افق توسعه آموزش علوم پزشکی
سال:1401 | دوره:13 | شماره:3 |تعداد مقالات:9

دانشجو محوری به معنای درگیر کردن دانشجویان در کل فرایند یاد دهی و یادگیری است. به عبارتی این واژه علاوه بر فعالیت حین تدریس به فعالیت های پیش از تدریس، حین تدریس و پس از تدریس اشاره دارد. در بسیاری از موارد وقتی صحبت از واژه دانشجومحوری می شود اشاره به یک روش تدریس تعاملی و فعالانه دارد. در حالیکه مفهوم واژه دانشجومحوری فراتر از یک روش تدریس می باشد که در آن دانشجویان به شکل کاملاً فعالانه در امر تدریس دخالت دارند. در استراتژی دانشجومحوری، استاد با آماده کردن پیش نویس طرح درس از دانشجویان می خواهد که در بخش های مشخص شده اظهار نظر نمایند و در نهایت با توافق جمعی آن را تصویب نهایی نمایند و به آن عمل کنند. در بسیاری از دانشگاه ها به اشتباه واژه دانشجومحوری بکاربرده می شود یا حتی برخی از اساتید آشنایی کامل با نحوه طراحی طرح درس ندارند. این مقاله با هدف شفاف سازی واژه دانشجومحوری از طریق آشناسازی با نحوه نگارش طرح درس و مشخص کردن حد و مرز مداخلات دانشجویان در طرح درسی صورت گرفت.

مقدمه: ارزیابی ساختار و محتوای آموزش بالینی از دیدگاه دانشجویان می تواند منبع مهمی برای تصمیم گیری مدیران آموزشی به شمار آید. لذا مطالعه‎ی حاضر با هدف تعیین کیفیت آموزش در هر یک از بخش های بالینی از دیدگاه دانشجویان سال های پنجم و ششم دندان پزشکی درسال 1399 انجام گرفت. روش کار: در این مطالعه مقطعی تحلیلی کلیه دانشجویان سال های پنجم و ششم دندان پزشکی دانشکده دندانپزشکی رشت (88نفر) مورد بررسی قرار گرفتند. ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه دوبخشی شامل اطلاعات دموگرافیک و پرسشنامه‎ی 23 آیتمی کیفیت آموزش در بخش های بالینی (مومنی دانایی و همکاران) درحیطه های دانش و عملکرد اساتید، رفتار اعضای هیئت علمی و پرسنل، امکانات بالینی و رضایت کلی دانشجویان بود. اطلاعات وارد نرم افزار 24 SPSS گردید. تحلیل اطلاعات از آمار توصیفی و آمار استنباطی (آزمون های t-مستقل، آزمون اندازه های تکراری و آزمون همبستگی اسپیرمن) استفاده به عمل آمد. سطح معناداری در تمام آزمون‎ها( 05/0>p) در نظر گرفته شده است. نتایج: نتایج نشان داد میانگین سنی دانشجویان 36/1±59/24، 78نفر (6/88 درصد) مجرد و میانگین معدل دانشجویان 19/1 ± 73/15 بودند. بین میانگین نمره کیفیت آموزش در حیطه رضایت دانشجویان با بخش های بالینی ارتباط آماری معنادار بود (001/0>p). بالاترین میزان رضایت دانشجویان مربوط به بخش رادیولوژی و اطفال و پایین ترین نمره رضایت مربوط به بخش ارتودنسی وپروتز متحرک گزارش گردید. در حیطه‎ی دانش و عملکرد اساتید بخش اطفال بالاترین و بخش پروتز متحرک کمترین نمره (001/0>p)، در حیطه‎ی رفتار اساتید و پرسنل بخش اطفال بیشترین و بخش اندو کمترین (001/0>p)و در حیطه‎ی امکانات بالینی بخش اطفال بیشترین و بخش پروتز متحرک کمترین (001/0>p) نمره کیفیت آموزش را به خود اختصاص دادند. نتیجه گیری: با تکیه برنتایج مطالعه حاضر لزوم توجه مدیران آموزشی به بهبود رضایت دانشجویان دربخش های بالینی به همراه بازنگری در شیوه های آموزشی اساتید مطابق با کوریکولوم ضروری به نظر می رسد.

