از 5/4 میلیون هکتار در سال 1340 (1961) به 4/6 میلیون هکتار در سال 1399 (2020) رسیده است. نتیجه گیری: به نظر می رسد وقایع سال های 1340 تا 1350 در ساختار اجتماعی و صنعتی شدن کشور، تحولات بین دو انقلاب سال های 1350 تا 1360، وقوع جنگ تحمیلی در سال های 1360 تا 1370 همگی از اهمیت ویژه ای در تغییر کشاورزی ایران برخوردار باشند. این پدیده متابولیسم اجتماعی نامیده می شود که منعکس کننده تأثیراتی است که محیط طبیعی (اکوسیستم زراعی) از محیط اجتماعی خود دریافت کرده و در مقابل تأثیراتی که تغییر در ساختار و عملکرد اکوسیستم های کشاورزی بر دسترسی به غذا در جامعه بر جای می گذارد، را در معرض نمایش قرار می دهد.

سابقه و هدف: تغییرات آب و هوایی به همراه توسعه انسانی فشار مضاعفی بر اکوسیستم ها وارد کرده، بطوری که در بسیاری از موارد سبب کاهش تنوع زیستی شده است. ادامه روند تغییر اقلیم امروزه به عنوان یک بحران فراگیر و جهانی محسوب می شود. تغییر اقلیم به یک اندازه بر همه زیستگاه ها و گونه ها تاثیر نمی گذارد. بلکه گونه های بزرگ جثه بیشتر تحت تاثیر تغییر اقلیم و تغییر زیستگاه قرار گرفته اند و به نسبت دیگر گونه ها آسیب پذیرتر هستند. همینطور مطالعات نشان می دهد که کشورهای خاورمیانه تحت تاثیر شدید اثرات تغییر اقلیم قرار گرفته اند. علفخواران بزرگ جثه، بخصوص گوزن قرمز نه تنها تحت تاثیر تغییرات زیستگاهی حاصل از تغییر اقلیم قرار دارند، بلکه افزایش دما سبب کاهش نرخ بقای گوساله ها و اختلال در زادآوری شده است. گوزن قرمز خزری (مرال) در ایران، تحت تاثیر تخریب زیستگاه و شکار غیر مجاز اغلب جمعیت خود را از دست داده است، که امروزه جمعیت باقی مانده فشار مضاعفی از جانب تغییر اقلیم را تحمل می کند. منطقه حفاظت شده البرز مرکزی به عنوان اصلی ترین زیستگاه زادآور گوزن قرمز خزری محسوب می شود، که امروزه تحت تاثیر توسعه انسانی و تغییر اقلیم قرار دارد. مواد و روش­ ها: در این مطالعه به منظور بررسی میزان تاثیر تغییر اقلیم بر جمعیت گوزن قرمز، از اطلاعات دما و بارش دو پایگاه هواشناسی نوشهر در ارتفاع پایین دست، و بلده در ارتفاعات جنوبی استفاده شد. همینطور نقاط حضور و عدم حضور گونه مورد مطالعه توسط ترانسکت های تصادفی بصورت مشاهده مستقیم، آثار و نمایه ها و همینطور توسط تصاویر بدست آمده از دوربین های تله ای، جمع آوری شد. نتایج و بحث: با استفاده از 19 پارامتر آب و هوایی ارزیابی مطلوبیت زیستگاهی در آینده، نشان داد که با ادامه روند تغییر اقلیم در چهار سناریوی خوشبینانه تا بدبینانه با استفاده از پنج الگوریتم MaxEnt, RF, ANN, GLM, MARS، از مطلوبیت مناطق کم ارتفاع در بخش های شمالی و شرقی کاسته، و به مطلوبیت ارتفاعات بخش جنوب غربی افزوده خواهد شد. نتایج نشان داد که پارامترهای دمای متوسط سالانه، میانگین دمای روزانه، متوسط دمای فصل خشک، متوسط دمای گرمترین فصل، بارندگی سالانه، بارش در مرطوب ترین فصل، بارش در گرمترین فصل نقش موثری در میزان تعیین مطلوبیت زیستگاهی گونه مورد مطالعه دارد. نتایج داده های آب و هوایی نشان داد، ارتفاع نقش موثری در کاهش تاثیرات تغییر