محیط زیست طبیعی
سال:1402 | دوره:76 | شماره:3 |تعداد مقالات:13

پوشش گیاهی در حفظ تعادل اکوسیستم ها نقش مهمی ایفا می کند و به عنوان یک شاخص با اهمیت در ارزیابی اکوسیستم های خشکی به شمار می آید. انبوهی پوشش گیاهی به عنوان یکی از خصوصیات مهم برای ارزیابی رستنی ها مورد بررسی قرار می گیرد. تغییرات پوشش گیاهی سبب به وجود آمدن بی نظمی در اکوسیستم شده و به عنوان یک محرک در تغییر ترکیب گونه ها و شرایط زیستگاهی عمل می کند. پژوهش حاضر با هدف مدل سازی اثر عوامل محیطی بر انبوهی پوشش گیاهی با کمک شبکة عصبی مصنوعی و تعیین اثرگذارترین متغیرهای اکولوژیک و انسانی بر انبوهی در منطقة حفاظت شدة البرز مرکزی تحت مدیریت استان البرز انجام شد. بدین منظور پس از تشکیل واحدهای همگن اکولوژیک، تعداد 101 قطعه نمونة مربعی شکل به ابعاد 2 در 2 متر، نمونة گیاهی و 101 نمونة خاک در این واحدها برداشت و آنالیزهای مربوط به خاک و پوشش گیاهی بر روی آن ها انجام گرفت. مدل سازی با استفاده از روش پرسپترون چند لایه انجام شد، داده ­های ورودی شامل متغیرهای فیزیکی و شیمیایی خاک، متغیرهای فیزیوگرافی (براساس نقشه های طرح مدیریت) و متغیرهای مربوط به عوامل انسانی (براساس نقشة فاصلة اقلیدسی از نقاط نمونه برداری) بود. با توجه به مقادیر ضریب تبیین در سه دسته دادة آموزش، اعتبارسنجی و آزمون برابر با 0/86، 0/79 و 0/81، ساختار بهینة مدل برای انبوهی پوشش گیاهی با ساختار 1-19-18 (18 متغیر ورودی، 19 نورون در لایة پنهان و یک متغیر خروجی) انتخاب شد. براساس نتایج آنالیز حساسیت، متغیرهای شیب، درصد مادة آلی و ارتفاع، اثرگذارترین متغیرها بر انبوهی پوشش گیاهی در محدودة مورد مطالعه شناسایی شد. مدل ارائه شده در این پژوهش به عنوان سیستم پشتیبان تصمیم گیری در ارزیابی اثرات فعالیت های انسان بر انبوهی پوشش گیاهی در مناطق تحت حفاظت کاربرد دارد و امکان پیش بینی میزان اثرات مذکور را بر انبوهی پوشش گیاهی در این مناطق فراهم می کند.

امروزه یکی از چالش­ های مهم در تصفیة فاضلاب تخریب آلاینده­ های آلی خصوصاً آنتی بیوتیک­ ها است. در این پژوهش به بررسی کارایی فرآیند فوتوکاتالیستی در حذف آنتی بیوتیک آموکسی سیلین از محیط آبی با استفاده از نانوکامپوزیت SiO2@TiO2 پرداخته شد. نانوکامپوزیت مورد نظر با استفاده از روش سل ژل سنتز شده و با تکنیک های XRD، FT-IR و TEM بررسی شد. برای بهبود عملکرد نانوکامپوزیت ساخته شده، پارامترهایی از قبیل pH محلول، زمان تماس، غلظت نانوکامپوزیت و غلظت دارو مورد مطالعه قرار گرفت و با استفاده از روش سطح پاسخ و مدل باکس بنکن بهینه شد. بررسی ساختار نانوکامپوزیت با XRD نشان دهندة تشکیل فازهای بلوری و ساختار آناتاز است. تشکیل نانوکامپوزیت SiO2@TiO2 با پیوند Ti-O-Si در طیف FT-IR  تأیید شد. همچنین تصویر TEM نشان داد ذرات، ساختار کروی و یکنواخت دارند. نتایج آزمایش های بهینه­ سازی فتوکاتالیستی نشان داد که بیشترین بازدهی تخریب آموکسی سیلین تحت شرایط 3pH: ، غلظت اولیة آموکسی سیلین: 10 میلی­ گرم بر لیتر، غلظت نانوکامپوزیت: 2 گرم بر لیتر، زمان تماس: 10 دقیقه به میزان 98/7 درصد است که به بازدهی حذف پیش ­بینی شده تحت شرایط بهینه در مدل باکس بنکن (100%) بسیار نزدیک است. با توجه به بازدهی تخریب بالا و تولید بالای رادیکال­ های آزاد، فتوکاتالیست سنتزی قابلیت بالایی جهت تخریب آلاینده های دارویی خصوصاً آنتی بیوتیک­ ها دارد که کاربردهای آیندة آن را جهت تخریب آلاینده­ های آلی با ساختار شیمیایی مشابه توسعه می­ دهد.

