پژوهش در آموزش شیمی
سال:1402 | دوره:5 | شماره:1 (پیاپی 17) |تعداد مقالات:6

این پژوهش با هدف بررسی کارایی روشهای تدریس فناورانه فعال بر یادگیری درس شیمی دانش آموزان پسر مقطع متوسطه دوم انجام گرفته است. روش انجام پژوهش بر اساس طرح آزمون گروه آزمایش و گروه کنترل بود. جامعه آماری در این پژوهش را دانش آموزان پسر پایه دوم و سوم متوسطه منطقه پنج شهر تهران سال تحصیلی 1402-1401 درس شیمی سوم و دوم تشکیل می دهند. از بین جامعه آماری تحقیق دو گروه، که به عنوان گروه آزمایش و گروه کنترل در نظر گرفته شدند. گروه آزمایش با روش فعال فناورانه و گروه کنترل با روش معمول سنتی تحت آموزش قرار گرفتند. یادگیری از طریق پیش آزمون و پس آزمون مورد سنجش قرار گرفت. در این تحقیق نمره نیم ترم نیمسال اول به عنوان متغیر کوواریانس تحت کنترل قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که تاثیر آموزش با استفاده از روش فعال فناورانه بر یادگیری درس شیمی دانش آموزان موثرتر از روش های سنتی است. این نتیجه با یافته های پژوهش های قبلی در این زمینه همخوانی دارد.

این مقاله به مطالعه و بررسی کج فهمی های رایج دانش آموزان دوره اول متوسطه در مورد انواع مواد و اجزای سازنده آنها می پردازد. هدف از این مطالعه شناسایی میزان کج فهمی های دانش آموزان پایه های هفتم و هشتم در مورد مفهوم عنصر و ترکیب و نیز اتم و مولکول می باشد. این مفاهیم اولین بار در کتاب درسی پایه هفتم معرفی شده است. مفهوم اتم و مولکول، مفاهیم انتزاعی هستند و تدریس آن برای معلمان و یادگیری آن برای دانش آموزان از موارد سخت و پیچیده است. در این پژوهش، به منظور گردآوری اطلاعات، از یک پرسشنامه دارای 5 سوال چند گزینه ای استفاده گردید. سوالات به گونه ای طراحی شد که از میان پاسخ های داده شده، میزان درک دانش آموزان از تفاوت مفاهیم اتم و عنصر و نیز ترکیب و مولکول سنجیده ­شود. پاسخ های دانش آموزان برای ارزیابی میزان درک آنها و استخراج کج فهمی های احتمالی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بر اساس نتایج بدست آمده، اغلب دانش اموزان در هر دو پایه هفتم و هشتم در مورد مفهوم عنصر، ترکیب و مولکول کج فهمی دارند.

هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی یادگیری مشاهده ای بر دانسته های مفهوم انحلال یونی در دانش-آموزان پایه دهم است و برای این منظور از انجام یک آزمایش با وسایل ساده بهره می برد. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دختر پایه دهم رشته های تجربی و ریاضی مدرسه هاجر شهر اصفهان است که 17 نفر از آنان به عنوان نمونه در دسترس انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش به مدت 1 جلسه 45 دقیقه ای، تحت تأثیر یادگیری مشاهده ای قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده های پژوهش، آزمون تشخیصی حاوی دو سوال شامل یک سوال تشریحی و یک سوال چهار گزینه ای است. سوال تشریحی آزمون مربوط به تکمیل واکنش انحلال ترکیبات یونی و سوال چهار گزینه ای آن مربوط به یون های تشکیل شده بعد از انحلال ترکیبات یونی است. روایی محتوایی سؤالات آزمون، توسط 5 نفر از اعضای هیأت علمی شیمی دانشگاه فرهنگیان و دبیران شیمی تأیید شد. با اجرای آزمایشی آزمون بر روی 3 نفر از دانش آموزان خارج از نمونه آماری و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برابر 805/0، پایایی بالای سؤالات آزمون تأیید شد. نتایج پژوهش نشان می دهد رویکرد یادگیری مشاهده ای بر دانسته های مفهوم انحلال یونی دانش آموزان تأثیر مثبت دارد و دانش-آموزانی که این مفهوم را بر اساس رویکرد یادگیری مشاهده ای فراگرفته اند، به سوالات به درستی پاسخ دادند.

