بهره برداری و پرورش آبزیان
سال:1402 | دوره:12 | شماره:3 |تعداد مقالات:13

فعالیت شرکت های تعاونی از جمله فعالیت های مهم بخش شیلات بوده و آگاهی از عملکرد و میزان بازدهی اقتصادی آن می-تواند در تصمیم گیری در خصوص سرمایه گذاری در این بخش و نیز برنامه ریزی های اقتصادی موثر واقع شود. تحقیق حاضر با هدف تعیین نقش تعاونی ها در بهره برداری بهینه اقتصادی از آببندان های دو منظوره در پرورش آبزیان استان مازندران از 20 تعاونی منتخب در سال 1396-1395 صورت گرفت. جهت اطمینان از بی نقص بودن پرسشنامه، قبل از شروع مراحل اصلی اجرای پژوهش، به پنج واحد به صورت تصادفی مراجعه و پرسشنامه مزبور با ضریب آلفا کرونباخ مورد بازنگری مجدد و نهایی قرار گرفت. نتایج نشان داد که صنعت صید استان مازندران از جمله فعالیت های مولد بوده و نقش موثر در تحول بخشیدن به شیوه های بهره برداری امکانات استانی دارد. روش تحلیل فراگیر داده ها کارایی نسبی هر نقطه تولیدی را از راه محاسبه نسبت کل فرآورده ی وزنی به کل نهاده ی وزنی ارائه می کند. با توجه به میانگین کارایی فنی بدست آمده، مشخص گردید که اکثر تعاونی های تولیدی آببندان ها از نهاده ها و امکانات تا حد ممکن به طور کارآمد استفاده نموده و با توجه به میانگین کارایی فنّی محاسبه شده (به طور متوسط بالای 83 درصد)، در صورت استفاده بهتر از این عوامل می توانند کارایی تکنیکی واحد ها را 8/20 درصد افزایش دهند. در این راستا و با استناد به روش برنامه ریزی خطی ارائه شده برای این واحدها می توان برای تولید و مقادیر هدف هر واحد برنامه ریزی کرد.

از میوه بلوط به دلیل قیمت پایین به وفور به عنوان خوراک دام استفاده می شود. میوه بلوط ایرانی (Quercus brantii) تحت فرآیند کندن پوسته، خشک کردن و آسیاب کردن قرار گرفت. کل ترکیبات فنولی، ترکیبات فنولی غیر تاننی و تانن های متراکم در آرد بلوط به ترتیب 71/14، 35/0 و 60/6 گرم در 100 گرم ماده خشک بود. پنج جیره با پروتئین و انرژی یکسان و سطوح متفاوت آرد بلوط برابر با 0 (شاهد)، 25 ، 50 ، 75 و 100 گرم در کیلوگرم آماده شد. تعداد 435 قطعه بچه ماهی 3/0 گرمی به طور تصادفی در 15 مخزن با سه تکرار توزیع و به مدت 10 هفته تغذیه شدند. آنالیز مقایسه چند جمله ای متعامد نشان داد از لحاظ بلع غذا، ضریب تبدیل غذایی، ذخیره پروتئین، درصد خاکستر لاشه و نرخ زنده مانی تفاوت معنی داری بین تیمارها وجود نداشت (05/0

