تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران
سال:1400 | دوره:52 | شماره:4 |تعداد مقالات:19

تبلیغات عمومی عمدتاً با هدف ایجاد تقاضا (معرفی) و ارتقاء مصرف، بدون نام بردن از یک نشان تجاری خاص صورت می گیرد. در زمانی که کالای هدف، از کالاهای اساسی در مصرف باشد، علاوه بر بنگاه ها، دولت ها نیز اقدام به انجام تبلیغات عمومی برای ارتقاء مصرف می کنند. یکی از کالاهای اساسی که در رشد و حفظ سلامتی مؤثر است، شیر و فرآورده های آن می باشد. بنابراین، ایجاد بسترهای لازم در خصوص تبلیغات عمومی، می تواند برای دولت ها و بنگاه ها سودآور باشد. پرسش اصلی تحقیق این است که مقدار بهینه اقتصادی بودجه تبلیغات عمومی (سرمایه گذاری در تبلیغات) چه میزان است و روش تخصیص بودجه تبلیغات چگونه بایستی باشد. بنابراین، در این مطالعه با استفاده از اطلاعات کتابخانه ای و سایر مطالعات علاوه بر تعیین بودجه بهینه تبلیغات عمومی شیر، به بررسی روش تخصیص جمعی، بهاء ثابت، بهاء سهمی، با یارانه دولت در دو حالت اقتصاد باز و بسته پرداخته می شود. نتایج نشان می دهد شاخص شدت تبلیغات بهینه در اقتصاد بسته در روش سرمایه گذاری جمعی، حدود 42/19 درصد، در روش بهاء ثابت و سهمی حدود 91/30 درصد، در روش بهاء ثابت با یارانه دولت، 30/54 درصد و در اقتصاد باز در روش سرمایه گذاری جمعی 74/10 درصد و در روش سرمایه گذاری بهاء ثابت 19/20 درصد از فروش می باشد. آنچه در این نتایج مشاهده می شود علاوه بر اینکه روش سرمایه گذاری بر سطح بهینه شاخص شدت تبلیغات اثرگذار است، سطح مبادلات بین المللی کشور نیز بر این شاخص مؤثر می باشد.

سموم شیمیایی از جمله مهم ترین عوامل آلوده کننده محیط زیست و آب های زیرزمینی هستند. بر این اساس، هدف از این تحقیق پیمایشی، تبیین عوامل موثر بر رفتار محیط­ زیست­ گرایانه باغداران سیب شهرستان مشکین شهر استان اردبیل نسبت به مصرف این سموم بود. جامعه آماری آن شامل باغداران سیب بود (1492=N) که با استفاده از فرمول کوکران 200 نفر از آنها به ­عنوان نمونه تعیین و با استفاده از روش نمونه­گیری چندمرحله­ ای انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. داده ها با استفاده از پرسشنامه گردآوری شدند و توسط نرم افزارهای SPSS نسخه 23 و Smart pls نسخه 2 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. به ­منظور تعیین روایی پرسشنامه تحقیق از روایی صوری توسط پانل متخصصان و روایی تشخیصی (AVE) و به ­منظور محاسبه قابلیت پایایی نیز از آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی (CR) استفاده شد. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که متغیر منابع اطلاعاتی، 25 درصد از واریانس دانش محیط زیستی باغداران سیب را تبیین نمود؛ متغیرهای دانش محیط زیستی و منابع اطلاعاتی، 71 درصد از واریانس نگرش محیط زیستی آنها را تبیین نمودند و در نهایت، 58 درصد از واریانس رفتار محیط زیست ­گرایانه جامعه مورد مطالعه توسط متغیرهای نگرش و دانش محیط­ زیستی تبیین شد.

رشد روزافزون جمعیت و نیاز مبرم به افزایش تولیدات کشاورزی، ارتباط نزدیکی با افزایش استفاده از سموم شیمیایی از جمله آفت کش ها دارد. قرار گرفتن در معرض سموم اثرات مضری بر سلامت انسان و محیط­ زیست دارد و همچنین، اثرات نامطلوب بهداشتی زیادی بر­جای می‏گذارد. بنابراین، برای جلوگیری از این اثرات منفی و مضراتی که بر کشاورزان که روزانه در معرض آن قرار دارند اقدامات جدی در این زمینه لازم است. از آن­جا که رفتار بهداشتی کشاورزان در استفاده از سموم شیمیایی یک ضرورت است؛ هدف این پژوهش تحلیل رفتار بهداشتی کشاورزان شهرستان خرم آباد در استفاده از سموم آفت کش بود. جامعه آماری این تحقیق شامل کشاورزان شهرستان خرم آباد بود که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان نمونه ‎ای به حجم 150 نفر برآورد گردید. ابزار گرداوری داده ­ها پرسشنامه بود که روایی محتوایی ابزار تحقیق توسط متخصصان و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ تایید شد. نتایج نشان داد که متغیرهای دانش با 43/0، نگرش با60/0و بیماری با 29/0 توانستند به­ طور مستقیم بر رفتار بهداشتی کشاورزان تاثیر بگذارند. استفاده از رسانه های جمعی، شبکه­ های اجتماعی مجازی، برگزاری نشست­های حضوری متشکل از کارشناسان کشاورزی و بهداشت سلامت، کشاورزان پیشرو و معتمد، بهره برداری از مراکز فروش سموم و آفت کش ها به ­عنوان فرصت آموزشی و نیز افزایش دسترسی و دستیابی کشاورزان به برخی وسایل مورد نیاز برای نهادینه کردن رفتار بهداشتی و ایمن کشاورزان در زمینه اصول و روش های مدیریت سموم و آفت کش ها پیشنهاد می گردد.