اقلیمی دارد، بطوری که تغییر اقلیم در مناطق پایین دست شدت معناداری نسبت به مناطق مرتفع دارد. با توجه به تغییر مطلوبیت زیستگاهی حاصل از ادامه روند تغییر اقلیم، زون جنگلی کجور ثبات نسبی مطلوبیت برای گونه مورد مطالعه را در حال و آینده نشان می دهد اما جاده جنگلی خیرود با مجموع بیش از 50کیلومتر طول در عمق این منطقه قرار گرفته است که تردد وسایل نقلیه دامداران، طبیعت گردان و به ویژه شکارچیان غیر مجاز در عمق این منطقه را تسهیل کرده که جدی ترین تهدید برای بقای گوزن قرمز در این بخش از زیستگاه محسوب می شود. نتیجه ­گیری: با ادامه روند تغییر اقلیم و تاثییر آن بر زیستگاه گونه مورد مطالعه در آینده، انتظار می رود که گوزن های ماده در بخش های نا امن زیستگاه مشاهده شوند. از این رو برای حفاظت از جمعیت گوزن قرمز خزری در منطقه حفاظت شده البرز مرکزی نیاز به اقدامات جدی مدیریتی مبتنی بر تغییرات زیستگاهی پیش آمده در آینده می باشد.

سابقه و هدف: پیش بینی بلند و کوتاه مدت آب و هوا از جمله چالش­ های بسیار مهم محققان آب و اقلیم بوده است. به منظور فائق آمدن بر این چالش، ابزارهای متعددی از جمله مدل­ های گردش عمومی جوی-اقیانوسی، سناریوهای پیش بینی و مدل­ های ریزمقیاس نمایی توسعه و استفاده شده است. این ابزارها با ایجاد همبستگی بین داده­ های بزرگ مقیاس مدل­ های گردش عمومی و داده ­های کوچک مقیاس سینوپتیک، به ریزمقیاس نمایی سناریوهای پیش ­بینی می­ کنند. مواد و روش ­ها: در این مطالعه پارامترهای پیش ­بینی­ کننده بزرگ مقیاس دوره آماری 1961 تا 2003 از پایگاه داده مراکز ملی پیش بینی محیط زیست (NCEP) ، داده ­های بزگ مقیاس سناریوهای پیش ­بینی A1B و A2 مدل HadCM3 دوره آماری 2001 تا 2100 از مرکز ارزیابی و مدلسازی اقلیم کانادا موسوم به CCCma، و داده ­های سینوپتیک هواشناسی ایستگاه ­های اردبیل از سازمان هواشناسی دریافت شده است. در این مطالعه سه روش (SDSM)، حداقل مربعات ماشین بردار پشتیبان (LS-SVM) و پرسپترون چند لایه (MLP) برای ریزمقیاس نمایی، و از سنجنده ­های آماری CC، MSE، RMSE، NMSE، Nash-Sutcliffe، MAE و دیاگرام تیلور به منظور ارزیابی کارایی روش ­های ریز مقیاس نمایی مورد استفاده قرار گرفت. نتایج و بحث: نتایج نشان داده است که مدل MLP بر اساس میانگین ایستگاه ­ها بهترین نتیجه را با مقادیر (CC=0/85)، (NMSE=0/63)، (NSH=0/73) و (MAE=0/52) کسب کرده و در رتبه ­های دوم و سوم به ترتیب مدل ­های LS-SVM و SDSM قرار گرفته اند. دیاگرام تیلور نیز مدل SDSM را ضعیف ترین مدل شناسایی و نتایج دو مدل LS-SVM و MLP را با اختلاف کمی با یکدیگر به عنوان مدل­ های برتر معرفی کرد. بر اساس نتایج ریزمقیاس نمایی، تمامی سناریوهای پیش بینی افزایش دمای میانگین روزانه تا سال 2100 در تمامی ایستگاه ­های مورد مطالعه را پیش بینی کرده اند. نتیجه گیری: بر اساس نتایج مطالعه، در تمامی سناریوهای پیش بینی و بر اساس تمامی روش ­های ریز مقیاس نمایی، افزایش دمای میانگین روزانه پیش بینی شده است، لذا لازم است تا در تهیه سیاست­ های توسعه ­ای و محیط زیستی این موضوع در نظر گرفته بشود.