در سطح جهانی، آب شیرین به طور نابرابر، هم در فضا و هم در زمان توزیع می­ شود. افزایش بهره برداری انسانی، فشار را بر آب به عنوان منبعی برای رفاه انسان افزایش می­ دهد. به همین منظور جهت جبران کمبود آب، انسان به فکر انتقال بین حوضه­ ای آب است. یکی از طرح ­های انتقال آب که در حال اجرا است، طرح انتقال آب از سرشاخه ­های هلیل رود به کرمان است. با توجه به اهمیت این موضوع، هدف از مطالعة حاضر بررسی نگرش کشاورزان دشت جیرفت نسبت به این طرح است. در این مطالعه به صورت تصادفی با 150 نفر از کشاورزان دشت جیرفت در بهار­ سال 1401 مصاحبه صورت گرفت. جهت ارزیابی فاکتورهای مؤثر بر نگرش کشاورزان، متغیرهایی از قبیل 1) ارتباط با گروه ­های محلی، 2) اعتماد به سازمان­ های دولتی، 3) عدم مشارکت با برنامه­ های دولت، 4) عدم کمک به کشاورزان از سوی دولت، 5) تاثیر بر کشاورزی و محیط زیست، 6) تبدیل دشت جیرفت به بیابان و 7) همکاری بین سازمان­ های دولتی و غیر دولتی، به عنوان متغیر مستقل و موافق یا مخالف بودن با طرح انتقال آب به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شدند. در نهایت از آزمون رگرسیون منطقی جهت تجزیه و تحلیل استفاده شد. نتایج نشان داد افرادی که باور دارند که مشارکت با برنامه ­های دولتی اشتباه است، دولت پس از طرح انتقال آب هیچ­ گونه کمکی به کشاورزان نخواهد کرد، کشاورزان به شدت تحت تأثیر قرار می­ گیرند و دشت جیرفت به بیابان تبدیل خواهد شد، افرادی هستند که مخالف طرح انتقال آب هستند.

