پژوهش های تولید گیاهی
سال:1402 | دوره:30 | شماره:4 |تعداد مقالات:10

سابقه و هدف: زنبق مردابی گیاهی چندساله، علفی با گل های زرد و متعلق به خانواده Iridaceae است که به عنوان گیاه زینتی استفاده می-شود. از آنجایی که تغییرات نوری پاسخ های مختلف مورفوژنتیکی و فتوسنتزی را در برخی از گیاهان زینتی ایجاد می کند و نورهای LED رشد و نمو فیزیولوژیکی گیاهچه ها را بهبود داده و در باززایی اندام های گیاه و تولید متابولیت های ثانویه تأثیر می گذارد. هدف از این آزمایش بررسی تأثیر نورهای LED بر رشد و نمو و شاخص های فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی گیاه زنبق مردابی بود.مواد و روش ها: این پژوهش در قالب طرح کاملاً تصادفی به صورت فاکتوریل با 2 شدت نوری (1500 و 3000 لوکس) و تیمارهای کیفیت نور با 100% قرمز، 100% آبی، 100% سفید، 80% قرمز 20% آبی، 60% قرمز 40% آبی، 40% قرمز 60% آبی، 20% قرمز 80% آبی در 4 تکرار اجرا شد. شاخص های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی اندازه گیری شده در این پژوهش شامل تعداد برگ، طول برگ، سطح برگ، وزن تر شاخساره و ریشه، درصد باززایی و زنده مانی، تعداد ریشه، طول ریشه، فنول کل، فلاونوئید کل، کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل کل و کارتنوئید بود.یافته ها: نتایج تجزیه واریانس داده ها نشان داد که هر چند اثر متقابل شدت و کیفیت های مختلف نور بر شاخص های ارزیابی شده معنی دار نبود، اما تیمار شدت نور شدت نور به طور معنی داری شاخص های تعداد برگ، طول برگ و سطح برگ و فنول کل (سطح احتمال 1%) و وزن تر، درصد زنده مانی، درصد باززایی، فلاونوئید کل، کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل کل و کارتنوئید (سطح احتمال 5%) و همچنین تیمار کیفیت نور شاخص های فنول کل و فلاونوئید کل (سطح احتمال 1%) را تحت تأثیر قرار داد. مقایسه میانگین داده های حاصل از تأثیر شدت نورهای مختلف نشان داد که بیشترین تعداد، طول و سطح برگ، درصد زنده مانی، درصد باززایی و همچنین بیشترین میزان وزن تر، فنول کل، فلاونوئید کل، کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل کل در شدت نور 3000 لوکس مشاهده شد. همچنین مقایسه میانگین داده های حاصل از تأثیر کیفیت های مختلف نور نشان داد که بیشترین میزان فنول کل (mg GAE/g FW038/3) و فلاونوئید کل (mg GAE/g FW 796/8) در تیمار نوری 100% آبی مشاهده شد. نتیجه گیری: با توجه به یافته های پژوهش حاضر می توان نتیجه گرفت که شدت نور در مقایسه با کیفیت های مختلف نوری تأثیر بیشتری بر شاخص های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاهچه های درون شیشه ای زنبق مردابی دارد. همچنین نتایج نشان داد که با افزایش شدت نور از 1500 به 3000 لوکس، افزایش معنی داری در شاخص های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاهچه های درون شیشه ای زنبق مردابی مشاهده شد که نشان می دهد افزایش شدت نور در تولید انبوه و تجاری این گیاه تحت شرایط درون شیشه ای مؤثر خواهد بود.