این پژوهش با هدف کلی طراحی الگوی توسعه کارآفرینی بین المللی در کسب وکارهای دانش بنیان انجام شد. به منظور رسیدن به این الگو از روش بنیادی (برحسب هدف)، رویکرد کیفی (براساس گردآوری نظام مند داده ها) و راهبرد نظریه داده بنیان استفاده شده است. گردآوری داده ها از طریق مصاحبة عمیق با 18 نفر از اعضای هیات علمی حوزه کارآفرینی و موسسان شرکت های دانش بنیان (مستقر در پارک علم وفناوری) صورت گرفت. داده‏ های پژوهش از طریق زنجیره کدگذاری سه مرحله ای باز، محوری و گزینشی مورد تحلیل قرار گرفت. الگوی به دست آمده از تحقیق، شرایط علی (عوامل رانشی و کششی)، راهبردها (به کارگیری شبکه شخصی، همکاری مشارکتی مشتریان و تامین کنندگان خارجی، پیروی از مشتریان و به کارگیری فناوری پیشرفته)، شرایط مداخله گر (نیروهای پشتیبان، محرک و بازدارنده)، شرایط زمینه ای (حوزه صادرات، کارآفرینی سازمانی، زیرساخت مناسب) و پیامدها (توسعه بازار، توسعه اقتصادی پایدار، کسب مزیت رقابتی پایدار) را به عنوان مولفه های اصلی کارآفرینی بین المللی شرکت های دانش بنیان نشان می دهد.

گیاهان دارویی قدمتی همپای بشر داشته و به­عنوان یکی از اقلام صادراتی بخش کشاورزی و یکی از اصلی ترین منابع تامین نیازهای غذایی و دارویی بشر به­شمار می آید. هدف از این مطالعه، بررسی نقش سرمایه اجتماعی و قابلیت های حرفه ای در توسعه کشت گیاهان دارویی به­عنوان یک نوآوری در بخش کشاورزی است. تحقیق کمی حاضر از نظر هدف کاربردی است که در آن از روش کار میدانی (پیمایشی) استفاده شد. جامعه آماری تحقیق شامل همه کشاورزان استان زنجان بود که در مجموع 389 نفر به­عنوان نمونه آماری مورد مطالعه انتخاب و اطلاعات با استفاده از ابزار پرسشنامه جمع آوری شدند. تجزیه و تحلیل داده ها به­وسیله نرم­افزار SPSS24 و AMOS24 انجام شد. نتایج نشان داد بین بعد ارتباطی، شناختی و ساختاری سرمایه اجتماعی با توسعه کشت گیاهان دارویی رابطه مثبت و معنی­داری وجود داشت. همچنین، نتایج نشان داد مجموع اثر غیرمستقیم بعد ارتباطی و بعد شناختی سرمایه اجتماعی بر توسعه کشت گیاهان دارویی در استان زنجان از طریق قابلیت های حرفه ای کشاورزان مثبت و معنی­دار است؛ در حالی­که اثر غیرمستقیم بعد ساختاری سرمایه اجتماعی معنی دار نبود. راه اندازی رشته ها و برگزاری دوره های کوتاه­مدت توسط مراکز آموزشی فعال در سطح استان از جمله پیشنهادهای این تحقیق است.

