مقدمه: توجه به دسترسی مالی خانوارها به مراقبت های بهداشتی و درمانی و حفاظت آنان از بار مالی مراقبت های بهداشتی و درمانی، به عنوان یک هدف مطلوب مورد توجه سیاست گذاران و برنامه ریزان بهداشتی و درمانی می باشد. هدف از مطالعه حاضر بررسی دسترسی مالی خانوارهای ایرانی به مراقبت های بهداشتی و درمانی بود. روش کار: مطالعه حاضر از نوع مطالعات کاربردی و گذشته نگر بود که به شیوه توصیفی - تحلیلی به اجرا درآمد. جامعه پژوهش شامل تمامی خانوارهای ایرانی می شد. داده های مورد نیاز مطالعه، برگرفته از طرح نمونه گیری هزینه و درآمد خانوار بود که برای یک دوره زمانی 25 ساله از سال 1361 تا سال 1386 از مرکز آمار ایران جمع آوری گردید. در این مطالعه به منظور بررسی وضعیت دسترسی مالی خانوارها به مراقبت های بهداشتی و درمانی، از روند «نسبت هزینه های بهداشتی و درمانی به درآمد خانوار» و تخمین رگرسیونی شکل لگاریتمی تابع مخارج بهداشتی و درمانی خانوار استفاده شد. در نهایت جهت ارایه آمار توصیفی از نرم افزار Excel 2007 و جهت تخمین رگرسیونی از نرم افزار اقتصادسنجی Eviews 5 استفاده شد. یافته ها: نتایج این مطالعه نشان داد که سهم هزینه های بهداشتی و درمانی از متوسط درآمد خانوارهای ایرانی در طول سال های مورد مطالعه رشد دایمی و قابل ملاحظه ای داشته است. همچنین ضریب تاثیر درآمد بر هزینه های بهداشتی و درمانی در خانوارهای شهری و روستایی به ترتیب برابر 1.07 و 0.91 بود (P<0.05). ضریب تاثیر هزینه بیمه اجتماعی درمان بر هزینه های بهداشتی و درمانی، هم در خانوارهای شهری و هم در خانوارهای روستایی از نظر آماری معنادار نبود. نتیجه گیری: افزایش «نسبت هزینه های بهداشتی و درمانی از درآمد خانوارها»، دسترسی مالی خانوارها به خدمات سلامت را کاهش داده و به طور معناداری آن را تابعی از درآمد خانوارها کرده است. به علاوه سیاست گسترش پوشش بیمه سلامت و مکانیسم های پیش پرداخت نتوانسته است نقش معناداری در کاهش سهم هزینه های بهداشتی درمانی از درآمد خانوارها داشته باشد.