تغییرات کاربری/پوشش زمین ناشی از فعالیت های انسانی منجر به اثرات نامطلوب بر محیط زیست در مقیاس های مکانی و زمانی مختلف شده است. دمای سطح زمین یک شاخص مهم مرتبط با تنوع مکانی-زمانی الگوهای پیچیدة زمین است. فناوری سنجش از دور نیز به عنوان منبع اولیه برای انواع مختلف داده های موضوعی مورد نیاز برای تجزیه و تحلیل داده های کاربری زمین و تغییرات دمای سطح زمین کاربرد فراوانی دارد. در این مطالعه به منظور تجزیه و تحلیل مکانی-زمانی تغییرات دمای سطح زمین، نقشه های آن با استفاده از روش معادلة انتقال تابشی، الگوریتم تک کانال، الگوریتم پنجرة مجزا و دو الگوریتم تک پنجره تهیه شد. همچنین عملکرد روش های مختلف بازیابی دمای سطح زمین مورد ارزیابی قرار گرفت. نقشه های کاربری و پوشش زمین جهت بررسی سهم و نقش هر طبقة کاربری در تغییرات دمای سطح زمین به دست آمد. همچنین، اثرات شاخص نرمال شده تفاوت پوشش گیاهی، شاخص ساخت و ساز تفاضلی نرمال شده و ارتفاع بر تنوع دمای سطح زمین بررسی شدند. در تمام سال های مورد مطالعه دمای سطح زمین با شاخص ساخت و ساز تفاضلی نرمال شده همبستگی مثبت و با شاخص نرمال شده تفاوت پوشش گیاهی و ارتفاع همبستگی منفی دارد. علاوه بر آن، تجزیه و تحلیل مکانی-زمانی دمای سطح زمین افزایش 6/64 درجة سانتی گراد را در دمای سطح زمین منطقة مطالعاتی از ابتدای 1989 تا 2021 نشان داد. نتایج نقش تعدیل کنندة پوشش گیاهی، صرف نظر از نوع آن را بر دمای سطح زمین به وضوح نشان داد. یافته های مطالعة حاضر می تواند به عنوان اطلاعات پایه برای مطالعات و برنامه ریزی آینده جهت بررسی تأثیر سیاست های مختلف تغییر کاربری و پوشش زمین در منطقه استفاده شود.

تالاب های بین المللی آلاگل، آجی گل و آلماگل از جمله تالاب های داخلی در حوضة آبخیز اترک هستند و اصلی ترین منبع تأمین کنندة آب آن ها سرریز رودخانة اترک است. نوسانات آب شناختی این رودخانه در سال های گذشته همواره باعث بروز سیل یا خشکسالی در این منطقه شده و موجودیت این تالاب ها را نیز تحت تأثیر قرار داده است. برای مدیریت بهینة تالاب ها لازم است نوسانات آب دهی رودخانه اترک و تغییرات تالاب ها از دو جنبة تأثیرات انسانی و تغییر اقلیم بررسی گردد. بدین منظور، متغیرهای آب شناختی، اقلیمی، تغییرات پوشش/کاربری زمین طی سال های 2020-1986 مورد ارزیابی آماری قرار گرفت. پس از جمع آوری داده های موجود برای دورة 34 سالة تغییرات، الگوهای بلندمدت متغیرهای اقلیمی مانند دما، بارش و تبخیر، دبی رودخانة اترک و مساحت پهنة آبی تالاب ها مقایسه شد. نقشة تغییرات مساحت پهنة آبی تالاب ها تهیه و یک تحلیل روند و همبستگی با استفاده از داده های ماهانه و سالانه انجام شد. نتایج نشان داد روند پیش روی تالاب های مذکور به سمت فصلی شدن بستر دائمی آن هاست. از طرفی، تغییرات دما و بارش و تبخیر نمی تواند کاهش شدیدی در دبی رودخانة اترک و در نتیجه مساحت تالاب ها ایجاد کند. این درحالی است که افزایش مساحت مراتع، علفزارها و کشاورزی متراکم در کل آبخیز به طور مشهود با تغییرات مساحت تالاب ها رابطة عکس دارد که می تواند نشان دهندة افزایش برداشت آب از رودخانه و گسترش فعالیت های انسانی باشد. به عبارت دیگر، تغییرات آب و هوایی نقش کمتری در روند کاهشی پهنة آبی این تالاب ها دارد. نتایج این پژوهش می تواند به درک و شناسایی میزان شدت عوامل تأثیرگذار بر تغییر حجم و مساحت این تالاب های بین المللی و شرایط کنونی آن ها و تعیین حقابه و مدیریت بهتر آن ها در آینده کمک کند.