جهت بررسی اثر تجویز خوراکی پودر برگ مورینگا تعداد 360 ماهی قزل آلا (5/0 ± 5/35 گرم) به طور تصادفی در 12 مخزن تقسیم شدند. ماهی ها با سطوح پودر برگ مورینگا به میزان صفر(شاهد)، 1، 5/2 و 5 درصد به مدت هشت هفته تغذیه شدند. پس از آزمایش چالش با باکتری آئروموناس هیدروفیلا، فعالیت آنزیم های آلانین ترانس آمیناز و آسپارتات آمینو ترانسفراز در تیمار 5/2 درصد به طور قابل توجهی نسبت به تیمار شاهد کاهش نشان داد (05/0>P). مقدار بهینه گنجاندن پودر برگ مورینگا در جیره برای آنزیم آسپارتات آمینوترانسفراز بر اساس آنالیز رگرسیون چند جمله ای به ترتیب مقادیر97/1 و 33/3 درصد برای مراحل قبل و بعد از چالش با باکتری بود. تغییر معنی داری در مقدار آنزیم آلکالین فسفاتاز، تعداد گلبول های قرمز، هموگلوبین و هماتوکریت بین همه تیمارها در مقایسه با تیمار شاهد در هر دو مرحله قبل و بعد از چالش با باکتری مشاهده نشد (05/0P). آنالیز رگرسیون مقدار بهینه مورینگا را برای این فاکتور به ترتیب 40/3 و 77/2 درصد برای قبل و بعد از چالش با باکتری نشان داد. با توجه به نتایج، پودر برگ مورینگا به میزان 5/2 درصد می تواند به کاهش استرس و احتمالا بهبود سلامت عمومی این ماهی کمک کند. دوز مناسب بر اساس مدل رگرسیون چند جمله ای برای پارامترهای بیوشیمیایی سرم مانند گلوکز و آنزیم آسپارتات آمینوترانسفراز از 97/1 تا 4/3 درصد بدست آمد.

تحقیق حاضر به منظور بررسی فعالیت ضدمیکروبی ریزجلبک جنس سندسموس Scenedesmus sp.و اسپیرولینا پرورش یافتهSpirulina platensis در محیط کشتBG-11 و پساب تأسیسات آب شیرین کن واحد بندرترکمن- استان گلستان در ممانعت از رشد، تکثیر باکتری گرم مثبت استافیلوکوکوس اورئوس Staphylococcus aureus و گرم منفی اشرشیا کلیEscherichia coli صورت گرفت. جلبک ها به روش آبی- الکلی به نسبت (500 سی سی الکل و 50 سی سی آب مقطر) عصاره گیری شده و تعیین حداقل غلظت بازدارندگی (MIC) با روش Broth micro dilution (پلیت های 96 خانه) بررسی شد و با میزان فعالیت ضدباکتریایی رشد یافته در آب محیط زیست معمول خود مقایسه شدند. نتایج دو باکتری مذکور در حضور غلظت های مختلف عصاره آبی- اتانولی طی 24 ساعت نشان داد که در عصاره استخراج شده جنس سندسموس و اسپیرولینا پرورش یافته در محیط کشت BG-11 و رقت های 50 و100 درصد پساب، در برابر باکتری های استافیلوکوکوس اورئوس و اشرشیا کلی طی (24 ساعت) حداقل غلظت مهارکنندگی (MIC) وجود نداشت. عصاره سندسموس پرورش یافته در BG-11 با غلظت 25 و 50 میلی گرم در میلی لیتر نسبت به اسپرولینا در ساعات اولیه میزان حجم باکتری اشرشیا کلی بیشتری دارد. با افزایش غلظت میزان حجم باکتری در ساعات اولیه کمتر می شود. عصاره اسپیرولینا پلاتنسیس پرورش یافته در BG-11 نسبت به سندسموس در ساعات اولیه مقاومت بالایی به باکتری استافیلوکوکوس نشان دادند. لذا در همه غلظت های دو عصاره طی زمان (2-4 ساعت) افزایش حجم باکتری استافیلوکوکوس نشان دادند. بنابراین اسپیرولینا پرورش یافته در پساب 100درصد نسبت به سندسموس در ساعات پایانی روند ثابتی را داشته و مقاومت بیشتری در برابر استافیلوکوکوس را نشان دادند.

