مهندسی بهداشت محیط
سال:1403 | دوره:11 | شماره:3 |تعداد مقالات:8

زمینه و هدف: آنتی بیوتیک ها از آلاینده های نوظهور می باشند که از طریق ورود به محیط زیست موجب ایجاد مشکلات جدی شده است. لذا مطالعه حاضر باهدف بررسی اکسیداسیون آنتی بیوتیک آموکسی سیلین به وسیله فرایند نقاط کوانتومی کربنی / پرسولفات انجام شده است. مواد و روش ها: همه آزمایش ها در ظرف شیشه ای با حجم 250 میلی لیتر انجام شد. تأثیر پارامترهای عملیاتی در شرایط بهینه شامل زمان واکنش، pH، غلظت آموکسی سیلین، غلظت پرسولفات و دوز کاتالیست بر راندمان حذف مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد بیشترین نرخ تجزیه آموکسی­سیلین (kobs) به وسیله فرآیند نقاط کوانتومی کربن/پرسولفات به میزان min-1 0/0127 است. همچنین بیشترین میزان حذف آنتی بیوتیک در شرایط بهینه: 5=pH، دوز پرسولفات: 2 میلی­مول، غلظت آموکسی­سیلین 12/5 میلی گرم در لیتر در زمان 75 دقیقه به میزان 89% به دست آمد. همچنین میزان معدنی سازی 33% به دست آمد. نتیجه گیری: نتایج این تحقیق بیانگر مؤثر بودن اکسیداسیون آموکسی سیلین به روش نقاط کربنی کوانتومی/پرسولفات می باشد.

زمینه و هدف: برنامه های آموزش ایمنی نقشی کلیدی در موفقیت سازمان ها و کاهش آسیب های شغلی ایفا می کنند. اثربخش بودن چنین برنامه هایی نه تنها فرصت های تازه برای بهبود مهارت های ایمنی در اختیار کارکنان می گذارد، بلکه به بهره وری بیش تر و بهبود فرهنگ ایمنی نیز منجر می شود. لذا، این پژوهش با هدف اولویت بندی عوامل مؤثر بر اثربخشی آموزش ایمنی کارکنان سازمان آتش نشانی فردیس با استفاده از مدل تصمیم گیری چندمعیاره انجام شد. مواد و روش ها: در اجرای این پژوهش، ابتدا با استفاده از تکنیک دلفی نسبت به غربال معیارهای اصلی شامل "کیفیت آموزش"، "کمیت آموزش" و "سیاست ها و اقدامات توسعه ای" و زیرمعیارها اقدام، و پس از آن از طریق مقایسات زوجی نسبت به وزن دهی معیارها و زیرمعیارها، و تعیین روابط درونی بین معیارها با استفاده از تکنیک DEMATEL اقدام شد. سپس، با ادغام نتایج ANP و دیمتل در نرم افزار سوپردسیژن، نسبت به اولویت بندی و وزن دهی نهایی معیارها با استفاده از نظر کارشناسی 10 نفر از خبرگان سازمان آتش نشانی فردیس اقدام شد. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که در بین معیارها، "کیفیت آموزش" با وزن نهایی برابر با 0/515 در اولویت اول و "سیاست ها و اقدامات توسعه ای" از بیش ترین تاثیرگذاری برخوردار بودند. از طرفی، معیار "کمیت آموزش" از بیش ترین میزان تاثیرپذیری و تعامل برخوردار بود. همچنین، در بین زیرمعیارها، "حضور مستمر فراگیرها و مدرس در دوره ها" با وزن نهایی برابر با 0/104 اولویت اول را به خود اختصاص داد. نتیجه گیری: به طور کلی، می توان اذعان داشت که اگر به مقوله آموزش نیروی شاغل به طور مستمر و کافی توجه نشود، ممکن است برخی از جنبه­های شغلی که به آموزش نیاز دارند مورد غفلت واقع شده و با گذشت زمان، برخی از آموزه ها به فراموشی سپرده شوند. لذا، برای حفظ اثربخشی مقوله آموزش، نسبت به تدوین سند سیاست گذاری برگزاری دوره های آموزش ایمنی توصیه می شود.