اکوسیستم­ بستری برای توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و در حقیقت پشتوانه ­ای برای تولید پایدار در هر جامع ه­ای است، به طوری که بهره­ برداری اصولی از آن امری ضروری و اجتناب ناپذیر می ­باشد. یکی از زیربخش­ های مهم اکوسیستم­ ها، مراتع است. مدیریت و توسعة گردشگری در مراتع می تواند از طریق ایجاد اشتغال و بهبود معیشت بهره برداران از فشار وارد بر مرتع بکاهد. بر این اساس، هدف از تحقیق حاضر تدوین راهکارهای مؤثر در دستیابی به گردشگری پایدار در مراتع روستای درکش از توابع شهرستان مانه و سملقان استان خراسان رضوی می­ باشد. ابتدا با تکمیل پرسشنامه و مصاحبۀ مستقیم با ذی­نفعان محلی (135 نفر از گردشگران منطقه)، داده های مورد نیاز برای تدوین راهکارهای پایداری با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی سادۀ در دسترس جمع آوری گردید. در مرحلة بعدی پرسشنامه تکمیل­ تر گردیده و در قالب پرسشنامه سوات (SWOT)، در اختیار 45 نفر از خبرگان و کارشناسان مرتبط با بهره ­برداری از مراتع قرار گرفته تا ضریب ­دهی و نمره­دهی توسط آنان انجام شود. جهت تدوین راهکارهای دستیابی به گردشگری پایدار از تحلیل SWOT استفاده شد و در نهایت راهکارهای استخراجی توسط ماتریس QSPM اولویت­ بندی گردید. نتایج نشان داد که موارد "تبلیغ برای جذب گردشگر و ثبت اقامتگاه در سایت­ های آنلاین جهت رزرو، اجرای استانداردهای مد نظر گردشگران (به ویژه پارکینگ)، ایجاد بازارچه ­های صنایع دستی و محصولات روستا (مانند عسل) جهت ایجاد درآمد مکمل برای بهره بردار و آموزش های فرهنگی و اجتماعی ساکنان برخی روستاها برای پذیرش و جذب گردشگر" به ترتیب اولویت های اول تا چهارم در دستیابی به گردشگری پایدار در مراتع منطقة مورد مطالعه می ­باشند.

افزایش جمعیت و توسعة زیرساخت های شهری و صنعتی موجب افزایش آلاینده های جوی و مشکلات محیط زیستی متعددی شده است. هدف از مطالعة حاضر منشاء یابی و سنجش شاخص ریسک سلامت فلزات سنگین (کادمیم و سرب)  در گرد و غبار ریزشی ساختمان های واحد علوم و تحقیقات بود. بدین منظور نمونه برداری ذرات رسوب کرده جوی (گرد و غبار) از فضاهای داخلی ساختمان ها در 20 نقطه به روش غیر فعال (Passive) انجام شد. غلظت های به دست آمدة فلزات مورد مطالعه برای محاسبة انواع شاخص های ریسک سلامت، شاخص غنی شدگی، شاخص زمین انباشت، شاخص ریسک اکولوژیک، شاخص ریسک سرطان زایی و شاخص خطر (Hazard Index) استفاده شدند. میانگین غلظت فلزات مورد مطالعه در ایستگاه های مختلف برای فلزات کادمیوم و سرب به ترتیب 0/85±5/4081 و 71/9418±170/9257میلی گرم بر کیلوگرم ارزیابی شد. بین غلظت میانگین فلزات از نظر آماری دارای اختلاف بود به نحوی که این اختلاف محسوس با فلز سرب (0/05P) مشاهده گردید. فاکتور غنی شدگی تفاوت معنی داری را بین سرب (0/05P) نشان دادند. شاخص زمین انباشت بین کادمیوم (0/05P) دارای اختلاف بود. شاخص ریسک اکولوژیک در همة ایستگاه ها به جز ایستگاه های 8 و 18 پایین ارزیابی شد. جذب مزمن روزانه از مسیر گوارشی برای فلز سرب در بالاترین حد محاسبه گردید. شاخص غیر سرطان زایی از مسیر گوارش برای فلز سرب بالا ارزیابی شد. مسیر تنفس نیز ریسک خیلی کم را نشان داد. به طور کلی نتایج نشان داد منطقة مورد مطالعه دارای آلودگی های فلزات سنگین می باشد که برای گروه های حساس جامعه دارای ظرفیت ریسک سرطان زایی و غیرسرطان زایی می باشد.