هدف از این مطالعه، توسعه چارچوبی است که به بررسی روند صید و برآورد محدوده صید بهینه ذخیره شاه میگو خاردار (P. homarus) با جمع آوری اطلاعات صید این گونه در آب های شمالی دریای عمان می پردازد. دراین تحقیق، داده های صید تخلیه به ساحل(لندینگ) آب های شمالی دریای عمان( استان سیستان و بلوچستان) برای بیش از بیست سال گذشته (براساس تن) از سازمان شیلات ایران ( سال 1376الی 1399) جمع آوری شده است. میانگین صید برای این دوره مورد مطالعه 6±33 تن با 95% فاصله اطمینان 39- 27 تن بوده و میزان صید طی دوره مورد مطالعه افزایش یافته (R = 0.37) است. میزان محاسباتی(95% حدود اصمینان) نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r)، حداکثر محصول پایدار(MSY)، بیوماس در حداکثر محصول پایدار(BMSY)، میزان ظرفیت برد محیطی(K) به ترتیب (78/0-4/0) 56/0سالانه، (170-120) 140 تن، (255-95) 156تن، (510-192) 313 تن بدست آمد. براساس روند نسبت ها ی B/BMSY و F/FMSY ، می توان گفت: افزایش میزان مرگ و میر صیادی و کاهش بیوماس موجود از سال 1394 شروع شده و همچنان ادامه دارد. این تحقیق نشان می دهد که میزان برداشت سالانه از ذخیره این گونه به بیش از حداکثر میزان خود رسیده و جهت کاهش میزان صید و تلاش صیادی بایستی تدابیری اندیشیده شود.

این تحقیق باهدف تعیین میزان و ترکیب گونه ای صید ضمنی (صبح و عصر) در صیدگاه ماهی یال اسبی در زمستان سال 1398 در آب های استان هرمزگان صورت پذیرفت. عملیات صید با تور ترال میان آبی، به مدت یک هفته از ساعت 6 صبح تا 6 عصر توسط کشتی کیش (812) انجام شد. میانگین مدت زمان هر تورکشی در مطالعه حاضر-4 ساعت و عمق تورکشی بین 68-58 متری ثبت شد. کشتی مجهز به یک تور ترال میان آبی یال اسبی با طناب فوقانی به طول-41 متر و اندازه چشمه کشیده 75 میلی متر در کیسه تور بود. در 21 بار تورکشی،23 گونه ماهی متعلق به-17 خانواده شناسایی شد. ماهی یال اسبی با 100 درصد وقوع در هر تورکشی مشاهده گردید. تعداد صید گونه هدف (یال اسبی) 12719 عدد، به میزان 21423-کیلوگرم با میانگین 1020.14-کیلوگرم و میزان صید ضمنی 1828.28 کیلوگرم با میانگین وزنی 87.10- کیلوگرم در هر ترال کشی به دست آمد. مقایسه میزان حجم صید گونه هدف (ماهی یال اسبی) و حجم صید گونه های ضمنی در صبح وعصراختلاف معنی داری نشان نداد (0.05< p). میزان صید به ازای واحد تلاش صیادی (CPUE) و میزان صید برواحدمساحت (CPUA) گونه هدف (ماهی یال اسبی) و صید ضمنی در صبح وعصراختلاف معنی داری مشاهده نگردید. (0.05

به فرایند صید ابزارهای صیادی که از کنترل خارج می شوند، صید شبح می گویند. ابزارهایی که به دلایل مختلف رها، گم و یا دور انداخته شده (ALDFG) می توانند اثرات نامطلوب اقتصادی و زیست محیطی ایجاد کنند. ابزارهای صید غیرفعال مانند انواع قفس ها، اثرات شدیدتری را پس از رها شدن در آب ایجاد می کنند. گرگورها یکی از انواع قفس ها هستند که سالانه تعداد زیادی از آن ها در خلیج فارس و دریای عمان، در دریا رها می شوند. در سال های اخیر نوعی از گرگورها با بدنه ای میلگردی پوشیده شده از تور در آب های بوشهر مورداستفاده قرار می گیرند. در این مطالعه که از آبان تا تیرماه 1400 در آب های بوشهر انجام شد، درمجموع با انجام 310 سفر دریایی در 30 مختصات، توسط 9 شناور، 90 گرگور میلگردی موردبررسی قرار گرفت. همگی با ماهی خارو و گربه ماهی، طعمه دار شده بودند تعداد 24 گونه از 12 خانواده شناسایی شد. بیشترین گونه ی مشاهده شده، ماهی هامور (Epinephelus coioides) بود.. نتایج نشان داد که همه ی گرگورها ی میلگردی درصورتی که گم نشوند پس از پایان صید به خشکی باز می گردند. عمده ی دلایل گم شدن، به ترتیب شامل سرقت، تور ترال، تور گوشگیر کف بود. هیچ یک از گرگورها به عمد، توسط صیادان در دریا رها نشد. همچنین برای تائید نتایج نمونه برداری، تعداد 40 پرسشنامه بین صیادان توزیع شد. با توجه به نتایج، گرگورهای میلگردی ازنظر عمر، استحکام، صرفه ی اقتصادی و کمتر بودن میزان ALDFG، بر گرگورهای سیمی اولویت دارند. توصیه می شود محققان، با ترکیب دانش خود با تجارب صیادان به طراحی گرگورهایی با معایب کمتر با حفظ محاسن مدل های مختلف گرگور، به ویژه ازنظر اقتصادی و زیست محیطی اقدام کنند.