.موضوع خودکفایی مواد­غذایی یکی از مباحث مهم و راهبردی در کشورمان است. با مطرح شدن الگوی اقتصاد مقاومتی در سال های اخیر، اهمیت این امر بیشتر شده است. خودکفایی در تولیدات محصولات کشاورزی و به ویژه گندم به عنوان اساسی ترین محصول مورد نیاز جامعه اهمیت زیادی دارد. هدف مطالعه حاضر، بررسی عوامل موثر بر ضریب خودکفایی گندم ایران با توجه به اقتصاد مقاومتی طی دوره زمانی 96-1368 در ایران، با استفاده از الگوی خود توضیح برداری (VAR) است. نتایج حاصل از برآورد الگوی خود توضیح برداری نشان می دهد، متغیرهای ارزش افزوده بخش کشاورزی (به عنوان شاخص اقتصاد مقاومتی)، ضریب مکانیزاسیون بخش کشاورزی، نرخ تسهیلات بانک کشاورزی و قیمت تضمینی گندم دارای تأثیر مثبت و معناداری بر روی ضریب خودکفایی گندم هستند و بین ضریب خودکفایی و ارزش افزوده بخش کشاورزی رابطه علیّت و مثبت وجود دارد. همچنین، تغییر از طرف متغیر ارزش افزوده بر ضریب خودکفایی در طول یک دوره ده ساله اثرات مثبت و کاهنده داشته و در پایان شوک با کمی تأثیر کاهشی در منطقه متبت اثر این شوک تعدیل می شود. بنابراین، با توجه به مثبت شدن رابطه بین ضریب خودکفایی و ارزش افزوده به عنوان شاخص اقتصاد مقاومتی، پیشنهاد می شود، تسهیلات و اعتبارات مورد نیاز جهت طرح ارتقای ضریب خودکفایی گندم، افزایش یابد.

امروزه، بسیاری از کشاورزان در تولید خود با مشکلات عدیده ­ای از جمله تنگناهای اقتصادی، کمبود نهاده­ های تولیدی، هزینه­ های نهادی بالا و غیره مواجه هستند. تسلط کشاورزان به مدیریت کسب ­وکار می­تواند تا حدود زیادی این مشکلات را کاهش دهد. لذا، با توجه به اهمیت موضوع این پژوهش توصیفی- همبستگی با هدف بررسی تاثیر دانش و نگرش بر رفتار صیفی­ کاران جنوب استان کرمان نسبت به مدیریت کسب­ وکار زراعی انجام گرفت. جامعه آماری پژوهش را کشاورزان صیفی­ کار جنوب استان کرمان تشکیل دادند (75000 N=) که بر اساس جدول کرجسی­و­مورگان تعداد 382 کشاورز به روش نمونه­گیری تصادفی چندمرحله­ ای انتخاب شدند. ابزار تحقیق پرسشنامه محقق ساخته­ای بود که روایی آن به تأیید پانل متخصصان رسید و برای محاسبه پایایی پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده گردید که مقدار قابل قبولی به­ دست آمد (95/0-85/0=). نتایج نشان داد، کشاورزان در مدیریت کسب وکار زراعی در سطح متوسط بودند. آن­ها در زمینه مدیریت کارکنان مزرعه وضعیت بهتر و لیکن بیشترین ضعف را درمدیریت استراتژیک زراعی داشتند. نمره دانش پاسخگویان در زمینه مدیریت کسب و کار زراعی 58/11 (از 20) به­ دست آمد که نشان می­دهد مدیریت کسب وکار زراعی صیفی­ کاران از سطح متوسط اندکی بالاتر است و 3/73 درصد افراد نسبت به مدیریت کسب­وکار خود نگرش مثبتی داشتند. نتایج حاصل از تحلیل مسیر نیز نشان داد که دانش و نگرش بر رفتار مدیریت کسب­ وکار زراعی تاثیر مثبت و معناداری دارد. بنابراین، توصیه می­گردد برای بهبود مدیریت کسب وکار زراعی صیفی ­کاران جنوب کرمان نسبت به ارتقای سطح دانش آنان دوره­ های آموزشی غیررسمی برنامه­ ریزی و اجرا شود.

رابطه زیست­ پذیری روستاها با پایداری منابع پایه تولید، موضوعی است که تاکنون مورد توجه جدی قرار نگرفته است. البته به­دلیل بحران منابع ­طبیعی و محیط ­زیست و ناپایداری سکونتگاه­ های روستایی از اهمیت روزافزونی برخوردار است. این پژوهش با هدف سنجش و ارزیابی تاثیر فعالیت­های حفاظت خاک و آبخیزداری بر زیست­ پذیری روستایی در استان چهارمحال و بختیاری صورت گرفته است. جامعة آماری موردِ بررسی شامل ساکنان روستاهای مورد مطالعه و حجم نمونه در این پژوهش 143 نفر بوده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و بر مبنای راهبرد پژوهش، از نوع پیمایشی است و از ابزار پرسش نامه برای جمع آوری داده ها استفاده شده است. روایی پرسشنامه با استفاده از روایی محتوا و پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ به­دست آمد. برای تحلیل داده ­ها از نرم­افزار SPSS18 استفاده شد. یافته­ های تحقیق نشان داد سطح زیست­ پذیری روستاهای دارای آبخیزداری و حفاظت خاک، نسبت به سطح زیست ­پذیری روستاهای فاقد این طرح­ها دارای تفاوت معنی ­داری بود. به­عبارتی، می­توان این­گونه نتیجه ­گیری نمود که طرح­ های آبخیزداری می­تواند موجب ارتقای شرایط زیستی در روستاها شده و البته در بلندمدت، میزان رضایت مندی از زندگی و فعالیت در روستاها را ارتقا دهد. پیشنهاد می­شود در جهت ارتقای شرایط زیست ­پذیری روستاهای کوهستانی به اقدامات آبخیزداری توجه ویژه ­ای صورت گیرد تا استفاده پایدار از منابع طبیعی و محصولات کوهستانی به­ عنوان راهبرد اصلی معیشت توسط خانوارهای روستایی در نظر گرفته شود.