سابقه و هدف: ضایعات پس از برداشت میوه توت فرنگی به دلیل حساسیت فراوان به عوامل قارچی بالا بوده و باعث عمرانباری بسیار کوتاه این میوه با ارزش و سودمند شده است. از سوی دیگر، کاربرد ترکیبات شیمیایی مصنوعی ضدقارچی به منظور افزایش ماندگاری این میوه نگرانی های فراوانی به دنبال داشته است. به همین دلیل استفاده از روش های ایمن برای کنترل فساد و حفظ کیفیت میوه ی توت فرنگی در زمان نگهداری ضروری است. امروزه استفاده از اسانس های روغنی طبیعی ضد میکروبی در پوشش های خوراکی مورد توجه مصرف کنندگان قرار گرفته است. اسانس بدست آمده از گیاه آویشن دارای اثر ضد باکتریایی، ضد قارچی و ضد اکسیدانی بسیار زیادی است.مواد و روش ها: این پژوهش، به صورت آزمایش فاکتوریل، در قالب طرح کامل تصادفی با سه تکرار در گلخانه آموزشی تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان انجام شد. فاکتور اول، نوع مواد با غلظت های مختلف در پنج سطح شامل صفر، 3/0 درصد، 6/0 درصد، ترکیب کیتوسان با تیمول 3/0و 6/0درصد و فاکتور دوم زمان انبارداری در چهار سطح شامل صفر، 9، 18، 27 روز پس از انباری بود. میوه های برداشت شده در شرایط دمای چهار درجه سانتی گراد و با رطوبت نسبی 5±90 درصد نگهداری و پارامترهایی مانند میزان کاهش وزن، pH ، سفتی بافت میوه، اسیدیته (TA)، مواد جامد محلول (TSS) و شاخص طعم، ویتامین ث، فنل و فلاونوئید، ماندگاری میوه (تعداد روز) در دوره انبارمانی، مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت. یافته ها: نتایج تجزیه واریانس داده ها نشان داد که تاثیر نوع تیمار و مدت زمان انبارمانی بر تمام صفات مورد بررسی در سطح احتمال یک درصد معنی دار بود. میوه های تیمار شده با ترکیب کیتوسان و تیمول 3/0و 6/0 درصد از سفتی بافت، ویتامین ث، شاخص طعم، مواد فنولی و مقدار مواد جامد محلول بیشتر و ماندگاری بهتری نسبت به شاهد برخوردار بودند. در هر چهار زمان اندازه گیری، بالاترین میزان محتوای فنل، ویتامین ث و سفتی بافت مربوط به تیمار کیتوسان و تیمول 3/0 و 6/0 درصد و کمترین میزان مربوط به شاهد بود. سفتی بافت میوه طی انبارمانی به تدریج کاهش یافت، اما این روند در میوه های تیمار شده به طور قابل توجهی با سرعت کمتری مشاهده شد. نتیجه گیری کلی: با توجه به افزایش 7 و 9 روزه عمر پس از برداشت تیمار ترکیبی کیتوسان و تیمول 3/0 و 6/0 درصد در مقایسه با دیگر تیمارها و شاهد، از این رو کاربرد قبل از برداشت کیتوسان و کاربرد پوشش های خوراکی تیمول می تواند به عنوان یک راهبرد ایمن و کم هزینه جهت افزایش عمر پس از برداشت تو ت فرنگی رقم ’پاروس ‘ قابل توصیه باشد.

سابقه و هدف: عملکرد و اکثر صفات مهم و مورد توجه از نظر اقتصادی و به نژادی صفات چند ژنی هستند و انتخاب مستقیم برای آن-ها چندان موفقیت آمیز نبوده است. این تحقیق در راستای شناخت روابط میان عملکرد و صفات وابسته به آن و تعیین مهمترین صفات موثر بر عملکرد وش پنبه انجام گردید.مواد و روش ها: آزمایشی شامل نه ژنوتیپ همراه با دو رقم تجاری استان فارس (بختگان و گلستان) به عنوان شاهد، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار، در ایستگاه تحقیقات کشاورزی داراب طی دو سال زراعی 1397 و 1398 اجرا شد. در این مطالعه صفات ارتفاع بوته، طول شاخه زایا، تعداد شاخه زایا، طول شاخه رویا، تعداد شاخه رویا، تعداد غوزه در بوته، وزن غوزه، درصد زودرسی و عملکرد وش مورد بررسی قرار گرفتند.یافته ها: نتایج تجزیه واریانس مرکب برای صفات مورد مطالعه نشان داد اثر ژنوتیپ در کلیه صفات مورد مطالعه به جز طول شاخه رویا و تعداد شاخه زایا در سطح احتمال 1 درصد معنی دار بود. بررسی مقایسه میانگین ژنوتیپ ها نشان داد که ژنوتیپ های A-NB414 و A-NBK به ترتیب با عملکرد 5445 و 5154 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد را داشتند. عملکرد این دو ژنوتیپ با سایر ژنوتیپ ها تفاوت معنی دار داشت. ژنوتیپ های A-NB414 و A-NBK در صفات ارتفاع بوته، تعداد شاخه زایا، تعداد غوزه در بوته، درصد زودرسی نیز از سایر ژنوتیپ ها برتر بودند. بررسی همبستگی فنوتیپی بیانگر وجود همبستگی بالا و معنی دار در سطح احتمال یک درصد، بین عملکرد وش با تعداد غوزه در بوته (**80/0r= )، وزن غوزه (**36/0r= ) و ارتفاع بوته (**60/0r= ) بود. نتایج تجزیه رگرسیون گام به گام نشان داد که صفات تعداد غوزه، وزن غوزه، ارتفاع بوته و طول شاخه زایا بشترین تغییرات عملکرد وش را توجیه می کنند (59/77 =R2). طبق نتایج حاصل از تجزیه مسیر، بیشترین اثر مستقیم بر صفت عملکرد وش مربوط به تعداد غوزه در بوته بود ( 78/0=P ). بیشترین اثر غیرمستقیم ارتفاع بوته از طریق تعداد غوزه در بوته بر عملکرد وش اعمال گردید. نتیجه گیری: با توجه به همبستگی بسیار بالای عملکرد وش با تعداد غـوزه در بوتـه، می توان بیان کرد که تعداد غـوزه در بوتـه عامـل اصـلی اختلاف ژنوتیپ در رابطه با عملکرد وش می باشد. از آنجایی که وزن غوزه، تعداد غوزه و ارتفاع بوته بزرگترین اثرات مستقیم بر عملکرد وش را دارا می باشند می توان از این صفات به عنوان معیار انتخاب استفاده نمود. همچنین با توجه به اینکه تعداد غوزه بیشترین اثر را در افزایش عملکرد وش، به طور مستقیم و غیرمستقیم دارد، می توان از این صفت جهت افزایش عملکرد وش در برنامه های به نژادی بهره برد.