امروزه توسعة سریع صنایع و بکارگیری صدها ترکیب شیمیایی جدید در آن­ ها، باعث پیدایش مقادیر عظیمی فاضلاب صنعتی شده که تخلیة آن­ ها به محیط­ زیست خصوصاً جریان­ های آب، آلودگی ­های شدیدی به وجود آورده است. تخلیة پساب­ های رنگی به اکوسیستم­ های طبیعی به دلیل عملکردهای نامطلوب، خطرات جدی از جمله سرطان­ زایی، جهش ­زایی و غیره را برای حیات آبی ایجاد کرده است. در این میان، رنگزای ری­اکتیو بلک 5، در سطح جهان کاربرد صنعتی بسیار زیادی به خصوص در صنعت نساجی دارد. آهن (VI) به روش الکتروشیمیایی با استفاده از الکترودهای آهن و استیل در محلول پتاسیم هیدروکسید در دمای 65 درجة سانتی ­گراد سنتز شد و سپس جهت حذف مادة رنگزای ری­اکتیو بلک 5 در سیستم حذف ناپیوسته مورد استفاده قرار گرفت. در این مطالعه از روش پاسخ سطح (RSM)، اثر پارامترهای مختلف شامل pH اولیة رنگ، دوز آهن (VI) و زمان و در ادامه از طرح مرکب مرکزی (CCD) برای یافتن بهترین شرایط حذف مورد استفاده قرار گرفت. مقادیر بهینه برای سه متغیر pH، دوز آهن (VI) و زمان به ترتیب برابر با 4/5، 24/5میلی­ گرم و 25 دقیقه به دست آمد. در مطالعة حاضر با افزایش دوز آهن (VI) و با گذشت 25 دقیقه از شروع واکنش، بازدهی حذف افزایش یافته، در صورتی که حذف در شرایط اسیدی بهتر از شرایط قلیایی بود. همچنین تحت شرایط بهینه، محلول آهن (VI) توانست 97 درصد از رنگزای ری­اکتیو بلک 5 را حذف نماید. در نهایت تحت همین شرایط بر روی پساب واقعی نیز کار شده است و میزان حذف برابر با 95 درصد به دست آمد. یافته­ های این تحقیق نشان داد که آهن (VI) می­ تواند به عنوان یک عامل اکسید کنندة مناسب، ارزان قیمت و با کارایی بالا در حذف رنگزای ری­اکتیو بلک 5 از پساب صنایع نساجی بکار گرفته شود.