زمینه و هدف: غلظت بالای کادمیوم در خاک های شالیزاری و انتقال آن به دانه برنج و زنجیره غذایی یک مشکل جدی زیست محیطی است. ازاین رو، توسعه روش هایی برای کاهش تجمع کادمیوم در برنج و حفظ ایمنی مواد غذایی ضروری است. گیاه پالایی یک روش مقرون به صرفه برای حذف یا استخراج کادمیوم از محیط آلوده است. کشت مخلوط یکی از تکنیک های مؤثر برای افزایش کارایی گیاه پالایی کادمیوم در نظر گرفته می شود. براین اساس، هدف از این مطالعه بررسی اثر کشت مخلوط بر میزان انباشت کادمیوم در خاک و گیاه برنج است. مواد و روش ها: جمع آوری داده های مطالعه حاضر از طریق جستجوی مقالات در پایگاه های اطلاعاتی شاملGoogle Scholar ، Springer، ScienceDirect، ProQuest،PubMed ، ResearchGate، Scopus و Elsevier بود. در جستجوی اولیه، درمجموع 62 مقاله در بازه ی زمانی 2003 تا 2024 یافت شد و پس از حذف موارد تکراری، این تعداد به 45 رسید. سپس در مرحله غربالگری، عنوان و چکیده مقالات مورد بررسی قرار گرفت و در انتهای این مرحله تعداد 29 مقاله باقی ماند. درنهایت پس از بررسی متن کامل مقالات، تعداد 19 مقاله برای این مطالعه استفاده شد. جمع آوری داده های مطالعه حاضر از طریق جستجوی مقالات در پایگاه های اطلاعاتی شاملGoogle Scholar ، Springer، ScienceDirect، ProQuest،PubMed ، ResearchGate، Scopus و Elsevier بود. در جستجوی اولیه، درمجموع 62 مقاله در بازه ی زمانی 2003 تا 2024 یافت شد و پس از حذف موارد تکراری، این تعداد به 45 رسید. سپس در مرحله غربالگری، عنوان و چکیده مقالات مورد بررسی قرار گرفت و در انتهای این مرحله تعداد 29 مقاله باقی ماند. درنهایت پس از بررسی متن کامل مقالات، تعداد 19 مقاله برای این مطالعه استفاده شد. یافته ها: نتایج مطالعات نشان داد که کشت مخلوط ارقام برنج کم انباشته کننده با ارقام برنج بیش انباشته کننده کادمیوم، یک روش سودمند برای اصلاح کادمیوم در خاک های شالیزاری است. به طوری که کشت مخلوط با رقم برنج بیش انباشته کننده سبب کاهش محتوای کادمیوم دانه و بهبود عملکرد رقم برنج کم انباشته کننده کادمیوم شد. همچنین کشت مخلوط برنج با اسفناج آبی، سزبانیا، Alligator flag، Sphagneticola calendulacea، Canna indica و Pontederia cordata می تواند به عنوان یک روش مؤثر برای اصلاح کادمیوم عمل کرده و ایمنی دانه برنج را تضمین کند. نتیجه گیری: کشت مخلوط برنج با گیاهان بیش انباشته کننده یک روش کارآمد برای دستیابی به تولید ایمن برنج و گیاه پالایی خاک های آلوده به کادمیوم است.

زمینه و هدف: هورمون ها مواد شیمیایی هستند که سلامت انسان و حیوانات را از طریق تأثیرگذاری بر فرایندها و عملکردهای سیستم غدد درون ریز به خطر می اندازند. هدف این مطالعه اکسیداسیون هورمون بتا استرادیول 17 (E2) به وسیله فرایند فراصوت-فرات از محلول های آبی و بررسی پتانسیل تشکیل کلروفرم به عنوان محصول جانبی گندزدایی است. مواد و روش ها: همه آزمایش ها در ظرف شیشه ای با حجم 250 میلی لیتر انجام شد. سپس از دستگاه فراصوت 24 تا 80 کیلوهرتز با توان حداکثر 200 وات به عنوان منبع فراصوت و پتاسیم فرات به عنوان عامل اکسنده استفاده شد. سپس تأثیر پارامترهای بهره برداری شامل زمان واکنش، pH، غلظت هورمون E2، غلظت فرات و شدت فراصوت مورد ارزیابی قرار گرفتند. در پایان فرایند اکسیداسیون، نمونه جهت بررسی پتانسیل تشکیل کلروفرم به عنوان محصول جانبی گندزدایی تحت تابش فرابنفش-کلر قرار گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد که بیشترین راندمان حذف آلاینده به ترتیب مربوط به سیستم فرات - فراصوت (min-1 0/0123)، فراصوت (min-1 0/0103) و فرات (min-1 0/0076) می باشد. همچنین بیشترین میزان حذف هورمون E2 (100%)، در شرایط بهینه: 3=pH، دوز فرات: 200 میلی گرم در لیتر، شدت فرکانس فراصوت: 80 کیلوهرتز، غلظت هورمون E2: 100 میلی گرم در لیتر به دست آمد. یافته های این تحقیق نشان داد که بیشترین میزان کلروفرم تشکیل شده به ترتیب مربوط به سیستم های فراصوت، فرات و فرات-فراصوت است و پتانسیل تشکیل کلروفرم در شرایط فرابنفش-کلر در مقایسه با کلر تنها بیشتر بود. نتیجه گیری: نتایج تحقیق حاضر بیانگر مؤثر بودن اکسیداسیون هورمون E2 به روش فراصوت-فرات است و این روش قادر به کنترل مؤثر تشکیل محصولات جانبی گندزدایی می باشد.