سابقه و هدف: حرکت دانه گرده پدیده ای دینامیک بوده که تحت تأثیر عوامل متعددی نظیر سرعت باد، جهت ورزش باد، نقشه کاشت درختان و، نوع ژنوتیپ نر و رقم ماده و رطوبت نسبی هوا قرار دارد. به منظور درک میزان تراکم گرده در فواصل مختلف درختان ماده از تک درخت نر در باغ رقم شاه پسند این آزمایش طراحی و اجرا گردید. همچنین به منظور بررسی اثر فاصله از منبع گرده بر تراکم گرده در قطعه باغ رقم اکبری نیز چنین آزمایشی طراحی گردید و اثر فاصله بر روی تراکم گرده بررسی گردید. مواد و روش ها: در این آزمایش، در پای هر درخت ماده که به فاصله 7 متر از یکدیگر بود پایه های چوبی قرار داده شد و بر سطح هر پایه چوبی یک لام آغشته به ورقی نازک از وازلین قرار داده شد. لام هایی که دارای یک روکش بسیار نازک وازلین بودند توسط کش به تخته ای محکم، سپس روی پایه ای با ارتفاع 2 متری از سطح زمین نصب و در کنار درختان ماده پسته در سه جهت شرقی، شمال شرقی و جنوب شرقی درخت نر تا فاصله 64 متری از درخت نر قرار داده شدند. لام ها برای قطعه شاه پسند هر هشت ساعت یک بار بر اساس فاصله از منبع گرده و تا هفت روز با میکروسکوپ نوری از 13 فروردین تا 20 فروردین 1396 شمارش شدند. ولی در قطعه اکبری هر 24 ساعت یکبار لام ها تعویض شدند . شمارش ها بر اساس میانگین 5 دید بر روی لام ثبت گردید. داده ها با استفاده از نرم افزار سس در قالب طرح کاملاً تصادفی مورد تجزیه واقع شدند. یافته ها: با استفاده از نتایج واریانس مشخص شد که سرعت باد در روزهای اندازه گیری از 4 تا 20 متر بر ثانیه متغیر بود. بین سه جهت ذکرشده از نظر تراکم دانه گرده تفاوت وجود داشت؛ و باد غالب از مبنای 330 درجه شمال غربی می وزید ولی سایر بادها از 110 درجه جهت جنوبی و 90 درجه شرقی و 10 درجه شمالی تشخیص داده شد. به طورکلی نتایج در قطعه درختان شاه پسند نشان داد که تا 16 متر تراکم گرده حداکثر بود و سپس تا 30 متر روند تراکم گرده کاهش ناچیز و بعد از آن روند کاهشی تراکم گرده مشاهده می شد (P<0.05) و از فاصله 60 متری روند تراکم گرده کاهش معنی دار داشت. نتایج نشان داد که به طورکلی بیشترین تراکم گرده تا فاصله 10 متری از منبع دانه گرده در روز پنجم باز شدن گل های نر به سمت شرق مشاهده شد. بهترین سرعت باد از نظر تراکم گرده بین 5 تا 10 متر بر ثانیه مشخص گردید. در قطعه اکبری، تراکم حداکثر دانه گرده بین فاصله 20 تا 30 متری بود که یک مدل سینوسی را نشان می داد. نتایج مقایسه بارآوری با گرده افشانی باز و گرده افشانی کنترل شده در قطعه شاه پسند در فواصل مختلف از منبع گرده اختلاف معنی داری نشان نداد. نتیجه مذکور نشان داد که با وجود کاهش تراکم گرده از فاصله 40 متری منبع گرده به بعد در قطعه شاه پسند این کاهش تراکم گرده اثر معنی داری بر بارآوری نداشت.نتیجه گیری: در این تحقیق مشخص شد که تراکم گرده در قطعه شاه پسند و اکبری تحت تاثیر سرعت و جهت باد، فاصله و فراوانی تعداد منبع گرده بود و در هر دو قطعه شاه پسند و اکبری از فاصله 30 متری تراکم گرده رو به کاهش نهاد. در قطعه شاه پسند کاهش تراکم گرده تا فاصله60 متری اثر معنی داری بر بار آوری نداشت. سرعت و جهت باد , و تعداد درختان نر اثر محسوسی بر تراکم مناسب گرده در دو قطعه شاه پسند و اکبری داشت.