مقدمه: الگوهای مختلف نیروی انسانی کارآمد به عنوان مبانی نظری قدرتمندی در پژوهش ها مورد تأکید واقع شده است. ارزیابی شناختی یکی از مهمترین مباحث علوم شناختی و مدیریت است. از جمله در عصر حاضر با رشد و گسترش علوم شناختی نیاز است مطالعات خود را در این حوزه عمیق تر سازیم. هدف این مطالعه طراحی و ارزیابی ویژگیهای روانسنجی پرسشنامۀ ارزیابی توانمندی شناختی اعضای هیات علمی با استفاده از نظرات اعضای هیئت علمی دانشگاه های دولتی وآزاد دربارۀ ملاکها و مؤلفه های ارزیابی از اساتید و نیز تعیین مراجع ارزیابی مناسب برای هریک از مؤلفه های ارزیابی عملکرد استاد در محیط دانشگاهی می پردازد. روش کار: این مطالعه از نوع پیمایشی است. جامعه آماری در بخش کمی شامل اعضای هیات علمی دانشگاه های تهران(ملی و آزاد) بودند که با استفاده از نمونه گیری خوشه ای 350نفر انتخاب شدند. ابزار مورداستفاده در بخش کمی، پرسشنامه محقق ساخته بود. برای تجزیه وتحلیل داده ها و سنجش روایی و پایای از روشهای تحلیل عامل تأییدی و برای سنجش پایایی از روش آلفای کرونباخ استفاده شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی-استنباطی از نرم افزار SPSS استفاده گردید. همچنین جهت استخراج مؤلفه های پرسشنامه از تحلیل عاملی اکتشافی و نیز برای اعتبارسنجی ابزار از تحلیل عاملی تأییدی استفاده شده است. نتایج: براساس یافته های پژوهش، مؤلفه های یازده گانه: تصمیم گیری، تنظیم شناختی هیجانی، کنترل بازداری شناختی، شناخت اجتماعی، خلاقیت شناختی، توجه، حل مسئله، فراشناخت، مهارت کلامی، انعطاف پذیری شناختی، حافظه کاری به عنوان مؤلفه های ارزیابی توانمندی شناختی اعضای هیات علمی شناخته شد. نتیجه گیری: نتایج با استفاده از تکنیک تحلیل عاملی نشان داد که ارزیابی توانمندی شناختی اعضای هیات علمی دارای روایی سازه است.

مقدمه: اهمیت آموزش مجازی در ایام کووید 19 به جهت غیرحضوری شدن آموزش های دانشگاهی به اوج خود رسید اما استفاده از آن برای فراگیران با چالش هایی همراه بود که در این پژوهش به بررسی چالش های استفاده از آموزش مجازی در ایام کووید 19 پرداخته می شود. هدف مطالعه حاضر طراحی پرسشنامه برای شناسایی چالش های آموزش مجازی در دانشجویان دانشگاه بود. روش کار: این پژوهش حاضر توصیفی، مقطعی می باشد که در سال 1399 در دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی همدان انجام شد. جامعه پژوهش شامل 683 نفر دانشجو بودند که نمونه ای به تعداد 295 نفر براساس معیار ورود با روش تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته بود که برای تعیین روایی از نظرات متخصصان استفاده شد. جهت تعیین ابعاد پرسشنامه از تحلیل عاملی اکتشافی و به منظور بررسی همسانی درونی سئوالات از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. تحلیل نتایج با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 26 صورت گرفت. نتایج: بطور کلی 5 عامل (شرایط و انگیزه فراگیران، استاد و روش تدریس، توانایی دسترسی فراگیر به اینترنت، پشتیبانی و مسئولین، فنی) در مجموع 895/60 درصد از کل واریانس را تبیین می کند که عامل شرایط و انگیزه فراگیر با 796/4 درصد بیش ترین سهم و عامل فنی با 054/3 درصد کمترین سهم را در تبیین متغییر داشت. نتیجه گیری: مهم ترین مشکلات دانشجویان استفاده از آموزش مجازی در ایام کووید 19 شرایط و انگیزه خود فراگیران بود این در حالی است که انگیزه بطور مستقیم با موفقیت و عملکرد دانشجویان مرتبط است. براین اساس اساتید نقش بسیار مهمی در برانگیختن انگیزه فراگیران از طریق به کارگیری شیوه های تدریس با مشارکت فعال دانشجویان دارند.