پروبوتیک ها باکتری های مفیدی می باشند که حیوان میزبان خود را علیه پاتوژن های باکتریایی مضر حفظ می کنند. مطالعه حاضر به منظور بررسی اثرات پروپیونیک اسید بر شاخص های رشد، شاخص های خونی و آنزیم های گوارشی در بچه ماهی کپور معمولی (Cyprinus carpio) به مدت 60 روز صورت گرفت. بچه ماهیان کپور معمولی (با میانگین وزن اولیه 11/0±00/10 گرم) در یک طرح کاملاً تصادفی به 4 تیمار آزمایشی با اضافه کردن مقادیر 0 (شاهد)، 5/0، 1 و 5/1 گرم پروپیونیک اسید به هر کیلوگرم جیره، تقسیم شدند. نتایج نشان داد که شاخص های رشد (وزن نهایی،افزایش وزن، نرخ رشد ویژه، شاخص وضعیت و ضریب تبدیل غذایی) بین تیمار شاهد با تیمارهای حاوی پروپیونیک اسید اختلاف معنی داری داشت (05/0>P). وزن نهایی، افزایش وزن، نرخ رشد ویژه، شاخص وضعیت و ضریب تبدیل غذایی در تیمارهای حاوی پروپیونیک اسید نسبت به گروه شاهد افزایش داشته است (05/0>P). همچنین نتایج نشان داد که در میان شاخص های خونی بررسی شده، بین تیمار شاهد با تیمارهای حاوی پروپیونیک اسید اختلاف معنی داری مشاهده نشد (05/0< P). همچنین نتایج آزمایش نشان داد که فعالیت آنزیم های گوارشی (لیپاز، پروتئاز و آمیلاز) بین تیمار شاهد با تیمارهای حاوی پروپیونیک اسید اختلاف معنی داری داشت (05/0>P). آنزیم های لیپاز، پروتئاز و آمیلاز در تیمارهای حاوی پروپیونیک اسید نسبت به گروه شاهد افزایش داشته است (05/0>P). بیشترین فعالیت آنزیم های لیپاز (18/1 ± 73/21 واحد بر لیتر) در تیمار حاوی 1 گرم پروپیونیک اسید در کیلوگرم جیره مشاهده شد.

بهبود سیستم ایمنی و رشد ماهیان از طریق جلبک های دریایی به جای آنتی بیوتیک ها می تواند ایده مناسبی برای آبزی پروری باشد. به این منظور تعداد 240 عدد ماهی تیلاپیای قرمز پس از سازگاری با شرایط آزمایشگاهی در 4 تیمار با سه تکرار تقسیم شده و در ادامه با جیره-های غذایی شامل شاهد (فاقد عصاره)، 1، 2 و 3 درصد عصاره سارگاسوم(Sargassum ilisifulium) به مدت 8 هفته تغذیه شدند. نتایج نشان داد که استفاده از 2 درصد عصاره سارگاسوم باعث افزایش معنی دار شاخص های رشد (ضریب رشد ویژه، افزایش وزن) و کاهش معنی دار ضریب تبدیل غذایی می شود (05/0P<). کلیه ماهیان تغذیه شده با سطوح مختلف عصاره سارگاسوم دارای پروتئین بیشتر و چربی کمتری در بدن نسبت به گروه شاهد بودند (05/0P<). مقدار پروتئین کل، ایمونوگلوبین و فعالیت لیزوزیم موکوس در ماهیان تغذیه شده با 2 درصد عصاره سارگارسوم به طور معنی داری از دیگر گروه های آزمایشی بالاتر بود. (05/0P<). در نتیجه استفاده از 2 درصد عصاره خوراکی سارگاسوم جهت بهبود شاخص های ایمنی و رشد در تغذیه ماهی تیلاپیای قرمز پیشنهاد می شود.