توزیع سریع کالاهای فسادپذیر امروزه از اهمیت ویژه‎ای برخوردار بوده و از میان رفتن کیفیت این محصولات هزینه ‎های بسیاری را ایجاد می‎کند. در این پژوهش، الگوی یکپارچه شبکه زنجیره تأمین با استفاده از روش برنامه ریزی ریاضی برای بهینه سازی برنامه تولید، ذخیره و توزیع میوه با هدف کاهش هزینه ها برای چند دوره ارائه شد. حلقه های این زنجیره شامل تامین کنندگان، مراکز مرتب سازی، سردخانه ها، مشتریان میوه و مشتریان ضایعات میوه است. هدف، تعیین برنامه میزان خرید بهینه از تأمین کنندگان، میزان نگهداری شده در سردخانه ‎ها و میزان توزیع بهینه آن می باشد که در نهایت باعث می شود هزینه کل زنجیره کمینه گردد. برای اعتبارسنجی مدل، مطالعه موردی محصول سیب در شهرستان های تولید کننده سیب در استان های آذربایجان غربی و شرقی در سال 1398 استفاده شد. با توجه به الگوی بهینه پیشنهادی، تصمیمات بهینه در مورد میزان بهینه خرید و حمل از تامین کننده به مکان مرتب سازی و حمل به مشتریان ضایعات، مقدار بهینه موجودی سردخانه و مکان بهینه احداث مراکز مرتب سازی اتخاذ شد. نتایج عددی نشان داد که محل های بهینه برای احداث مراکز مرتب سازی میوه در شهر ارومیه خواهد بود. طبق نتایج تحلیل حساسیت، با افزایش 10 تا 80 درصدی تقاضای میوه، هزینه های کل از 8 تا 18 درصد افزایش می یابد. همچنین با افزایش 2 تا 15 درصدی هزینه های حمل و نقل، هزینه های کل تغییر کم از 0.04 تا 0.11 درصد را نشان می دهد.

تعاونی­های بخش کشاورزی و به ­ویژه تعاونی­ های طیور علی­رغم جایگاه بسیار مهمی که در تولید و اشتغال دارند در سال­های اخیر با آسیب­ های جدی مواجه شده­اند. تحقیق حاضر در پی شناخت دقیق مسایل و مشکلات این تعاونی­ ها و اولویت­ بندی مهم­ترین آسیب ­های آنها در حوزه­ های مختلف بوده است. لذا، هدف مطالعه حاضر تحلیل آسیب­ های تعاونی­ های طیور در استان همدان است. این تحقیق به لحاظ هدف، کاربردی و به ­شیوه تحقیقات پیمایشی انجام شده است. جامعه­ آماری تحقیق را از اعضای هیئت ­مدیره تعاونی­ های طیورتشکیل داد­ند و به­ طور سرشماری مورد مطالعه قرار گرفتند. مهم­ترین ابزار جمع­ آوری اطلاعات در تحقیق حاضر، پرسشنامه محقق­ ساخته است که روایی صوری آن توسط متخصصان فن مورد­ تایید قرار گرفت. برای بررسی پایایی آلفای کرونباخ محاسبه شد که رقم 85/0 به­ دست آمد. تجزیه و تحلیل یافته­ های تحقیق به کمک نرم­ افزار آماری SPSS25 انجام شد. با بهره­ گیری از تکنیک تحلیل عاملی، آسیب­ها در پنج گروه دسته­ بندی شدند. "آسیب­های زیرساختی-نوآوری" با تبیین 08/26 درصد از واریانس، به ­عنوان مهم­ترین عامل معرفی شد. این عامل همراه با سایرآسیب­ ها "آسیب­های اقتصادی-بازاری"، "آسیب­های محیط اجتماعی-فرهنگی"، "آسیب­های درون­ سازمانی" و "آسیب­های مدیریتی" در مجموع 96/63 درصد از واریانس­کل آسیب­ پذیری تعاونی­ ها را تبیین کردند.