سابقه و هدف: سویا یکی از مهم ترین گیاهان روغنی و پروتئینی در ایران و جهان محسوب می شود. با توجه به اهمیت عملکرد دانه سویا و شناسایی صفات مؤثر در افزایش آن، این تحقیق با هدف بررسی روابط بین عملکرد دانه با صفات زراعی و فیزیولوژیکی سویا و تعیین صفاتی که در شرایط نرمال و پیری تسریع شده اثر بیشتری بر عملکرد دانه دارند، صورت پذیرفت.مواد و روش ها: آزمایش حاضر طی دو سال زراعی 98-1397 و 99-1398 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی شاهرود، به صورت فاکتوریل در قالب بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار روی رقم کتول اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل کیفیت اولیه بذر در دو سطح (بذور نرمال و بذور فرسوده) و عصاره جلبک دریایی در سه سطح (شاهد، پیش تیمار و محلول پاشی) بودند. بذرهای مورد استفاده از مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران تهیه شد که بذرهای برداشت شده همان سال بودند و تا زمان آزمایش در انبار کنترل شده دارای سیستم خنک کننده و در محدوده دمایی 14 تا 17 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی 30 تا 40 درصد نگهداری شده بودند. جهت اعمال فرسودگی، بذور به مدت 72 ساعت در دمای 41 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی 95 درصد قرار گرفتند. یافته ها: در گیاهان حاصل از بذور نرمال، 84/81 درصد از تغییرات عملکرد دانه توسط تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف و وزن صد دانه توجیه شد. بیشترین اثر مستقیم و مثبت را وزن صد دانه و بعد از آن تعداد غلاف در بوته به خود اختصاص دادند. صفت تعداد دانه در غلاف هم به طور مستقیم و هم به طور غیرمستقیم از طریق تأثیر بر وزن صد دانه بر عملکرد دانه تأثیر گذار بود. در گیاهان حاصل از بذور فرسوده، صفات درصد سبز شدن نهایی مزرعه، شاخص پایداری غشاء، شاخص سطح برگ، آنتوسیانین، هیدروژن پراکسید، رادیکال سوپراکسید، تعداد غلاف در بوته و وزن صد دانه به عنوان متغیرهای اصلی وارد مدل شدند و 33/91 درصد از تغییرات توسط این هشت صفت توجیه شد. گونه های فعال اکسیژن شامل هیدروژن پراکسید و رادیکال سوپر اکسید به طور غیرمستقیم از طریق تأثیر بر وزن صد دانه موجب کاهش عملکرد دانه شدند. پیش تیمار بذور با عصاره جلبک از طریق افزایش درصد سبز شدن نهایی مزرعه، وزن صد دانه و میزان گلوتاتیون موجود در برگ گیاه موجب افزایش عملکرد دانه شد. محلول پاشی عصاره جلبک از طریق افزایش وزن صد دانه و شاخص پایداری غشاء موجب افزایش معنی دار عملکرد دانه گردید. نتیجه گیری: صفات وزن صد دانه و تعداد غلاف در بوته در گیاهان حاصل از بذور نرمال و فرسوده سویا به دلیل اثر مستقیم و افزایشی بر عملکرد دانه می توانند به عنوان معیار گزینش جهت اصلاح و بهبود عملکرد در نظر گرفته شوند.

سابقه و هدف: شوری یکی از عوامل تنش زای غیرزیستی است که خسارات زیادی به تولید محصولات کشاورزی در سراسر جهان وارد می کند. استراتژی های مختلفی برای کاهش تأثیر منفی شوری بر گیاهان و تداوم رشد و نمو گیاهان در شرایط تنش شوری اتخاذ شده است. در مطالعه حاضر، اثر محلول پاشی سیلیسیوم بر کاهش آثار تنش شوری و مکانیسم های فیزیولوژیکی وابسته به آن در گیاه فلفل تند بررسی شده است. مواد و روش ها: آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در گلخانه دانشگاه ایلام انجام شد. تیمارهای مورد آزمایش در این تحقیق شامل سه سطح تنش شوری (شامل شاهد، 75 و 150 میلی مولار نمک NaCl) و چهار سطح سیلیسیوم (شاهد، 5/0، 1 و 2 میلی مولار) بود. در مرحله چهار برگ حقیقی تیمار سیلسیسوم به صورت محلول پاشی برگی در غلظت های ذکر شده تا خیس شدن کامل سطح برگ ها اعمال شد و به فاصله یک ماه دو مرتبه دیگر تکرار شد. تیمار شوری نیز به صورت تهیه محلول NaCl و آبیاری گیاهان همراه با محلول کودی با فواصل سه روز یکبار انجام گرفت. تیمارها تا زمان میوه دهی و برداشت کامل میوه ها ادامه یافت. یافته ها: در نتایج نهایی به دست آمده از این تحقیق مشخص شدکه شوری موجب کاهش