وضعیت تروفیک دریاچه از ویژگی های نمایانگر تأثیرات انسانی بر این اکوسیستم های آبی می باشد. پژوهش حاضر به منظور بررسی وضعیت تروفی دریاچه سد بوستان (استان گلستان) به صورت فصلی از بهار 1398 تا تابستان 1399 در 5 ایستگاه مطالعاتی انجام شد. در این مطالعه پارامترهای فیزیکوشیمیایی مانند pH، هدایت الکتریکی، دما، غلظت اکسیژن محلول، عمق صفحه سشی، شوری، مواد جامدمحلول و سختی کل تعیین شد. هم چنین، نیترات، فسفات، نیتروژن کل، فسفر کل، آمونیاک، قلیائیت کل و کلروفیل a با استفاده از روش استاندارد مورد ارزیابی قرار گرفتند. شاخص کارلسون میزان تغذیه گرایی در نقاط مختلف دریاچه بر اساس فسفر کل، کلروفیل a و عمق صفحه سشی محاسبه گردید. نتایج شاخص کارلسون بین 44/52 تا 46/60 متغیر بود و شرایط یوتروف در دریاچه را نشان داد. پژوهش حاضر می تواند در آینده به صورت سیستم پشتیبان تصمیم گیری برای نیل به نظارت و بهره برداری بهینه و مدیریت کیفیت آب مخزن پشت سد بوستان ارائه دهد.

بیوپلیمر دریایی کاراگینان از دیواره سلولی کارژینوفیت های قرمز استخراج می گردد. در این پژوهش تاثیر شرایط مختلف استخراج بر نقطه ذوب و دمای تشکیل ژل کاراگینان استحصالی از کارژینوفیت flagelliformis Hypneaبا روش رویه سطح پاسخ (RSM) مورد بررسی قرار گرفت. بازه متغیرهای ورودی شامل غلظت قلیا (2-25/0 درصد w/v)، دمای استخراج (90-70 درجه سانتیگراد) و زمان استخراج (60-240 دقیقه) در 5 سطح بودند. مطابق با نتایج، تمامی متغیرهای ورودی بر نقطه ذوب معنادار بودند (05/0p<). در صورتی که غلظت قلیا تنها متغیر خطی ورودی بر دمای تشکیل ژل کاراگینان بود. تعیین نقطه بهینه برای نقطه ذوب و دمای تشکیل ژل با مدل چندجمله ای محاسبه گردید. مقادیر بهینه متغیرهای مستقل با استفاده از روش تابع مطلوب برای غلظت قلیا، دما و زمان استخراج به ترتیب 54/1 درصد، 85 درجه سانتیگراد و 203 دقیقه بودند. آزمایشات تاییدی برای نقطه ذوب و دمای تشکیل ژل به ترتیب 91/0±81/63 درجه سانتیگراد و 62/0±29/37 درجه سانتیگراد بدست آمدند. تطابق مقادیر واقعی با مقادیر پیشنهادی حاکی از توانمندی مدل بود (05/0p>).