سابقه و هدف: توسعه زیرساخت های لازم برای بهبود قابلیت پیاده روی (پیاده رهواری) در مناطق شهری نقش مهمی در توسعه پایدار شهری دارد و از جنبه های مختلف محیط زیستی، سلامت عمومی و عدالت اجتماعی می تواند باعث بهبود کیفیت زندگی در شهر شود. بر این اساس هدف این مطالعه معرفی شاخصی برای ارزیابی قابلیت پیاده روی با رویکرد توسعه شهر پایدار در منطقه 16 شهرداری تهران به عنوان یکی از سبزترین مناطق شهری تهران بود. مواد و روش ها: در این مطالعه از روش تحقیق اسنادی، به مطالعه و جمع آوری معیارها، کیفیت ها، ویژگی ها و متغیرهای کالبدی، عملکردی و فضایی محیط انسان ساخت مؤثر بر پیاده روی در منطقه 16 شهرداری تهران پرداخته شده است. سپس با استفاده از تحلیل مکانی GIS و ارجحیت بندی شاخص ها با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی به قابلیت پیاده روی بخش های مختلف منطقه مورد ارزیابی قرارگرفته است. نتایج و بحث: معیارهای مؤثر بر پیاده روی در منطقه 16 شهر تهران در 9 دسته اصلی و 30 زیر معیار به حالت ساختار سلسله مراتبی دسته بندی و اطلاعات مکانی و فضایی آن ها گردآوری شد. تنوع و طیف وسیع شاخص های مورد ارزیابی تحلیل جامعی از وضعیت موجود را نتیجه می دهد که می توان آن را یکی از نقاط قوت این مطالعه دانست. هر یک از این شاخص ها برای منطقه موردمطالعه مورد تحلیل و وضعیت قابلیت پیاده روی در منطقه 16 شهرداری تهران بر اساس هر یک از شاخص های موردبررسی قرار گرفت. با استفاده از ارجحیت بندی معیارهای بر اساس نظر خبرگان و روی هم گذاری لایه های مختلف درنهایت نقشه درجه قابلیت پیاده روی (پیاده رهواری) و نقشه درجه قابلیت پیاده روی شبکه معابر در سطح منطقه 16 شهرداری تهران به دست آمد. بر نتایج به دست آمده ارزش فضایی به ترتیب در محلات خزانه، نازی آباد و باغ آذری بیشترین مقدار را نشان می دهد. علاوه بر این به ترتیب خیابان های بخارایی، خیابان مدائن، خیابان رجایی و خیابان مجاور بوستان بعثت عنوان محورها با بالاترین میزان پیاده رهواری منطقه را به خود اختصاص می دهند. نتیجه گیری: محورهای پیاده رهوار مشروط بر بررسی های تفصیلی ترافیک، بهترین مکان ها برای تعریف پیاده راه و یا سبز راه های شهری شناسایی شدند و ازآنجاکه این محورها حجم ترافیک پیاده بالایی را به خود اختصاص می دهند اهمیت توجه به نیازهای انسان پیاده در آن ها بسیار حائز اهمیت است. سه محله نازی آباد، علی آباد شمالی و خزانه به عنوان سه منطقه مناسب برای توسعه محورهای پیاده رهوار منطقه شناسایی و جهت تمرکز بیشتر شهرداری منطقه معرفی شدند.