مقدمه: درمانگاه سرپایی محلی برای انجام اقدامات تشخیصی، درمانی و مشاوره بیماران بدون نیاز به بستری بوده که موقعیت های متنوع آموزشی را در اختیار فراگیران قرار می دهد. با توجه به نقش درمانگاه های سرپایی در آموزش پزشکی، این مطالعه با هدف ارتقاء آموزش کارآموزان، کارورزان و دستیاران تخصصی و فوق تخصصی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در درمانگاه بیمارستان امام رضا(ع) در سال1399 انجام شد. روش کار: مطالعه ی کیفی حاضر با رویکرد تحلیل محتوا در درمانگاه بیمارستان امام رضا(ع) مشهد در سال 1399 انجام شد. جامعه پژوهش شامل مدیران بیمارستان امام رضا(ع)، اعضای هیأت علمی و دانشجویان پزشکی بودند که در مجموع 60 نفر از افراد به صورت هدفمند انتخاب شدند. در این مطالعه جهت گردآوری اطلاعات از روش مصاحبه و بحث گروهی متمرکز استفاده شد. همچنین از روش تحلیل محتوا برای تحلیل داده های مطالعه استفاده گردید. نتایج: بر اساس یافته های این مطالعه در ابتدا فرآیند جاری نوبت دهی و ویزیت بیمار مشخص شد. بعد از آن مهم ترین مشکلات و نواقص اجرایی در فرآیند جاری مورد بحث و بررسی قرار گرفت. یافته های مطالعه حاضر نشان داد که فرایند ویزیت بیمار در درمانگاه آموزشی بیمارستان امام رضا(ع) با مشکلاتی مانند عدم قابلیت فالوآپ بیماران، عدم امکان تعیین زمان دقیق حضور بیمار در درمانگاه، تجمع فراگیران در اتاق های ویزیت، عدم معاینه مبتنی بر استاندارهای بالینی، نبود امکانات آموزشی کافی نظیر سیستم های کامپیوتری و تجهیزات معاینه و نبود کلینیک های خاص فوق تخصصی و مرکز ریفرال بیماران خاص آموزشی مواجه است. همچنین مهم ترین راهکارها برای رفع موانع اجرایی مشخص شد. پس از بررسی پیشنهادات، با توجه به محدودیت های زمانی و مالی؛ اقدامات اصلاحی ذیل انجام گرفت: بهبود امکانات آموزشی، اصلاح فرایند نوبت دهی، طراحی سیستم ارجاع داخل بیمارستانی، مدیریت صف برای بیماران و راه اندازی کلینیک های خاص و ارجاعی فوق تخصصی. نتیجه گیری: در این مقاله سعی شد به ارتقا کیفیت آموزش در یکی از درمانگاههای اصلی آموزشی مشهد پرداخته شود. بازنگری و اصلاح فرایندهای آموزشی در بستر ارائه ی خدمات سرپایی باید در دستور کار مدیران و برنامه ریزان بیمارستان ها و درمانگاه های آموزشی قرارگیرد؛ چرا که آموزش پزشکی در بستر ارائه ی خدمات سرپایی یکی از اصلی ترین زیرساخت های آموزشی می باشد.