زمینه و هدف: امروزه سلامت کارکنان مراکز بهداشت به عنوان یکی از تأثیرگذارترین محیط ها برای القاء احساس امنیت و آرامش خیال برای شهروندان، بسیار حائز اهمیت است. این پژوهش با هدف ارزیابی و ارائه مدلی پیرامون عوامل مؤثر بر ارزیابی سلامت پایدار کارکنان مراکز بهداشت شهر کرمانشاه با بهره گیری از معیارهای شاخص سلامت انجام شد. مواد و روش ها: بین 15 نفر از خبرگان مراکز بهداشت کرمانشاه، پرسشنامه خبرگان توزیع شد. با بررسی مطالعات مرتبط، عوامل محیطی، بیماری زا و زیستی و سازمانی به عنوان معیارهای اصلی پژوهش انتخاب شدند. پردازش داده ها با استفاده از رویکرد ANP-DEMATEL انجام شد. یافته ها: معیار "عوامل بیماری زا و زیستی" با وزن نهائی 0/518 مؤثرترین معیار و از طرفی معیار "عوامل سازمانی" با میزان تأثیرپذیری 20/551 تأثیرپذیرترین معیار بوده و بیش ترین تعامل را با سایر معیارها داشته اند. همچنین، زیرمعیار " رعایت استانداردهای بهداشت محیط کار " با وزن نهائی 0/1247 اولویت اول را به خود اختصاص داد. نتیجه گیری: برای دستیابی به سلامت پایدار کارکنان مراکز بهداشت شهر کرمانشاه لازم است که مهم ترین عامل مختل کننده سلامت، یعنی بیماری های واگیردار و عوامل بیماری زا و زیستی را کنترل کرد. بدین منظور باید از دو راهکار آموزش به کارکنان و ایجاد قوانین و دستورالعمل های پیشگیرانه بهره گرفت.

زمینه و هدف: حوادث شغلی یکی از مهمترین مشکلات در کشورهای در حال توسعه است. برای کنترل این حوادث و پیامدهای ناشی از آن، رعایت اصول ایمنی مبتنی بر رفتار ایمن، می تواند مؤثر باشد. از آنجا که رفتار ایمن در نتیجه تشویق و یا تنبیه گروه هدف رخ می دهد، بنابراین این مطالعه با هدف بررسی رابطه سیستم های تشویق و تنبیه کارکنان با رعایت اصول ایمنی و کاهش حوادث در پالایشگاه گاز گورزین قشم انجام گردید. مواد و روش­ها: جامعه آماری شامل همه کارکنان پالایشگاه گاز گورزین قشم (300 نفر) بود. از بین آن ها از طریق فرمول تعیین حجم نمونه کوکران به روش تصادفی طبقه ای تعداد 169 انتخاب گردید و پرسشنامه های مورد نظر به آن ها جهت پاسخگویی داده شد که 109 نفر پرسشنامه را تکمیل کردند. متغیر تشویق و تنبیه به عنوان متغیرهای مستقل و متغیر روابط سازمانی شامل رعایت اصول ایمنی و کاهش حوادث به عنوان متغیر وابسته تعیین شدند. جهت انجام مراحل میدانی تحقیق از پرسشنامه حساسیت به تنبیه و تشویق (SPSRQ) استفاده گردید. یافته­ها: بر اساس آزمون همبستگی پیرسون بین رعایت اصول ایمنی و کاهش حوادث (روابط سازمانی) و تشویق همبستگی معنی داری مشاهده نشد (r = 0.018, n =106, P =0.854). همچنین بین رعایت اصول ایمنی و کاهش حوادث (روابط سازمانی) و تنبیه همبستگی وجود دارد (r = 0.605, n =106, P =0). با توجه به تحلیل واریانس ANOVA میزان F مدل رگرسیون برابر 122/60 و احتمال معنی داری آن برابر صفر می باشد، بنابراین مدل رگرسیون با متغیر تنبیه معنی دار است. نتیجه ­گیری: دو متغیر رعایت اصول ایمنی و کاهش حوادث (روابط سازمانی) و تشویق با یکدیگر ارتباطی ندارند، اما ارتباط بین روابط سازمانی و تنبیه مثبت است و متغیر تنبیه به صورت معنی­داری روابط سازمانی را پیش بینی می کند.