هیدرازون ها یک طبقه مهم دارویی فعال زیستی هستند که توجه زیادی را به خود جلب کرده اند. یکی از حیطه های کار شده در این دسته ترکیبات، سنتز مشتقات جدید هیدرازونی از NSAIDs است که گمان می رود نسبت به مشتقات سنتز شده گذشته، از نظر قدرت اثر و کمتر شدن شدت عوارض، کارآمدتر باشند. ترکیبات زیادی از دستجات مختلف شیمیایی جهت درمان بیماری های گوناگون طراحی و سنتز می گردند که هیدرازون ها از آن جمله هستند و اثرات درمانی متعدد از جمله ضد سرطان از آن ها گزارش شده است. هدف از این مطالعه، بررسی مشخصات سمیت کبدی مشتق 4-کلروبنزولیدین هیدرازین ناپروکسن و مقایسه آن با داروی اصلی یعنی ناپروکسن است. تعداد 120 قطعه ماهی گورامی سه خال با میانگین وزنی (1±4/2) گرم در 8 تیمار به صورت گروه های کنترل 1 (دست نخورده) و کنترل 2 (DMSO)تیمارهای دریافت کننده دوزهای mg/kg10، 20 و 30 از ناپروکسن mg/kg 10، 20 و 30 از مشتق 4-کلروبنزولیدین هیدرازین ناپروکسن تقسیم شدند.این غلظتها با توجه به کارهای قبلی و مقالات مرتبط انتخاب شدند. پس از بیهوش نمودن ماهی ها، کبد و آنزیم های کبدی در گروه های تحت کنترل و تیمار بررسی و گروه های دریافت کننده دارو با گروه های کنترل، مقایسه شدند. نتایج آماری سطح آنزیم های کبدی میان گروه های کنترل و تحت تیمار اختلاف معناداری را نشان داد (05/0≥P). نتایج نشان داد که ناپروکسن و مشتق 4-کلروبنزولیدین هیدرازین ناپروکسن با افزایش غلظت، بافت کبد و آنزیم های کبدی را تحت تأثیر قرار دادند و باعث افزایش آنزیم های کبدی و تغییراتی همچون گسستگی بافتی، افزایش فاصله سینوزوئیدها و بروز واکوئول های چربی در بافت کبد شدند.

پژوهش حاضر با هدف درون پوشانی روغن ماهی با نسبت 3:1 (روغن: پوشش) با پوشش هایی از مالتودکسترین، کازئینات سدیم، کنستانتره آب پنیر و نشاسته اصلاح شده با نسبت های متفاوت توسط خشک کن انجمادی انجام شد و با استفاده از طرح مخلوط به منظور دستیابی به حداکثر بهره وری کپسولاسیون بهینه سازی گردید. بهینه یابی غلظت دیواره های مختلف برای ریزپوشانی با استفاده از بهینه یابی عددی و نموداری مشخص نمود که ترکیب دیواره بهینه حاوی مالتودکسترین (16/15 درصد)، کازئینات سدیم (20 درصد)، کنستانتره آب پنیر (20 درصد) و نشاسته اصلاح شده (84/19 درصد) با راندمان درون پوشانی 3/89 درصد بود. نتایج نشان داد که با توجه به تفاوت در ترکیبات دیواره و نسبت های آن ها اندازه ذرات، شاخص پراکندگی ذرات و راندمان درون پوشانی مقادیر متفاوتی داشتند. بطوری که اندازه ذرات به ترتیب از 34/0 میکرومتر تا 3/1 میکرومتر و شاخص پراکندگی از 1/0 تا 92/0متغیر بود. ارزیابی ثبات اکسایشی در پودر میکروکپسوله بهینه و روغن ماهی نگهداری شده در رطوبت های صفر و 32 درصد طی 21 روز نگهداری نشان داد که روغن کپسوله در رطوبت صفر ثبات اکسیداتیو بالاتری را طی دوره نگهداری داشت. به علاوه، افزایش رطوبت در محیط نگهداری ریزپوشینه ها باعث افزایش شدت اکسیداسیون در تیمار های نگهداری شده در رطوبت 32 درصد گردید. لذا می توان دریافت بکارگیری تکنیک ریزپوشانی روشی کاربردی و مؤثر برای افزایش پایداری اکسیداتیو روغن ماهی به منظور استفاده در صنعت غذا و دارو می باشد.