معنی دار پارامترهای رشدی و عملکردی (وزن خشک ریشه و شاخساره، ارتفاع گیاه، تعداد میوه در بوته و عملکرد محصول) و همچنین کاهش محتوای رطوبت نسبی و کلروفیل شده و باعث فزایش محتوای پرولین، مالون دی آلدهید و نشت یونی در گیاه فلفل شد. نتایج نشان داد کاربرد سیلیسیم باعث کاهش آثار تنش شوری بر گیاه فلفل شد. بیشترین عملکردکل مربوط به تیمار بدون شوری با کاربرد سیلیسیوم (1 و 2 میلی مولار) بود. در همه سطوح شوری کاربرد سیلیسیوم سبب افزایش رشد و عملکردگیاه فلفل شد. این نتایج در ارتباط با افزایش محتوای رطوبت نسبی و کلروفیل، کاهش میزان پرولین، محتوای مالون دی آلدهید و نشت الکترولیت بود. نتیجه گیری: به طور کلی نتایج این تحقیق نشان داد که کاربرد سیلیسیوم به خصوص در غلظت های یک و دو میلی مولار موجب بهبود رشد و افزایش عملکرد گیاه فلفل تند در شرایط تنش و غیر تنش شد. کاربرد خارجی سیلیسیوم، اثرات منفی شوری بر گیاه را از طریق افزایش مقدار کلروفیل و محتوای رطوبت نسبی و کاهش پرولین و مالون دی آلدهید کاهش داد. اگر چه کاربرد سیلیسیوم در شرایط بدون شوری اثرات مثبتی بر رشد و عملکرد گیاه داشت ولی در شرایط شوری اثر بخشی بیشتری داشت. بنابراین برای کاهش اثرات شوری بر رشد و عملکرد گیاه فلفل تند محلول پاشی سیلیسیوم توصیه می شود.

سابقه و هدف: هندوانه بعد از سیب زمینی مهم ترین سبزی کشت شده در کشور است. برای تولید هندوانه به دلیل بالا بودن سرعت رشد، دوره رشد کوتاه و وجود 90 الی 92 درصد آب، آبیاری ضروری می باشد. به علاوه، در دوره رشد و نمو این محصول به دلیل بالابودن تبخیر و پایین بودن بارندگی در مناطق خشک و نیمه خشک آب فراوانی مورد نیاز است. به منظور به حداقل رساندن اثر تنش خشکی بر کاهش عملکرد محصولات کشاورزی در مناطق خشک و نیمه خشک، کاشت ارقام متحمل به کم آبی، کم آبیاری و پیوند ارقام پر محصول روی پایه های مقاوم توصیه شده است. با عنایت به این که تاکنون هیچ گزارشی در ارتباط با ارزیابی اثرات توأم پیوند و کم آبیاری در هندوانه در خوزستان ارائه نشده است، این پژوهش به منظور مطالعه اثر این دو عامل بر عملکرد، اجزای عملکرد و بهره وری آب در گیاهان حاصل از پیوند هندوانه رقم B32 روی پایه های هیبرید بین گونه ای کدو (کبالت و فرو) و بررسی کم آبیاری در هندوانه غیر پیوندی اجرا گردید.مواد و روش ها: این آزمایش به صورت کرت های نواری (استریپ پلات) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی شامل 9 تیمار با 3 تکرار، به مدت یک سال زراعی (1400-1399) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بهبهان اجرا گردید. تیمارهای مورد بررسی شامل رژیم آبیاری در نوارهای عمودی در 3 سطح (تأمین 100، 80 و 60 درصد نیاز آبی به روش قطره ای) و نوارهای افقی شامل مواد گیاهی (گیاهان پیوندی روی پایه کبالت، فرو و هندوانه غیرپیوندی) بود. این دو پایه، هیبرید بین گونه ای کدو حلوایی(Cucurbita moshcata) و کدو تنبل(Cucurbita maxima) می باشند. بذر هندوانه در 15 دی ماه و بذور پایه های کبالت و فرو در 20 دی ماه در گلخانه کشت و عملیات پیوند در 15 بهمن انجام و کلیه نشاها در 6 اسفند ماه به مزرعه منتقل شدند. برداشت هندوانه در نیمه دوم خرداد ماه انجام گرفت. نتایج حاصله توسط نرم افزار MSTATC تجزیه و تحلیل گردید و میانگین ها با استفاده از آزمون چند دامنه ای دانکن در سطح احتمال 1% مقایسه شدند.یافته ها: در اثر پیوند عملکرد، متوسط وزن میوه و بهره وری آب به طور معنی داری افزایش یافت. اعمال تیمار کم آبیاری میزان عملکرد و متوسط وزن میوه را به طور معنی داری کاهش داد. حداکثر عملکرد در گیاهان پیوندی و غیر پیوندی با تأمین 100% نیاز آبی تولید گردید. کاهش عملکرد رقم B32 با تأمین 80% نیاز آبی در مقایسه با تأمین 100% تأمین نیاز آبی معنی دار نبود. میانگین عملکرد دو ترکیب پیوندی نسبت به هندوانه غیر پیوندی با تأمین 100% نیاز آبی، به طور معنی داری (50%) افزایش نشان داد. عملکرد هر دو ترکیب پیوندی با تأمین 80% آب مورد نیاز در مقایسه با عملکرد هندوانه غیر پیوندی با