مقدمه: علیرغم اهمیت چاپ مقاله به منظور انتشار علم و ارتقاء سطح کمی و کیفی دانشگاه ها، اعضای هیئت علمی با چالش های زیادی در رابطه با عدم پذیرش مقاله و رد مکرر آن توسط مجلات معتبر علمی پژوهشی روبرو هستند. هدف این مقاله، تعیین علل رد مقالات در مجلات دانشگاه علوم پزشکی می باشد. روش کار: این مطالعه ی توصیفی – تحلیلی بر روی 125 مقاله رد شده در 7 مجله علمی – پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در طول یکسال (2017-2018) انجام شد. مقالاتی که پس از قرار گرفتن در مسیر داوری و منطبق با نظر داور و سردبیر رد شدند انتخاب شدند. مقالات با استفاده از چک لیست داوری و نظرات ثبت شده داوران مورد بررسی قرار گرفتند. داده ها وارد نرم افزار SPSS شد و تجزیه و تحلیل گردید. نتایج: 4/88 درصد علت رد مقالات پیش از داوری بر اساس نظرسردبیران، نبودن در حوزه موضوعی مجله بود. پس از انجام داوری منطبق بر نظرداوران و سردبیر23 درصد علت رد، مربوط به نداشتن نوآوری و تکراری بودن موضوع، 85/14 درصد ضعیف بودن نتایج، 50/13 درصد اشکال در متدولوژی، 8/10 درصد نگارش ضعیف و اشکال در نمونه گیری بود. نتیجه گیری: نویسندگان باید قبل از ارسال مقاله به مجلات، به حوزه موضوعی مجله مورد نظر توجه کنند تا از رد سریع دستنوشته ارسالی پیشگیری شود. انتخاب موضوعات مبتنی بر اولویت های پژوهشی، توجه به ابعاد روش شناسی و نگارش صحیح مقاله می تواند شانس پذیرش مقالات را افزایش دهد.

مقدمه: از ابتدای تاریخ شغل مقدس پزشکی در خدمت انسان ها بوده و از این رو معنویت و اعتبار خاصی دارد. همچنین به عنوان یک حرفه در فرهنگ ها و مکان های مختلف، سوگندها و کدهای اخلاقی، وظایف و ارزش های اخلاقی پزشکان توصیف شده است. دندانپزشکی نیز به عنوان زیرشاخه ای از طبابت از این موضوع مستثنی نیست. در دهه های اخیر کادر درمانی به علت نقص حرفه ای گری مورد انتقاد قرار گرفته اند، در این تحقیق ما به دنبال تبیین راهکارهای عملی به منظور ارتقای سطح حرفه ای گری دانشجویان دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد هستیم. روش کار: در این پژوهش کیفی سه جلسه گروه مشورتی تشکیل شد. شرکت کنندگان شامل 21 نفر از اساتید دانشکده دندانپزشکی مشهد بودند که با توجه به تجربه و رشته کاری انتظار می رفت بتوانند نکات جدیدی اضافه کنند. از اساتید درخواست شد تا در جلسه حضور یابند. این جلسات به صورت گروه های کوچک بحث برگزار شد به این معنا که ابتدا توضیحی کلی در مورد تاریخچه و مفهوم حرفه ای گری داده شد و سپس اساتید شروع به بحث کردند و به بیان مشکلات موجود در سر راه حرفه ای گری و راهکارهای عملی جهت ارتقای آن پرداختند. صحبت های شرکت کنندگان ضبط و پس از چند بار گوش دادن کلمه به کلمه پیاده شدند و سپس راهکارها بر اساس تشابهات دسته بندی شدند. نتایج: در این تحقیق راهکارهای زیادی برای ارتقاء حرفه گرایی ارایه شد که براساس شباهت شان دسته بندی شدند. مهمترین این راهکارها عبارت بودند از: 1-الگو بودن 2-ارتباط مناسب و مستمر با دانشجویان 3-اخلاق مداری 4-سیاست های کلی در مورد اساتید 5-برقراری رابطه رفاقتی به جای رابطه از بالا به پایین 6-ارزیابی پیوسته و7-آموزه های مرتبط با مطب داری. نتیجه گیری: مطالب بیان شده در این مطالعه تا حدود زیادی ابعاد مختلف حرفه ای گری را پوشش داده است و راهکارهای فراونی را جهت اصلاح ساختار و ارتقای حرفه ای گری ارایه داده است.