هدف این پژوهش استفاده از بازی و روش­های ساده برای آموزش خواصّ تناوبی جدول دوره­ای عنصرها به دانش آموزان پایه­ی دهم است تا مشکلات یادگیری دانش آموزان به میزان زیادی مرتفع شود. یکی از مزیّت­های این روش این است که خود یادگیرنده با مسائل درگیر می شود و انگیزه اش برای یادگیری چندین برابر افزایش می­یابد و یادگیری را برای دانش آموز آسان می­کند. بررسی میدانی از دانش­آموزان پایه دهم دو مدرسه در تهران و ارومیه به روش و نمونه گیری هدفمند، چهار کلاس 30 نفری که در سال تحصیلی 1400-1401 در رشته­ی علوم تجربی در حال تحصیل بودند، به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش، ارزشیابی پیشرفت تحصیلی بود. نتایج پژوهش حاکی از آن بود که آموزش بازی محور در یادگیری دانش­آموزان بسیار موثر است و کمک بزرگی به یادگیری عمیق می­کند. فعّالیت های گروهی توأم با نظارت دبیر، دانش­آموزان را برای رقابت های دوستانه و سالم بسیار علاقه مند می­کند و در جهت یادگیری عمیق بسیار کاربردی است. در این مقاله سعی شده با روش های بسیار ساده، بخشی از معضلات و مشکلات یادگیری جدول تناوبی در دانش آموزان را مرتفع شود.

کج فهمی زمانی اتفاق می افتد که ایده شخص یا تعریف درست یک مفهوم متفاوت باشد. کج فهمی ها در موضوعات درسی باعث می شوند تا فراگیران مطالب و موضوعات درسی مرتبط با آنها را به درستی درک نکنند. در این مقاله، طی بررسی های انجام شده و تجربیات پژوهشگر، رایج ترین کج فهمی های دانش آموزان مقطع متوسطه دوم در مورد مفاهیم اساسی شیمی پایه دهم که از جمله آن ها عبارتند از: ساختار اتم و توجیه طیف نشری-خطی اتم هیدروژن، پیوندهای شیمیایی و ماهیت آنها، بررسی شده است. به منظور شناسایی کج فهمی ها، پرسشنامه ای چهار گزینه ای برای هر موضوع طراحی و استفاده گردید. جامعه آماری این پژوهش 14 نفر دانش آموز دختر پایه دهم تجربی شهرستان صالح آباد بودند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که دانش آموزان این مقطع در درک مفاهیم ذکر شده دچار کج فهمی شدند که می تواند زنگ خطری برای آموزش شیمی محسوب شود. تشخیص و بیان این کج فهمی ها باعث به چالش کشیدن دانش آموزان شده و از انباشته شدن و تداخل در یادگیری های بعدی جلوگیری می کند و راه را برای کیفیت بخشی تدریس و منابع درسی هموارتر می سازد.

دانش ­آموزان امروز، کودکانی به ظاهر بالغ، افرادی آگاه و پرسشگر هستند. این دانش­آموزان دوست دارند که چرایی و علت­ها را بدانند و علم را در عمل ببینند و از روی علاقه و انتخاب، درس را بخوانند. روش­های تدریس معلم محور، سخنرانی و قدیمی دیگر پاسخ­گوی نسل جدید دانش­آموزان نیست. به کار بستن روش های تدریس خلاقانه و ترکیبی در درس شیمی در عین کمبود وقت، دارای اهمیت ویژه ای است. هدف پژوهش حاضر، استفاده از آزمایش­های پژوهش محور در افزایش یادگیری و علاقه مندی دانش آموزان پرسشگر با توجه به چالش کمبود وقت در درس شیمی است. جامعه آماری این پژوهش، شامل دانش آموزان پایه دهم و یازدهم رشته تجربی و ریاضی دبیرستان حضرت فاطمه­الزهرا شهرستان رباط کریم و همچنین تعدادی از دبیران علاقه­مند درس شیمی پایه دهم تا دوازدهم و نمونه آماری شامل 180 دانش آموز و 90 معلم و روش پژوهش از نوع آزمایشی بود. با استفاده از روش های میدانی جمع آوری اطلاعات مانند طرح پرسشنامه در مقیاس لیکرت یا حتی پرسشنامه در بستر پیام­رسان شاد، تأثیر انجام آزمایش­های پژوهش محور در روند تقویت مهارت­های علمی و عملی دانش­آموز و افزایش توجه و علاقه­مندی به درس شیمی، قابل بررسی است. یافته های پژوهش نشان می­دهد که استفاه از آزمایش های پژوهش محور، می­تواند مهارت­های ذهنی دانش­آموزان را تقویت کند و تأثیر مثبتی در روند افزایش انگیزه و یادگیری درس شیمی برای دانش­آموزان ایجاد کند.