امروزه با پیشرفت های علمی و فناورانه و افزایش نیاز جوامع به تبادل اطلاعات، افراد به شیوه های جدید ارتباط و تعامل روی آورده اند. شبکه های اجتماعی نیز به دلیل داشتن فضای تعاملی، مجال شکل گیری اجتماعات جدید را فراهم آورده است. در این میان با گذار کشاورزی از سنتی به مدرن، ارتباط و تعامل کشاورزان و فعالان این بخش جهت آشنایی با روش های نوین به شدت احساس می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی اشتراک گذاری دانش و اطلاعات در رابطه با تأثیر استفاده از شبکه های اجتماعی بر توانمندسازی کارکنان جهاد کشاورزی جنوب کرمان با استفاده از روش پیمایشی انجام گرفت. جامعه آماری این پژوهش کارکنان جهاد کشاورزی جنوب کرمان بود. حجم نمونه به شیوه تصادفی ساده و با استفاده جدول کرجسی و مورگان 206 نفر تعیین گردید. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه های توانمندسازی کارکنان، اشتراک دانش و اطلاعات، شبکه های اجتماعی بود. برای بررسی فرضیه های تحقیق، داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS23 و LISREL8.80 مورد پردازش قرار گرفت. نتایج نشان داد که استفاده از شبکه های اجتماعی با اشتراک گذاری دانش و اطلاعات کارکنان جهاد کشاورزی شهرستان جنوب کرمان رابطه مستقیم دارد. استفاده از شبکه های اجتماعی با توانمندسازی کارکنان جهاد کشاورزی جنوب کرمان رابطه مستقیم دارد. اشتراک گذاری دانش و اطلاعات با توانمندسازی کارکنان جهاد کشاورزی جنوب کرمان رابطه مستقیم دارد. در نهایت نتایج حاکی از آن بود اشتراک گذاری دانش و اطلاعات در رابطه با تأثیر استفاده از شبکه اجتماعی و توانمندسازی در کارکنان جهاد کشاورزی جنوب کرمان نقش میانجی دارد.

انتشار دی­اکسیدکربن یکی از مهم­ترین چالش های پیش روی انسان ها است که توجه بسیاری از محققان و سیاست گذاران را در سال های اخیر به خود معطوف داشته است. هدف پژوهش حاضر بررسی مولفه­ های اثرگذار بر انتشار دی­اکسید­کربن با تاکید بر مصرف انرژی است. به ­منظور دستیابی به هدف پژوهش، از الگوی اقتصادسنجی فضایی و داده ­های تابلویی مربوط به انتشار دی­اکسیدکربن کشورهای منطقه منا در دوره زمانی 2015-2000 بهره برده شده است. نتایج گویای آن است که انتشار دی اکسید کربن در کشورهای منطقه منا اثری معنی دار بر کشورهای مجاور در این منطقه دارد. متغیرهای مصرف انرژی (010/0)، جهانی شدن اقتصادی (134/0)، صنعتی شدن (405/0) و شهرنشینی (042/0) اثری مثبت و معنی دار بر انتشار دی­ اکسید­کربن در منطقه منا دارد. افزون براین، مصرف انرژی اثر تقابلی مثبت و معنی داری با متغیرهای جهانی شدن (361/0)، صنعتی شدن (234/0) و شهرنشینی (085/0) بر انتشار دی­اکسید­کربن دارد. براساس نتایج، پیشنهاد می­شود که با رتبه­ بندی ساختار تولید در صنایع مختلف داخلی، برنامه ­ای جامع در جهت ارتقای ساختار تولید با فناوری­ های مناسب در راستای کاهش مصرف انرژی در دستور کار قرار گیرد. از سوی دیگر، ضرورت دارد سیاست گذاران در انتخاب راهکارهای سیاستی، تنها به منافع اقتصادی ملی توجه نکرده و منافع محیط زیستی ملی و منطقه ای را با توجه به تفاوت­های اقتصادی و صنعتی هر کشور در نظر گیرند.