مراتع کشور یکی از منابع اساسی تولید محسوب می گردد و بخش مهمی از علوفه مورد نیاز دام را تأمین می کند. این مسئله در در بخش زاگرس بسیار حائز اهمیت می باشد. بنابراین هدف اصلی از این پژوهش بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت بهره برداران در طرح های مرتع داری در استان لرستان می باشد. جمع آوری داده ها و اطلاعات در این پژوهش از طریق پرسشنامه (تعداد 130 پرسشنامه از بهره برداران شهرستان بروجرد) انجام شد. نتایج الگوی لاجیت نشان داد متغیرهای تحصیلات، شغل دوم، هزینة علوفة دام، پروانة چرا و میزان وابستگی به مراتع رابطة منفی و معنی داری با مشارکت در طرح های مرتع داری دارند و همچنین متغیرهای عضویت در تعاونی، درآمد سالانه، مالکیت، رعایت قانون مرتع، حضور در کلاس های کارشناسان و میزان اعتماد به مجریان طرح، رابطة مثبت و معنی داری را نشان می دهند. بیشترین مقادیر کشش و اثر نهایی برآوردی به ترتیب مربوط به متغیرهای میزان وابستگی و شرکت در کلاس ها می باشد، به طوری که با افزایش یک درصدی در میزان وابستگی و یک واحدی در شرکت در کلاس ها، احتمال مشارکت در طرح ها، به میزان 3/455 درصد کاهش و 0/764 واحد افزایش خواهد یافت. ضریب تعیین مک فادن 50 درصد است که نشان می دهد متغیرهای توضیحی مدل، تغییرات متغیر وابسته را به خوبی توضیح داده اند. همچنین، آمارة مادالا و استرلا مؤید این مطلب هستند. آمارة درصد پیش بینی صحیح نیز نشان می دهد که 86 درصد از پاسخگویان، تمایل به مشارکت را با توجه به اطلاعات به درستی پاسخ دادند. بنابراین پیشنهاد می شود با توجه به محدودیت بودجة سازمان ها، برای افزایش مشارکت بهره برداران از طریق رسانه و تشکیل کلاس های آموزشی برای افزایش میزان آگاهی و دانش آن ها نسبت به ضرورت اجرای طرح های مرتع داری در اولویت قرار بگیرد. هم زمان موضوع برنامه ریزی بر مبنای طرح های آمایش سرزمین و مرتع داری و تدوین قوانین جدید نیز در دستور کار قرار گیرد.

مدیریت درست تعارض بین انسان و حیات وحش نیازمند شناخت دقیق از درک ریسک از دید جوامع محلی و تأثیر عوامل اقتصادی-اجتماعی و فرهنگی بر نگرش افراد است. به منظور بررسی نقش هر یک از عوامل در شکل­گیری تعارض خرس قهوه ­ای با جوامع محلی در محدوده نقاط با ریسک بالای تعارض در تعدادی از روستاهای کامفیروز (مرودشت)، استان فارس، و ارزیابی اهمیت هر یک از راهکارهای مؤثر در کاهش تعارض، پرسشنامه ای طراحی و با تعدادی از افراد محلی در بازة زمانی اوج تعارض مصاحبه صورت گرفت. به منظور ارزیابی عوامل مؤثر بر نگرش جوامع محلی از رگرسیون لجستیک و بررسی نقش هر یک از عوامل در تعارض و اهمیت هر یک از راهکارهای مؤثر در کاهش تعارض، از تحلیل شبکه اجتماعی استفاده شد. نتایج نشان داد که از دیدگاه مشارکت کنندگان، از بین رفتن زیستگاه و کمبود طعمه، تحریک حیوان و عدم آگاهی از رفتار گونه، بیشترین مرکزیت را در شبکه دارند. در بین راهکارهای پیشنهاد شده توسط مشارکت کنندگان، استفاده از روش ­های بازدارندة شنیداری و دیداری، استفاده از سگ های آموزش دیده، پرداخت غرامت، بیمه نمودن منافع، و افزایش جمعیت طعمه ­ها بیشترین مرکزیت را نشان دادند. براساس نتایج رگرسیون لجستیک، افرادی که حس بهتری هنگام مشاهده یا فکر کردن به خرس دارند، نسبت به خرس نگرش مثبت تری دارند، همچنین افرادی که خرس را دوست دارند، نسبت به آن نگرش مثبت تری دارند. همچنین، افرادی که سطح تعارض بالایی با گونه دارند، نسبت به آن نگرش منفی دارند. توجه به عوامل تأثیرگذار در شکل­ گیری نگرش جوامع محلی و درگیرکردن افراد در برنامه ­های حفاظت مشارکتی نقش مهمی در شناسایی راهکارهای مؤثر برای کاهش تعارضات دارد.