مقدمه: فعالیت های آموزشی هر کشور را می توان سرمایه گذاری یک نسل برای نسل دیگر دانست که هدف اصلی این سرمایه گذاری توسعه ی انسانی یا در واقع رشد آگاهی و توانایی های بالقوه ی انسان است. با توجه به اینکه نظام آموزشی وظیفة سنگینی را بر عهده دارد، لازم است در طراحی و اجرای فعالیت های آن از مطلوب ترین شیوه ها استفاده شود. دانشکده های علوم پزشکی شیوه های خود برای آموزش و ارزشیابی دانشجویان دارند که با پاندمی کووید-19 اکثر این روش ها اکنون قابل استفاده نیست و به ناچار شیوه های جدید بایستی جایگزین شیوه های سنتی شود. این تحقیق با هدف تبیین دیدگاه دانشجویان دندانپزشکی یزد از تحصیل در دوران همه گیری کووید-19 انجام شد. روش کار: در این مطالعه از رویکرد پدیدارشناسی جهت تبیین دیدگاه دانشجویان دندانپزشکی یزد از تحصیل در دوران همه گیری کرونا استفاده شد. داده ها به وسیله مصاحبه های عمیق و نیمه ساختارمند از10 نفر از دانشجویان دوره ی بالینی دانشکده دندانپزشکی شهید صدوقی یزد به صورت حضوری و تلفنی جمع آوری شد. مصاحبه ها پس از ضبط به صورت متن برگردانده شد. جملات و بیانات مرتبط با هدف مطالعه از متن مصاحبه ها استخراج، کدگذاری و طبقه بندی شد. تحلیل داده ها به روش تحلیل محتوی انجام گردید. نتایج: با تحلیل محتوای داده ها، هفت مضمون اصلی شامل: مدیریت در دوران کووید-19, فعالیت غیردرسی، فعالیت درسی، پروتکل ها، آموزش علمی، آموزش مجازی، اضطراب و نگرانی پدید آمد. نتیجه گیری: نتایج این تحقیق نشان می دهد دانشجویان دندان پزشکی از آموزش الکترونیکی، سامانه نوید و ارزشیابی الکترونیکی راضی بودند. همچنین بزرگ ترین نگرانی آنها هنگام تعطیلات عقب افتادگی تحصیلی بوده است.

مقدمه: پاندمی کرونا ویروس (COVID19) اولین بار در ووهان چین گزارش شد و به سرعت در سراسر جهان گسترش یافت. کرونا ویروس موجب تغییرات متعدد اجباری در زندگی روزمره و ایجاد مشکلاتی در سبک زندگی عادی از جمله محیطهای آموزشی – درمانی شده است. در این میان نقش دانشگاه های علوم پزشکی در تربیت نیروهای خبره و کارآمد برای خدمت رسانی به مردم جامعه با توجه به اثرات طولانی مدت این همه گیری پررنگ تر شد. در این مطالعه قصد داریم، احساس نیاز برای لزوم اصلاح کوریکولوم های آموزشی رشته های علوم پزشکی را بررسی نماییم. روش کار: داده ها با استفاده از جستجوی منابع کتابخانه ای، اینترنتی و پایگاه های اطلاعاتی, Medline, Scopus، WHO، web of science, PubMed، scholar Google در زمینه آموزش علوم پزشکی با استفاده از کلید واژه های همه گیری کووید-19، SARS-CoV-2، آموزش علوم پزشکی و برنامه های آموزشی (کوریکولوم) جمع آوری شد. همچنین کوریکولوم های آموزشی و سر فصل دروس در تمامی رشته های علوم پزشکی بررسی شدند. نتایج: پس از استخراج مؤلفه های اصلی مرتبط با موضوع از میان مقالات انتخابی، سرفصل های ضروری جهت افزودن به کوریکولوم های آموزشی رشته های علوم پزشکی و جدول مربوط به لیست واحدهای درسی پیشنهادی جهت تغییر رئوس مطالب در ارتباط با کوید 19 ارائه شدند. نتیجه گیری: جامعه آموزشی دانشگاهی می بایست با اجرای راهکارهای عملی و علمی، یک رویکرد آینده نگرانه و خلاقانه را پیش بگیرد و در جهت بازنگری برنامه های آموزشی تلاش کند. پیشنهاد می شود به سرفصل های آموزشی رشته های علوم پزشکی مطالب مربوط به کوید 19 اضافه شود.