مدیریت پایدار منابع آبی کشوری همچون ایران که به صورت تاریخی از کم آبی رنج می برد از اهمیت زیادی برخوردار است. مدیریت پایدار در مورد ساختارهای تاریخی بهره برداری از منابع آب که شاخص ترین آن قنات می باشد خصوصاً در فلات مرکزی ایران بسیار ضروری به نظر می رسد. بر این اساس پژوهش حاضر با هدف شناسایی راهکارهای مدیریت بهره برداری پایدار از منابع آب از قنوات استان یزد انجام گرفت. تحقیق حاضر از نوع کاربردی بوده و به صورت پیمایشی انجام پذیرفت. جامعه آماری شامل کشاورزان بهره بردار مستقیم از قنوات استان یزد (N=30662) بود که 280 نفر از آن ها به صورت تصادفی با انتساب متناسب با بهره گیری از فرمول کوکران به عنوان نمونه انتخاب شدند. روایی ابزار تحقیق که پرسشنامه محقق ساخته بود با استفاده از پنل متخصصان و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. تحلیل داده ها از دو روش آمار توصیفی و آمار استنباطی (تحلیل عاملی و تحلیل مقایسه ای ناپارامتری) با بهره گیری از نرم افزار SPSS21 انجام شد. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی راهکارهای مدیریت بهره برداری پایدار آب نشان داد که شش دسته راهکارهای قانونی-حمایت، فنی- تولیدی، تحقیقاتی-آموزشی و ترویجی، مشارکتی و حفظ دانش بومی، تنوع درآمدی و زیست محیطی توانستند 645/70 درصد واریانس کل را تبیین کنند. همچنین با بهره گیری از آزمون مقایسه ای ناپارامتری یو-من ویتنی مشخص شد که از دید کشاورزان، تقریباً در تمام راهکارهای مدیریت پایدار قنوات مورد بررسی میزان اجرا از میزان اهمیت آنها به طور معنی داری کمتر است. یافته های حاصل از پژوهش، پیشنهاداتی به برنامه ریزان و مدیران در جهت بهبود وضعیت مدیریت پایدار قنوات در کشور ارائه داد.

طی چند دهه اخیر سیاست­گزاران و برنامه­ ریزان اقتصادی در پی یافتن روش­های نوین معاملات محصولات کشاورزی هستند که حداکثر کارایی را برای فعالان بازار این محصولات در پی داشته باشد. به همین منظور، قراردادهای معاملاتی متنوعی از جمله قرارداد آتی توسعه بیشتری یافتند. قرارداد آتی، قراردادی است که فروشنده بر اساس آن متعهد می­شود در سررسید معین، مقدار معینی از کالای مشخص را به قیمتی که در حال حاضر تعیین می­کند، بفروشد و در مقابل، خریدار قرارداد متعهد می­شود آن کالا را با مشخصات تعیین شده خریداری نماید. هدف این مطالعه، بررسی کارایی قراردادهای آتی زعفران نگین در بورس کالای ایران از طریق بررسی ارتباط قیمت­های نقدی و آتی این محصول در بورس کالای ایران می­باشد. برای رسیدن به این منظور از رهیافت مدل تصحیح خطای برداری انگل و گرنجر و با استفاده از قیمت­های تسویه روزانه قراردادهای آتی و نقدی زعفران نگین استفاده شده است. نتایج این مطالعه بیانگر وجود ارتباط کوتاه­مدت و بلندمدت از قیمت­های آتی به سمت قیمت­های نقدی می­باشد. بنابراین، کارایی ابزارهای معاملاتی آتی زعفران نگین به ­عنوان هدایت­ کننده قیمت­های نقدی زعفران نگین و همچنین، به ­عنوان یک فاکتور تاثیرگذار در کشف قیمت­های نقدی مورد تایید واقع شده است که با نتایج مطالعات پیشین سازگاری دارد.

بخش کشاورزی از نظر تأمین مواد­غذایی جمعیت در حال رشد و هم چنین، تولید مواد و نهاده های موردنیاز صنایع، یکی از مهم ترین بخش های اقتصاد است. از این رو، نوسانات قیمت محصولات بخش کشاورزی موضوعی مهم است که باید موردبررسی قرار گیرد. مطالعه حاضر به بررسی اثر شوک های سیاست های پولی بر قیمت گروه محصولات کشاورزی مختلف (غذایی-صنعتی)، با استفاده از روش گشتاور تعمیم یافته (GMM) در طی دوره زمانی 1398-1380 می پردازد. در این راستا، تغییرات حجم پول به عنوان پروکسی سیاست پولی در سطح ملّی مورداستفاده قرارگرفته است. برای به­دست آوردن شوک های سیاست پولی از فیلتر هودریک-پرسکات (HP) استفاده شد. نتایج نشان می دهد، شوک های پیش بینی شده و شوک های پیش بینی نشده حجم پول بر روی قیمت محصولات کشاورزی اثر می گذارند. اما، شدّت اثرگذاری این دو متفاوت از هم است. به طوری که شوک های پیش بینی شده در هر دو گروه منتخب (غذایی- صنعتی) دارای اثری مثبت و معنادار هستند؛ اما شوک های پیش بینی نشده در گروه محصولات غذایی کشاورزی اثری بی معنی دارند و در گروه محصولات صنعتی کشاورزی دارای اثری مثبت و معنادار می باشند. علاوه بر این، نتایج نشان می دهد، تأثیر شوک های سیاست پولی بر قیمت محصولات کشاورزی در هر دو گروه موردنظر نامتقارن است. این بدان معناست که اثرات شوک پولی پیش بینی شده و پیش بینی نشده بر قیمت محصولات کشاورزی یکسان نیست.