پیش بینی نسبتاً دقیق غلظت آلاینده ­ها و متغیرهای محیط زیستی کوتاه مدت و بلندمدت، گام مهمی در کاهش آسیب های ناشی از کیفیت پایین هوا می­ باشد. در این مطالعه، ابتدا به تحلیل مکانی-زمانی و سپس با استفاده از تکنیک های پیش بینی، به پیش ­بینی غلظت ذرات ریز جوی (PM2.5)، دما و شاخص پوشش گیاهی (NDVI) بر روندPM2.5  در دورة زمانی 5 ساله (1400-1396) در سطح کشور ایران پرداخته شده است. داده­ های غلظت ذرات ریز جوی PM2.5، دما و شاخص پوشش گیاهی بر مبنای مدل­های ماهواره ­ای MERRA-2، FLDAS و MODIS استخراج شده است. در دورة پنج سالة مطالعاتی، یک روند تا حدودی نزولی برای غلظت هوای PM2.5 مشاهده گردید. نتایج کمترین میانگین سالانة غلظت ذرات ریز جوی را در طی سال­ های 1398 و 1399 نشان داد. همچنین یک همبستگی قوی بین غلظت PM2.5 و دما به دست آمد. بیشترین میانگین غلظت PM2.5 در شمال غربی، غرب و جنوب غرب ایران رخ داده است. در مرحلة بعد، برای پیش بینی وضعیت غلظت آتی ذرات ریز جویPM2.5  هوا، دما و شاخص پوشش گیاهی از رویکرد هموارسازی نمایی (Exponential Smoothing) در کتابخانة آماری پایتون (Statsmodels) برای مدل سازی سری های زمانی ماهانه استفاده شد. ارزیابی مدل­ها با دو معیار خطای جذر میانگین مربعات (RMSE) و ضریب تعیین (R2) به منظور حداقل نمودن خطای برآورد و یافتن مناسب ­ترین مدل از میان یازده مدل پیش ­بینی شده انجام شد. نتایج حاصل بیانگر آن است که مدل­ های هموارسازی نمایی دوگانه برای پیش­بینی غلظتPM2.5  و مدل های هموارسازی نمایی سه ­گانه با روند Holt-Winter برای پیش ­بینی داده ­های دما و NDVI مناسب­ تر است.  این مطالعه می ­تواند به درک بهتر اثرات اقتصادی، بهداشتی و محیط زیستی متأثر از آلودگی هوا با پیش ­بینی دوره­ای که سطوح آلودگی هوا ممکن است به ویژه بالا باشد، برای برنامه ­ریزی بهتر به مؤسسات دولتی و خصوصی کمک نماید.

موضوع تولید پاک و توسعة پایدار به دلیل ارتباط پویای بین رشد اقتصادی و کیفیت محیط زیست، توجه بسیاری از محققین را به خود اختصاص داده است. با توجه به این پیشینه، هدف از این تحقیق، ایجاد چارچوبی برای کشف درک مناسبی از سیاست­ های اقتصادی در رابطه با محیط زیست پایدار با نگاهی به نقش تعدیلی توسعة مالی می ­باشد. در این راستا، با استفاده از تخمین­ زن گشتاورهای تعمیم­یافتة سیستمی، نقش توسعة مالی در اثرگذاری رشد اقتصادی بر شش شاخص محیط ­زیستی در 30 کشور منتخب سازمان همکاری و توسعة اقتصادی (OECD) طی دورة زمانی 2000 تا 2019 بررسی شد. نتایج نشان داد که توأم با اثرگذاری رشد اقتصادی بر هر یک از شاخص ­های ردپای اکولوژیک، پس انداز خالص تعدیل­ شده، فشار بر طبیعت و عملکرد محیط ­زیست، توسعة مالی این اثر را تضعیف می­ کند. این در حالی است که در مورد شاخص ­های پایداری و آسیب پذیری محیط زیست رابطة معنی داری مشاهده نشده است. به عبارتی دیگر، تأثیر منفی رشد اقتصادی بر کیفیت محیط زیست، مستقل از توسعة مالی نیست؛ به طوری که به تدریج با بهبود توسعة مالی، رشد اقتصادی اثر منفی کمتری بر کیفیت محیط زیست خواهد داشت. علاوه بر این، نتایج نشان داد که بر مبنای هر شش شاخص محیط زیستی، مصرف انرژی منجر به تخریب محیط زیست می­شود. در حالی که بازبودن تجاری و توسعة مالی دارای اثر مثبت بر کیفیت محیط زیست می­ باشند. با توجه به نقش مهم و کلیدی توسعة مالی در تعدیل اثر منفی رشد اقتصادی بر کیفیت محیط زیست، پیشنهاد می ­شود که دولت­ ها در سیاست­ های کلان خود، تقویت بخش توسعة مالی را مد نظر قرار دهند.