تأمین100% نیاز آبی بیشتر بود ولی این اختلاف معنی دار نشد. مقدار بهره وری آب در هندوانه های پیوندی روی پایه های کبالت و فرو در مقایسه با هندوانه غیر پیوندی به طور معنی داری افزایش یافت. اختلاف میزان بهره وری آب در هندوانه های پیوندی روی پایه های کبالت و فرو در هر سه تیمار تأمین100%، 80% و 60% نیاز آبی معنی دار نبود. در هندوانه غیر پیوندی حداکثر بهره وری آب به تیمار تأمین 80% نیاز آبی اختصاص یافت. کاهش بهره وری آب در هندوانه غیر پیوندوی در تیمار تامین 100% نیاز آبی در مقایسه با تامین 80% نیاز آبی معنی دار نبود ولی این صفت در تیمار تأمین 60% نیاز آبی در مقایسه با این تیمار به طور معنی داری کاهش یافت.نتیجه گیری: برای کشت هندوانه در خوزستان در شرایط عدم محدودیت آب برای تولید حداکثر محصول، پیوند رقم B32 بر پایه-های کبالت و فرو و تأمین 100% نیاز آبی و در صورت محدودیت آب پیوند این دو رقم بر پایه های مزبور و تأمین80% نیاز آبی توصیه می شود.

سابقه و هدفدرخت خرما به دلیل تحمل گرمای زیاد، خشکی و شوری نسبت به سایر درختان میوه به درخت زندگی در بیابان معروف شده است. یکی از عملیات مدیریتی باغ خرما تنک میوه آن می باشد. تنک میوه فرصت لازم را به میوه های باقیمانده می دهد تا از اندازه بیشتری برخوردار شوند. همچنین تنک میوه می تواند در کنترل سال آوری درختان موثر باشد. هدف از این پژوهش ارزیابی تاثیر تنک دستی و شیمیایی بر برخی از خصوصیات میوه خرمای رقم استعمران می باشد.مواد و روش هااین پژوهش به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در نخلستانی به مساحت 5/1 هکتار در روستای فردوس در حومه شهرستان شوشتر انجام شد. تیمار های آزمایش شامل T1 (شاهد)، T2 (حذف 3/1 انتهای خوشچه ها در مرحله گلدهی)، T3 (حذف 3/1 انتهای خوشچه ها در مرحله کیمری)، T4 (حذف 3/1 تعداد خوشچه ها در مرحله کیمری)، T5، T6 و T7 به ترتیب تنک شیمیایی از طریق محلول پاشی اسید نفتالین استیک(NAA) با غلظت 50، 100 و 150 میلی گرم در لیتر در مرحله گلدهی بود. میوه ها در مرحله تمار برداشت و صفات کمی شامل طول، قطر، وزن تر میوه، وزن تر و خشک گوشت میوه، طول، وزن تر ، وزن خشک هسته، نسبت گوشت به هسته، حجم میوه و عملکرد خوشه و صفات کیفی میوه شامل کل مواد جامد محلول، pH میوه، قند کل و قند های احیاء و غیر احیاء و شاخص های رنگ شامل L* ، a* ، b* ، هیو و کروما اندازه گیری شد.یافته هانتایج نشان داد که تنک شیمیایی با غلظت 100 میلی گرم در لیتر NAA (تیمار T6) باعث افزایش معنی دار وزن تر(56/10 گرم)، خشک (86/9 گرم) و حجم (03/11 سانتی متر مکعب) میوه گردید. بیشترین نسبت گوشت به هسته در تیمار100 میلی گرم در لیتر اسید نفتالین استیک (T6) حاصل شد. کمترین مقدار طول هسته (33/2 سانتی متر) در تیمار حذف یک سوم انتهای خوشچه ها در مرحله گلدهی (T2) بدست آمد ولی با تیمار های T3 و T5 اختلاف معنی داری نداشت. تنک میوه باعث کاهش عملکرد خوشه در تیمار محلول پاشی 150 میلی گرم در لیتر اسید نفتالین استیک در زمان گلدهی ( تیمار T7) شد. بیشترین میزان قند غیر احیاء در تیمار های T5 (59/46در صد) و T6 (13/43 درصد) حاصل شد. از نظر شاخص های رنگ میوه مولفه L* در تیمار T3 و T1 به ترتیب با مقادیر 32/19 و 09/19 بیشترین مقدار ، مولفه a* با مقدار 08/9 در تیمار T2 بیشترین مقدار، مولفه b* با مقدار 75/11 در تیمار T2 ، مولفه هیو با مقدار 62/27 در تیمار شاهد کمترین مقدار و مولفه کروما با مقدار 02/15 در تیمار T2 بیشترین مقدار را داشتند.نتیجه گیریدر این پژوهش هر دو نوع تنک دستی و شیمیایی باعث بهبود کیفیت میوه شدند. با توجه به اینکه تنک شیمیایی با غلظت 100 میلی گرم در لیتر نفتالین استیک اسید (NAA) (تیمار T6)در زمان گلدهی بر بسیاری از صفات میوه تاثیر بهتری داشت و به لحاظ اینکه تنک شیمیایی نسبت به تنک دستی هزینه کمتری دارد، می توان چنین نتیجه گرفت که تنک میوه خرمای رقم استعمران با غلظت 100 میلی گرم در لیتر اسید نفتالین استیک در زمان گلدهی (تیمار T6) تاثیر بهتری دارد و این تیمار توصیه می شود.