بکارگیری سیاست های تغییر تعرفه در عرصه ی تجارت، در دهه های اخیر مورد توجه خاص کشورها، مخصوصا کشورهای در حال توسعه قرار گرفته است. از جمله سیاست های داخلی که در بازار چوب وارداتی مشهود است، اعمال موانع تعرفه ای و غیر تعرفه ای است. با توجه به اهمیت جنگل های کشور و نقشی که در زندگی بشر دارند، حفظ و احیای این منابع همواره از مهمترین موضوعات مورد بحث سیاست گذاران بوده است. بطوری که در طی سال های مختلف، سیاست های متفاوتی از جمله طرح صیانت از جنگل های کشور و حذف تعرفه واردات چوب تعریف و اجرا شده است. در این مطالعه، آثار کاهش تعرفه چوب و فرآورده های چوبی بر تولید ناخالص ملی و واردات بخش های اقتصادی بر اساس یک الگوی تعادل عمومی محاسبه پذیر مورد ارزیابی قرار گرفته است. این مدل بر مبنای ماتریس داده های خرد سال 1395 طراحی شد. نتایج نشان داد که کاهش تعرفه واردات چوب و فرآورده های چوبی باعث افزایش واردات بخش چوب و فرآورده های چوبی و سایر بخش ها، تولید ناخالص ملی و رفاه شده است. اما سطح فعالیت بخش چوب و فرآورده های چوبی داخلی در ابتدا افزایش و سپس با کاهش همراه می باشد. لذا توصیه می شود تعرفه واردات چوب بر اساس یک برنامه زمانی مشخص کاهش یابد که در این برنامه زمانی لازم است مواردی مانند روابط بین انواع چوب و امکان تطابق صنایع وابسته مورد توجه قرار گیرد.

با توجه به افزایش روزافزون تقاضای گندم به عنوان نهاده تولید در کشورهای درحال توسعه و ضروری بودن این محصول در سبد خانوار، الگوسازی صحیح تابع تقاضای گندم و تعیین عوامل مؤثر برای برنامه ریزی و همچنین پیش بینی برای تأمین به موقع با هزینه­های کم اقتصادی و اجتماعی، دارای اهمیت زیادی است. در این مطالعه با استفاده از مفهوم روند ضمنی و ایجاد یک مدل- فضا حالت، با به کارگیری الگوریتم کالمن فیلتر، تقاضای گندم با تأکید بر ترجیحات مصرف کننده به عنوان نهاده تولید (تقاضای مشتق شده) برای دوره زمانی 1395-1361 برآورد شد. نتایج حاکی از غیر هموار و غیرخطی بودن روند ضمنی (ترجیحات مصرف کننده) است. کشش­های قیمتی و درآمدی تقاضای مشتق شده گندم کمتر از یک به ترتیب 0270/0- و 2148/0 برآورد گردید؛ بنابراین ازیک طرف گندم به عنوان یک محصول ضروری با درجه ضروریت بالا شناسایی شد و از طرف دیگر بنظر می رسد سیاست­های قیمتی و درآمدی برای کاهش مصرف، کارایی لازم را ندارند؛ بنابراین با توجه به ترجیحات مصرف کننده و ضروری بودن این محصول در سبد خانوار، سیاست مصرف درست، پیشنهاد می­شود. افزایش راندمان در صنایع تبدیلی از جمله راهکارهای مصرف درست و کاهش تقاضای روزافزون این محصول است. نتایج حاصل از پیش بینی (در سال 1401 مقدار پیش بینی شده 48/24 میلیون تن) با لحاظ ترجیحات مصرف­کننده در الگو روند افزایش تقاضای گندم را نشان می­دهد. ازاین رو مدیران و برنامه­ریزان لازم است با اتخاذ تصمیماتی ازیک طرف تقاضا را کاهش داده و از طرف دیگر گندم موردنیاز برای صنایع تبدیلی را تأمین کنند.