توسعه و گسترش مراکز صنعتی و کشاورزی باعث افزایش فاضلاب های صنعتی و کشاورزی و ورود آن ها به­ محیط زیست شده است که این امر آسیب های گسترده ای را به دنبال خواهد داشت. هدف از این پژوهش، بررسی اثرات سمیت فلزات ­سنگین مختلف بر روی شاخص های خونی، پارامترهای بیوشیمیایی و آنزیم های کبدی سیاه ماهی قنات (Capoeta fusca) می باشد. سمیت حاد فلزات ­سنگین مورد مطالعه براساس روش OECD برآورد شد. سیاه ­ماهی مورد مطالعه در 5 گروه 20 قطعه ای (یک گروه شاهد) در معرض غلظت زیرکشندگی فلزات­سنگین مختلف قرار گرفتند و پس از پایان 28 روز جمع آوری سرم خون ماهیان انجام شد و پارامترهای بیوشیمیایی و آنزیم ­های کبدی آن توسط دستگاه اتوآنالایزر اندازه­ گیری شد. غلظت متوسط کشندة کادمیوم، کروم، کبالت و مس در 96 ساعت برای گونة مورد مطالعه، به ترتیب 37/14، 292/49، 106/95 و 10/73میلی گرم بر لیتر محاسبه شد. تعداد گلبول های قرمز (میلیون بر میلی متر مکعب) در خون ماهیان در معرض کادمیوم، کروم، کبالت و مس به ترتیب برابر 0/17±3/4، 0/22±4/5 ، 0/14±2/9 و 0/18±3/6 برآورد شد. تعداد گلبول­ های قرمز خون ماهیان در معرض کادمیوم، کبالت و مس به طور معنی داری (0/05 >P) کمتر از گروه شاهد (0/24±4/8) بود. عمده ترین آسیب ها به گلبول های قرمز در معرض کادمیوم، کروم، کبالت و مس شامل واکوئله شدن و تغییر شکل گلبول های قرمز بود. سطح گلوکز و کلسترول ماهیان در معرض فلزات کادمیوم، کروم، کبالت و مس به طور معنی داری (0/05>P) بیشتر از گروه شاهد بود و سطح تری گلیسیرید، پروتئین و آلبومین نسبت به گروه شاهد کاهش نشان داد. سطح آنزیم های کبدی آلکالین فسفاتاز (ALP)، آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) و آلانین آمینوترانسفراز (ALT) در ماهیان در معرض کادمیوم، کروم، کبالت و مس به طور معنی ­داری (0/05>P) پس از 28 روز بیشتر از گروه شاهد برآورد شد. به عنوان یک نتیجه گیری کلی می توان بیان داشت که قرار گرفتن سیاه ­ماهی مورد مطالعه در معرض فلزات ­سنگین مختلف باعث تغییر در سطح پارامترهای بیوشیمیایی و آنزیم­ های کبدی می ­شود علاوه­ بر­این، پارامترهای بیوشیمیایی و آنزیم ­های کبدی می­تواند به­عنوان نشانگر­های زیستی مناسب برای سلامت ماهیان در راستای نظارت بر کیفیت محیط­ های آبی استفاده شوند.