سابقه و هدف: گرد و خاک و غبار از پدیده های مهم جوی هستند که دربسیاری از مناطق از جمله ایران و کشورهای همجوار در بهار و تابستان اتفاق می افتد و یکی از چالش های مهم قرن بیستم و یکم به شمار می رود و این پدیده در مقیاس جهانی از مناطق خشک و نیمه خشک و به واسطه تغییر اقلیم، تغییر پوشش گیاهی، فرآیندهای پیش رونده فرسایش خاک و اختلالات ناشی از آنها، حساسیت مناطق را نسبت به فرسایش سریعی که واکنش های مهمی بر اقلیم منطقه و بیابانزایی خواهد داشت. اهواز مرکز استان خوزستان یکی از هشت کلان شهر آلوده ایران از منظر آلودگی هوا است. هدف از این پژوهش تعیین میزان شدت نرخ تولید آلایندگی ذرات معلق کمتر از 10 میکرون با استفاده از مدل سازی و مقایسه نتایج خروجی با داده های اندازه گیری شده و تغییر میزان شدت نرخ تولید آلایندگی براساس داده های اندازه گیری شده و محاسبه فرمول تعیین میزان نرخ تولید آلایندگیPM10 ناشی از رخداد گرد و غبار در شهر اهواز می باشد. مواد و روش ها: کلان شهر اهواز با در نظر گرفتن توپوگرافی پیچیده در منطقه ای خشک و در مجاورت منابع اصلی و ابتدایی گرد و غبار دارای شرایط ویژه ای است که در این مطالعه غلظت ذرات معلق کمتر از 10 میکرون در تاریخ پانزدهم ماه ژوئن سال 2019 میلادی ( تیر ماه 1398) مورد بررسی قرارگرفته است. در این تاریخ، بیشینه ی غلظتPM10 در شهر اهواز 1422 میکروگرم بر متر مکعب در روز 15 ژوئن اعلام شده است که غلظت این ذرات بیش از 9 برابر غلظت استاندارد هوای آزاد سازمان حفاظت محیط زیست ایران (150 میکروگرم بر متر مکعب) بوده است. از داده های غلظت ایستگاه سنجش سازمان حفاظت محیط زیست و داده های هواشناسی سطحی و جو بالا ایستگاه اهواز برای اجرای مدل CALPUFF و خروجی های غلظت استفاده شده است. نتایج و بحث: با استفاده از مطالعه اسناد کتابخانه ای فرمول پایه محاسبات تعیین نرخ انتشار آلاینده PM10 برآورد گردیده است و سپس با دادهای ایستگاه های پایش مستقر درکلان شهر اهواز مقایسه گردیده است و با اصلاح فرمول محاسباتی و اجرای مدل پخش و پراکندگی CALPUFF به میزان غلظت واققی ثبت شده ایستگاه انلاین پایش سازمان حفاظت محیط زیست رسیده و نهایتا میزان نرخ انتشار الایندگی ذرات معلق کمتر از 10 میکرون از کانون های اطراف شهر اهواز تعیین گردید. نتیجه گیری: میزان نرخ انتشار آلایندهPM10 با استفاده از فرمول محاسباتی و اجرای مدل پخش و پراکندگیCALPUFF بدست آمده است که این موضوع در پیش بینی پدیده گرد و غبار حائز اهمیت بوده و امکان محاسبه میزان تولید و مسیر حرکت ذرات را فراهم کرده در نتیجه می توان هشدار و پیش آگاهی به هنگام و قابل اعتمادی را در مورد اتخاذ تصمیم های لازم برای کاهش خسارت های احتمالی ناشی از این پدیده اندیشه کرد. و با استفاده از تلفیق اندازه گیری و مدل سازی به متدلوژی برای محاسبه انتشار گرد و غبار PM10 از کانون های شهر دست یافت.