امروزه توسعه گردشگری در بسیاری از کشورهای در حال توسعه یکی از مسیرهای موثر برای توسعه اقتصادی و اجتماعی روستای محسوب می شود، اما با توجه به نقش مهم این صنعت در توسعه مناطق شهری و روستایی همواره موانع و مشکلاتی وجود دارد که مانع از توسعه پایدار آن می شود. تالاب بین المللی فریدونکنار که دارای پتانسیل گردشگری بالا به دلیل مراجعت هزاران پرنده مهاجر از مدارهای شمالی به این منطقه است، از نظر خدمات اکوسیستمی توسط جامعه محلی اداره می شود. بهره برداری نامتوازن و نامتعادل از خدمات اکوسیستمی تالاب بین المللی فریدونکنار، بدون آگاهی از توان تجدیدپذیری و آستانه ها، باعث تغییر وضعیت اکوسیستم می شود. برای دستیابی به گردشگری پایدار و تاب آور در منطقه مورد مطالعه، از مطالعات توصیفی- تحلیلی، اسنادی و پرسشنامه در چارچوب سناریونویسی MicMac استفاده گردید. در این پژوهش، ابتدا متغیرها و عوامل تاثیرگذار بر تاب آوری گردشگری با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و همچنین نظر افراد صاحب نظر شناسایی شد که در قالب تحلیل محیطی قرار می گیرد. پس از شناسایی متغیرها، پرسشنامه ماتریس تحلیل اثرات بین نخبگان دانشگاهی که دارای تخصّص و تجربة کافی پیرامون مسائل گردشگری تالاب بودند، توزیع گردید و خواسته شد تا در چارچوب ماتریس اثرات متقاطع، متغیرها را بر مبنای میزان تاثیرگذاری و تاثیرپذیری معین کنند. سپس امتیازها وارد ماتریس اثرات متقاطع شد تا تاثیرگذاری و تاثیرپذیری (مستقیم و غیرمستقیم) هرکدام از عوامل و متغیرهای زیرمجموعة آنان با دیگر عوامل سنجیده شود و به عنوان خروجی با مشخص نمودن نیروهای پیشران کلیدی، نمودارهای لازم به دست آید؛ همچنین پس از شناسایی نیروهای پیشران کلیدی، با واردکردن آنها در محیط نرم افزار MicMac، سناریوهای سازگار با گردشگری پایدار و تاب آور تالاب در چارچوب 11 عامل و 4 حالت ممکن تصور شده در طیفی از مطلوبترین تا نا مطلوب ترین وضعیت ممکن، در چارچوب سناریوهای ریسک، هدف و سیستم ارائه گردید. استخراج الگوهای مربوطه نشان دهنده ناپایداری سیستم مورد بررسی است که عامل اصلی آن فرای تصور نهادینه شده در خصوص سه رکن اساسی توسعه پایدار ریشه در توسعه نهادی دارد. به عبارت دیگر فقدان یک چارچوب معین برای رسیدن به توافق نهادی مهمترین عامل ناپایدارکننده فعالیت های گردشگری در حوزه مورد بررسی است.

رشد روزافزون مناطق مواجه با محدودیت منابع آب، اتخاذ راهبردهای مدیریت سازگارانه ی آب را در ورای روش های سنتی مدیریت عرضه و تقاضا، مُبدل به امری الزامی نموده است. تخصیص آب به عنوان یک روش مدیریتی مُنعطف، از این امکان برخوردار است که در هنگامه تغییرات اقتصادی – اجتماعی، اقلیمی و شرایط زیست محیطی، به عنوان ممری جهت مقابله با محدودیت منابع آب، عمل نماید. تخصیص آب می تواند اشکال مختلفی داشته باشد که در استمرار، مقیاس فضایی، پیچیدگی و ساختارهای نهادی مورد نیاز، متفاوت هستند، که توجه به آن ها برای درک کارکردها تخصیص آب حائز اهمیت است. در این راستا، هدف اصلی تحقیق حاضر تببین کارکردهای تخصیص از زاویه ی دید چهار سازوکار شامل تخصیص اداری، مذاکرات اجتماعی، تخصیص بازارمحور و تخصیص توانمند بود. بدین منظور، با بهره گیری از روش نمونه گیری گلوله برفی، 45 عنوان مقاله با محوریت سازوکارهای مذکور انتخاب گردید و به روش کیفی مورد تحلیل قرارگرفت. فرآیند تحلیل با رویکردی استقرایی و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی هدایت شد. در این رویکرد پس از انتخاب واحد تحلیل و واحدهای معنایی، مضامین تبیین کننده ی کارکردهای تخصیص تحت عنوان «بهره گیری از برنامه ریزی پویا و اهتمام به حفظ منابع زیست محیطی»، «توسعه ی نظام قیمت گذاری و تسهیم منافع حاصل از تخصیص» و «توسعه ی حکمرانی کنشگران نهادی» تعیین گردیدند. نتایج نشان داد که اکثر مکانیزم های مزبور دارای دیدگاهی تک بعدی می باشند و تنها یک مکانیزم دارای دیدگاهی جامع نگر بوده که بر مقولاتی چون تکثر حقوق و سازوکارها تأکید دارد. در نهایت تخصیص توانمند تنها سازوکاری است که بر مباحثی چون عدالت و کارایی به گونه ای آمیخته و متوازن توجه دارد.