سابقه و هدف: اسطوخودوس فرانسوی (Lavandula angustifolia L.) گیاهی معطر و چندساله بوده که به خانواده نعناع (Lamiaceae) تعلق دارد. از این گیاه باارزش اقتصادی بالا، به دلیل اسانس ارزشمندی که داراست، در صنایع دارویی، غذایی و آرایشی- بهداشتی به وفور مورد استفاده قرار می گیرد. خشک کردن فرآیند پس از برداشتی است که در کشت و کارهای با مقیاس صنعتی، به دلیل حجم بالایی از گیاه تازه تولیدی نیازمند فضای مکانی بزرگ و هزینه های بالا، چه به لحاظ سخت افزاری و چه به لحاظ نیروی انسانی می باشد تا پس از آن جهت استخراج اسانس به کارخانه انتقال یابد. در این صورت اگر بتوان مستقیماً اسانس را با کمیت و کیفیت مطلوب از گیاه تازه استخراج کرد، هزینه تولید از نظر اقتصادی به میزان قابل توجهی کاهش می یابد. این مطالعه، با هدف تاثیر نوبت های مختلف برداشت در طول فصل رشد از گیاه تازه و خشک اسطوخودوس فرانسوی بر کمیت و کیفیت اسانس در شرایط آب و هوایی شهرستان سعادت شهر استان فارس انجام شد. مواد و روش ها: در این پژوهش، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار اجرا گردید. عامل اول شامل سه نوبت برداشت (سه تاریخ 5/3/1399، 18/5/1399 و 30/7/1399 که مصادف با اوج گلدهی هر نوبت برداشت بود) و عامل دوم نوع ماده گیاهی (تازه و خشک) بود. خشک کردن در سایه و در دمای اتاق (24 درجه سانتیگراد) انجام شد. استخراج اسانس نمونه ها با دستگاه کلونجر به روش تقطیر با آب به مدت 3 ساعت صورت گرفت و پس از اندازه گیری مقدار اسانس (درصد وزنی به وزنی)، نوع و مقدار ترکیبات شیمیایی موجود در اسانس با استفاده از دستگاه های گاز کروماتوگرافی گازی (GC) و گاز کروماتوگرافی متصل به طیف سنج جرمی (GC-MS) تعیین گردید.یافته ها: نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که اثر متقابل نوع ماده گیاهی و نوبت برداشت بر بازده اسانس گیاه اسطوخودوس فرانسوی معنی دار نبود؛ اما نتایج تجزیه واریانس ترکیب های عمده شناسایی شده در اسانس گیاه اسطوخودوس فرانسوی نشان داد که ویژگی نوبت برداشت بر ترکیبات لینالول، بورنئول و کامفور در سطح احتمال 1 درصد معنی دار شده و ویژگی نوع ماده گیاهی بر ترکیبات لینالول و لینالول استات در سطح احتمال 5 درصد و بر ترکیبات بورنئول و کامفور در سطح احتمال 1 درصد معنی دار بود. اثر متقابل نوبت برداشت و نوع ماده گیاهی بر دو ترکیب لینالول و 8،1- سینئول در سطح احتمال 1 درصد تاثیر معنی داری داشت. مقایسه میانگین نوع ماده گیاهی در نوبت های برداشت مختلف بر ترکیبات عمده شناسایی شده در اسانس اسطوخودوس فرانسوی نشان داد که درصد ترکیب لینالول در تیمار ماده گیاهی تازه و نوبت برداشت سوم با میانگین 63/21 درصد، بیشترین مقدار بوده و کمترین مقدار آن در تیمار ماده گیاهی خشک و نوبت برداشت سوم با میانگین 53/7 درصد مشاهده گردید. همچنین، بیشترین مقدار ترکیب 8،1- سینئول در تیمار ماده گیاهی تازه و در نوبت برداشت اول با میانگین 90/13 درصد و کمترین مقدار این ترکیب در تیمار ماده گیاهی تازه و نوبت برداشت دوم با میانگین 30/4 درصد حاصل شد. مقایسه میانگین اثر نوبت برداشت بر ترکیبات اسانس نشان داد که بیشترین مقدار دو ترکیب بورنئول و کامفور (به ترتیب 98/19 و 93/4 درصد) در نوبت برداشت دوم و ترکیب لینالول استات (26/12 درصد) در نوبت برداشت اول گزارش گردید. نتیجه گیری: نتایج نشان داد به دلیل اسانس بسیار ارزشمند گیاه اسطوخودوس فرانسوی و تقاضای روز افزون جهان برای اسانس، این گیاه در صنایع داروسازی، مواد غذایی و آرایشی- بهداشتی کاربرد دارد و با توجه به پژوهشی که بر بازده اسانس اسطوخودوس فرانسوی در نوبت-های مختلف برداشت صورت گرفته چین اول از عملکرد کمی و کیفی بالاتری برخوردار بود.