زمینه و هدف: در مقابل تحریم های بین المللی که در رابطه با اقتصاد نفتی برای ایران وضع شده است، انرژی خورشیدی در این کشور از قابلیت های ویژه ای برخوردار است؛ بطوری که کشور ایران می تواند درسال2050 میلادی، به تأمین کننده اصلی زنجیره تولید برق خورشیدی مدیترانه تبدیل شود. با توجه به توانایی ایران در زمینه دستیابی به این انرژی پاک، هدف مطالعه حاضر، بررسی امکان استقرار و استفاده از نیروگاه های خورشیدی در ایران برای تولید انرژی برق با توجه به چند پروژه انجام شده و نیز بررسی فرصت ها و چالش های توسعه این نیروگاه ها می باشد. مواد و روش ها: برای انجام مطالعه مروری حاضر، کلیدواژه های «Solar power plants, Solar energy in Iran, Renewable energy, Solar potentials and challenges» در پایگاه های داده «Google Scholar, ScienceDirect, SID, Magiran, ResearchGate» از سال 2005 تا 2024 میلادی جستجو شدند. پس از عمل جستجو، جمعاً 320 مقاله یافت شد که پس از انجام مراحل غربالگری و بررسی کامل مقالات، در نهایت تعداد 23 مقاله ثبت و در مطالعه استفاده شد. معیار ورود مقالات به مطالعه، به روز بودن و تناسب محتوا با موضوع مورد نظر بود. یافته ها: برای بررسی امکان استفاده از نیروگاه های خورشیدی در ایران، از داده های کمی و کیفی مطالعات در رابطه با ظرفیت های جغرافیایی، توان تولیدی و چالش های پیش روی استقرار نیروگاه ها استفاده شد. تجربه ایران برای استقرار انرژی متمرکز خورشیدی، به نیروگاه های شیراز و یزد برمی گردد که با وجود موفقیت آمیز بودن بهره برداری از این نیروگاه ها، از آن زمان تاکنون طراحی و یا ساخت نیروگاه خورشیدی جدیدی اعلام نشده است. در این راستا، فقدان مطالعات امکان سنجی در این کشور کاملاً مشهود است. نتیجه گیری: علی رغم توسعه نه چندان قابل قبول نیروگاه های خورشیدی در ایران و نیز عدم تقاضای عمومی برای دستیابی به انرژی پاک؛ تابش خورشیدی بالا، اراضی بیابانی موجود در ایران و نیز عدم انتشار گازهای آلاینده توسط نیروگاه های خورشیدی؛ عوامل اصلی برای تشویق به توسعه این نیروگاه ها برای تولید انرژی حرارتی و الکتریکی هستند. بنابراین، استفاده از این نیروگاه ها می تواند فرصت های بسیاری برای کشور ایران فراهم و نیز بسیاری از موانع را برطرف سازد.

زمینه و هدف: تجزیه پذیری ضعیف آنتی بیوتیک ها در فرایندهای متداول تصفیه فاضلاب اخیرا محققین را برای استفاده از فرایندهای اکسیداسیون پیشرفته بر پایه فعال­سازی پرسولفات (PS) ترغیب کرده است. از اینرو هدف از مطالعه ما حذف سفتریاکسون از طریق فعال­سازی پرسولفات (PS) با نانوذرات روی صفرظرفیتی/امواج ماوراصوت (Zn0/US) بود. مواد و روش ها: در این مطالعه آزمایشگاهی، نمونه حاوی آنتی بیوتیک سفتریاکسون تحت فعال سازی پرسولفات از طریق پراب التراسونیک با فرکانس kHz 40 قرار گرفت. بهینه سازی پارامترهای عملیاتی همچون pH اولیه، دوز کاتالیست، غلظت اولیه سفتریاکسون، زمان واکنش و غلظت پرسولفات از طریق متدولوژی سطح پاسخ (RSM) انجام شد. در شرایط بهینه، اثر هم­افزایی، تغییرات در اسکن طول موج، نرخ معدنی سازی و تاثیر رباینده­ رادیکال مورد مطالعه قرار گرفت. در نهایت، غلظت سفتریاکسون، اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (COD) و کل کربن آلی (TOC) از طریق دستگاه­های تشخیصی اندازه گیری شد. یافته ها: برپایه آنالیز واریانس RSM حداکثر حذف آنتی بیوتیک (94/54%)، COD ( 66%) و TOC (54%) در شرایط آزمایشگاهی شامل pH برابر 3، mg/L 75/0 غلظت پرسولفات و کاتالیست، mg/L 15 سفتریاکسون و 45 دقیقه زمان واکنش بدست آمد. حضور ترت بوتیل الکل و اتانول به عنوان رباینده رادیکال هیدروکسیل و سولفات نرخ عملکرد فرآیند به 79% و 45% در زمان واکنش 45 دقیقه کاهش داد و تاکید کرد که گونه های فعال در تجزیه سفتریاکسون مشارکت دارند. نتیجه گیری: برپایه نتایج، فرآیند Zn0/US/PS را میتوان به عنوان یک فرآیند پیش تصفیه برای حذف موثر سفتریاکسون از محیط های آبی مورد ملاحظه قرار داد.