سابقه وهدف: بهبود تحمل به شرایط نامساعد محیطی توسط تنظیم کننده های رشد گیاهی در گیاهان گوناگون به اثبات رسیده است. با این وجود اثرات متقابل میان هورمون های اسید سالیسلیک و اسید جاسمونیک در شرایط تنش خشکی مورد بررسی قرار نگرفته است. بنابراین در این پژوهش تغییر میزان رشد اندام های هوایی و زیر زمینی، همچنین میزان پرولین اندام های هوایی و ریشه گیاهان دو ساله گل محمدی به اسید جاسمونیک و اسید سالسیلیک خارجی در شرایط متفاوت تنش خشکی در سه زمان متفاوت از شروع تنش مورد بررسی قرار گرفت.مواد و روش ها: گیاهان همگروهی مستقر شده در گلدان های پلاستیکی به مدت 11 روز در شرایط ثابت رطویت 100%، 50% و 25% ±5 ظرفیت مزرعه قرار گرفتند. محلول پاشی برگی با تنظیم کننده رشد اسیدجاسمونیک (50 میکرومولار) و ترکیب هورمون اسیدجاسمونیک (50 میکرومولار) و اسیدسالیسیلیک (5/1 میلی مولار) انجام شد. اولین محلول پاشی 5 روز پیش از اولین روز آزمایش و دو مرتبه پس از شروع آزمایش به فاصله هفت روز انجام شد. نمونه برداری در روز 1، 4 و 11 انجام و پاسخ های مورفوفیزیولوژیک (ارتفاع ساقه، وزن تر ریشه، وزن خشک ریشه، نشت یونی) و بیوشیمیایی(پرولین برگ و پرولین ریشه) اندازه گیری شد. آزمایش در قالب فاکتوریل و به صورت بلوک کاملا تصادفی انجام شد.یافته ها: بدون توجه به تیمار هورمونی، صفات اندازه گیری شده مانند ارتفاع ساقه، وزن تر و خشک ریشه در مقایسه با شاهد کاهش یافت و صفات دیگر مانند پرولین برگ و ریشه، نشت یونی، نسبت به شاهد در شرایط تنش خشکی 50 و 25% ظرفیت مزرعه افزایش یافت. میزان افزایش به 4 برابر در گیاهان محلول پاشی شده با اسیدجاسمونیک در مقایسه با شاهدِ محلول پاشی شده با آب مقطر پس از 4 روز در تنش 25% رسیده است. این افزایش میزان پرولین در شاخساره و ریشه مشابه بوده است. به هر حال در گیاهانی که در شرایط رطوبت نرمال 100% ظرفیت مزرعه بودند در اثر محلول پاشی اسیدجاسمونیک این سطح از این تغییرات را نشان ندادند. نتایج بیانگر این است که ترکیب اسیدسالیسیلیک و اسیدجاسمونیک میزان نشت یونی برگ و میزان پرولین ریشه و شاخساره را به نصف میزان تولید شده در گیاهان محلول پاشی شده با آب مقطر در تنش 25% کاهش می دهد و این میزان پرولین بسیار نزدیک به میزانی است که در گیاهان قرار گرفته در رطوبت 100% قابل مشاهده است. نتایج نشان داد که کاهش وزن تر و خشک ریشه که در تنش 25% به صورت تنها یا به همراه تیمار اسید جاسمونیک مشهود بود به وسیله کاربرد اسید سالسیلیک قابل برگشت می باشد و این موضوع در بهبود ارتفاع ساقه گل محمدی نیز نمایان بود.نتیجه گیری: اثر تعدیل کنندگی تنش خشکی به وسیله خنثی نمودن اثر اسید جاسمونیک توسط اسید سالیسیلیک در میزان نشت یونی سلول و افزایش وزن تر و خشک ریشه مشاهده شد. کاهش تولید پرولین برگ و ریشه همچنین تعدیل نشت یونی در برگ گل محمدی تحت تنش خشکی در گیاهان محلول پاشی شده با ترکیب اسیدجاسمونیک همراه اسیدسالیسیلیک در مقایسه با اسید جاسمونیک تنها، بیانگر اثر تنظیم کنندگی منفی اسید سالسیلیک بر روی اسید جاسمونیک در تعدیل میزان پرولین برگ و شاخساره به عنوان یک شاخص فیزیولوژیک تحمل به خشکی می باشد.